Raadsvoorstel Ophoging budget lokale Jeugdhulp 2021

Raadsvoorstel

Aan:

De gemeenteraad van Schiedam

Registratienummer:

21VR080

Steller:

M.H.C. van der Ven, Jeugd en Onderwijs

Telefoonnummer steller:

14010

Portefeuillehouder:

Wethouder Ruseler Wethouder Van Aaken

Publicatie :

Openbaar

Onderwerp:

Ophoging budget lokale Jeugdhulp 2021

9 november 2021

A. Voorgesteld besluit:

1.

Het budget voor de lokale jeugdzorg met € 1.455.317 miljoen te verhogen en dit te dekken uit de reserve sociaal domein voor € 203.870 en het resterende bedrag van €1.251.517 uit de reserve compensatie Rijk.

B. Aanleiding:

Voor 2021 is in de begroting een bedrag opgenomen van € 4.1 mln voor lokale jeugdzorg. De jaarafrekening 2020 bedroeg ruim € 5.1 mln. Hoewel een stijging van de uitgaven in 2020 werd verwacht, bleek bij de eindafrekening dat de stijging hoger was dan verwacht. Zoals wellicht bekend kunnen we pas weten wat de definitieve productieverklaringen zijn, als alle facturaties verwerkt zijn. Helaas declareren sommige aanbieders heel laat en hadden we dat jaar te maken met een wijziging in het declaratieproces. Voor 2021 is de verwachting dat dit oploopt van € 5.1 mln in 2020 naar € 5.569.617 in 2021. Verklaring van deze stijging is o.a. te vinden in de overbruggingszorg die geleverd moet worden als gevolg van de wachtlijsten bij de regionale jeugdhulp en niet passende regionale inzet. Daarnaast is er een landelijk verschijnsel van langere en duurdere trajecten, versterkt door de Lockdown als gevolg van Covid 19. Eind 2019 (raad: begin 2020) is in de GRJR de Regiovisie vastgesteld. Daarin is het beleid veranderd. Lokaal waar het kan, regionaal als het moet. Normaal gesproken zou er een verschuiving plaatsvinden. Helaas zien we dit effect nog niet optreden, vanwege eerdergenoemde grote wachtlijsten binnen de regionale jeugdhulp. Wat we wel zien gebeuren is dat de i.v.m. wachtlijsten alternatieven worden gezocht bij niet gecontracteerde partijen.

De kosten hiervan worden lokaal opgevangen door maatwerk en het Persoonsgebonden budget. Het gaat hierbij om hoge bedragen die normaliter vallen onder de regionale budgetten. De begroting van 2021 werd opgesteld in 2019, op dat moment was te weinig zicht op al deze verschillende factoren bij elkaar en het effect ervan.

C. Maatschappelijk doel:

In de Jeugdwet is bepaald dat de gemeente een plicht heeft te voorzien in jeugdzorg. Het doel van het jeugdzorgstelsel is jeugdigen en ouders, waar nodig, tijdig bij hun situatie passende hulp te bieden. Het beoogd doel is, ervoor te zorgen dat de eigen kracht van de jongere en het zorgend en probleemoplossend vermogen van het gezin worden versterkt. Dit maakt onderdeel uit van de transformatiedoelstellingen binnen het Sociaal Domein en heeft als doel de juiste passende hulp te kunnen bieden aan onze jeugdigen in Schiedam, tegen beheersbare kosten.

