Notulen raadsvergadering 16 april 2024
Tekst van het document
Notulen van de vergadering van de gemeenteraad van Schiedam op dinsdag 16 april 2024 te 20.00 uur. Voorzitter: de burgemeester, de heer H.M. Bergmann Raadsgriffier: de heer M.J.W. Tobeas Aanwezig zijn 33 raadsleden, te weten K. van Baekel (D66), D. van Belle (PvdA), W.H. Boender (PvdA), I.A.W.M. Coenradie-Maris (PS), H.J.A. Feelders (VVD), Y.J. Haan (GroenLinks), M. Janssen (AvS), T.R. Janssen (VVD), C.F. de Jong (AOV), M.K.C. Keverling (D66) S. Kiliçkaya (GroenLinks), F. Kondu (DENK), P.D.R. van Kraaij (OPS), W.E. de Leeuw (PvdA), J.M.P. Maris (PS), J.H.J. Meesters (LOS), D. van Oorschot (PS), J. Pegtel (CDA), M.R. Reuderink (OPS), M.M. Rodenberg (OPS), M. Rotteveel (LOS), C.S.P. Schoondermark (GroenLinks), M. Siljee (GroenLinks), J. Silva (PvdA), J. van Sliedregt (D66), O.P. Spek (VVD), S. Timmers (VVD), M. Ben Touhami (DENK), J. Trouborst (AvS), Y. Tuncer (CDA), Y. Volkman (VVD), en A.E.I. Wilton (fractie Wilton). Tevens zijn aanwezig de wethouders A.N. Biekman, S.F. Hamerslag, C. Kahramanoğlu, A.J.M. Laan, en P.M.E. Zwang, alsmede de gemeentesecretaris C.E. Bos. Afwezig zijn de leden H.C.E. Bruggeman (AOV) en Ş. Dokgöz (DENK). 01 Opening en vaststelling agenda De Voorzitter opent de vergadering en heet de raadsleden, de wethouders, en de medewerkers van harte welkom, in het bijzonder de aanwezigen op de publieke tribune en iedereen die thuis kijkt en luistert.
Dit is een bijzonder moment voor spreker persoonlijk, want het is de eerste raadsvergadering die hij mag voorzitten. Met de hulp en het meedenken van de raad kan er tot goede en tijdige besluiten worden gekomen. Naar hij hoopt volgen er voor hem na vanavond nog vele vergaderingen. Spreker deelt vervolgens mee dat de leden Bruggeman van het AOV en Dokgöz van DENK verhinderd zijn de vergadering bij te wonen. De gewijzigde agenda wordt vervolgens vastgesteld. 02 Spreekrecht voor aanwezigen Hiervoor heeft zich niemand aangemeld. 03 Vaststelling notulen De notulen van de vergaderingen van 12 en 13 maart 2024 worden vastgesteld. 04.
Lijst van mededelingen en ingekomen stukken
A
Voorstel voor kennisgeving aan te nemen en daarmee, conform het voorstel van het college met inbegrip van het advies van de agendacommissie, de betreffende moties en toezeggingen aan te houden of als afgedaan te beschouwen;
01
19 maart 2024: Advies agendacommissie Afdoening toezeggingen;
1
B 02 03 04 05 06 07 08 09 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24
Voorstel voor kennisgeving aan te nemen: Brieven van het college van burgemeester en wethouders, dan wel de burgemeester, dan wel collegeleden: 14 februari 2024: Motie Lessen trekken uit participatie bij bestemmingsplan wijzigingen; 14 februari 2024: Naamgeving openbare ruimte Floris Meydamstraat en Bert Haanstrahof; 22 februari 2024: Cameratoezicht diverse locaties; 28 februari 2024: Uitvoeringbeleid VTH Omgevingsrecht 2024-2027; 5 maart 2024: Uitkomsten onderzoek bekendheid en gebruik WOT; 7 maart 2024: Bestuursovereenkomst met COA; 6 maart 2024: Update uitvoeringsprogramma Groen; 6 maart 2024: Aanvraag Volkshuisvestingsfonds kwaliteitsverbetering woningen en woonomgeving Schiedam Oost Volkshuisvestingsfonds; 8 maart 2024: Aanvraag omgevingsvergunning Hof van Aleida; 13 maart 2024: Ontwikkelingen toetreding nieuwe aandeelhouders Stedin; 14 maart 2024: Portefeuilleverdeling, onderlinge vervanging en volgorde van locoburgemeesterschap; 19 maart 2024: Afschrift brief aan Oudervereniging Balans over jeugdzorg; 19 maart 2024: Toelichting afschalingen en onderzoek OV arbeidsmarkt; 27 maart 2024: Antwoord Staatssecretaris op bestuurlijke brief 5e en 6e sprinter; Brieven en documenten van derden: Raad van State 13 februari 2024: Stukken met betrekking tot het beroep tegen bestemmingsplan De Nieuwe Kethelpoort; Raad van State 22 februari 2024: Mededeling over beroep van Stedin tegen
bestemmingsplan verzamelherziening; Meredia 1 maart 2024: Jaarverslag Meredia 2023. Brieven over en van gemeenschappelijke regelingen: Collegebrief 12 februari 2024: Kadernota 2025 GRJR; Collegebrief 29 februari 2024: Terugkoppeling uit de gemeenschappelijke regelingen en deelnemingen; Collegebrief 7 maart 2024: Kwartaalrapportage Q3 en Q4 2023 MVS Jeugdmodel; Rogplus 8 februari 2024: Ontwerpbegrotingswijziging 2024 en Kadernota 2025; MRDH 5 maart 2024: Afschalingen en onderzoek OV-arbeidsmarkt. Poldervaartvereniging 10 maart 2024: Herstel loop Poldervaart onder A20. Zonder beraadslaging of stemming wordt besloten overeenkomstig de voorstellen.
