Brief GL en PS 13 november 2023 Initiatiefvoorstel witgoedregeling

Initiatiefvoorstel: Nieuw witgoed als middel tegen energiearmoede Nederland behoort tot de rijkste landen van Europa. Desondanks is er in Nederland ook armoede. Uit onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) en het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) blijkt dat eenoudergezinnen, mensen met een niet-westerse achtergrond, bijstandsontvangers en alleenstaanden onder de 65 jaar een grote kans op ernstige armoede hebben. De armoede uit zich onder meer in (zeer) beperkte financiële middelen, sociale uitsluiting, gezondheidsproblematiek en beperkte toegang tot onderwijs. Het landelijk gemiddelde arme inwoners is 5,7 procent. Schiedam kent 8,9 procent arme inwoners, blijkt uit onderzoek van het SCP. Een probleem dat sterk verweven is met algemene armoede is energiearmoede. Mensen die in energiearmoede leven zijn mensen die te maken hebben met een laag inkomen in combinatie met een hoge energierekening. Volgens een rapport van TNO, die een studie heeft gedaan naar de actuele inschatting van energiearmoede op nationaal en lokaal niveau, zijn er naar schatting 90 duizend energiearme huishoudens bijgekomen tussen 2020 en 2022. Het totaal aantal huishoudens dat energiearm is, komt naar schatting uit op 602 duizend. Om de energiekosten laag te houden hebben verschillende gemeenten besloten om energiezuinige witgoedregelingen toe te passen.

Huishoudens met een laag inkomen kunnen hun oude koelkast, koelvriescombinatie of wasmachine omruilen voor een zuiniger apparaat. Een prima regeling die ook een uitkomst zou zijn voor Schiedammers met een laag inkomen. Energiearmoede is een ernstig probleem waar veel Schiedammers mee te maken hebben. Het gaat om Schiedammers die zich geen goede toegang tot energie kunnen veroorloven, zoals elektriciteit en gas, en daardoor kampen met hoge energierekeningen en ongemakken in huis. Schiedammers met een laag inkomen hebben daardoor moeite om hun energierekeningen te betalen. Het probleem is vaak onzichtbaar, maar heeft wel degelijk een grote impact op de gezondheid, het welzijn en de financiële stabiliteit van de betrokkenen. In Schiedam wonen meer dan 80.000 mensen, waarvan een aanzienlijk deel in een situatie van energiearmoede verkeert. Dat betekent dat zij moeten kiezen tussen het betalen van huur, zorgverzekering of voedsel, en het betalen van de energierekening. Bovendien hebben zij vaak te maken met een slechte isolatie van de woning, wat leidt tot koude en tochtige kamers, en

ongezonde lucht en vochtigheid in huis. Een goed voorbeeld hiervan is de Staatsliedenbuurt, maar ook andere buurten en wijken ondervinden deze problemen. De gemeente is daarom eind 2022 gestart met Energiehulp, en biedt zowel een spreekuur voor huishoudens met zorgen over energie als de mogelijkheid om een woning te laten voorzien van gratis kleine energiebespaarmaatregelen. Het gaat om tochtstrippen, brievenbusborstels, douche en kraankoppen en het vervangen van gloeilampen. Door het gebruik van oude en inefficiënte apparatuur kan het energieverbruik van een huishouden aanzienlijk toenemen, wat leidt tot hogere energiekosten en een grotere belasting van het milieu. Door te investeren in nieuwe en energiezuinige witgoedapparatuur kunnen huishoudens hun energieverbruik verminderen en zo hun elektriciteitsrekening verlagen. GroenLinks Schiedam en Progressief Schiedam stellen voor om de energiezuinige witgoedregeling toe te passen, om daarmee huishoudens met een laag inkomen te ondersteunen bij de aanschaf van energiezuinige apparaten. De energiezuinige witgoedregeling is een gerichte aanpak van energiearmoede. Schiedammers met een laag inkomen besparen met een energiezuiniger apparaat op hun energierekening.

