Extra inzet Detacherings- en Basisbanen

Vragen raadscommissie Detacherings- en Basisbanen Opdrachtgever Opsteller Unit

Nicole van der Wekken Daniëlla de Jong Bedrijfsvoering

Registratienummer Telefoonnummer Datum Bijlage(n)

Onderwerp

Vragen raadscommissie en Detacherings- en Basisbanen

06-14894175 15 april 2021 Geen

Inleiding In de Raadscommissie van 14 april 2021 is gevraagd om een nadere toelichting te geven op het verschil tussen detacherings- en basisbanen. U heeft daarbij verzocht om extra informatie en achtergrond. Hieronder geven wij eerst weer wat de detacheringsbaan betekent, zoals benoemd in de notitie ‘Aanvullend Sociaal Pakket Re-integratie’: een proef op gebied van detachering, met tijdelijke middelen. Daarna geven wij weer wat de basisbaan betekent, zoals het landelijk wordt gezien. Als laatste sluiten wij af met een korte rubriek ‘gestelde vragen’. De detacheringsbaan – Notitie aanvullend sociaal pakket Re-integratie De detacheringsbaan volgt de principes die gelden voor de basisbaan, zoals beschreven in het rapport ‘Investeren in mensen’1, met dien verstande dat het nu nog niet wettelijk mogelijk is om de basisbaan in te zetten zoals het bedoeld is. We proberen daarom binnen de bestaande wet- en regelgeving, zo veel mogelijk de basisbaan te benaderen. Het idee is om mensen de detacheringsbaan aan te bieden, in plaats van een uitkering. Het gaat binnen de huidige wet- en regelgeving om een tijdelijke baan, bedoeld voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt maar met uitzicht op een verdiencapaciteit. De detacheringsbaan in de proef heeft als doel: werk bij een reguliere werkgever. Mensen krijgen een contract van 28 uur en worden daarnaast intensief begeleid naar werk.

De baan wordt deels gefinancierd door uitbesteed werk aan Stroomopwaarts en deels door detachering in de arbeidsmarkt. Deze werkvorm is niet nieuw. Met de SOW-route begeleidt Stroomopwaarts sinds 2017 mensen uit de doelgroep banenafspraak op eenzelfde wijze naar werk bij reguliere werkgevers. Ook deze route maakt gebruik van de detacheringsconstructie. Wanneer blijkt dat deelnemers van de SOW-route niet binnen een jaar kunnen worden geplaatst bij een reguliere werkgever, wordt het tijdelijke contract verlengd en wordt de begeleiding voortgezet. Mocht regulier werk niet gelukt zijn, aan het einde van het derde tijdelijke contract, dan laten we de mensen niet los. Voor deze doelgroep vragen wij bij het UWV een indicatie beschut werk aan, waardoor het mogelijk wordt om mensen uit deze doelgroep een vast dienstverband te geven in het werkleerbedrijf van Stroomopwaarts. Met de proef zijn wij voornemens ons te richten op de groep waarbij de verwachting is dat de deelnemers, met adequate begeleiding en ondersteuning, binnen een half jaar tot een jaar geplaatst kunnen worden bij een reguliere werkgever. Het gaat hierbij om mensen die door de coronacrisis hun baan zijn verloren en daardoor bijvoorbeeld nieuwe vaardigheden moeten aanleren of als gevolg van baanverlies kampen met schuldenproblematiek of psychische problematiek.

De financiering van de SOW route vindt deels plaats uit loonkostensubsidies. Voor de detacheringsbanen die nu worden voorgesteld, kan loonkostensubsidie niet worden ingezet. Het huidige financieringsstelsel is gericht op het verstrekken van uitkeringen aan deze doelgroep en niet op het verstrekken van subsidies aan werkgevers van deze doelgroep. Dit is wettelijk gezien nu niet mogelijk.