Zonder beraadslaging of stemming wordt besloten overeenkomstig de voorstellen inzake de documenten onder A en B. C
Voorstel ter afdoening in handen van het college te stellen en de raad te informeren over de afdoening:
25
HD-Life Community Center 20 februari 2024: Hulpvraag over de bestemming van het pand De Brauwweg 52-66;
D
Leesmap 2
Zonder beraadslaging of stemming wordt besloten de stukken die zich in de leesmap bevinden voor kennisgeving aan te nemen. 05. Actualiteitendebat De Voorzitter deelt mee dat de heer Trouborst mede namens een aantal andere fracties een actualiteitendebat heeft aangevraagd. Omdat deze kwestie spreker zelf regardeert, zal de heer Spek voor dit onderwerp als voorzitter fungeren. De Voorzitter draagt de leiding van de vergadering over aan de heer Spek. Voorzitter: Spek. De Voorzitter geeft het woord aan de heer Trouborst. De heer Trouborst dankt de bewoners die met hun verhalen bij hem zijn gekomen, en de fracties Wilton en LOS voor hun steun bij het aanvragen van dit debat. Spreker komt te spreken over de situatie rond het Geuzenplein in Schiedam-Noord, een plein met winkels en een plek waar veel volwassenen en kinderen samenkomen of langskomen voor of na hun bezoek aan het Sportpark Willem-Alexander. In de zomer van vorig jaar was er al de nodige media-aandacht voor groepen jongeren die daar voor veel overlast zorgden, wat het veiligheidsgevoel in het gebied allesbehalve ten goede kwam. Maar nu bereiken de fractie wederom zeer ernstige signalen. Ouders van sportende kinderen durven hun kinderen niet meer alleen naar het sportpark te laten fietsen. Het is al diverse malen gebeurd dat kinderen door een groep jongeren worden lastig gevallen, achtervolgd, geïntimideerd of nog erger.
Zo ook afgelopen weekend. Dit raakt de fractie diep. Spreker zegt dat niet alleen als raadslid voor Alles voor Schiedam, maar zeker ook als vader van twee kinderen die op dat terrein sporten. Maar hier stopt het probleem niet. Ook de winkeliers uit de buurt luiden de noodklok. Spreker citeert uit gesprekken met hen: “Ze stelen als raven. Het is wachten tot het een keer uit de hand loopt. Mijn personeel is bang om deze jongens aan te spreken.” Naar verluidt, gaat het om een groep of verschillende groepen jongeren die het bezit van messen doodnormaal lijken te vinden, die de buurt terroriseren en geen enkel respect hebben voor gezag, andere mensen en normen of waarden. De fractie wilde deze kwestie in het Actualiteitendebat bespreken, omdat de nood erg hoog is. Alles voor Schiedam is van mening dat raad en college een dergelijke situatie nooit of te nimmer mogen accepteren, want de veiligheid van de Schiedamse inwoners, zeker die van de jongste inwoners moet voorop staan. Het is daarom tijd voor actie. De fractie is benieuwd naar de mening van de andere fracties en uiteraard naar die van het college. Ook wil zij graag weten welke concrete mogelijkheden raad en college hebben om het probleem aan te pakken.
Kan er bijvoorbeeld beter of meer worden gehandhaafd aan de hand van het huidige samenscholingsverbod, kan er extra worden gesurveilleerd op momenten dat het ertoe doet, of kan er misschien zelfs cameratoezicht worden toegepast op de desbetreffende plek? Niets doen, is wat de fractie betreft in ieder geval onacceptabel. De heer T. Janssen vindt het heel terecht dat dit onderwerp vandaag wordt aangekaart, want van veiligheid heb je nooit genoeg. Door alle signalen van de laatste tijd is er momenteel blijkbaar wat te weinig van veiligheid. Gelukkig heeft de vorige raad, als een van de eerste raden in Nederland, een algemeen messenverbod ingevoerd. Dat is ontzettend belangrijk, want minderjarigen, vooral jongens, hebben vaak messen bij zich als ze op straat zijn. Dat is uiteraard schandalig, maar ook heel gevaarlijk voor al die mensen die naar hun sportvereniging gaan, een winkel hebben, of naar de winkel gaan voor boodschappen. Het is dus heel belangrijk dat het messenverbod wordt gehandhaafd. Het is ook goed als er wordt gekeken naar bijvoorbeeld het instellen van een veiligheidsrisicogebied, Daarnaast kun je ook denken aan preventief fouilleren als daar voldoende aanleiding voor is, maar ook cameratoezicht kan worden overwogen.
3
Ook mevrouw Silva vindt veiligheid een heel belangrijk onderwerp, evenals sport en jeugd, maar ze heeft wel een aantal vragen. Zij is benieuwd of de heer Trouborst doelt op een groep met vaste leden, of zijn er meer groepen? Beperken de problemen zich tot het Geuzenplein, of is er ook een link met het sportpark? En is het probleem al voldoende “ontgonnen”? Zijn er al gesprekken geweest met vertegenwoordigers van het sportpark, de winkeliers, en de jongeren? Het gaat spreekster vooral om het aanpakken van de grondoorzaak van de problemen. Veiligheid is een erg belangrijk onderwerp, maar heeft uiteraard ook te maken met problemen in een wijk of een winkelcentrum. De grondoorzaak moet dus eerst duidelijk worden. De heer Reuderink constateert dat alle fracties het hierover met elkaar eens zijn. Hij is vooral benieuwd naar de antwoorden van het college. De navelstaarderij van de PvdA is niet direct noodzakelijk. Laat het college eerst maar vertellen wat het gaat doen. Volgens mevrouw Rotteveel is veiligheid een topprioriteit van LOS. Er hoeft inderdaad niet direct te worden gekeken naar het hoe, wat of waar. Het gaat ook nog niet om de cijfers over meldingen of wat dies meer zij. Spreekster stelt voor om direct een mobiele camera te plaatsen en aan de hand daarvan te kijken naar de diverse oorzaken.
De Voorzitter geeft vervolgens het woord aan de portefeuillehouder, burgemeester Bergmann. De heer Bergmann dankt de heer Trouborst en andere raadsleden voor het opbrengen van deze kwestie vanavond. Dat is heel goed. Raadsleden voeren veel gesprekken met burgers, ondernemers, bewoners en jongeren en dat biedt de mogelijkheid dit soort zaken tijdig aan de orde te stellen, dan wel in de raad, bij hem persoonlijk, bij de afdeling Handhaving of de politie, want er zijn wel meldingen of aangiftes nodig. Dit soort zaken moet je namelijk van iemand terugkrijgen. De problemen bij het Geuzenplein zijn bekend. De locatie is ook een van de hotspots in Schiedam. Het gaat om een grote groep jongeren, die in wisselende samenstelling bij elkaar komt. Het is niet een heel homogene groep die daar allerlei soorten van overlast veroorzaakt richting ondernemers, bewoners, jongeren en kinderen die gewoon voorbijkomen. Intern is vandaag afgesproken dat de jeugd-boa, de jeugdpolitie en de coördinator Jeugd deze week alle info zullen verzamelen. Spreker heeft inmiddels een deel van de informatie, maar er moet nog een analyse van het probleem worden gemaakt. Er wordt ook nog gesproken met omwonenden en ondernemers. Vervolgens wordt bekeken wat er gericht kan worden gedaan. Daarbij kan aan allerlei acties worden gedacht.
