Participatiegids Schiedamse samenleving Samenwerken in Schiedam
Tekst van het document
Samenwerken in Schiedam
Participatiegids Schiedamse samenleving
November 2021
Participatiegids Schiedamse samenleving 1.1 Voor inwoners, ondernemers, bewonersverenigingen en instellingen
Wie beslist? In iedere wijk is een regiegroep van bewoners. Zij bepalen of uw initiatief een bijdrage krijgt uit het wijkbudget. Regiegroepen bestaan uit maximaal zeven
Iedere inwoner en ondernemer van Schiedam heeft de mogelijkheid om
bewoners. De regiegroepen brengen bindend advies uit aan het college.
invloed uit te oefenen op de toekomst van onze mooie gemeente. Bijvoorbeeld door mee te denken met projecten van de gemeente of door zelf initiatieven
Straatteam
uit te voeren.
U kunt in uw straat een straatteam oprichten. De gemeente geeft bewoners die hun
In deze gids staan de verschillende soorten initiatieven die mogelijk zijn, de
eigen team willen oprichten € 500,- subsidie per jaar. Hiermee kunt u allerlei
afspraken in het participatiebeleid voor de Schiedamse samenleving en de
activiteiten organiseren met uw buren. Een goede buur is immers beter dan een
werkwijze voor als u een initiatief wilt indienen.
verre vriend! Er zijn nu al tientallen Schiedamse straatteams actief. Samen fleuren ze hun straat op met hangende bakken, organiseren ze leuke kinderactiviteiten,
1.1.1 Bewonersinitiatieven
zetten hun eigen Facebookpagina op of een Whatsapp-alert om elkaar snel te
Heeft u een goed idee voor uw wijk of stad? Bijvoorbeeld een leuke activiteit voor
informeren bij verdachte situaties.
kinderen, de straat groener maken of een koffieochtend voor ouderen in de wijk. Voor elke wijk in Schiedam is er een wijkbudget beschikbaar. Ook is er een stedelijk budget beschikbaar voor als u een aanvraag wilt doen die niet voor één enkele wijk bedoeld is. Uw aanvraag moet aan de volgende voorwaarden voldoen: • Het idee draagt bij aan de leefbaarheid en/of sociale samenstelling in de buurt of wijk. •
Er is aantoonbaar draagvlak voor het idee in de buurt/wijk.
•
Het kan worden beheerd en onderhouden.
•
Het is niet alleen voor persoonlijk gebruik.
•
Het is niet in strijd met de wet en/of het gemeentebeleid.
•
Het is betaalbaar binnen de beschikbare budgetten.
Ik heb een idee!
• De aanvrager vervult een actieve rol bij de uitvoering van het initiatief. Bijvoorbeeld door het betrekken van de omwonenden bij het initiatief. •
Het initiatief vindt plaats in Schiedam.
Samenwerken in Schiedam - Participatiegids Schiedamse samenleving
2
Onderwerp op de agenda van de gemeenteraad zetten (burgerinitiatief)
•
Zelfbeheer van buurthuizen, organisatie van dagbestedingsactiviteiten.
De gemeenteraad vergadert over allerlei onderwerpen. Wanneer u vindt dat ze het eigenlijk nooit over een onderwerp hebben dat u belangrijk vindt voor de stad, kunt
Hoe kan ik een initiatief indienen?
u dat onderwerp op de agenda van de gemeenteraad plaatsen. Dat kan via het
Dit kan via de wijkbudgetten op www.schiedam.nl/a-tot-z/wijkbudgetten of via
Burgerinitiatief. Vaak is gewoon een brief aan de raad sturen, met een raadslid
contact@schiedam.nl. Uiteindelijk is het de bedoeling dat het Participatie Advies
spreken of inspreken bij de vergadering makkelijker en sneller, maar de
Team (PAT) hier op den duur de ingang voor gaat zijn.
mogelijkheid van het Burgerinitiatief is er.
1.1.2 Afspraken Spelregels Uw onderwerp mag over bijna alles gaan. Maar er gelden wel een paar spelregels. Zo is het burgerinitiatief niet bedoeld voor klachten over en/of bezwaren tegen besluiten van het gemeentebestuur. Of voor onderwerpen waarover de raad geen besluit mag nemen. Daarnaast moet u laten zien dat er meer mensen willen dat de gemeenteraad met dit onderwerp aan de slag gaat. Dit doet u door minimaal honderd handtekeningen te verzamelen. Voor advies over of een burgerinitiatief voor u de beste weg is om uw onderwerp besproken te krijgen, of het aan de spelregels voldoet en hoe u dat aanpakt, kunt u advies vragen bij de griffie via Griffie@schiedam.nl.
