Brief Stroomopwaarts 25 maart 2026 aan formateurs

Aan de (in)formateurs van Maasssluis, Vlaardingen en Schiedam c.c. gemeenteraden

Postbus 205 3140 AE Maassluis T I

010 246 55 55 www.stroomopwaarts.nl

Samen op volle kracht vooruit!

Geachte informateurs en formateurs, De verkiezingen liggen achter ons. Een nieuwe raadsperiode begint. Ik feliciteer alle nieuwe raadsleden van harte met hun plek in de gemeenteraad. Graag nodig ik hen uit om snel bij Stroomopwaarts langs te komen om te kijken hoe wij de inwoners steunen. U staat als informateurs en formateurs voor de belangrijke taak om de verkiezingsuitslag te vertalen naar een stabiel en effectief gemeentebestuur. Wij wensen u daarbij veel succes en wijsheid. De toekomstige gemeenteraden en colleges van Maassluis, Vlaardingen en Schiedam krijgen te maken met aanzienlijke opgaven in een snel veranderende en complexer wordende wereld. Regionale samenwerking blijft daarbij essentieel. Stroomopwaarts levert daaraan graag een positieve en betekenisvolle bijdrage.

Waar Stroomopwaarts voor staat Sinds 1juli 2015 is Stroomopwaarts hét regionale participatiebedrijf van Maassluis, Vlaardingen en Schiedam. Stroomopwaarts is een Gemeenschappelijke Regeling. Wij voeren taken uit op het gebied van: • De Participatiewet, • Schuldhulpverlening, • Armoedebeleid, • Inburgering, • Werk voor mensen met een arbeidsbeperking of ondersteuningsbehoefte, • Ondersteuning aan gedupeerden van de toeslagenaffaire, • En incidentele taken zoals de uitvoering van de energietoeslag. Wij laveren tussen regionale uniformiteit en lokale politieke programma's. Het uitgangspunt is een geharmoniseerd beleid en geharmoniseerde uitvoering. We streven dit na met ruim 438 ambtelijke formatieplaatsen. Daarnaast bieden wij circa 800 arbeidsplaatsen aan voor medewerkers met een grotere ondersteuningsbehoefte.

Onze goede resultaten en aanpak Stroomopwaarts laat sinds 2015 goede resultaten zien en is organisatorisch stabiel. Dat kunt u ook terugzien in de jaarstukken van 2025. En daar zijn we trots op. Onze medewerkers werken graag bij Stroomopwaarts en zijn enorm gemotiveerd om het verschil te maken

Samen op volle kracht vooruit!

1

voor de inwoners in Maassluis, Vlaardingen en Schiedam. Voor ons telt iedereen mee. Iedereen verdient het om mee te doen. Het vinden van een baan is ons einddoel. Of het nu gaat om cliënten of onze eigen medewerkers. We kijken naar de mogelijkheden voor verdere ontwikkeling. Dat doen we in een maatschappelijke omgeving, die in toenemende mate complex en financieel onzeker is. De opgaven op het gebied van inkomen, werk, inburgering en schuldhulpverlening zijn groter geworden en vragen om scherpe keuzes, bestuurlijke rust en realisme over wat wel en niet maakbaar is. Wij vragen uw specifieke aandacht voor de volgende opgaven van Stroomopwaarts:

Aantal uitkeringen en instroom Landelijk stijgt het aantal mensen dat een bijstandsuitkering ontvangt. In Maassluis, Vlaardingen en Schiedam wonen relatief veel bijstandsgerechtigden. De sociale kenmerken van de gemeenten leiden tot een hoge kans op de afhankelijkheid van een uitkering, zoals: • een groot aandeel sociale huurwoningen, • een laag tot gemiddeld opleidingsniveau, • een hoog aandeel eenoudergezinnen, • en een hoog aandeel niet-westerse migranten. Desondanks zijn er in de MVS-gemeenten minder uitkeringen nodig dan het Rijk op basis van de sociale structuur inschat. Dit zien we aan de overschotten op BUIG-middelen: rijksgelden die gemeenten krijgen voor het betalen van bijstandsuitkeringen. Voor inwoners betekent dit dat meer mensen sneller de juiste ondersteuning krijgen en dus minder lang een uitkering krijgen. Objectief gezien presteert Stroomopwaarts dus goed in vergelijking tot andere gemeenten en uitvoerders. Vanaf maart 2027 krijgen Oekraïense vluchtelingen mogelijk recht op een uitkering, hetgeen een financieel risico met zich mee kan brengen. In onze regio vangen wij een grote groep van deze ontheemden op, met name in Vlaardingen. Het Rijk moet hier nog een besluit over nemen.

