Raadsvoorstel groenvisie

Raadsvoorstel

Aan:

De gemeenteraad van Schiedam

Registratienummer:

20VR054

Steller:

E. Otterspeer, team Beheer

Telefoonnummer steller:

010 2191638

Portefeuillehouder:

Wethouder Ooijevaar

Publicatie :

Openbaar

Onderwerp:

Groenvisie

1 december 2020

A. Voorgesteld besluit:

Besluit: 1. de Groenvisie Schiedam vast te stellen; 2. het bestaande gemeentelijke herplantfonds te verbreden naar een gemeentelijk groenfonds door het instellen van de bestemmingsreserve Groenfonds; 3. conform de motie van de raad over de Eneco-gelden, ten laste van de reserve Eneco-gelden € 2 mln. in het groenfonds te storten voor het realiseren van groenkwaliteit. B. Aanleiding:

Schiedam beschikt over mooie groene voorzieningen bestaande uit met aandacht ontworpen parken, groene- en blauwe verbindingszones, begeleiding van de hoofdinfrastructuren met bomen en de groenvoorzieningen in de woongebieden. Hier moeten wij zuinig op zijn, zeker met het oog op de stedelijke ontwikkelingen waar Schiedam voor staat. De totale ruimtelijke opgave, voor mobiliteit, wonen, groen en economie, vraagt om het maken van andere keuzes voor het groen. Er liggen goede kansen om groen als belangrijke bouwsteen voor een aantrekkelijke leefomgeving te versterken en te realiseren. C. Maatschappelijk doel:

Groen is één van de belangrijkste ingrediënten van de openbare ruimte. In een groeiende maar ook verdichtende stad moet er voldoende ruimte zijn voor groen en zal de kwaliteit gewaarborgd moeten worden. Het groen draagt bij aan een duurzame, aantrekkelijke, leefbare, natuurlijke, schone en bereikbare stad en het welzijn van haar inwoners. Daarnaast weten geïnteresseerde inwoners waar en waarom er onderhoud plaatsvindt en hebben zij op diverse plaatsen ruimte gekregen om invulling te geven aan hun eigen groene initiatieven en wensen. In de startnotitie voor deze Groenvisie, eerst Kadernota Groen, is vastgesteld dat een integrale benadering van het groen in Schiedam noodzakelijk is. Het bestaande groenbeleid is gefragmenteerd en sluit niet meer aan op de huidige maatschappelijke ontwikkelingen. Deze Groenvisie is opgesteld om de hoofdlijnen van het groenbeleid van de gemeente Schiedam te beschrijven. Aan de hand van vijf pijlers schetsen we de kaders voor hoe het groen er in de toekomst uit zal zien. In de Groenvisie worden deze pijlers uitgewerkt en keuzes gemaakt voor

inrichting, beheer en gebruik van het groen. Aan deze pijlers zijn diverse ambities opgehangen. Het realiseren van deze ambities vraagt om een structurele investering in het groen en het doelgericht inzetten van de bestaande middelen.

D. Argumenten:

1.1 Pijler - Ruimtelijke kwaliteit Ambities:  Inwoners zijn zich meer bewust van de kwaliteit van het groen in de stad.  Bomen, groen en water dragen sterk bij aan de ruimtelijke kwaliteit.  Er is voldoende ruimte en er zijn goede groeiomstandigheden voor bomen en beplanting.  Er is meer diversiteit in het groen.  De ontwikkelopgave van Schiedam is erop gericht de Groenblauwe structuurvisie te realiseren, te borgen en waar nodig verder te ontwikkelen.  Een hoog onderhoudsniveau.  De groene verbindingen zijn sociaal veilig en van hoge ruimtelijke kwaliteit. Groen is van groot belang voor de kwaliteit van de openbare ruimte, de beleefbaarheid en herkenbaarheid en het tegengaan van wateroverlast en hittestress. Bomen en beplanting krijgen de kans zich te ontwikkelen, doordat ze voldoende ruimte en goede groeiomstandigheden hebben. Zij geven met vorm, kleur en geur een bijdrage aan een positieve uitstraling en accentueren bijzondere plekken. De groene verbindingen zijn van hoge ruimtelijke kwaliteit en vormen samen een aaneengesloten netwerk en hebben een aantrekkelijke uitstraling en beleefbaarheid. Het realiseren van de ambities in de ruimtelijke kwaliteit vraagt om een integrale samenwerking tussen de verschillende vakdisciplines. Bij de totstandkoming van de groenvisie is er veel aandacht geweest voor een integrale aanpak en samenwerking.