Er is al gesproken over het instellen van een veiligheidsrisicogebied en het ophangen van mobiele camera’s, maar spreker streeft naar een samenhangende aanpak. Het gaat niet alleen om camera’s, een veiligheidsrisicogebied of de politie. Op basis van de diverse signalen en de verzamelde informatie moet er tot een gerichte aanpak worden gekomen. Feit is wel dat er wat moet gebeuren, want in het verleden zijn er al meer voorvallen geweest. Er zijn zelfs al gebiedsverboden afgegeven. Mocht dat nodig zijn, zal niet worden geschroomd om dat opnieuw te doen, maar het is belangrijk om de problematiek en de groep eerst goed in kaart te brengen. Een deel van de info is dus al bekend, maar niet alles, want er doen ook nieuwe jongeren mee, niet uit Schiedam, maar van buiten Schiedam. De kwestie moet ook uit de anonimiteit worden gehaald door het aanspreken op gedrag en het betrekken van de familie bij een en ander. Spreker zegt toe dat als duidelijk is welke aanpak er wordt gekozen, deze onmiddellijk met de raad zal worden gedeeld via een brief. Volgens de heer Haan heeft de burgemeester nog niet gereageerd op de vraag van de PvdA om ook naar de preventieve kant te kijken.
4
De heer Bergmann meldt dat de preventieve kant deel uitmaakt van het samenhangende pakket waartoe hij wil komen, want het aanspreken op gedrag en het uit de anonimiteit halen van een en ander horen daar ook bij. Het is dus niet alleen handhaven en erbovenop zitten. Het heropvoeden, het aanspreken op gedrag, hoort erbij, al zal dat bij de een makkelijker gaan dan bij de ander. Eventueel zal er wat strenger moeten worden opgetreden. De heer Trouborst is blij met de toezegging van de burgemeester, maar kan die misschien iets worden gespecificeerd? De heer Bergmann is helaas niet aanwezig bij het gesprek komende week met de betrokkenen. Het hangt ervan af wat er uit dat overleg komt en wat er verder nog nodig is. Het is wel de bedoeling om op korte termijn een aantal zaken in gang te zetten, maar dat kost ook tijd. Spreker betwijfelt of de toegezegde brief al voor de zomer komt maar wellicht kan er voor de volgende cyclus een brief met beperkte informatie worden rondgestuurd. Dit probleem is namelijk niet in een week opgelost. Deze kwestie vraagt om een langer traject, maar zodra spreker iets concreets kan meedelen, zal hij dat doen. Mevrouw Rotteveel vraagt naar de bevoegdheid van de burgemeester op het gebied van de mobiele camera. De heer Bergmann is daar in de commissie al op ingegaan. Het plaatsen van camera’s wordt door de wetgever toegestaan.
De burgemeester heeft van de raad de bevoegdheid gekregen om daar gebruik van te maken. Daartoe is hij ook bereid, maar er moet wel aan veel voorwaarden worden voldaan voordat je camera’s kunt plaatsen. Op basis van de nog te maken analyse kan spreker een betere inschatting op dit punt maken. Overigens doet hij dat in samenspraak met de officier van justitie en de politiechef, maar ook dit maakt deel uit van dat samenhangende pakket. De heer Reuderink kan zich goed voorstellen dat de raadsleden graag voor amateur-detective willen spelen, maar het lijkt hem toch het beste de burgemeester eerst de ruimte te geven om met een oplossing te komen. De heer Maris vult aan dat een camera niet het hele gebied bestrijkt. Een camera is gericht op een klein stukje van de omgeving, maar drie straten verderop kan er alsnog sprake zijn van ellende. Laat de burgemeester dus eerst kijken naar een oplossing. Mevrouw Silva kan zich voor een groot deel vinden in het betoog van de burgemeester, maar hij is nog niet ingegaan op de mogelijkheid van het organiseren van activiteiten voor jongeren. Ook daar kan de wijk behoefte aan hebben. Wordt daar ook naar gekeken? En hoe staat het met de zorg in dit opzicht, want dat is heel iets anders dan handhaving en repressie? De heer Trouborst zeg dat je vaak hoort dat er voor de jeugd is weinig is om te doen. Hij is het daar voor een heel groot deel mee eens.
De stap van zich vervelen naar het bedreigen van mensen vindt hij echter vrij onlogisch. Wordt nu gedaan wat mevrouw Silva suggereert dan worden de jongeren in kwestie zijns inziens beloond voor slecht gedrag. Mevrouw Silva staat geheel aan de zijde van de heer Trouborst wat betreft het probleem dat hij ter sprake brengt. Zij wijst er echter op dat de burgemeester aangeeft dat het gesprek de basis zal vormen voor meerdere alternatieven. Zowel hij als de heer Trouborst heeft ook gezegd dat
5
het niet gaat om een homogene groep. Op grond daarvan is zij van oordeel dat moet worden nagegaan welk palet aan maatregelen nodig is om het probleemgedrag van de individuele jongeren te verhelpen. Zij kijkt daarbij naar de lange termijn. Worden regels overtreden, dan moet inderdaad streng worden opgetreden maar zij dringt erop aan, te bezien wat de jongeren nodig hebben die het niet doen maar mogelijk op termijn kunnen worden verleid tot dergelijk gedrag. Volgens haar zij beide nodig. De heer Trouborst is het voor een groot deel met mevrouw Silva eens. Inderdaad zal een oplossing niet van de ene dag op de andere worden gevonden. Zijns inziens moet ook goed worden nagegaan wat het eerst dient te worden gedaan. Naar zijn mening moet worden begonnen met strenger handhaven en dient vervolgens te worden bezien hoe het probleem bij de wortel kan worden aangepakt. Volgens de heer T.Janssen moet zowel repressie als preventie niet worden geschuwd. Zijns inziens ziet mevrouw Silva de jeugd-boa ten onrechte in de sfeer van de handhaving. Hij heeft een keer meegelopen met een dienst van handhaving en op grond daarvan is hij van mening dat het werk dat de boa’s doen ook een sterk preventief effect heeft, ook dat van de jeugd-boa’s. Zij doen meer dan bonnen uitdelen. De heer Bergmann is van oordeel dat de raad zelf al genoeg antwoorden heeft gegeven.