De gemeente is heel blij met alle inwoners die hun meningen en ideeën laten horen. De gemeente hoopt natuurlijk dat u als bewoners ook een tevreden gevoel overhoudt aan zo’n participatietraject. Hieronder beschrijven we op welke manier we dat proberen te doen. Invloed De gemeente vraagt u om mee te denken of te doen wanneer u ook echt invloed heeft. Als er beperkt invloed is, door bijvoorbeeld kaders die zijn gesteld, zoals bijvoorbeeld een budget of wettelijke regels, dan laten wij u die van tevoren weten. Is er helemaal geen invloed, omdat zaken al vast staan, dan vragen we u niet om mee te denken of te doen. De gemeente wil dan liever goed informeren en helder communiceren.
Het uitdaagrecht (Right to Challenge) Bij het Uitdaagrecht (ook wel Right to Challenge/R2C genoemd) kunnen bewoners taken van overheden overnemen als zij denken het slimmer, beter, goedkoper of anders te kunnen doen. Hiermee wordt de overheid “uitgedaagd”. Initiatiefnemers krijgen met Right to Challenge daadwerkelijk de mogelijkheid om hun idee te gaan uitvoeren. Er zijn verschillende uitdagingen mogelijk: •
Onderhoud van openbaar groen.
•
Onderhoud en beheer van speelplekken.
• Ontwerpen van een inrichtingsplan van een straat door bewoners die zelf over ontwerpexpertise beschikken.
Samenwerken in Schiedam - Participatiegids Schiedamse samenleving
3
Inbreng zichtbaar
Expertise
Wanneer u meedenkt bij een project, beleid of de uitvoering ervan dan kunt u ervan
De gemeente zorgt dat de juiste
op aan dat wij iets met uw inbreng doen. U krijgt hier altijd een terugkoppeling van
kennis en experts aan tafel zitten
met een duidelijke uitleg hoe wij uw bijdrage hebben verwerkt. Als u met suggesties
tijdens participatietrajecten om alle
of ideeën kwam, die niet uitvoerbaar bleken of niet zijn meegenomen in het eind
vragen te beantwoorden.
? !
resultaat, dan krijgt u uitleg over waarom wij die keuze hebben gemaakt. Verschillende mogelijkheden om mee te doen Goed geregeld
De gemeente zorgt ervoor dat u op verschillende manieren uw mening kunt geven of
Dat betekent dat wat we uit de stad ophalen, we ook gebruiken en dus niet dat het
mee kan denken. Bijvoorbeeld door een enquête te versturen en ook een bewoners
college of de raad ineens anders beslissen. Dat spreken we namelijk af voordat we
avond te organiseren of een klankbordgroep op te richten. Als u niet naar de avond
met een traject starten.
kan of wil komen, dan geeft u uw mening via de enquête. Het is vaak wel zo dat we in een klankbordgroep samen besluiten nemen. Hier kunt u dus meer invloed
Het kastje en de muur op dezelfde plek
uitoefenen dan als u alleen een enquête invult.
Wij sturen u niet meer van hot naar her. We gaan u ook niet te pas en te onpas lastigvallen met allemaal vragen vanuit de gemeente over projecten, beleid en
Begrijpelijke communicatie
uitvoering. We doen dat alleen als we weten dat u er wat aan heeft. U idee of
Gemeenten zijn vaak heel goed in
initiatief is leidend. Het Participatie Advies Team (PAT) is daarom uw ingang tot de
het schrijven van onbegrijpelijke,
gemeente. Hier kunt u terecht met vragen over participatie of met uw goede idee
stoffige teksten.
voor Schiedam.
U mag van de gemeente verwachten dat we u brieven sturen
Wat kunt u van de gemeente verwachten?
in begrijpelijke taal, zodat de
Huiswerk gedaan
inhoud voor iedereen duidelijk is.
Voordat we u vragen om mee te denken heeft de gemeente haar huiswerk gedaan.
Duidelijke terugkoppeling
Dit betekent dat we vooraf goed hebben
De gemeente koppelt altijd terug en
nagedacht over het participatietraject. Het
laat u weten wat we met uw mening
is duidelijk wat er al vast ligt en waarop u
of idee hebben gedaan.
