Raadsvoorstel Plan van aanpak doelgroepenvervoer MVS-gemeenten

Raadsvoorstel

Aan:

De gemeenteraad van Schiedam

Registratienummer:

22VR051

Contact Steller:

contact@schiedam.nl

Telefoonnummer steller:

010 14010

Portefeuillehouder:

Wethouder Zwang, wethouder Hamerslag

Publicatie :

Openbaar

Onderwerp:

Plan van aanpak doelgroepenvervoer MVS-gemeenten

4 oktober 2022

A. Voorgesteld besluit:

1. Het plan van aanpak doelgroepenvervoer MVS-gemeenten vast te stellen. 2. De financiële gevolgen van de begrotingswijzing Rogplus á €91.000,- voor de acties 3, 4 en 9 te verwerken middels de 1e Technische Aanpassing van de begroting 2023 Schiedam. B. Aanleiding:

Op 10 maart jl. is de raad middels een brief geïnformeerd over het concept plan van aanpak doelgroepenvervoer MVS-gemeenten. In de brief is aangegeven dat de colleges van de gemeenten Maasssluis, Vlaardingen en Schiedam kennis hebben genomen van het concept plan van aanpak en hebben besloten om vanaf 1 april 2022 alvast een aantal voorbereidingen te treffen op de start van een regionaal vervoersloket per 1 augustus 2023. Een start van het regionale vervoersloket waarbij rekening wordt gehouden met de instroom van het Wmo-vervoer (Regiotaxi). Daarbij heeft het college tevens besloten om de besluitvorming over het definitieve plan van aanpak uit te stellen om de nieuwe colleges en raden van de MVS-gemeenten te betrekken. Het plan van aanpak wordt nu ter besluitvorming aan de raad voorgelegd. C. Maatschappelijk doel:

De centrale actie uit het plan van aanpak is het instellen van een regionaal vervoersloket. Het huidige doelgroepenvervoer is momenteel verkokerd en georganiseerd naar reismotief. Dit gebeurt via verschillende regelingen en opdrachtgevers. De Schiedammer moet nu gebruik maken van verschillende vormen van doelgroepenvervoer en worden mogelijkheden van reizen met aanvullend vervoer en openbaar vervoer vaak niet afgewogen. Met het instellen van een regionaal vervoersloket wordt de vervoersbehoefte van de reiziger centraal gesteld en integraal bezien. Dit betekent dat de Schiedammer, ongeacht het reismotief of de bestemming, bij één centraal platform al zijn ritten kan boeken. Gedurende het boeken van ritten krijgt de Schiedammer op basis van een persoonlijk reizigersprofiel een passend reisadvies. Met het geven van een passend reisadvies wordt, naast reizen met het doelgroepenvervoer, ook bezien of de Schiedammer wellicht in staat is om gebruik te maken van aanvullend vervoer en/of openbaar vervoer. Hierdoor ontstaan mogelijkheden voor verbetering van kwaliteit en reductie van kosten.

D. Argumenten:

1.1 Tien acties richting passend vervoer vanuit eigen kracht De tien acties uit het plan van aanpak leiden ertoe dat bewoners passende vervoersvoorzieningen krijgen aangeboden, dat bewoners worden gestimuleerd uit te gaan van hun eigen kracht en dat middelen zo doelmatig mogelijk worden ingezet. Het betreffen de volgende tien acties: 1. Opstellen van reizigersprofielen 2. Regionaal kader voor indicatiestelling 3. Toewijzen van reizigersprofielen 4. Zelfstandig reizen 5. Uitbreiden aanbod aanvullend vervoer 6. Bekostigingsregeling aanvullend vervoer 7. Introductie individueel aanvullend vervoer 8. Aansluiting op OV-knooppunten 9. Instellen regionaal vervoersloket 10. Instroom van vervoer (onder regionaal vervoersloket) 1.2 Persoonlijk reizigersprofiel basis voor transitie De acties 1 tot en met 4 uit het plan van aanpak hebben als doel om bewoners, op basis van een persoonlijk reizigersprofiel, passend vervoer aan te bieden en daarmee een transitie vanuit het doelgroepenvervoer naar aanvullend vervoer en openbaar vervoer te realiseren. 1.3 Bewoners krijgen meer kleinschalige vervoersvormen tot hun beschikking De acties 5 tot en met 7 hebben als doel het aanbod voor, en het gebruik van, aanvullend vervoer te vergroten. Een eerste stap is gemaakt met Argos Mobiel dat vanaf 1 februari 2022 in de drie MVSgemeenten rijdt.