Hij herhaalt dat het gaat om een samenhangend pakket. Bij de ene jongere moet je wat strenger optreden dan bij de andere en weer een ander moet je een zetje geven. Natuurlijk wordt per persoon gekeken wat nodig is maar moet ook worden onderzocht waarom jongeren in die buurt verblijven en hoe zij op weg kunnen worden geholpen. Het gaat om maatwerk per jongere. Waar mogelijk moeten zij worden verwezen naar voorzieningen. Komen andere dingen naar voren, dan moet daarover worden gesproken. De Voorzitter draagt de leiding van de vergadering over aan de burgemeester. Voorzitter: Bergmann 06 Raadsvoorstel Eerste begrotingswijziging Rogplus 2024 07 Raadsvoorstel Wijzigen achtervangovereenkomst Waarborgfonds Sociale Woningbouw Deze voorstellen worden achtereenvolgens zonder beraadslaging of stemming aangenomen. 08 Raadsvoorstel Verordening woonruimtebemiddeling regio Rotterdam 2024. De heer M.Janssen memoreert dat het van rechtswege aflopen van de huidige verordening de aanleiding is geweest om een nieuwe verordening op te stellen, met als maatschappelijk doel een evenwichtige verdeling en toewijzing van de beschikbaar komende sociale huurwoningen. Het verhogen van het percentage voorrang van 25 naar 50 is een mooie stap. Het had voor AvS wat hoger gemogen maar de fractie zal desalniettemin instemmen met het voorstel. Het voorstel wordt zonder beraadslaging of stemming aangenomen.
09 Raadsvoorstel Benoeming in gemeenschappelijke regeling Dit voorstel wordt zonder beraadslaging of stemming aangenomen. 10 Raadsvoorstel Wijzigingsbesluit van de verordening Jeugdhulp Schiedam 2023
6
Mevrouw Schoondermark zegt dat GroenLinks is gerustgesteld door de beantwoording door het college van de vraag over delegatie en mandatering die de fractie een week geleden stelde. De raad behoudt zijn kader stellende en controlerende bevoegdheid. Zij is verder blij met de verhelderende presentatie van mevrouw Tuitert toen de wijzigingen beeldvormend werden besproken en met de vlugge uitgebreide beantwoording van juristen in Maassluis, die reageerden op een kinderrechtenadvocate die daar insprak. Hieruit bleek dat er opnieuw sprake is van verschil in juridisch inzicht. Het is de vraag hoe goed raadsleden zonder rechtenopleiding een goede afweging kunnen maken van al deze inzichten. Spreekster is wel gebleken dat de MVScolleges uiteindelijk zonder chagrijn aanpassingen doen als dit beter of duidelijker blijkt voor kinderen en hun ouders. Wat spreekster goed vindt is dat de wethouder in Maassluis duidelijk heeft gemaakt dat het werken met standaardbeschikkingen tijd kost en dat daarvoor wordt gekeken naar het aannemen van extra fte’s, aangezien dit natuurlijk niet mag leiden tot extra lange wachtlijsten. Zij vond het ook goed de uitspraak te horen dat je er niet komt door puur met beschikkingen te werken. Goede communicatie is evengoed een sleutel.
Zij hoopt dat de jeugdigen en hun ouders alle schriftelijke communicatie die op hen afkomt begrijpelijk vinden, dat zij aan de bel durven te trekken als dit niet zo is en dat zij weten waar en hoe dit kan. Spreekster hoopt stevig dat alle drie gemeenteraden volop gebruik maken van hun bevoegdheid om te controleren. De heer Kahramanoğlu is enorm blij dat mevrouw Schoondermark tevreden is met de schriftelijke beantwoording. Wat zij vroeg is met zorgvuldigheid uitgezocht en het resultaat is aan de raad meegedeeld. Spreker heeft geen directe vraag gehoord. De zorgen die mevrouw Schoondermark opsomt, herkent hij en hij zegt toe dat hij het proces zorgvuldig zal doorlopen en zich zal blijven inzetten voor de communicatie met de ouders, jongeren en de raad om hen in de gelegenheid te stellen hierbij actief betrokken te blijven. Het voorstel wordt met algemene (33) stemmen aangenomen. 11.
Raadsvoorstel I-Visie: Visie op de informatievoorziening van de gemeente Schiedam De heer Pegtel heeft voor naar voor zijn fractie belangrijke aspecten gekeken die in een I-Visie zouden moeten komen. Ter geruststelling merkt hij op dat hij ze niet allemaal uitgebreid zal noemen. Spreker constateert dat aan burgerservice, efficiënte bedrijfsvoering en digitale veiligheid aandacht wordt besteed maar betoogt dat een I-Visie ook aandacht moet besteden aan duurzaamheid. Die opgave wordt slechts lichtjes aangestipt op blz. 15 en nog even genoemd op blz. 25. Hij benadrukt het belangrijk te vinden bij de keuze van automatiseringsapparatuur te streven naar duurzaamheid en hij vraagt de wethouder of het college deze mening deelt. Ten slotte wil spreker stilstaan bij innovatie en toekomstbestendigheid. Het laatste wordt op blz. 18 aan de werkomgeving van de medewerkers gekoppeld en de visie moet flexibel genoeg zijn om nieuwe technologische vernieuwingen te omarmen en innovatie te stimuleren. Het CDA Schiedam is mede na het overdenken van de vergadering van de raadscommissie van mening, dat de visie flexibel genoeg is en de basis kan vormen voor het college om een uitvoeringsprogramma op te stellen.