Ook de inbreng van de inwoners is hierbij zorgvuldig meegenomen. 1.2 Pijler -Samen met de stad Pijler samen met de stad. Ambities:  Inwoners zijn zich meer bewust van wat er gebeurt op het gebied van groen in de stad.  Er ontstaat meer participatie en samenwerking in het groen. De komende jaren wil de gemeente de samenwerking met de stad versterken door betere communicatie, educatie en participatie. De openbare ruimte wordt een plek waar inwoners zich prettig voelen en verbonden zijn met hun omgeving. De groene openbare ruimte nodigt uit tot ontmoeting en ontplooiing van initiatieven. Daarnaast zijn inwoners zich meer bewust van hun eigen invloed op biodiversiteit en klimaatbestendigheid. De ambities gericht op samenwerking met de stad vraagt een nadrukkelijke borging in het proces bij de voorbereiding en realisatie van projecten, maar ook in wijkparticipatie en de communicatie hierover. Dit vraagt om een andere uitwerking en toepassing in bestaande processen en optimalisatie van het gebruik van (digitale) communicatiemiddelen.

1.3 Pijler - Biodiversiteit Ambities:  De ontwikkeling van de biodiversiteit in de stad houden we structureel bij in de natuurmonitor.  Bij de ontwikkeling van nieuwe woongebieden geven we randvoorwaarden mee aan grondeigenaren  Het realiseren van een natuurlijke opbouw in bosplantsoen.  Vergroten van de biodiversiteit in de groene verbindingen langs oevers en bermen.  Het ontwikkelen van richtlijnen voor het beschermen van monumentale bomen en toekomstbomen.  Het aanbrengen van diversiteit in soorten, kleuren en vormen. Schiedam is over enkele jaren een stad waar in de openbare ruimte voldoende plek is voor ecologische waarden en biodiversiteit. De komende jaren zet de gemeente het beheer en onderhoud op ecologisch verantwoorde wijze voort en breidt het verder uit. Er is voldoende ruimte voor voortplantings- en schuilmogelijkheden en het vinden van voedsel de fauna in de stad. Wij koesteren onze monumentale bomen, maar brengen ook in kaart welke bomen in de toekomst grote waarde hebben. Deze ‘toekomstbomen’ worden in bescherming genomen bij stedenbouwkundige ontwikkelingen. Om onze ambities waar te maken zal er planvorming plaats moeten vinden. Zoals het opstellen van een bomenkaart, maar ook een gedetailleerde kansenkaart voor het ontwikkelen van biodiversiteit.

Op die manier kan er bepaalt worden waar financieel impulsen nodig zijn voor het versterken van de biodiversiteit en de ecologische waarde. 1.4 Pijler - Gebruik Ambities:  Parken en groene gebieden zijn verschillend en bieden diverse gebruiksmogelijkheden.  Verbindingen tussen de groene gebieden worden versterkt of ontwikkeld.  De komende jaren maken we voor alle parken beheerplannen waarin ruimtelijke kwaliteit, beheer en gebruik samen komen. Per wijk brengen we de plekken in kaart die ertoe doen.Over tien jaar draagt het groen in onze gemeente en het gebruik ervan optimaal bij aan het welzijn van onze inwoners. Meervoudig ruimtegebruik is noodzakelijk om alle vormen van gebruik een goede plek te geven in Schiedam. Om de aantrekkelijkheid van het groen en het gebruik ervan te stimuleren, krijgen de grotere groengebieden een duidelijke identiteit. Er zijn voldoende verharde en “zachte”routes voor onder andere fietsers, wandelaars en hardlopers. Er is aandacht voor mensen die minder goed ter been zijn. Langs de routes zijn rustpunten te vinden en de openbare ruimte nodigt uit tot buiten zijn, bewegen en ontmoeten. Het waarmaken van de ambities vraagt een investering in planvorming. Zodat de verschillende acties terecht komen in projectprogrammering, in het groot onderhouds- en vervangingsprogramma en in het wijkgericht werken.