Ik heb een idee!
nog invloed kunt uitoefenen. Ook zijn er al antwoorden op belangrijke vragen.
Samenwerken in Schiedam - Participatiegids Schiedamse samenleving
4
Wat verwacht de gemeente van u?
zorgen en dat willen we dan ook liever niet. Als u als
De gemeente Schiedam verwelkomt alle inwoners die willen meedenken. Om op
inwoner voor een bepaald project in een klankbordgroep
een goede manier samen te werken, verwachten wij ook een aantal dingen van
zit, dan kunt u bijvoorbeeld als ondernemer geen
de inwoners.
werkzaamheden meer doen voor dit project.
Een positieve houding
1.2 Voor initiatiefnemers en projectontwikkelaars
Samenwerken doen we om met elkaar een mooi resultaat te behalen. Hier hoort een open en positieve houding bij. We luisteren naar elkaar en hebben respect voor
Uitleg omgevingswet en participatie
elkaars standpunten.
Dit informatiepakket is voor iedereen met een initiatief of een goed plan voor de fysieke leefomgeving van Schiedam. Met de komst van de nieuwe Omgevingswet
Participatie gaat over samenwerken
bent u straks als initiatiefnemer namelijk zelf verantwoordelijk voor het betrekken
Participatie betekent niet ‘je zin krijgen’ als je hebt meegedacht. In Schiedam zijn de
van de omgeving bij uw plannen. Dit informatiepakket helpt u als initiatiefnemer om
meeste mensen het daar gelukkig wel over eens. Het gaat wel over samenwerken.
een participatietraject vorm te geven. Ook geeft het u inzicht in waar de gemeente
Al is de uitkomst niet altijd helemaal naar wens, als er goed is samengewerkt, als
op let bij de beoordeling van uw aanvraag.
mensen op tijd zijn betrokken, als er goed naar ze is geluisterd en hun zorgen serieus worden genomen, dan groeit het vertrouwen. Zo behandelen we elkaar
In Schiedam wonen en werken we met veel mensen in een relatief klein gebied. De
met respect.
gemeente Schiedam vindt het dan ook heel belangrijk om plannen en initiatieven voor de fysieke leefomgeving in samenspraak met de inwoners, ondernemers,
Rekening houden met andere meningen
bedrijven en maatschappelijke organisaties te ontwikkelen. Door samen te werken
Zoveel mensen, zoveel meningen. Ook in participatie
komen we tot kwalitatief betere plannen.
trajecten zitten er verschillende meningen aan tafel. Het is dus belangrijk om verder te kijken dan uw eigen mening en
Wat is participatie
samen tot het beste resultaat te komen. Het doel is om het
Als initiatiefnemer heeft u een goed idee voor de buitenruimte in Schiedam. U bent
beste resultaat voor een zo groot mogelijke groep te behalen,
natuurlijk niet de enige gebruiker van deze ruimte en daarom vraagt u aan de andere
zonder hierbij bepaalde groepen te benadelen.
bewoners of bedrijven in dit gebied wat ze van uw idee vinden en of ze uw plan misschien nog beter kunnen maken. Dat noemen we participatie. We vragen andere
Voorkom belangenverstrengeling
mensen om mee te denken in een initiatief.
Als u meedenkt met de gemeente doet u dit als inwoner of misschien als ondernemer. Zit u aan tafel vanuit meerdere belangen, dan kan dat voor problemen
Samenwerken in Schiedam - Participatiegids Schiedamse samenleving
5
Participatie binnen de Omgevingswet
plannen en projecten verschillen ook buurten en wijken van elkaar. Een participatie
Initiatiefnemers die de omgeving betrekken bij hun plannen, krijgen hier
traject is dan ook altijd maatwerk. Wel kunt u zichzelf een aantal vragen stellen om
waardevolle inzichten en betere plannen voor terug. De omgeving vroeg bij een
tot een effectief participatietraject te komen. We hebben om deze reden onderstaand
traject betrekken, voorkomt vaak bezwaren in een later stadium.
stappenplan opgesteld:
Wel of geen participatie
1. Het doel van participatie
Soms is het niet nodig om een (groot) participatietraject te starten. Bijvoorbeeld als
Participatie is geen doel op zich. U gaat de omgeving betrekken met een doel.
het initiatief geen consequenties heeft voor de omgeving. Daarom is participatie niet
Misschien wilt u uw plannen laten aansluiten op de wensen van de omgeving, of
per definitie verplicht en altijd vormvrij. Het ontbreken van een participatieproces is
wilt u de omgeving een bepaalde keuze voorleggen? Ook het creëren van
dus op zich geen reden om een vergunning te weigeren.