Spreker benadrukt ook nu echter weer, dat de fractie het jammer vindt dat organisaties uit de stad en bijvoorbeeld ook Schiedamse jongeren geen bijdrage hebben kunnen leveren aan de totstandkoming van de visie. Wat de toekomst ook moge brengen, de gemeente zal de portemonnee moeten trekken, wil zij de informatievoorziening continu kunnen optimaliseren om de steeds sneller veranderende informatiesamenleving bij te benen. Op het resultaat van de optelsom van de te maken kosten is
7
spreker niet helemaal gerust. Hoewel het voor de hand lijkt te liggen, wil hij toch onderstrepen dat hij uiterst kritisch zal zijn op het nog dit jaar te verschijnen uitvoeringsprogramma van deze visie en de daaruit voortvloeiende begroting van lasten en baten. De heer Trouborst memoreert dat dit stuk waardevol, wendbaar en weerbaar wordt genoemd maar wat AvS betreft was het de afgelopen weken vooral warrig. Hij merkt op dat de I-Visie richting moet geven aan de manier waarop de gemeente met alle aspecten van informatievoorziening en -beveiliging de komende jaren omgaat. De zorgen van zijn fractie zijn vorige week uitvoerig besproken in de raadscommissie. Ondanks het duidelijke verhaal van de wethouder, dat overigens meer duidelijk maakt dan de gehele beeldvormende avond die eraan gewijd was, zijn deze zorgen niet weggenomen. Hij is blij met de toezegging die hij vorige week van de wethouder kreeg dat in het uitvoeringsprogramma specifiek rekening zal worden gehouden met ouderen en visueel beperkten. Hij vindt het echter jammer dat niet kon worden toegezegd dat als de raad om een investering wordt gevraagd een berekening zal worden bijgevoegd van de te verwachten opbrengst.
Hij snapt dat het niet altijd heel precies kan worden aangegeven maar wijst erop dat het in het bedrijfsleven vrij normaal is om bij een verzoek om goedkeuring van een investering de verwachte besparing aan te geven. Wellicht kan hierover in de toekomst nog een keer worden nagedacht. Sprekers fractie heeft wel zorgen wat betreft de manier waarop visies hier ontstaan. Gelet op het betoog van de wethouder over de urgentie op dit vlak zou het hele proces van het opstellen van een visie wel wat sneller mogen verlopen. Zeker in de huidige opzet, waarin wordt gezegd dat de echte details worden geregeld in een uitvoeringsprogramma, moet een visie bestaan uit datgene waarvoor een organisatie wil staan, een ambitieus beeld voor de toekomst. Dat mist hij hier. Dit alles heeft AvS doen besluiten niet voor de visie te stemmen zoals deze thans voorligt. De heer De Leeuw merkt op dat, zoals ook al is benadrukt in de commissie, wat de PvdA-fractie betreft informatievoorziening geen politieke zaak is. Het moet gewoon goed geregeld zijn en toegankelijk voor alle Schiedammers.
Daarom is spreker ook blij dat in de commissie door het college meerdere toezeggingen zijn gedaan over de toegankelijkheid en dat deze voor de Schiedammers in het uitvoeringsprogramma zal worden geborgd, te weten de toegankelijkheid voor visueel en andersoortig gehandicapten en de toezegging dat een plan zal worden opgesteld in het uitvoeringsprogramma om minder digitaal vaardigen mee te nemen in de digitale transformatie van de gemeente. Daarom zal de fractie dan ook instemmen met de I-Visie, zij het met de belangrijke kanttekening dat voor haar het instemmen ermee niet automatisch betekent dat zij akkoord gaat met de budgetverhoging. De Voorzitter geeft vervolgens het woord aan de heer Van Sliedregt, na deze te hebben gefeliciteerd met diens verjaardag afgelopen week. De heer Van Sliedregt dankt voor de felicitatie. Spreker zit al tien jaar in deze zaal maar hij kan zich niet herinneren dat er wat dit onderwerp betreft ooit is gesproken over beleid of een structurele visie. Daarom dankt hij het college voor de I-Visie. Hij acht het hoognodig dat Schiedam op dit punt beleid formuleert. Het praktijkvoorbeeld dat de wethouder in de commissie gaf van de gemeentelijke dienstverlening op dit moment maakt duidelijk dat het veel beter moet kunnen. Zoals de wethouder zei, is de gemeente digitaal niet fit.
Spreker releveert dat over het omzetten van de visie in maatregelen en investeringen zal worden gesproken als het uitvoeringsprogramma er is. Volgens de wethouder kan dat in het derde kwartaal van dit jaar worden verwacht. Op dat moment zal verder worden gepraat, ook over de financiën. Voor nu gaat D66 akkoord met de I-Visie.
8
De heer Maris is het er niet mee eens dat dit raadsvoorstel geen visie bevat. De visie moet onder andere bijdragen aan de digitale weerbaarheid van inwoners, in het bijzonder van organisaties, aan digitale participatietrajecten, aan meer en betere inzet van software as a servers, aan betere informatievoorziening, aan meer gebruik van informatie gestuurde data en aan betere samenhang in de interne systemen, aan betere beveiliging van de data en aan meer grip op de processen, onder het gelijktijdig centraal stellen van de gebruiker. Spreker durft dat wel degelijk een visie te noemen, al had het bondiger gekund, want een IT-visie kun je ook op een A4’tje kwijt. Het college heeft echter een andere keus gemaakt, maar al die zaken maken deel uit van de visie. In de commissie is gesproken over de gemiddelde bedragen die andere gemeenten uitgeven aan IT. Progressief Schiedam gaat deels mee met de argumentatie op dit punt van de VVD. Hoewel die fractie claimt dat elke gemeente uniek is en dat je de bedragen dus niet kunt vergelijken, doet ze dat wel bij de veiligheidsindex. De eerdere stelling zou je hier dus ook op kunnen toepassen, maar als je al een vergelijking maakt, moet je dat alleen doen met vergelijkbare gemeenten. Een toename van het inwoneraantal met 10% wil niet zeggen dat je dan ook 10% meer uitgeeft aan zaken als softwarelicenties en service.
Je moet wel 10% aan extra data verwerken. Ziet het college dat ook en is het bereid om alleen een ruwe vergelijking met vergelijkbare gemeenten te maken wat betreft de financiële onderbouwing? Het uitbesteden van licentiebeheer kan in het geval van een beeldlicentie wellicht voordelig zijn, maar daarnaast moet je intern ook zelf aan licentie- en applicatiebeheer doen. Wat vindt het college daarvan? De fractie is geschrokken van het niet meer ondersteunen van eHerkenning en DigiD op de gemeentelijke website, want dit heeft helemaal niets met de I-Visie te maken. Op die punten is de gemeente dus al niet meer in control. Toch heeft PS al vaak aandacht gevraagd voor het niet meer up to date zijn van de site que informatie. En dan komt het gedoe met DigiD er nog bovenop. Komen er binnenkort nog meer van dit soort missers aan het licht? De gemeente heeft ook al jaren een probleem met datalekken. Kan het college toezeggen dat in het uitvoeringsprogramma wordt opgenomen dat eventuele datalekken voortaan worden afgevangen door controlesystemen via bijvoorbeeld de mailserver? De fractie stemt voor de visie en ziet uit naar het uitvoeringsprogramma maar is zich rot geschrokken van de staat van de IT in Schiedam. Het op orde krijgen van de basis moet per direct voorrang krijgen, want ook dat heeft niets te maken met de visie.