1.5 Pijler - Toekomst en klimaat Ambities:  Verminderen van het versteende oppervlak door vergroening.  Het vergroten van het waterbergend vermogen.  Het tegengaan van hittestress. Schiedam wil binnen enkele jaren een duurzamere gemeente zijn die beter bestand is tegen klimaatverandering. Om dit te bereiken is er meer groenoppervlak nodig, vooral op daken en verticaal tegen muren aan maar ook door het verwijderen van verharding en het vergroenen. Wij zorgen voor voldoende ruimte en goede groeiomstandigheden voor het groen en bomen. Hierdoor kunnen wij de grootst mogelijke bijdrage leveren aan het bestrijden van hitte en wateroverlast en de groene beleving vergroten. Wij willen als gemeente het goede voorbeeld geven aan Schiedammers. Wij stellen duurzame eisen aan de uitvoering van aanleg, beheer en onderhoud en een vragen om een integrale afstemming met andere werkzaamheden in de openbare ruimte. Wij streven er naar regenwater af te koppelen en direct te laten infiltreren in het groen. Bij de inrichting wordt rekening gehouden met de beheerbaarheid binnen het beschikbare budget. Daarnaast wordt altijd gezocht naar een combinatie van functies, zoals biodiversiteit, de opvang van water en het tegengaan van hittestress. Om de ambities waar te maken zal er een scan gemaakt moeten worden van de mogelijkheden om te vergroenen.

Verder zal een gerichte campagne moeten worden opgestart om de inwoners bewust te maken van de mogelijkheid van vergroening in hun tuin. 1.6 Doorzetten van de positieve punten uit het bestaande beleid Groen is een van de belangrijkste ingrediënten van de openbare ruimte. In een groeiende en daarmee verdichtende stad moet er ruimte zijn voor kwalitatief groen. Hierom is het van belang om de positieve punten uit het bestaande beleid op te pakken en door te zetten. Dat vraagt om en gerichte uitwerking van het beleid en een integrale aanpak. 1.7 Plek in de omgevingsvisie In het kader van de omgevingswet werkt Schiedam aan een nieuwe omgevingsvisie. De groenvisie vormt een bouwsteen voor de omgevingsvisie. In het kader van de omgevingsvisie, en vooruitlopend op deze visie vindt er integrale afstemming tussen beleidsvelden plaats. Mogelijke groenontwikkelingen, die afstemming vragen met andere functies en ontwikkelingen, worden in de groenvisie aangeduid als een kans / zoekgebied voor groen. Zo blijft er ruimte voor een integrale afweging. 1.8 Vertaling van de startnotitie d.d. 4 januari 2019 Op 10 januari 2019 is er een Stadserf gehouden over de startnotitie. In de startnotitie wordt een beeld geschetst van het wettelijke kader waarbinnen gemeente Schiedam werkt, de huidige situatie met betrekking tot het groen in Schiedam en de ontwikkelingen en dilemma’s die op ons afkomen.

Aan de hand van de startnotitie is het gesprek met de stad aangegaan. De input die hiermee opgehaald is uitgewerkt in de groenvisie.

2.1 Verbreding herplantfonds naar groenfonds De gemeente Schiedam beschikt over een gemeentelijk herplantfonds voor bomen (raadsbesluit 2012-06-28 nr.10; Gemeentelijk Herplantfonds). Indien uitvoering van herplant fysiek niet mogelijk is of naar maatstaven van redelijkheid onvoldoende compensatie biedt voor het vellen van een houtopstand wordt een financiële herplantverplichting opgelegd. Dit fonds wordt uitsluitend aangewend voor het (her) planten van houtopstanden binnen de gemeente Schiedam. Onze ambitie is om niet alleen door de aanplant van bomen kwaliteit toe te voegen aan het groen. Wij stellen daarom voor om het herplantfonds om te vormen tot een groenfonds en dit fonds breder in te zetten. De waarde van groen is breder dan alleen die van bomen. In het licht van de verbreding van het herplantfonds naar een groenfonds en de bredere monitoring van groen in Schiedam, ligt het voor de hand de bomenverordening (raadsbesluit 2011-09-22 nr.18 Bomenverordening 2011 VR075) te verbreden naar een groenverordening. Er moet in de groenverordening aandacht te zijn voor monitoring. Deze monitoring wordt in de P&C-cyclus geïntegreerd. E. Duurzaamheid