1

Rapport 'Investeren in mensen', Platform Toekomst van Arbeid, juni 2020

1

Wij zien op dit moment geen mogelijkheden om mensen uit de beoogde doelgroep een vast contract aan te bieden, wanneer men (nog) niet terecht kan op de reguliere arbeidsmarkt. Dat zou rechtsongelijkheid ten opzichte van andere klanten van SOW met zich meebrengen en grote financiële risico’s voor de gemeenten geven. In het huidige stelsel is dit alleen mogelijk voor de mensen met een indicatie beschut werk, waarbij de mate van begeleiding zo groot is dat dit niet van een reguliere werkgever kan worden verwacht, en onder strikte voorwaarden, voor de mensen met een indicatie banenafspraak met zeer lage verdiencapaciteit. In de proef gaat het daarom om tijdelijke plekken. De verwachting is dat de doelgroep die instroomt vanwege de coronacrisis, met intensieve begeleiding, binnen een jaar plaatsbaar is bij een reguliere werkgever. Stroomt iemand niet uit, dat is de uitkering het vangnet en gaat SOW door met de begeleiding binnen het bestaande instrumentarium. Na instemming van de gemeenteraad wordt de proef detacheringsbanen verder vormgegeven.

Het concept basisbaan De basisbaan is een relatief nieuw concept. Een exacte definitie van de basisbaan is er daarom nog niet. Dit blijkt ook uit een veelvoud van rapporten, definities en artikelen over de basisbaan, waarbij inzichten en opvattingen nog wel eens van elkaar verschillen. Ondanks deze nuanceverschillen is één kernidee leidend: De gemeente geeft mensen, die om inkomensondersteuning komen vragen, geen bijstandsuitkering meer, maar geeft mensen een basisbaan waarmee ze zelf inkomen verwerven. Het rapport ‘Investeren in mensen’ bevat een gedetailleerde uitwerking van hoe een basisbaan er uit zou moeten zien. In vogelvlucht volgt de, in dit rapport beschreven, basisbaan de volgende principes: - De basisbaan is bedoeld voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt; - Mensen met een verdiencapaciteit hoger dan 30 procent van het minimumloon krijgen een basisbaan; - Mensen zonder uitzicht op een verdiencapaciteit van meer dan 30 procent, krijgen zorg, activering en inkomensondersteuning, net als nu; - Het is een baan van 28 uur tegen het wettelijk minimum uurloon. Dat is ongeveer het niveau van de uitkering en daarmee een prikkel voor de werkzoekende om door te groeien; - De basisbaan bestaat uit werken en daarnaast scholing en/of aanpak van persoonlijke problemen; - Wie dat wil en kan, kan naast de basisbaan ander werk zoeken voor het restant van de werkweek.

Ook dit is een prikkel voor de werkzoekende om zich door te ontwikkelen; - Het is een tijdelijke baan, gericht op doorstroming naar een reguliere baan; - Wie niet terecht kan op de reguliere arbeidsmarkt, kan duurzaam in de basisbaan blijven; - Een basisbaan kan worden gerealiseerd bij een reguliere werkgever, via een detachering of via het uitbesteden van werk aan een gemeente; - Werkgevers kunnen subsidie krijgen voor mensen met een verdiencapaciteit lager dan het wettelijk minimum loon. Ook hier zitten prikkels in voor werkgevers om, als dat mogelijk is om te zetten naar in dienst nemen op normale voorwaarden, op het moment dat de loonwaarde voor de medewerker stijgt.

Begroting Stroomopwaarts 2021 In de vastgestelde begroting van 2021 is de volgende tekst opgenomen: De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) adviseert om een nieuw sociaal activerend stelsel te ontwikkelen, dat recht doet aan de betekenis van ‘werk’. Ook de commissie Borstlap adviseert een herziening van het huidige arbeidsmarktbeleid. Werk verkleint achterstanden van mensen, biedt meer zekerheden en draagt bij aan welzijn. Voor een groot deel van de beroepsbevolking geldt, dat zij in staat is werkfit te blijven en te investeren in haar arbeidsmarktwaarde. Een ander groot deel blijft echter kwetsbaar op de arbeidsmarkt. Hiervoor wordt voorgesteld basisbanen aan te bieden. Dit zijn publiek georganiseerde banen met een opdracht aan de markt te zorgen voor voldoende werk en bijpassende inkomsten. Het betreft dus een publiek-private oplossing, waarbij mensen zowel een inkomenszekerheid wordt geboden als een baan waarin ze zich kunnen ontwikkelen en ze erbij horen. 2