Kan het college dat toezeggen? De heer Reuderink had graag gezien dat de prima inleiding van de wethouder in de commissievergadering onderdeel had uitgemaakt van het raadsvoorstel, want dan had de fractie waarschijnlijk anders in deze kwestie gestaan. Dat is een gemiste kans, want hij vindt het raadsvoorstel volstrekt onvoldoende. De heer Maris is benieuwd wat de wethouder in de commissie heeft gezegd wat niet in het raadsvoorstel over de visie staat. Volgens de heer Reuderink was de heer Maris niet aanwezig bij de commissievergadering. Dan bedient deze zich vaker van dit soort trucjes, maar daar gaat spreker niet op in. De heer Maris heeft wel degelijk naar de vergadering gekeken. De wethouder heeft toen onder andere gesproken over de DDoS-aanvallen, al staan die niet in de visie, en over zaken als de eHerkenning. Maar de heer Reuderink kan de vraag toch wel beantwoorden? De heer Reuderink herhaalt dat hij niet meegaat in de spelletjes van de heer Maris.
9
De heer Volkman sluit zich voor een groot deel aan bij het betoog van de heer Maris. Ook hij vindt dat de I-Visie wel degelijk een stip op de horizon schetst en laat zien op welk niveau de IT-voorzieningen van de gemeente zich in de ideale situatie bevinden. De ambities in het document zijn misschien nog niet zo concreet maar ze geven wel richting voor het uitvoeringsprogramma. En daar moet een visie over gaan volgens de VVD. De fractie stemt daarom in met de I-Visie, maar nog niet met de financiële kaders. Gelet op de financiële opgaven waar de gemeente de komende jaren voor staat, is het extreem belangrijk om eerst de basis op orde te krijgen en te houden. Dat is de fractie met het college eens. Eerst moet de benodigde kwaliteit worden gehaald om daarna naar de gewenste kwaliteit te kijken. De stip op de horizon mag daarom een 9 zijn, maar vooralsnog is de realiteit dat het college bij het opstellen van het uitvoeringsprogramma keuzes moet maken. De fractie zal daar goed naar kijken, evenals naar de financiële consequenties van een en ander, want de komende jaren heeft de gemeente simpelweg niet de luxe om in alle gevallen voor de gewenste kwaliteit te gaan. Vorige week kreeg de wethouder complimenten voor haar opmerkingen bij het voorstel. Ze gaf niet alleen een duidelijk beeld, duidelijk werd ook dat het college het belang van het stuk op waarde weet te schatten.
Dat geeft de fractie voldoende vertrouwen richting het uitvoeringsprogramma. Volgens mevrouw Rotteveel is er vorige week al uitgebreid over de I-Visie gesproken, dus dat hoeft niet nog een keer. De wethouder had toen een goed verhaal, maar dat komt helaas niet terug in de visie en daarom stemt de fractie tegen het raadsvoorstel. Mevrouw Biekman betreurt het dat een aantal fracties tegen de visie gaat stemmen, want het is hoog tijd dat hier snel mee aan de slag wordt gegaan. Zij hoopt daarom dat de meerderheid van de raad de urgentie in dezen wel voelt. Volgens de heer Reuderink bedient de wethouder zich vaker van dit soort reacties, in die zin dat fracties die niet met het raadsvoorstel instemmen de noodzaak van een goed ICT-beleid niet zouden inzien. Dat vindt hij vervelend, want dat klopt niet. Die fracties zijn het gewoon niet eens met hoe het beleid op dit punt wordt ingevuld. Ze vinden dat het nog beter kan. Mevrouw Biekman laat die opmerking voor rekening van de heer Reuderink. Spreekster zegt toe dat in het uitvoeringsprogramma voortaan zal worden gewerkt met een ruwe vergelijking met gelijksoortige gemeenten.
Het college is zich ervan bewust dat er financieel zware jaren aankomen voor Schiedam, dus er zal in het uitvoeringsprogramma worden gestreefd naar een realistische begroting van al die zaken die nodig zijn om de basis van de ICT op orde te krijgen, al wordt er uiteraard ook gekeken naar de stip op de horizon. In het uitvoeringsprogramma wordt ook aandacht besteed aan het door middel van applicaties zoveel mogelijk voorkomen van datalekken. Daarnaast komen er extra bewustwordingscampagnes richting de medewerkers. De coördinatie van een en ander maakt ook deel uit van het uitvoeringsprogramma, want de gemeente moet van een beheerorganisatie naar een regie-organisatie, iets waarvoor de structuur in de organisatie en op de afdelingen ook moet worden veranderd. Als er meer licenties worden afgenomen, hoort daar ook een gestructureerde coördinatie bij. Inderdaad zijn er de afgelopen periode missers geweest, zowel intern als extern. De website heeft er een aantal keren uitgelegen maar er kon op bepaalde momenten door medewerkers ook niet worden ingelogd in Corsa en Notubiz. De heer Pegtel heeft nog geen reactie gehad op zijn opmerkingen over de duurzaamheid en de ecologische voetafdruk.
10
Mevrouw Biekman meldt dat duurzaamheid inmiddels standaard onderdeel uitmaakt van het inkoopbeleid. Daarbij spelen ook de gemeentelijke SROI-doelstellingen, waarvan duurzaamheid er eentje is. De heer Maris wil nog een reactie op zijn pleidooi om het op orde krijgen van de basis voorrang te geven, vooral in de zin van damagecontrol. Mevrouw Biekman herhaalt dat de urgentie hoog is. Het op orde krijgen van de basis krijgt dus voorrang in het kader van het uitvoeringsprogramma. Het gaat de heer Maris erom dat er onmiddellijk gaat worden gewerkt aan het op orde krijgen van de basis. Daar heeft het uitvoeringsprogramma verder niets mee te maken. Volgens mevrouw Biekman wordt er al hard gewerkt aan het herstellen van de basis. Hetzelfde geldt voor de problemen met onder andere DigiD, want inwoners en ondernemers moeten weer snel zaken kunnen doen. De Voorzitter gaat over tot de besluitvorming. Hij geeft eerst gelegenheid tot het afleggen van een stemverklaring. De heer De Jong is van mening dat de digitalisering niet meer tegen te houden is, net als de computer, die inmiddels ook niet meer is weg te denken bij de overheid. Het AOV is wel geschrokken van het gestelde door de wethouder dat de huidige digitale infrastructuur qua cijfer een vier krijgt.