bewustwording voor de plannen kan een doel zijn. De eerste stap is om te bepalen wat uw doel is. Probeer dit zo specifiek mogelijk te maken. Hieronder staan een
1.2.1 Hoe gaat u als initiatiefnemer te werk?
aantal voorbeelden van doelen:
De initiatiefnemer is dus aan zet om een participatietraject te organiseren. Maar hoe doet u dat nou op een goede manier? Wij helpen u graag met een aantal tips. Net als
•
Plannen afstemmen op behoeften belanghebbenden
•
Kwaliteit van plannen verhogen
•
Steun vinden in uw buurt of wijk voor uw plannen
•
Keuzes maken
•
Prioriteiten stellen
•
Meningen peilen
•
Bewustwording creëren
•
Kennis ophalen en/of vergroten
•
Samenhang tussen groepen versterken
•
Vertrouwen in de projectorganisatie vergroten
2. Breng de belanghebbenden in beeld Een analyse van de belanghebbenden helpt u om een succesvol participatietraject te organiseren. Als u immers weet wie u wilt vragen te participeren in uw project, dan kunt u de belanghebbenden heel gericht benaderen en uw aanpak waar mogelijk afstemmen op hun interesses en wensen. Denk aan buurtbewoners, omwonenden, bedrijven en ondernemers, maatschappelijke organisaties, de gemeente en
Samenwerken in Schiedam - Participatiegids Schiedamse samenleving
6
belangengroepen. Tip: kijk hierbij breder dan alleen de mensen die bijvoorbeeld
5. Kies de juiste middelen
tegenover het flatgebouw wonen.
Probeer met uw communicatie- en participatiemiddelen aan te sluiten bij de omgeving. Er zijn genoeg laagdrempelige vormen waarmee belanghebbenden
3. Bepaal de ruimte voor invloed
kunnen meedenken op een moment en in een mate die goed past bij hun wensen en
Waarover kunnen belanghebbenden nog meedenken in uw initiatief? Veel zaken
leefstijl. Bijvoorbeeld een digitale enquête die ze kunnen invullen of een
liggen waarschijnlijk al vast in uw plan. Bijvoorbeeld door wet- en regelgeving, door
inloopbijeenkomst in de straat waar ze even kunnen binnenlopen. Maar u kunt ook
de financiële mogelijkheden of bepaalde uitgangspunten, zoals het aantal te bouwen
individuele gesprekken voeren of een digitale bijeenkomst organiseren.
woningen. Maar er zijn ook onderdelen waarop de omwonenden nog invloed kunnen uitoefenen. Om teleurstellingen in het participatietraject te voorkomen, is
6. Nodig ze uit en ga in gesprek
het belangrijk om duidelijk te zijn in de onderwerpen die al vast liggen en waar de
De eerste communicatie start vaak met de uitnodiging. Zorg
ruimte voor invloed ligt.
dat u deze tijdig verstuurt en breng alle belanghebbenden op de hoogte van uw initiatief, de impact voor de omwonenden
4. Bepaal de mate van invloed
en nodig ze uit om in gesprek te gaan. Vervolgens gaat u in
Binnen uw initiatief kunt u belanghebbenden een bepaalde mate van invloed geven.
gesprek met de middelen die u heeft gekozen.
Zo kunt u omwonenden vragen om te reageren op de plannen die u heeft gemaakt en bijvoorbeeld te kiezen welke kleur iets moet worden. U kunt de omgeving ook
7. Leg vast en koppel terug
een beslissende stem geven in het uiteindelijke ontwerp. Voorwaarde voor effectieve
De uitkomsten van de gesprekken met belanghebbenden bieden u wellicht nieuwe
participatie is dat betrokkenen vooraf weten welke invloed zij hebben, welke ruimte
inzichten om te verwerken in uw conceptplan. Daarnaast legt u de uitkomsten van
voor invloed er is en wat het
de gesprekken vast in een verslag. In dit verslag staan alle ideeën, bezwaren en
uiteindelijke doel is. Meer
wensen die uit de gesprekken zijn gekomen. Ook beschrijft u wat u met deze punten
invloed is niet per se beter.
heeft gedaan. Dit verslag koppelt u samen met het conceptplan terug aan de
Het gaat om de reële invloed
belanghebbenden.
die u belanghebbenden kan geven binnen uw initiatief.