Toenemend aantal jongeren dat ondersteuning nodig heeft Het is verontrustend dat het aandeel jongeren in de bijstand in onze regio relatief hoog is. We moeten voorkomen dat jongeren langdurig in de bijstand blijven. Dat leidt vaak tot extra problemen zoals een grote kans op: • schulden, • sociale isolatie, • en gezondheidsklachten. Daarom is een gerichte jongerenaanpak belangrijk en werken we aan een betere aansluiting van onderwijs en werktrajecten. Samen moeten we voorkomen dat jongeren thuis komen te zitten. De nieuwe Wet van School naar Duurzaam werk

Samenwerken aan uitstroom naar duurzaam werk Voor sommige mensen is het moeilijk om een baan te vinden. In 2025 hielp Stroomopwaarts meer dan 320 cliënten aan een baan. En meer dan 110 mensen hebben we intern en extern geplaatst met loonkostensubsidie. Wij willen graag de uitstroom naar een baan op de reguliere arbeidsmarkt verhogen. Met bijzondere aandacht voor:

Samen op volle kracht vooruit!

2

• • •

jongeren, statushouders, en mensen met gezondheidsbeperkingen.

Samenwerking met (regionale) werkgevers, onderwijsinstellingen en gemeenten is hierbij cruciaal. Wie kan werken: • krijgt bij de aanvraag van bijstand direct werk of een ontwikkeltraject aangeboden. • krijgt extra begeleiding wanneer we verwachten dat iemand binnen 18 maanden weer kunnen werken. • gaat steeds vaker met de hulp van loonkostensubsidie duurzaam aan het werk. De gemeente vergoedt tot 70% van het minimum loon zodat een werkgever iemand in dienst kan nemen die extra ondersteuning nodig heeft.

Van werkleerbedrijf naar werkontwikkelbedrijf Ons ‘werkleerbedrijf’ is doorontwikkeld naar een ‘werkontwikkelbedrijf’. We bieden 14 werksoorten aan, waarbij inwoners officiële MBO-praktijkcertificaten kunnen behalen. Voorbeelden van werksoorten waarin wij mensen opleiden zijn: zorg, groenonderhoud, horeca of gastvrijheid, schoonmaak en magazijnwerk. Daarmee is het werkontwikkelbedrijf steeds meer een vast onderdeel van het reïntegratieproces naar werk.

Wij zijn werkgever voor mensen in een kwetsbare siutatie Stroomopwaarts biedt ruim 800 werkplekken binnen het werkontwikkelbedrijf. Dit doen we in het kader van de Wet sociale werkvoorziening (Wsw) en beschut werken. Deze inwoners hebben een grote ondersteuningsbehoefte, en de wachtlijst groeit. Deze medewerkers hebben onvoldoende mogelijkheden op de reguliere arbeidsmarkt. Met een baan in het Werkontwikkelbedrijf van Stroomopwaarts kunnen zij meedoen in de maatschappij in een veilige omgeving. Dat is belangrijk voor hun eigenwaarde en autonomie. Waar mogelijk zorgen we voor doorstroming naar werkplekken buiten ons werkontwikkelbedrijf, bijvoorbeeld via detachering.

Afnemend verdienvermogen van de medewerkers van het werkontwikkelbedrijf We zien een afname van het arbeidspotentieel of verdienvermogen van de Wsw-medewerkers en beschut medewerkers. Dit komt mede door de vergrijzing. Stroomopwaarts kijkt naar de omzetdoelen, maar die moeten wel blijven passen bij wat onze medewerkers kunnen. De gemiddelde omzet per medewerker staat steeds meer onder druk. Het is daarom niet uitgesloten dat wij in de komende jaren meer (van het bij de gemeenten beschikbare) budget nodig hebben om deze medewerkers een werkplek te bieden. Want: 1. we zijn primair een ontwikkelbedrijf, 2. en secundair een bedrijf dat opdrachten uitvoert en daarmee inkomsten krijgt. Werk is een middel om mensen een maatschappelijke basis te bieden en op te leiden. Stroomopwaarts werkt ook voor de drie gemeenten. Wij voeren bijvoorbeeld schoonmaakwerkzaamheden en groenonderhoud uit. Wij doen een beroep op u: maak hier nog meer gebruik van, uiteraard tegen reële tarieven. Daarmee voldoet u aan de landelijke banenafspraak. En we creëren een win-win situatie voor zowel de gemeente als de betrokken medewerkers. Wij gaan graag in gesprek met de gemeentelijke afdelingen over de mogelijkheden die wij kunnen bieden, ook bij het geven van structurele loonkostensubsidies.