D. Argumenten:

1.1. Het betreft hier een wettelijke taak Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de jeugdhulp. Dat betekent dat de gemeente op basis van de Jeugdwet sinds 2015 verantwoordelijk is voor alle jeugdhulp aan jeugdigen die woonachtig zijn in de gemeente, of waarvan gezag dragende ouder/verzorger woonachtig is in die gemeente, en daar ook voor betaalt. In Schiedam zijn de jeugdhulptrajecten die worden ingezet deels ingekocht door de Gemeenschappelijk Regeling Jeugdhulp Rijnmond (dit is vooral specialistische zorg en noemen wij regionale jeugdhulp) en deels door de gemeente zelf: de lokale (basis) jeugdhulp. De backofficetaken van zowel de regionale als lokale jeugdzorg en de betaling van de facturen van de lokale jeugdzorg is belegd bij ROGplus. Voor dit laatste ontvangen zij het budget lokale jeugdzorg. 1.2. Stijgende kosten Jeugdhulp Lokaal De vormen van jeugdhulp die lokaal worden ingekocht (in samenwerking met Maassluis en Vlaardingen) zijn: ‘Basis GGZ’, ‘Ernstige Enkelvoudige Dyslexie’ en ‘Jeugd met een beperking’. Het persoonsgebonden budget (PGB) en maatwerkproducten zijn ook vormen die vanuit Schiedam voor de lokale jeugdhulp kunnen worden ingezet. De gemeente (als ook de gecertificeerde instellingen en artsen) kent lokale jeugdhulp toe aan inwoners. ROGplus voert daarbij administratieve (backoffice) werkzaamheden uit.

Op de verwijzingen van artsen en gecertificeerde instellingen hebben wij als gemeente weinig tot geen grip. We zien landelijk de afgelopen jaren dat de vraag naar jeugdhulp toeneemt. Dit komt o.a. doordat de uitstroom uitblijft. Het aantal dat instroomt in de jeugdhulp blijft redelijk stabiel, maar de uitstroom en/of afschaling naar lichtere vormen van ondersteuning blijft uit. Wat (zeker in 2021) opvalt is dat de ondersteuningstrajecten langer en zwaarder worden. Dit laatste resulteert in een stijging van het gemiddelde bedrag per beschikking (inzet zorg). Daarnaast zijn tarieven voor jeugdzorg verhoogd door indexatie. Met name gedurende de Lock down periode i.v.m. Covid 19 is extra ondersteuning geboden in de vorm van maatwerk aan jeugdigen die in de knel kwamen. Dit is vooral te zien bij Jeugd met een Beperking. Zoals eerder benoemd zien we een verschuiving van regionale naar lokale inzet Jeugdhulp. Dit leidt tot meer maatwerk en persoonsgebonden budgetten. Als dit een afschaling betekent naar lichtere (lokale) zorg is dit een goede ontwikkeling. Maar veelal is dit een verschuiving in verband met het niet kunnen leveren van de juiste jeugdhulp door de gecontracteerde regionale aanbieders. Dit komt voor een groot deel doordat de gecontracteerde zorg niet altijd voldoende is afgestemd op de werkelijke vraag/ behoefte of omdat er lange wachtlijsten zijn voor deze zorg.

Dit blijkt onder andere uit het feit dat de spoedpoli’s zijn gestegen van 1 naar 3 in de regio Rotterdam Rijnmond.

Daardoor moeten inwoners die al op de wachtlijst stonden langer wachten op de ondersteuning die zij nodig hebben en moeten wij in een groter aantal gevallen dan voorheen lokaal intensieve zorg en extra jeugdhulp aanbieden. Als voorbeeld voor een maatwerkbudget schetsen we de volgende casus: Het betreft N., een 4-jarige jongen met, een algehele ontwikkelingsachterstand, verstandelijk beperkt en met een belast verleden. N. woonde bij zijn moeder in Schiedam Moeder kon de zorg voor N. niet meer aan en N. is met crisis uit huis geplaatst. N. zit al enige tijd op een crisisplek, kan daarna absoluut niet terug naar moeder. Er zijn in de regio geen passende plekken voor N. (onderzocht door team zorgbemiddeling van de GRJR) De jeugdbescherming heeft een optie gevonden waar hij wel past én geplaatst kan worden (en perspectief biedend is). Route is normaal dat de gecontracteerde aanbieder in onze regio dan een onderaannemerschap aangaat met de organisatie waar het kind geplaats kan worden. Na heel veel onderhandeling is dit niet gelukt en aangezien de juiste zorg voor het kind voorop staat heeft Schiedam zelf een overeenkomst gesloten met het gezinshuis. Dit betekent dat deze (hoge) kosten a € 2400, -vallen onder het budget van de lokale Jeugdhulp (i.p.v. regionale jeugdhulp). 1.3. Ophoging budget lokale Jeugdzorg Deze ontwikkelingen zorgen al jaren voor stijgende kosten voor jeugdhulp.