Klimaatbestendigheid en duurzaamheid zijn onderwerpen die wereldwijd veel aandacht krijgen. Door klimaatverandering stijgt de kans op wateroverlast, hitte, droogte en overstromingen. Stortbuien en langdurige neerslag veroorzaken wateroverlast. Ook raakt hitte de gezondheid van kwetsbare mensen, zoals ouderen, longpatiënten en jonge kinderen. Dit heeft directe gevolgen voor onze omgeving en hoe deze ingericht moet worden. Schiedam wil binnen enkele jaren een duurzamere gemeente zijn die beter bestand is tegen klimaatverandering. Om dit te bereiken is er over afzienbare tijd meer groenoppervlak te vinden, vooral op daken en verticaal tegen muren aan. Maar ook door verharding te verwijderen en te vergroenen. De gemeente zet in op: Het verminderen van het versteende oppervlak door vergroening . Het vergroten van het waterbergend vermogen door directe infiltratie in het groen. Het stimuleren van particulieren dit ook te doen door regenwater af te koppelen en direct in de eigen tuin te laten infiltreren. Bomen dragen aantoonbaar bij aan het tegengaan van hittestress. De veranderingen in het bomenareaal worden getoetst aan de kaarten van de Klimaatatlas. F. Kanttekening en risico’s:

1.1 groenvisie loopt vooruit op de omgevingsvisie De planning van de omgevingsvisie is nog onbekend. De groenvisie loopt hier dus op vooruit. De groenvisie is gemaakt in samenhang en samenwerking met het team dat gestart was met de ontwikkeling van een omgevingsvisie. Het traject van de omgevingsvisie is veranderd. De groenvisie vormt straks input voor deze visie. Door hierin integraal op te trekken, wordt voorkomen dat de groenvisie een richting inzet die niet in de omgevingsvisie past. Dat de groenvisie vooruitloopt op de omgevingsvisie betekent wel dat er lijnen worden uitgezet die wat minder concreet kunnen zijn, dan wanneer de groenvisie na de omgevingsvisie was gemaakt. Wij ontwikkelen in Schiedam in de bestaande stad. Dit vraagt om integrale gebiedsontwikkeling. Goede afstemming van groen, wonen, economie, mobiliteit en (maatschappelijke) functies in een te ontwikkelen gebied is heel belangrijk. Daar waar wij kansrijke zoekgebieden voor het toevoegen of verbeteren van groen aanduiden, betekent dit dat wij streven naar een goede integrale ontwikkeling van zo’n gebied of locatie in samenhang met andere functies.

1.2 Diverse deelvisies komen in korte periode naar de raad Naast de groenvisie zijn op dit moment ook de woonvisie, mobiliteitsvisie, de economische visie en de visie op het sociaal domein in ontwikkeling. Deze visies zullen waarschijnlijk in het 4 e kwartaal 2020 en 1e kwartaal 2021 naar de raad komen. Voor alle deelvisies geldt dat, vooruitlopend op de omgevingsvisie, integraal wordt samengewerkt en afgestemd met de diverse beleidsvelden. Het risico bestaat wel dat de raad specifieke wensen heeft op de diverse beleidsterreinen en daarvoor amendementen op de groenvisie of andere visies aanneemt die in tegenspraak kunnen zijn met wat in andere deelvisies wordt opgenomen. Dit is een punt van aandacht voor de omgevingsvisie. 1.3 Geen ter visie legging Voorafgaand aan deze visie heeft een participatie proces plaatsgevonden, deels gezamenlijk met het traject stadsvisie. Overleg met de professionele partijen op het gebied van groen, biodiversiteit en duurzaamheid heeft plaatsgevonden. De onderliggende hoofdstructuur ligt vast in de groenblauwe groenstructuur. Bij de uitwerking van de onderdelen gaan wij de doelgroepen weer uitnodigen om mee te doen. Hoewel het bieden van inspraak in visies belangrijk is, en ook een uitgangspunt van Open Schiedam, is in dit geval de ruimte beperkt om in deze fase effectief inspraak te verlenen op de opgestelde visie.