Het is de intentie om de basisbaan uit BUIG-Middelen te financieren en de uitkering om te zetten in een salaris. Het salaris wordt deels terugverdiend door de omzet uit de werkzaamheden die worden verricht. Om de basisbaan te laten slagen, is wel voldoende betaald werk nodig. Hier ligt een gezamenlijke opgave voor overheid en ondernemers. De uitwerking wordt onderdeel van de regionale MVS-visie sociaal domein. Hierbij wordt rekening gehouden met nadere wetgeving die nog in ontwikkeling is. In de beleidsvisie Stroomopwaarts is dit verder geconcretiseerd door de toevoeging dat Stroomopwaarts start met een pilot basisbanen.

Vragen over Basisbaan Hoe lang duurt een basisbaan? - De basisbaan zoals hij idealiter wordt voorgesteld begint als tijdelijke baan, een eerste contract kan nog twee keer worden verlengd, net zoals bij andere banen het geval is. Wanneer tijdens deze periode blijkt dat iemand niet terecht kan op de reguliere arbeidsmarkt, kan men duurzaam in de basisbaan blijven. In het experiment zitten we nog met beperkingen en zullen we dat laatste nog niet kunnen doen. Voor wie is de basisbaan? - Een basisbaan is voor iedereen die bij de gemeente vraagt om inkomensondersteuning. Wel moet er: a. sprake zijn van een afstand tot de arbeidsmarkt, omdat mensen die werkfit zijn direct bemiddeld kunnen worden naar de reguliere arbeidsmarkt b. sprake zijn van een verdiencapaciteit van hoger dan 30% van het wettelijk minimum loon Kan het via een detachering? - Een basisbaan kan op veel manieren worden ingevuld, detachering is daar één van. Is een basisbaan ook re-integratie? - Een basisbaan is juist gericht op re-integratie. Met de basisbaan krijgen mensen, soms na een lange ww-periode te hebben doorlopen, weer de kans om deel te nemen aan het arbeidsproces. Bovendien worden mensen ondersteund en begeleid bij bijvoorbeeld: a. het oplossen van problemen in de persoonlijke sfeer, zoals schulden b. investeringen in leren en ontwikkelen c.

oriëntatie op de reguliere arbeidsmarkt Wat zijn de voordelen van een basisbaan? - Mensen met een basisbaan zijn geen uitkeringsgerechtigden (die de gemeente om inkomen moeten vragen), maar werknemers met rechten en plichten - Mensen worden d.m.v. de basisbaan de kans geboden om volwaardig mee te doen aan de maatschappij en werkervaring op te doen - De kansen op regulier werk worden door de basisbaan vergroot - Mensen kunnen naast de basisbaan bijverdienen, zonder kortingen of andere negatieve consequenties. Dat is tegelijkertijd een prikkel om door te wikkelen en uit te stromen. - Mensen die wel blijvend zijn aangewezen op een basisbaan, hebben perspectief en staan niet meer aan de kant - Maatschappelijke baten van werk op meerdere leefgebieden: betere gezondheid, minder beroep op voorzieningen, lagere criminaliteit en meer levensgeluk. Wat zijn de risico’s van een basisbaan? - Doordat het stelsel nog niet is ingericht op een basisbaan, brengen initiatieven ‘in de geest van de basisbaan’, hoge investeringskosten met zich mee en kunnen niet alle elementen al worden ingevoerd - Bij onvoldoende commitment van de reguliere arbeidsmarkt, kan de basisbaan leiden tot verdringing - Een duurzame basisbaan vergt structureel commitment van de (rijks)overheid.

3