Dat kwam bij spreker over als een uitnodiging aan de Chinese hackersgroep Storm-0558 om een poging te wagen in te breken in de digitale infrastructuur van de gemeente. Verder staat er vrij veel vakjargon in de visie. Al met al stemt de fractie tegen het raadsvoorstel. Ook de heer Kiliçkaya vindt dat de wethouder vorige week een goed verhaal heeft gehouden. Complimenten daarvoor, maar helaas ontbreekt dat verhaal in het raadsvoorstel. Om die reden zal GroenLinks tegen het voorstel stemmen. De Voorzitter brengt het voorstel vervolgens in stemming en constateert dat de aanwezige leden van de fracties van het CDA, D66, DENK Schiedam, de fractie-Wilton, Progressief Schiedam, de PvdA en de VVD voor het voorstel hebben gestemd en de aanwezige leden van de overige fracties ertegen, zodat het met 21 tegen 12 stemmen is aangenomen. Spreker wenst het college succes met de uitvoering ervan. 12.
Raadsvoorstel Organisatorisch borgen aankomende wettelijke taken opvang De heer Haan stelt vast dat, of de gemeente nu hoog springt of laag, de Spreidingswet niet verdwijnt. Of zij het er nu mee eens is of niet, de wet wordt uitgevoerd. Moties om een wet niet of juist wel uit te voeren zijn naar hij betoogt niet meer dan een symbool voor de bühne. Gelukkig doet deze raad daar niet aan. Naar spreker betoogt, vraagt een menswaardige opvang van vluchtelingen veel van de samenleving als het gaat om het organiseren van opvanglocaties en toegang tot zorg en onderwijs. Het gemeentebestuur moet oog houden voor het feit dat het hier om mensen gaat, mensen die zijn gevlucht voor oorlog, rampen en andere ellende. Ook moet het oog houden voor de draagkracht van de samenleving. Goede opvang van vluchtelingen vraagt om verantwoordelijkheid en solidariteit, ook van Schiedam. De onderhandelingen in de regio en met de provincie zijn nog niet
11
afgerond, maar het is ongeveer bekend wat er op Schiedam afkomt. GroenLinks roept het college en de gemeenteraad op, er samen voor te zorgen dat zij klaar zijn om aan de slag te gaan op het moment dat het aantal dat moet worden opgevangen concreet is. Met onderhavig voorstel zet de raad een eerste stap. Daarmee wordt de financiering van de ambtelijke inzet in dit jaar geregeld, maar daarmee is men er niet. Zo moeten er locaties worden gevonden. Spreker memoreert dat de raad eind vorig jaar een presentatie kreeg over de zoektocht naar locaties voor flexwoningen. Woningen voor mensen die met spoed een woning nodig hebben, zoals starters en herstarters, jonge Schiedammers die uit huis willen, mensen die weg willen uit hun schimmelwoning en statushouders en asielzoekers. Hij vraagt wanneer de raad concrete voorstellen kan verwachten. Goede communicatie vanuit de overheid is volgens spreker essentieel. Raad en college moeten de zorgen van Schiedammers serieus nemen en met hen bespreken. Hij acht het ook van belang te benadrukken dat vrijwilligers en buurtbewoners een cruciale rol spelen in het proces van sociale inclusie van nieuwkomers. Hun betrokkenheid en steun zijn onmisbaar bij het verwelkomen van vluchtelingen in de samenleving. Mevrouw Rotteveel is van oordeel dat de heer Haan nu voor de bühne spreekt.
Wat hij nu zegt had hij in de commissie kunnen zeggen maar toen mocht volgens hem alleen worden gesproken over het geld dat moest worden vrijgemaakt voor de noodzakelijke fte’s. De heer Haan reageert op het voorstel inzake het borgen van de komende wettelijke taken, op het stuk, van de opvang. Daarbij hoort dat er locaties zijn om mensen op te vangen, goede communicatie en nog enkele zaken. Mevrouw Rotteveel heeft dat verleden week ook tegen de heer Haan gezegd. De heer Haan memoreert dat mevrouw Rotteveel toen sprak over dingen die op de gemeente na dit jaar afkomen. Daarover zal nog worden gesproken. De heer Trouborst geeft de heer Haan gelijk wat betreft de bijdrage van mevrouw Rotteveel maar spreker heeft wel gesproken over de vraag waar plekken moeten worden gerealiseerd en of die er wel zijn en ook of geen voorrang moet worden gegeven aan andere groepen. Het antwoord daarop was wel degelijk dat het daar toen niet over ging maar over de financiën. Dat is wel iets anders dan wat de heer Haan nu zegt. De heer Haan meent dat hij, voor zover hij zich kan herinneren, niet de heer Trouborst heeft geïnterrumpeerd. Diens vragen vond hij terecht en daarom heeft hij die zelf niet hoeven stellen in de commissie. De heer Trouborst zegt niet dat het de reactie van de heer Haan was. Het was echter wel de algemene reactie.