Bovendien komen de uitgangspunten in samenhang straks tot uitdrukking in het traject naar de Omgevingsvisie. Op dat moment zal op grond van de Omgevingswet het bieden van de mogelijkheid tot inspraak op de (concept) Omgevingsvisie verplicht zijn gesteld. 1.4 Omvorming herplantfonds naar groenfonds Er wordt voorgesteld het bestaande herplantfonds te verbreden naar een groenfonds. Het omvormen van het herplantfonds verdient de voorkeur maar wordt mogelijk beschouwd als een verkapte vorm van belastingheffing (uitspraak RVS). Dit moet verder worden uitgewerkt. 1.5. Reserve groenfonds in relatie tot reserve Eneco gelden Voorgesteld wordt om vanuit de reserve Eneco gelden 2 mln. ter beschikking te stellen voor het groenfonds. Mocht blijken dat de volledige 2 mln. niet nodig zal blijken te zijn, dan vloeien deze middelen terug naar de algemene reserve c.q. reserve Eneco-gelden. G. Financiën:

Door de overname van Eneco Goup N.V. ontvangt de gemeente Schiedam een bedrag van € 42 mln. In de op 28 januari 2020 aangenomen motie inzake deze Eneco gelden wordt voorgesteld van deze gelden een bedrag van 2 miljoen euro te besteden aan het vergroenen van de openbare ruimte. In het Financieel Koersdocument 2021 -2024 heeft het college aangegeven de geest van bovenstaande motie zoveel mogelijk te willen volgen. Wij stellen voor om een bestemmingsreserve groenfonds in te stellen en vervolgens € 2 mln. in deze reserve te storten ten laste van de reserve Eneco-gelden. Deze financiële impuls in het groenfonds maakt het mogelijk om daadwerkelijk te kunnen investeren in ons groen. Hiermee kan uitvoering worden geven aan de kansenkaarten in deze Groenvisie en voegen wij permanent kwaliteit toe aan het groen in Schiedam. De verwachting is dat de beheer en onderhoudskosten door vergroenen van de stad nauwelijks omhoog zullen gaan. Meestal is er sprake van een areaalwijziging en niet van een daadwerkelijke areaaluitbreiding. In veel van de gevallen zal verharding worden vervangen worden door groen waardoor de beheerkosten verschuiven van het beheer van verharding (kostenafname) naar het

beheer van groen (kostentoename). Indien er voor de uitvoering van projecten sprake is van een daadwerkelijke areaal uitbreiding van het groen meer beheergeld nodig zijn dan wordt dit in een aparte adviesnota over het betreffende project gemeld.

H. Uitvoering (TA-tekst, planning, communicatie, publicatie, evaluatie/controle etc.):

Communicatie Een korte publieksversie maakt deel uit van de Groenvisie. Deze wordt na vaststelling van de Groenvisie opgemaakt. Wij zorgen na vaststelling van de visie dat deze onder de aandacht van de stad komt, in verband met de Covid-19 situatie kiezen wij voor een passende vorm. Wij organiseren geen grote bijeenkomst, maar bijvoorbeeld inzet van online middelen. Participatie Er is een participatie traject gevolgd in aanloop naar het vaststellen van deze visie. De bewoners zijn bereikt via de enquête over de toekomst Schiedam. De stakeholders in de stad, zijn bereikt via diverse gesprekken en een werksessie. Ook de opbrengsten van het digitale Stadserf van 13 oktober zijn in de visie opgenomen. Uitvoering/evaluatie De groenvisie zal uitgewerkt worden in jaarlijkse uitvoeringsprogramma’s. Jaarlijks zal een evaluatie van de voortgang van de groenvisie en de stand van zaken van het groenfonds naar de raad verstuurd worden. Hierbij wordt aangesloten op de bestaande P&C-cyclus. De groenvisie vormt input voor de nog te ontwikkelen Omgevingsvisie voor de stad.

Bijlage(n):

Groenvisie (20BIJ01302)

burgemeester en wethouders van Schiedam, de secretaris, de burgemeester,

drs. M. A. van den Hende, wnd.

C.H.J. Lamers

De raad van de gemeente Schiedam; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 1 december 2020 ( 20VR054) Besluit: 1. de Groenvisie Schiedam vast te stellen; 2. het bestaande gemeentelijke herplantfonds te verbreden naar een gemeentelijk groenfonds door het instellen van de bestemmingsreserve Groenfonds; 3. conform de motie van de raad over de Eneco-gelden, ten laste van de reserve Eneco-gelden € 2 mln. in het groenfonds te storten voor het realiseren van groenkwaliteit.

Verhoging Lasten Programma Ruimtelijke Inrichting in Samenhang (dotatie reserves) Baten Programma Ruimtelijke Inrichting in Samenhang (onttrekking reserves)

Verlaging

2 mln

2 mln

Aldus vastgesteld door de raad van de gemeente Schiedam in zijn openbare vergadering van 2 februari 2021.

de griffier,

de voorzitter,

J.W. Scherpenzeel

C.H.J. Lamers