Samen op volle kracht vooruit!

3

Schuldhulpverlening: ondersteunen en samenwerking ter voorkoming van geldzorgen Steeds meer van onze inwoners ervaren geldzorgen en problematische schulden. Met name jongeren en alleenstaanden. Het aantal hulpvragen voor Schuldhulpverlening groeit. Hulp vragen is moeilijk en vergt moed. Inwoners wachten daardoor vaak te lang. Terwijl geldzorgen voorkomen is beter dan genezen. Dat doen we door: • • • •

Meer inzet op vroegsignalering van schulden, vooral bij jongeren. Een meer persoonlijke benadering van inwoners bij vroegsignalering zodat het aantal inwoners dat hulp accepteert nog meer stijgt ten opzichte van 2025. Nazorg om terugval in schulden of geldzorgen te voorkomen. We werken aan het krijgen van bredere informatie over betalingsachterstanden.

Dit doen wij in nauwe samenwerking met de gemeenten en maatschappelijke partners zoals SocialDebt en het Fonds Schiedam Vlaardingen en omstreken.

Taalontwikkeling en hulp op weg naar werk bij inburgering Sinds 2022 voert Stroomopwaarts de Wet Inburgering uit. Met duale trajecten: 1. begeleiden we iemand gemiddeld 3 jaar lang in de ontwikkeling van de taalvaardigheid 2. én we bieden steun op weg naar werk. Participeren door werk helpt om mee te doen in onze samenleving en vergroot de zelfredzaamheid. Een groot deel van deze inburgeraars wordt met bijstand financieel ondersteund. De gemeenten maken het beleid wat Stroomopwaarts uitvoert. Dit zorgt voor afstand tussen beleid en uitvoering van de Wet Inburgering. Continue afstemming met de beleidsadviseurs van de drie gemeenten is daardoor noodzaak. Wij zien hier een ontwikkelkans die wij graag samen met de gemeenten oppakken. Wat opvalt: • Vanwege Rijksfinanciering is er een financieel risico doordat trajecten langer duren en intensievere begeleiding nodig is dan wat vooraf is ingeschat. • Een realistische verwachting over het uitstroomtempo van inburgeraars is belangrijk. Inburgeraars bereiken minder vaak dan gehoopt het gewenste taalniveau en zelfredzaamheid.

Huisvesting op eenzelfde niveau als de huisvesting van de gemeenten De medewerkers van Stroomopwaarts voeren hun werkzaamheden nu uit vanaf 7 verschillende locaties. Deze panden zijn in eigendom en beheer bij de gemeenten. Stroomopwaarts heeft geen huurovereenkomsten met de gemeenten. Het bestuur en management van Stroomopwaarts heeft hierdoor beperkte invloed. Onze huisvesting heeft effect op dienstverlening, effectiviteit en kosten. Wij vragen om een normalisering van deze verhouding tussen Stroomopwaarts en de gemeenten: • Wij vragen al langer aandacht voor de staat van onderhoud van de diverse panden. • Onze meest kwetsbare medewerkers kunnen we in onvoldoende mate een veilige en comfortabele werkomgeving bieden. • Investeringen in de kwaliteit van de panden waarin ons werkontwikkelbedrijf gevestigd is, zijn echt onontkoombaar en wachten al lang op uitvoering. • Centraliseren van een aantal locaties heeft een positief effect op de financiën, de productiviteit en het ziekteverzuim.

Samen op volle kracht vooruit!