Actie 8 heeft als doel te inventariseren op welke manier bewoners op een comfortabele manier kunnen overstappen op het openbaar vervoer en vice versa. 1.4 Een regionaal vervoersloket leidt tot een passend reisadvies De acties 9 en 10 leiden tot het instellen van een regionaal vervoersloket en instroom van vervoer onder dat loket. Een regionaal vervoersloket is een organisatie die ervoor zorgt dat bewoners met een indicatie passend vervoer krijgen toegewezen. Het vervoersloket is het centrale platform voor alle bewoners van de MVS-gemeenten die gebruik maken van het doelgroepenvervoer en het aanvullend vervoer. Met het instellen van een regionaal vervoersloket wordt de vervoersbehoefte van de reiziger centraal gesteld en integraal bezien. Cliënten bellen niet voor een rit met de Regiotaxi, maar voor een rit van a naar b, waarbij de beste vervoersvorm wordt gezocht. Het regionaal vervoersloket kent verschillende aansturingsmodellen. Het voorstel is om te kiezen voor een privaat regiemodel. Met een regiemodel is het mogelijk om met zoveel mogelijk dezelfde voertuigen en chauffeurs verschillende vormen van doelgroepenvervoer en aanvullend vervoer te bedienen. Dit kan op termijn leiden tot grotere efficiëntie en kostenbeheersing. Hoe meer voertuigen en verschillende vervoersvormen onder het vervoersloket instromen, hoe efficiënter het vervoer wordt georganiseerd.

Een private variant heeft de voorkeur, omdat: • het aannemen en het plannen van ritten en het aansturen van vervoerders niet de ‘corebusiness’ van gemeenten is; • een gerede kans bestaat dat een publiek vervoersloket niet tijdig operationeel is. Een publiek vervoersloket zal personeel met kennis en ervaring uit de taxibranche moeten werven dat, gezien de huidige arbeidsmarkt, op korte termijn niet beschikbaar is; • de implementatie van een publiek vervoersloket opstartkosten kent;

Het instellen van een privaat vervoersloket leidt tot het splitsen van taken tussen enerzijds ritaanname, reisadvies en planning en anderzijds het uitvoeren van het vervoer. De taken van ritaanname, reisadvies en planning behoren toe aan het private vervoersloket en zullen los van het vervoer worden aanbesteed. In de aanbestedingsdocumenten worden gunningscriteria en financiële prikkels opgenomen die, naast het realiseren van een efficiënte planning, zorgen dat het regionaal vervoersloket ‘lean en mean’ de taken zal uitvoeren. 1.5 Samenhang van acties en samen meedoen De acties hebben een onderlinge samenhang en zijn alleen haalbaar als de gemeenten samen meedoen. De verwachte resultaten uit de acties 1 tot en met 4 (passend vervoer) kunnen niet zonder de resultaten van de acties 5 tot en met 8 (groter aanbod van aanvullend vervoer en aansluiting op ov). Ook de acties 9 en 10 zijn nodig om via een regionaal vervoersloket, met behulp van persoonlijke reizigersprofielen, de transitie van het doelgroepenvervoer naar het aanvullend vervoer en openbaar vervoer te realiseren. 1.6 De instroom in het vervoersloket vindt gefaseerd plaats Het voornemen is om in de eerste jaren de vervoersvormen onder het regionaal vervoersloket in te laten stromen waarvan gemeenten/ Rogplus opdrachtgever zijn.

Te beginnen met het Wmovervoer per 1 augustus 2023 en het leerlingen- en jeugdhulpvervoer medio 2025. Daarna is het mogelijk en wenselijk om op lange termijn ook andere vormen van vervoer in te laten stromen. Te denken valt aan het dagbestedingsvervoer en het vervoer van sociale werkvoorzieningen. 1.7 Uitbreiding doelgroep vervoersloket mogelijk Het regionaal vervoersloket zou op termijn ook een loket kunnen zijn voor bewoners die (nog) geen indicatie hebben, maar wel gebruik kunnen maken van het aanvullend vervoer. Indien, naast Argos Mobiel, meerdere vormen van aanvullend vervoer in Schiedam worden aangeboden, dan is het mogelijk om ook bewoners zonder indicatie door te geleiden naar één van de systemen van aanvullend vervoer. 1.8 Plan sluit aan op de ambities uit de Mobiliteitsvisie Het plan van aanpak sluit aan bij één van de doelstellingen uit de Mobiliteitsvisie, waarin wordt aangegeven dat maatwerkvervoer een belangrijke aanvulling is op het openbaar vervoer en tot doel heeft dat iedere Schiedammer mee moet kunnen reizen. 2.1 Het plan van aanpak omvat een positieve businesscase In het plan van aanpak is een businesscase opgenomen om te bezien hoeveel de acties kosten en of deze leiden tot een reductie van de netto kosten 1. In de businesscase zijn vier scenario’s opgenomen. Scenario 0 is het scenario van ongewijzigd beleid.