Ook voor 2021 is de eindejaar verwachting dat we meer kosten maken voor lokale jeugdhulp. In de begroting 2021 hebben we in eerste instantie rekening gehouden met € 4.114.300. De eerdergenoemde jaarafrekening 2020 resulteerde in een bedrag van € 5.1 mln. Door de benoemde ontwikkelingen verwachten we dat dit aan het eind van 2021 oploopt naar € 5.569.617. Dit betekent een verschil van € 1.455.317 met het budget in de gemeentebegroting. 1.4 Verwachting 2022 Voor het jaar 2022 is in de begroting al rekening gehouden met een bedrag van € 5.1 mln. We streven er naar binnen dit budget te blijven. Deels doordat de verwachting is dat er minder Corona uitgaven zijn. Deels door de verwachte effecten van het regionale project aanpak wachtlijsten en extra lokale beheersmaatregelen (zie 1.4). Een belangrijk tool hierbij is de BI-Tool die wordt gebruikt bij het maandelijks overleg met financiële adviseurs, beleidsadviseurs jeugd en ROGplus (backoffice). Hier worden de uitgaven en ontwikkelingen gemonitord. Dit betekent dat indien de kosten oplopen dit eerder in beeld is en maatregelen kunnen worden genomen. 1.5. Beheersmaatregelen Momenteel zijn 2 interne specialisten aangesteld binnen het WOT.

Wanneer er een signaal komt dat er veel hoge PGB aanvragen zijn, of veel verwijzingen naar specialistische (dure) GGZ waar mogelijk ook basis GGZ ingezet kan worden, pakken deze kwaliteitsmedewerkers dit signaal adequaat op. Zij hebben ook betrokkenheid bij en beoordeling van verstrekkingen met een hoog weektarief en alle aanvragen PGB. Zij maken de verbinding vanuit het WOT tussen uitvoering en beleid. Ook vindt maandelijks een financieel overleg plaats tussen beleid, kwaliteitsmedewerkers en de backoffice om mogelijke trends te signaleren en hierop te acteren. Hierbij wordt gebruik gemaakt van een door de ROG ontwikkeld dashboard. Op korte termijn betekent dit extra gesprekken met aanbieders waarvan de beschikte bedragen substantieel omhoog lijken te gaan. Hiernaast wordt gestart met de pilot inzet praktijkondersteuner bij de huisarts. Met een ondersteuner jeugd bij huisartsen krijgt een jeugdige snel, adequate hulp.

Dankzij een ondersteuner jeugd kan het aantal verwijzingen door de huisarts (een van de verwijsroutes) afnemen. Een ondersteuner kent de sociale kaart op het gebied van jeugdhulp en jeugdzorg beter dan een huisarts. Een van onze belangrijkste beheersmaatregel, naast bovengenoemde aanpak, is het besluit om het MVS jeugdmodel in te voeren, waar we nu volop mee aan de slag zijn. Dit om zowel meer grip te krijgen op de kwaliteit van de zorg, het borgen van passende zorg voor de jeugdige als ook op de kosten van de zorg. De oprichting van een Uitvoeringsorganisatie Jeugd MVS (UOJ) die voor ons o.a. het contractmanagement voert maakt hier een belangrijk onderdeel van uit. Het voorstel is om deze taak te beleggen bij de ROGplus. Hiervoor ontvangt u een apart raadsvoorstel (21VR079). E. Duurzaamheid

Hier niet van toepassing.