De heer Haan acht het van belang te benadrukken dat vrijwilligers en buurtbewoners een cruciale rol spelen in het proces van sociale inclusie van nieuwkomers. Hun betrokkenheid en steun zijn onmisbaar bij het verwelkomen van vluchtelingen in de samenleving. Naar hij betoogt hebben verschillende groepen laten merken zich te willen inzetten voor een warm welkom in Schiedam, een aanbod dat de gemeente met beide handen moet aangrijpen. Naar spreker opmerkt is men er niet met het voorstel van vanavond. Gelukkig is het voorstel echter ook een opmaat naar een discussie bij de bespreking van de Zomernota. Hij doet de op-
12
roep vóór de Zomernota een bijeenkomst te organiseren waarin kan worden gepraat over aantallen, locaties, communicatie en een warm onthaal, opdat bij de behandeling van de Zomernota concrete voorstellen kunnen worden besproken en vastgesteld. Mevrouw Laan beaamt dat wordt gesproken over het voorstel van het college om een financiele onderbouwing te vinden om ambtelijk invulling te kunnen geven aan de grote uitdagingen die op verschillende gemeenten, waaronder Schiedam, afkomen. Het is duidelijk dat daar een en ander bij hoort. In de commissie heeft zij ook gezegd zich te kunnen voorstellen dat mensen daarover in die zin willen doorpraten. Zij staat zeer positief tegenover de suggestie van GroenLinks om daarover in een andere setting dan hier van gedachten te wisselen en daarbij ook de inzet van vrijwilligers en andere kwesties aan de orde te stellen. Zoals zij in de commissie heeft aangegeven is het probleem niet opgelost met het neerzetten van een paar huizen. Je moet ook rekening houden met druk op de zorg, het onderwijs en de samenleving. Dat moet allemaal worden gewogen. Spreekster kan niet garanderen dat het voor de Zomernota lukt daarover van gedachten te wisselen en daarbij ook meteen de financiële consequenties in beeld te brengen. Als de raad akkoord gaat met het voorstel zal worden geprobeerd mensen te vinden die de plannen moeten concretiseren.
De heer Haan dankt de wethouder voor haar positieve beantwoording van zijn laatste vraag. Hij hoort ook nog graag wanneer de raad concrete voorstellen kan verwachten inzake de flexwoningen. Mevrouw Laan meent dat dit vanavond niet het onderwerp van het debat was maar antwoordt desniettegenstaande dat het nog steeds haar doel is die voor de zomervakantie ter kennis te brengen van de raad. Zoals de heer Haan weet – hij heeft er eerder naar gevraagd – is er vertraging opgetreden. De raad zal worden geïnformeerd op het moment dat intern door alle hoepels is gesprongen die ervoor benodigd zijn. De heer Reuderink wijst erop dat de heer Haan zegt geen praatje voor de bühne te houden en rept van allerlei dingen die gebeuren maar toch eindigt met een warm onthaal, waarmee deze heel erg kiest voor de kant van diens betoog. Hij gunt hem dit van harte maar concludeert dat het wel een praatje voor de bühne is. De Voorzitter geeft gelegenheid tot het afleggen van stemverklaringen. Mevrouw Rotteveel is van oordeel dat het rijk de druk op de gemeenten verhoogt door een dwangwet voor de opvang van asielzoekers. LOS is dan ook van mening dat het Rijk moet opdraaien voor alle kosten die de gemeente hiervoor moet maken, ook die van de personele inzet waarom in het raadsvoorstel wordt gevraagd. LOS stemt tegen het raadsvoorstel.
De Voorzitter brengt het voorstel in stemming en constateert dat de leden van de fractie van LOS ertegen hebben gestemd en de aanwezige leden van de overige fracties ervoor, zodat het met 31 tegen 2 stemmen is aangenomen. 13.
Raadsvoorstel Aanpassen programmabegroting Mens en Stad in Beweging 2024 met MVS-team-Jeugd Mevrouw Wilton dankt de heer Haan, door wiens inzet zij hier kan staan voor dit agendapunt, en zij dankt ook de commissie voor het akkoord daarvoor. Voor spreekster was het raadsvoorstel enigszins uit de lucht gegrepen en niet goed onderbouwd. Zij heeft zich dan ook verdiept in de mogelijke achtergrond van de gedane keuzen en kwam er toen achter dat stukken ontbraken die kennelijk verhelderend hadden moeten zijn. Zij
13
stonden ook vermeld als bijlagen maar waren niet meegestuurd. Een foutje dus. Gelukkig hadden de andere raadsleden er kennelijk geen last van. Afgelopen week heeft spreekster zich zoals men weet niet echt kunnen bezighouden met het raadswerk maar gisteren heeft zij bedoelde stukken alsnog opgevraagd en ook gekregen. Daarmee is de kou wel uit de lucht, zeker toen zij vanmiddag ook nog van de wethouder hoorde dat de programmamanager bij Schiedam op de loonlijst staat. Daarmee is wat spreekster betreft de cirkel rond. Zij wenst de ambtelijke organisaties en de wethouders van Schiedam, Vlaardingen en Maassluis heel veel succes met de nieuwe werkvormen. Zij is uitermate benieuwd naar de rapportages. De Voorzitter concludeert dat het betoog van mevrouw Wilton geen vragen inhield maar meer een steun in de rug van de wethouder was. De stukken zijn gelukkig aangeleverd en het gesprek heeft vanmiddag ook verheldering gebracht voor haar. Spreker brengt het voorstel in stemming en constateert dat dit met algemene (33) stemmen is aangenomen. 14.
Raadsvoorstel Ontheffing woonplaatsvereiste burgemeester H.M. Bergmann. De Voorzitter draagt de leiding van de vergadering over aan de heer Spek. Voorzitter: Spek De heer M. Janssen is van oordeel dat de burgemeester als voorzitter van het college van B&W, verantwoordelijk voor de openbare orde en veiligheid en als gezicht van de gemeente Schiedam, daadwerkelijk in Schiedam dient te wonen. Nu weet hij dat deze heel erg actief op zoek is naar een woning maar gezien de eerder uitgesproken intentie om zo snel mogelijk in Schiedam te komen wonen kan Alles voor Schiedam instemmen met het voorstel tot ontheffing van het woonplaatsvereiste voor maximaal een jaar. Naar spreker hoopt, heeft de burgemeester geen jaar nodig om een passende woning te vinden en hij wenst hem daarbij succes. De heer Reuderink is altijd blij als een dagelijks bestuurder wél de intentie heeft om in Schiedam te komen wonen en steunt het voorstel daarom van harte. Het voorstel wordt zonder stemming aangenomen. De Voorzitter draagt de leiding van de vergadering over aan de heer Bergmann. Voorzitter: Bergmann De Voorzitter uit zijn dank voor de steun voor het voorstel. 15. Terugkoppeling uit besturen van gemeenschappelijke regelingen. Dit agendapunt heeft geen inhoud. 16. Sluiting van de vergadering De Voorzitter vond de raadsvergadering heel fijn. Zij verliep in goede harmonie, al werd er soms scherp gereageerd.
Uiteindelijk kwam de raad tot goede besluiten. Spreker heeft nog nooit zo vroeg een vergadering gesloten. Hij vindt dit erg mooi. Sluiting van de vergadering: 21.16 uur.
14