Dit scenario berekent de netto kosten voor de MVS-gemeenten indien geen van de acties uit het plan van aanpak worden uitgevoerd. In scenario 0 wordt alleen rekening gehouden met indexeringen en autonome ontwikkelingen die gevolgen hebben voor de volumes en netto kosten van het vervoer. In scenario 0 lopen de netto kosten van het doelgroepenvervoer voor de MVS-gemeenten naar verwachting op van € 8,3 miljoen in 2022 naar € 11,9 miljoen in 2030.

1

De netto kosten zijn de overhead- en vervoerskosten minus eigen bijdragen van reizigers en bijdragen van derden.

Scenario’s 1 t/m 3 zijn respectievelijk het minimum, gemiddelde en maximum scenario. Deze scenario’s berekenen de netto kosten voor de MVS-gemeenten indien alle acties volgens planning worden uitgevoerd en naar verwachting een minimum, gemiddeld of een maximaal effect hebben op de volumes en kosten van het vervoer. In alle drie de scenario’s is sprake van reductie van de stijgende netto kosten. Bij het maximum scenario kan dit voor de gemeente Schiedam leiden tot een reductie van de netto kosten met €334.000 in 2026 en een reductie van € 649.000 in 2030. 2.2 Acties landen binnen Rogplus en gemeenten De acties 1 t/m 4, 9 en 10 uit het actieplan worden door Rogplus uitgevoerd. Deze acties passen binnen de taken en verantwoordelijkheden die aan Rogplus zijn toebedeeld. Voor de acties 3, 4 en 9 is extra capaciteit nodig en zijn financiële middelen in het plan van aanpak opgenomen (zie onder G. Financiën). De acties 5 tot en met 8 worden door de projectleider doelgroepenvervoer met ondersteuning van de gemeenten uitgevoerd. Voor actie 8 zijn financiële middelen in het plan van aanpak opgenomen (zie onder G. Financiën). De implementatie en voortgang van alle acties wordt bewaakt door de regionale projectgroep doelgroepenvervoer MVS-gemeenten waarin de projectleider, gemeenten (sociaal domein en mobiliteit) en Rogplus deelnemen. E. Duurzaamheid

Vanaf 2 augustus 2021 is de eerste periode van een nieuwe Europese richtlijn gestart, de Clean Vehicles Directive (CVD). Deze richtlijn heeft als doel de markt van schone en energiezuinige wegvoertuigen te voorzien. De CVD is van toepassing op het Wmo, Jeugdhulp en Leerlingenvervoer. F. Kanttekening en risico’s:

1.1 De drie MVS-gemeenten moeten het plan van aanpak vaststellen Voorwaarde is dat alle drie de MVS-gemeenten in november 2022 het plan van aanpak vaststellen. Dit betekent dat de gemeente afhankelijk is van de besluitvorming bij de andere twee gemeenten. Mochten één of meerdere raden niet of later instemmen, dan betekent dit dat een start van het vervoersloket per 1 augustus 2023 niet mogelijk is. Het huidige contract van het Wmo-vervoer loopt tot 31 juli 2023 en kan niet meer worden verlengd. Het in gang zetten van de aanbesteding voor het Wmo-vervoer en het vervoersloket is dit jaar nog nodig om per 1 augustus 2023 onder het vervoersloket in te stromen. Medio 2025 kan het eerstvolgende grote vervoerscontract (leerlingenen jeugdhulpvervoer) in een vervoersloket instromen. 2.1 Resultaten businesscase geven geen garantie De scenario’s zijn richtinggevend en de aannames zijn realistisch. Echter de ontwikkeling van de netto kosten is afhankelijk van autonome ontwikkelingen, de wijze waarop de acties worden geïmplementeerd en in hoeverre verschillende vormen van vervoer in de toekomst onder het vervoersloket zullen instromen.

