Raadsvoorstel Nieuwe achtervangovereenkomst WSW

Raadsvoorstel

Aan:

De gemeenteraad van Schiedam

Registratienummer:

21VR048

Steller:

E. Besseling, Financiën en Control

Telefoonnummer steller:

010 2191372

Portefeuillehouder:

Burgemeester Wethouder Laan Wethouder Ruseler

Publicatie :

Openbaar

Onderwerp:

Nieuwe achtervangovereenkomst WSW

15 juni 2021

A. Voorgesteld besluit:

1. in te stemmen met de nieuwe achtervangovereenkomst tussen Stichting Waarborgfonds Sociale Woningbouw en de gemeente Schiedam; 2. kennis te nemen van de uitgangspunten voor wijziging van de bestaande achtervangovereenkomst. B. Aanleiding:

Woningcorporaties trekken leningen aan om het bouwen en onderhouden van sociale huurwoningen te financieren. Het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) staat hiervoor borg. Als een corporatie niet meer kan voldoen aan haar betalingsverplichtingen, neemt het WSW de leningen over. Het WSW heeft verschillende buffers en vangnetten. Als deze niet toereikend zijn vraagt WSW renteloze leningen op bij Rijk en gemeenten. Gemeenten nemen voor deze leningen een achtervangpositie in door middel van het sluiten van een achtervangovereenkomst met het WSW. Het Rijk staat voor 50% in de achtervang. 25% wordt verdeeld over alle gemeenten die borg staan. 25% wordt opgevraagd bij de gemeente die in de leningovereenkomst is genoemd. De kans dat de gemeenten op grond van de achtervangovereenkomst aangesproken worden om renteloze leningen te verschaffen, is onder de huidige omstandigheden bijzonder klein. Ook toen de grootste corporatie van Nederland, Vestia, in 2012 in de problemen kwam, hoefden Rijk en gemeenten niet bij te springen. Dat is sinds de oprichting van het WSW in 1983 ook nog nooit gebeurd. Op 1 oktober 2019 heeft de gemeenteraad van Schiedam besloten in te stemmen (link: 19VR050) met ondertekening van een gelimiteerde achtervangovereenkomst met Stichting Waarborgfonds Sociale Woningbouw ten behoeve van Stichting Woonplus voor de periode 2019 tot en met 2023.

Het WSW heeft aangegeven dat deze overeenkomst voor toekomstige leningen per 1 augustus zal vervallen. Voor reeds gewaarborgde leningen blijft de huidige overeenkomst wel gelden. Op 5 juni 2020 heeft de VNG een ledenraadpleging georganiseerd met betrekking tot de aanpassing van de (standaard) achtervangovereenkomst die gemeenten afsluiten met het Waarborgfonds Sociale Woningbouw. De ledenraadpleging ging over het herverdelen van de leningen op basis van het bezit van sociale huurwoningen van een corporatie per gemeente. Op de ledenraadpleging is voldoende positief gestemd over het voorstel tot aanpassing. De VNG, BZK en WSW hebben gewerkt aan een nieuwe achtervangovereenkomst. Deze nieuwe overeenkomst ligt nu voor ter ondertekening. Deze achtervangovereenkomst gaat gelden voor alle geborgde

geldleningen die een deelnemer van het WSW aangaat vanaf 1 augustus 2021. Naast de nieuwe achtervangovereenkomst voor nieuwe leningen worden ook enkele van de daarin opgenomen verbeteringen doorgevoerd in de bestaande achtervangovereenkomst. De aanpassingen in de bestaande achtervangovereenkomst worden door de VNG later in 2021 voorgelegd ter ondertekening. C. Maatschappelijk doel:

Door het ondertekenen van de nieuwe achtervangovereenkomst is het ook in de toekomst mogelijk dat wooncorporaties die in Schiedam actief zijn, leningen kunnen aantrekken tegen een aantrekkelijk rentetarief, om vervolgens te investeren in sociale huurwoningen. D. Argumenten:

1.1.

Woningcorporaties zijn voor de financiering van hun investeringen meestal aangewezen op leningen. Via borgstelling voor de desbetreffende leningen door het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) heeft de corporatie de mogelijkheid om deze leningen tegen een lagere rente aan te trekken. De borgstelling door het WSW is alleen mogelijk als het Rijk en gemeenten een minimaal garantieniveau garanderen, de achtervang. Via het aantrekken van leningen met een aantrekkelijke rente kunnen woningcorporaties investeren in sociale huurwoningen in Schiedam.

1.2.

De huidige achtervangovereenkomst tussen het WSW en de gemeente Schiedam geldt voor aan te trekken leningen door Woonplus tot 1 augustus 2021. Het WSW heeft aangegeven dat de huidige overeenkomst voor toekomstige leningen per 1 augustus zal vervallen. Voor reeds gewaarborgde leningen blijft de huidige overeenkomst wel gelden.

1.3.

In de nieuwe overeenkomst zijn een aantal onderdelen gewijzigd. In de voorliggende overeenkomst zijn de volgende onderdelen gewijzigd: de achtervangpositie van gemeenten wordt vanaf 1 augustus 2021 verdeeld over de gemeenten waarin de wooncorporatie actief is. De verdeling vindt plaats op basis van het bezit van sociale huurwoningen van de corporatie binnen de gemeenten. De bepalingen omtrent het terugbetalen van renteloze leningen door het WSW zijn verbeterd en er zijn verbeterde afspraken gemaakt over herfinanciering van leningen. Ook zijn in de nieuwe overeenkomst definities in lijn gebracht met de huidige actualiteit.

1.4.