4

Financiële aandachtspunten a. Stijgende instroom in de bijstand Economische schommelingen kunnen snel effect hebben op de instroom in de bijstand. Dit leidt tot hogere uitvoeringslasten voor Stroomopwaarts. Gerichte investeringen in jongeren, preventie en vroegsignalering bieden op middellange termijn de grootste kans op structurele lastenverlaging.

b. Grotere en complexere doelgroepen zorgen voor structurele druk op uitvoeringskosten Door vergroting van de doelgroep en door loon- en prijsontwikkelingen stijgen de uitvoeringskosten. De bestaande organisatie kan de toestroom van nieuwe cliënten (voor bijvoorbeeld bijstand of schuldhulpverlening) niet zomaar aan. Niet alleen het absolute volume neemt toe, we hebben ook te maken met toenemende complexiteit en ondersteuningsbehoefte van onze cliënten. De gevolgen voor onze begroting monitoren wij continu via de planning- en control cyclus (begroting en rapportages).

c. Toenemende uitvoeringslasten door wetswijzigingen Aanpassingen van de Participatiewet naar de Participatiewet in Balans met onder meer de nadruk op menselijke maat vergroten de uitvoeringslast.

d. Regionaal uniform beleid Sinds de start van Stroomopwaarts is afgesproken dat de dienstverlening zoveel mogelijk wordt geharmoniseerd, met ruimte voor maatwerk per gemeente. De spanning tussen regionale uniformiteit en lokale politieke wensen vraagt voortdurende bestuurlijke aandacht. Er is in de afgelopen jaren een duidelijke wens tot gemeentelijk maatwerk geuit. We willen dat de gemeenten zich willen herkennen in het beleid van Stroomopwaarts en dat er ook mogelijkheden voor maatwerk en gebiedsgericht werken zijn. Het moet wel betaalbaar, uitvoerbaar en uitlegbaar zijn. Daar willen we graag over in gesprek.

e. Noodzakelijke en kostbare investeringen in huisvesting, ICT en digitalisering Belangrijke keuzes zijn nodig rondom de huisvesting van Stroomopwaarts. Daarnaast zijn digitalisering en a.i. geen keuze meer maar een realiteit. Zonder investeringen in systemen, datakoppelingen en managementinformatie neemt het risico op fouten, vertragingen en stijgende kosten toe. Deze investeringen zijn deels incidenteel, maar leiden ook tot structurele beheerlasten. Tegelijkertijd willen we digitalisering en datagedreven werken versnellen om bestuurlijke grip en transparantie richting de raden te versterken.

f. Financiële continuïteit en kansen De jaarcijfers laten zien dat Stroomopwaarts beschikt over een toereikende algemene reserve en een sluitende meerjarenbegroting. Ook na doorvoering van de in 2025 voorgestelde ombuigingen. We zien echter dat we grenzen naderen: de financiële ruimte is beperkt. Tegenvallers op het gebied van bijstandslasten, loonontwikkeling of ICT vragen om duidelijke keuzes. Er liggen financiële kansen door het beter organiseren van de huisvesting waardoor er voor wat betreft de logistiek, efficiency en dienstverlening veel te winnen is.

Samen verder Stroomopwaarts is in de afgelopen jaren sterk gegroeid en heeft processen verbeterd. We hebben laten zien dat we complexe uitdagingen samen kunnen omzetten in concrete

Samen op volle kracht vooruit!

5

resultaten. Dit hebben we bereikt dankzij de constructieve samenwerking met en tussen de drie gemeenten. Uw raad kan haar kaderstellende en controlerende rol oppakken in de behandeling van de P&C cyclus. Daarnaast zijn wij altijd bereid om op bepaalde onderwerpen een presentatie in de raden te verzorgen. Het is van groot belang, dat we die samenwerking in de komende jaren doorzetten en verder versterken. Dat helpt ons om inwoners met een ondersteuningsbehoefte goed en tijdig te blijven helpen. Ik vraag de toekomstige colleges en gemeenteraden om ook de komende jaren prioriteit te geven aan samenwerking en afstemming, en te investeren in de dienstverlening en faciliteiten van Stroomopwaarts. De ontvangen rijksmiddelen, BUIG, kunnen hierbij helpen. Bijvoorbeeld bij de begeleiding van inwoners naar werk en het ondersteunen van de inwoners met een hulpvraag. Ik ga graag met u in gesprek om deze brief verder toe te lichten. Voor nu wens ik u veel succes en wijsheid in uw belangrijke werk. Samen zorgen we ervoor dat inwoners kunnen meedoen. Samen op volle kracht vooruit!

Met vriendelijke groet,

Yvonne van Delft Stroomopwaarts MVS Directeur

Samen op volle kracht vooruit!

6