G. Financiën:

Kosten acties 2023 In de businesscase zijn kosten opgenomen die gemeenten dienen te maken voor het uitvoeren van de acties 3, 4, 8 en 9. Het merendeel van de kosten hebben betrekking op 2023 en worden bij alle drie de scenario’s in 2024 al terugverdiend. De kosten voor de acties 3, 4 en 9 landen in de begroting van Rogplus, als uitvoeringsorganisatie Wmo, leerlingen en jeugdhulpvervoer. De kosten voor deze acties zijn voor 2023 voor Schiedam zijn in totaal €137.000,- waarvan €46.000,- kan worden gedekt uit het thans al door Rogplus begrote innovatiebudget 2023. Het resterende bedrag á €91.000,- vraagt om een begrotingswijziging 2023. Deze zal begin 2023 in concept worden opgesteld en voor een zienswijze aan u verzonden. Voor de kosten van actie 8 (€19.000,-) is ruimte gevonden binnen de gemeentelijke begroting, te weten het programma Ruimtelijke inrichting in Samenhang. Recente ontwikkelingen In de businesscase is ervan uitgegaan dat het vervoersvolume in 2023 weer op het niveau ligt van vóór de Coronacrisis, namelijk het vervoersvolume in 2019. Voor het leerlingen- en jeugdhulpvervoer lag het vervoersvolume in het najaar van 2020 alweer op het oude niveau, maar voor het Wmo-vervoer is dit nog niet het geval. Eind 2021 lag het vervoersvolume op ca. 50% ten opzichte van 2019. Het Wmo-vervoer lag aan het einde van het eerste half jaar 2022 al op ca.

80% en herstelt zich sneller dan het vervoervolume in het openbaar vervoer. De verwachting is dat het vervoersvolume van het Wmo-vervoer in 2023 weer op het oude niveau van 2019 komt te liggen. In de begroting 2023 van Rogplus is rekening gehouden met een vervoersvolume van het Wmovervoer van 90% ten opzichte van 2019. Mocht het vervoersvolume zich anders ontwikkelen dan vooraf was ingeschat, dan zal Rogplus dit in haar begrotingswijziging verwerken. Daarbij zal ook rekening worden gehouden met een bijgestelde indexering voor vervoer in verband met de forse stijging van brandstof- en energieprijzen. H. Uitvoering (TA-tekst, planning, communicatie, publicatie, evaluatie/controle etc.):

Communicatie In de planning van het plan van aanpak is ruimte opgenomen voor het opstellen van een communicatieplan. Het voornemen is om het communicatieplan in het vierde kwartaal van 2022 op te leveren. In het communicatieplan zal aandacht worden besteed naar welke doelgroep, op welk moment en met welk middel over de acties uit het plan van aanpak wordt gecommuniceerd. De communicatie naar de diverse doelgroepen zal plaatsvinden via de gebruikelijke communicatiekanalen. Planning Het project doelgroepenvervoer MVS-gemeenten loopt tot en met 31 december 2023. Op basis van de huidige planning zullen een aantal acties doorlopen in 2024, maar deze worden vanaf 2024 opgenomen in de staande organisatie van de MVS-gemeenten, Rogplus en/of het regionale vervoersloket.

Proces Het plan van aanpak is besproken met vertegenwoordigers van betrokken partijen, zoals zorgaanbieders, vervoerders, adviesraden en reizigers. De reacties op het plan van aanpak zijn in bijlage 4 opgenomen. De reacties hebben ertoe geleid dat het concept plan van aanpak, dat in maart naar de raad is gestuurd, op een aantal onderdelen is aangepast. In de organisatie van het project doelgroepenvervoer MVS-gemeenten is een klankbordgroep opgenomen waarin vertegenwoordigers van partijen kunnen deelnemen. Deze klankbordgroep wordt gedurende het project betrokken bij de uitvoering van de acties. Evaluatie en verantwoording De raad wordt in 2023, 2024 en 2025 jaarlijks geïnformeerd over de voortgang van het project en de resultaten van de acties, middels een aparte rapportage. Daarnaast ontvangt de raad voortgangsinformatie middels de terugkoppeling verbonden partijen Rogplus. Bijlage(n): 1. 22BIJ01675 Plan van aanpak doelgroepenvervoer MVS-gemeenten 2. 22BIJ01676 Wijzigingen plan van aanpak d.d. 1 september 2022 op hoofdlijnen 3. 22BIJ01677 Beknopt verslag reacties betrokken partijen

burgemeester en wethouders van Schiedam, de secretaris, de burgemeester,

C.E. Bos

C.H.J. Lamers

De raad van de gemeente Schiedam; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 4 oktober 2022 (22VR051)

Besluit: 1. Het plan van aanpak doelgroepenvervoer MVS-gemeenten vast te stellen. 2. De financiële gevolgen van de begrotingswijzing Rogplus á €91.000,- voor de acties 3, 4 en 9 te verwerken middels de 1e Technische Aanpassing van de begroting 2023 Schiedam.

Aldus vastgesteld door de raad van de gemeente Schiedam in zijn openbare vergadering van 22 november 2022.

de griffier a.i.,

de voorzitter,

M.A.J.R. Hermans

C.H.J. Lamers