F. Kanttekening en risico’s:

1.1.

Deze ophoging is gebaseerd op de voorlopige prognose voor 2021 en het resultaat van 2020. Vooralsnog wordt verwacht dat deze prognose niet sterk zal afwijken van de uiteindelijke jaarafrekening. In het maandelijks overleg op basis van de het eerde genoemde dashboard is nog geen afwijking in bedrag geconstateerd. Bij de 8 maand rapportage zal meer duidelijkheid zijn of dit op basis van de autonome ontwikkelingen en Corona gerelateerde ontwikkelingen inderdaad zo is. De huidige aanpak wachttijden lijkt te resulteren in meer ruimte voor gespecialiseerde zorg binnen de gecontracteerde regionale partijen en dus minder beroep op lokale overbruggingszorg. Aan de andere kant zie je een toename van bijzondere aanvragen (die regionaal niet beschikbaar is). Ten tijde van het behandelen van het raadsvoorstel zal deze rapportage er zijn en zal de informatie hieruit gedeeld worden met de gemeenteraad. 1.2. Zonder verhoging kan niet aan de betalingsverplichtingen worden voldaan. Indien ophoging niet plaatsvindt, betekent dit dat de uitvoerende organisatie ROGplus niet aan haar betalingsverplichtingen kan voldoen. Het niet toekennen van Jeugdhulp in verband met een te laag budget is niet aan de orde geweest. Een stop op de jeugdhulp zou betekenen dat wij onze wettelijke taak niet uitvoeren en jonge Schiedammers onder de 18 jaar niet de hulp ontvangen die zij nodig hebben.

Dit kan leiden tot een veelheid van gevolgen.

G. Financiën:

Bij de meicirculaire 2021 heeft de gemeente van het Rijk extra middelen ontvangen voor de uitvoering van de jeugdhulp. Dit bedrag is gestort in de reserve sociaal domein. Een deel van deze middelen is bedoeld voor de aanpak van de regionale wachtlijsten in de jeugdhulp. Daarvoor is het project aanpak wachtlijsten GRJR gestart. Voor een klein deel zijn deze middelen bedoeld om ondersteuning jeugd bij huisartsen te realiseren. Het derde deel is bedoeld voor de aanpak van wachtlijsten binnen de lokale jeugdhulp en voor de tekorten in de jeugdhulp. Tekort 2021: Begroot 2021 € 4.114.300.

Jaar einde verwachting € 5.569.617

Tekort € 1.455.317

Dekking: Binnen de reserve sociaal Domein blijft voor dekking van deze ophoging/bijstelling nog een bedrag over van €203.800. Het overige deel ad €1.251.517 zal worden gedekt uit de Reserve compensatie Rijk. Bij de resultaatbestemming 2020 is de reserve compensatie Rijk ontstaan, dit vanuit de visie dat we met meerdere tekorten/lasten te maken hebben waar we onvoldoende voor worden gecompenseerd.

H. Uitvoering (TA-tekst, planning, communicatie, publicatie, evaluatie/controle

etc.): n.v.t.

Bijlage(n): Geen bijlagen

burgemeester en wethouders van Schiedam, de secretaris, de burgemeester,

C.E. Bos

C.H.J. Lamers

De raad van de gemeente Schiedam; Gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 9 november 2021 (21VR080) Besluit: 1. Het budget voor de lokale jeugdzorg met 1.455.317 miljoen te verhogen en dit te dekken uit de reserve sociaal domein voor € 203.870 en het resterende bedrag van € 1.251.517 uit de reserve compensatie Rijk. Aldus vastgesteld door de raad van de gemeente Schiedam in zijn openbare vergadering van 14 december 2021.

de griffier,

de voorzitter,

J.W. Scherpenzeel

C.H.J. Lamers