8. Dien uw vergunningaanvraag in
Wees heel duidelijk in de
Na afronding van het participatietraject is het tijd om uw conceptplan en het
ruimte voor participatie
participatieverslag te maken en uw aanvraag voor een omgevingsvergunning in te
tegenover betrokkenen.
dienen. Voeg bij uw aanvraag de gespreksverslagen toe en maak ook een korte samenvatting van het participatieproces. In het volgende hoofdstuk ziet u op welke punten de gemeente uw participatietraject toetst. Probeer zoveel mogelijk van deze punten op te nemen in uw aanvraag. Dit helpt bij de besluitvorming.
Samenwerken in Schiedam - Participatiegids Schiedamse samenleving
7
1.2.2 Rol van de gemeente
• Combineer meerdere instrumenten en offline- en onlinemethoden om een zo
Het college van Burgemeester en Wethouders neemt een besluit over uw aanvraag voor een omgevingsvergunning. Bij het beoordelen van de vergunningsaanvraag,
breed mogelijke doelgroep te bereiken. • Zorg voor een goede moderatie van de inbreng (ervaren voorzitter bij een
weegt ook het participatietraject mee. Hierbij houdt de gemeente rekening met de
bijeenkomst, een moderator op websites).
omvang en complexiteit van uw initiatief. De gemeente let op de volgende onderdelen:
•
Wie zijn er betrokken?
• Zorg voor een goede terugkoppeling en maak duidelijk wat u met de inbreng van
-
Welke groepen zijn betrokken?
-
Hoe groot is de impact voor de betrokkenen?
Doe het samen; kom met ideeën, niet met plannen. (een) stakeholder(s) heeft gedaan.
• Kies een geschikt moment: houd rekening met feestdagen, vakanties, voetbalwedstrijden, etc.
Hoe zijn ze betrokken? -
Hoe zijn de betrokken uitgenodigd en geïnformeerd?
-
Welke participatievormen of -instrumenten zijn ingezet?
-
Welke vragen zijn er gesteld aan de betrokkenen?
-
Wat was de ruimte voor invloed? Wat lag al vast en wat niet?
• Laat activiteiten in de wijk of op locatie plaatsvinden. Heeft u een heel lang (dag) programma? Zorg voor afwisseling van omgeving. • Leg snel een contactenlijst aan die makkelijk aan te vullen is met iedereen die aanwezig is geweest of u gesproken hebt. •
Gebruik begrijpelijke taal.
• Bedenk van tevoren goed wat de ‘opbrengst’ moet zijn van de communicatie. Wat is er met de uitkomsten gedaan?
Moet de nadruk liggen op informeren, betrekken, consulteren of activeren? Wat
-
Wat waren de uitkomsten?
moet de communicatie gaan opleveren?
-
Is er teruggekoppeld aan de betrokkenen?
• Een goede informatievoorziening legt de basis voor een goed participatieproces.
-
Hoe staan betrokken tegenover de aanvraag? Positief, neutraal, negatief?
• Wat doet u met de mensen die u niet bereikt? Denk hierover na.
-
Zijn de uitkomsten verwerkt in het eindproduct en hoe is dit gedaan?
• Maak foto’s. Deze kunt u gebruiken in de terugkoppeling, nieuwsbrief en andere communicatiekanalen (website, sociale media, etc).
1.2.3 Participatietips
•
Evalueer de participatie.
Er zijn een aantal praktische tips die u kunnen helpen om uw participatietraject uit te voeren:
Hulp nodig?
•
Met dit informatiepakket willen wij u helpen om een effectief participatieproces
Beloof wat u waar kunt maken en maak waar wat u belooft.
• Stel vooraf duidelijke kaders: waarover kunnen mensen wel meepraten, en waarover vooral niet.
vorm te geven. De gemeente Schiedam kan u eventueel helpen, bijvoorbeeld bij het in beeld brengen van belanghebbenden of het kiezen van de beste participatie
• Bied mensen de mogelijkheid om op hun eigen gekozen moment inbreng te
vormen. De wijkregisseurs en communicatieadviseurs van de gemeente Schiedam
leveren. Zorg dat iedereen de kans krijgt om deel te nemen. Geef ruimte aan
hebben veel kennis van participatie en weten wat er leeft in de Schiedamse wijken
mensen die verlegen zijn en laat “schreeuwers” niet de overhand krijgen.
en buurten.
Samenwerken in Schiedam - Participatiegids Schiedamse samenleving
8