Indien de gemeente de nieuwe overeenkomst niet ondertekent, borgt het WSW geen nieuwe geldleningen meer van wooncorporaties die actief zijn in Schiedam. Dat betekent dat die wooncorporaties voor investeringen in Schiedam ongeborgde leningen moet aantrekken (met een hogere rente) of dat er niet meer in Schiedam wordt geïnvesteerd in sociaal bezit. Bestaande leningen blijven wel geborgd.

1.5.

De mogelijkheid om achtervang te verlenen per lening, vervalt. Voorheen bestond de mogelijkheid tot een vierpartijen-overeenkomst, waarbij per lening werd bepaald of achtervang werd verleend. Die mogelijkheid is vervallen. Om in de toekomst leningen te kunnen borgen is de enige mogelijkheid om de nieuwe achtervangovereenkomst te ondertekenen.

2.1.

In de huidige overeenkomst worden verbeteringen doorgevoerd. In de bestaande overeenkomst worden de volgende onderdelen gewijzigd: het terugbetalingsmechanisme voor renteloze geldleningen, het in lijn brengen van de borgingsdoeleinden met huidige wet- en regelgeving en de definitie van herfinanciering. Deze wijzigingen zijn niet bezwaarlijk en worden in een aanpassingsovereenkomst op een later moment door het WSW voorgelegd.

E. Duurzaamheid

Niet van toepassing.

F. Kanttekening en risico’s:

1.1.

Het negatieve effect bij het initiële voorstel, bestaat in het voorliggende voorstel niet meer. Bij de ledenraadpleging van de VNG in juni 2020 heeft het college van Schiedam tegen het voorstel gestemd. Destijds was het voorstel echter om niet alleen een herverdeling toe te passen op nieuwe leningen, maar ook op bestaande leningen. Hierdoor ontstond voor de gemeente Schiedam een negatief effect, omdat leningen van Woonplus niet verdeeld worden over meerdere gemeenten (Woonplus is immers alleen actief in Schiedam). In de voorliggende overeenkomst is het voorstel tot herverdeling beperkt tot nieuwe leningen, waardoor dit negatieve effect niet meer zal ontstaan.

1.2.

De achtervangovereenkomst wordt niet afgesloten per wooncorporatie zoals eerder wel het geval was, maar geldt voor alle corporaties die actief zijn binnen de gemeente. Jaarlijks wordt de gemeente door het WSW geïnformeerd over de achtervangpositie.

1.3.

Er is geen limitering meer mogelijk in tijd. Er is alleen nog limitering mogelijk in maximaal aan te trekken leningen voor een corporatie. De overeenkomst kan niet gelimiteerd worden voor een bepaalde periode, zoals wel het geval is bij de huidige achtervangovereenkomst.

1.4.

Zonder nieuwe overeenkomst, waarborgt het WSW geen leningen meer. Indien de gemeente de nieuwe achtervangovereenkomst niet ondertekent, zal het WSW geen nieuwe leningen meer waarborgen.

G. Financiën:

Bij het ondertekenen van de nieuwe generieke achtervangovereenkomst neemt de gemeente Schiedam ook in de toekomst een achtervangposititie in voor leningen van woningcorporaties die in Schiedam actief zijn. Bij het innemen van de achtervangpositie ontstaat er voor de gemeente een risico dat er aanspraak gemaakt wordt op de achtervangpositie. Per 31 december 2020 heeft het WSW 50 leningen van wooncorporaties gewaarborgd waarbij de gemeente Schiedam een achtervangpositie heeft. Het restant van de hoofdsom van de leningen bedroeg eind 2020 € 264.129.000. Een overzicht van de geldleningen waarbij de gemeente een achtervangpositie heeft, is jaarlijks opgenomen in de jaarstukken van de gemeente Schiedam.

Het WSW heeft een triple-A status, de hoogste kwalificatie om aan te geven dat de kredietwaardigheid van een bank maximaal is. Mede vanwege deze kwalificatie zijn de (financiële) risico’s zeer beperkt. Bij het aantrekken van nieuwe leningen door woningcorporaties zal het WSW borg staan. Pas als het WSW onvoldoende middelen heeft om de aflossing van de leningen te dragen bij betalingsproblemen van de corporatie, vraagt het WSW renteloze leningen op bij het Rijk en gemeenten. Het Rijk staat voor 50% in de achtervang. 25% wordt verdeeld over alle gemeenten die borg staan. 25% wordt opgevraagd bij de gemeente die in de leningovereenkomst is genoemd. H. Uitvoering (TA-tekst, planning, communicatie, publicatie, evaluatie/controle etc.):

Bij positieve besluitvorming zal de burgemeester de nieuwe achtervangovereenkomst namens de gemeente Schiedam ondertekenen.

Bijlage(n):

1. 20210517 Brief WSW en VNG aan gemeenten aanbieden nieuwe AO - 21BIJ00948 2. 20210517 Toelichting WSW en VNG aanpassing achtervangovereenkomsten - 21BIJ00949 3. 20210517 AO WSW-Gemeente t.b.v. besluitvorming en ondertekening gemeenten 21BIJ00950 burgemeester en wethouders van Schiedam, de secretaris, de burgemeester,

C.E. Bos

C.H.J. Lamers

De raad van de gemeente Schiedam; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 15 juni 2021 ( 21VR048) Besluit: 1. in te stemmen met de nieuwe achtervangovereenkomst tussen Stichting Waarborgfonds Sociale Woningbouw en de gemeente Schiedam; 2. kennis te nemen van de uitgangspunten voor wijziging van de bestaande achtervangovereenkomst. Aldus vastgesteld door de raad van de gemeente Schiedam in zijn openbare vergadering van 6 juli 2021.

de griffier,

de voorzitter,

J.W. Scherpenzeel

C.H.J. Lamers