Zo’n energiezuinig apparaat kan, afhankelijk van de leeftijd van het exemplaar dat wordt vervangen, een huishouden jaarlijks tussen de 45 en 150 euro schelen op de energierekening. Daardoor blijft er meer geld over voor andere belangrijke uitgaven. De witgoedregeling is bedoeld om huishoudens met een laag inkomen te helpen bij de aanschaf van energiezuinige apparaten zoals wasmachines, koelkasten en koel-vriescombinaties. Dit kan ook op lange termijn helpen om de energierekeningen te verlagen en bij te dragen aan het verminderen van de CO2-uitstoot. De witgoedregeling wordt aangeboden aan huishoudens met een inkomen tot 120 procent van het sociaal minimum. Zij komen in aanmerking voor nieuw witgoed, mits de fixer van Energiehulp aan de hand van een wattage checker heeft aangetoond dat er sprake is van onzuinig witgoed en een gebruik van het apparaat wat vervanging rechtvaardigt (bijvoorbeeld: groot gezin en oude wasmachine). Oude witgoedapparaten zoals een koelkast of vriezer verbruiken vaak veel energie. Nieuwe exemplaren met een goed energielabel zijn een stuk zuiniger en dragen daarmee bij aan een lagere energierekening en een beter milieu. Daarom willen we de witgoedregeling toepassen en energieslurpers vervangen door energiezuinige witgoedapparatuur.

Met de kleine maatregelen van Energiehulp heeft de gemeente de sneeuwbal van energiebesparing aan het rollen gekregen en de regeling is de volgende stap richting een structurele verlaging van energielasten. Huishoudens met een laag inkomen kunnen hun oude koelkast, koel-vriescombinatie of wasmachine omruilen voor een zuiniger apparaat.

Het is belangrijk dat de gemeente Schiedam de witgoedregeling aanbiedt in combinatie met de huidige aanpak van bewustwording, informatieverspreiding en energiehulp aan huis. Dit kan helpen om huishoudens te helpen begrijpen hoe ze energie kunnen besparen en hoe ze hun huis energiezuiniger kunnen maken. Dit kan ook leiden tot een grotere vraag naar energiezuinige apparaten en isolatiemateriaal, waardoor de kosten en daarmee de energiearmoede uiteindelijk nog verder kunnen dalen. Serkan Kılıçkaya Gemeenteraadslid GroenLinks Schiedam

John Maris Gemeenteraadslid Progressief Schiedam

INITIATIEFVOORSTEL Onderwerp: Aanpak energiearmoede via de witgoedregeling Aan de voorzitter van de gemeenteraad, Inleiding Nederland behoort tot de rijkste landen van Europa. Desondanks is er in Nederland ook armoede. Uit onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) en het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) blijkt dat eenoudergezinnen, mensen met een niet-westerse achtergrond, bijstandsontvangers en alleenstaanden onder de 65 jaar een grote kans op ernstige armoede hebben. De armoede uit zich onder meer in (zeer) beperkte financiële middelen, sociale uitsluiting, gezondheidsproblematiek en beperkte toegang tot onderwijs. Het landelijk gemiddelde arme inwoners is 5,7 procent. Schiedam kent 8,9 procent1 arme inwoners, blijkt uit onderzoek van het SCP. Een probleem wat sterk verweven is met algemene armoede is energiearmoede. Mensen die in energiearmoede leven zijn mensen die te maken hebben met een laag inkomen in combinatie met een hoge energierekening. Volgens een rapport van TNO, die een studie heeft gedaan naar de actuele inschatting van energiearmoede2 op nationaal en lokaal niveau, zijn er naar schatting 90 duizend energiearme huishoudens bijgekomen tussen 2020 en 2022. Het totaal aantal huishoudens dat energiearm is, komt naar schatting uit op 602 duizend.

Om de energiekosten laag te houden hebben verschillende gemeenten besloten om energiezuinige witgoedregelingen toe te passen. Huishoudens met een laag inkomen kunnen hun oude koelkast, koelvriescombinatie of wasmachine omruilen voor een zuiniger apparaat. Een prima regeling die ook een uitkomst zou zijn voor Schiedammers met een laag inkomen. Probleemstelling In Schiedam mag niemand als gevolg van armoede langs de kant komen te staan. Veel Schiedammers leven in energiearmoede. Zij hebben een laag inkomen in combinatie met een hoge energierekening. Inwoners van Schiedam mogen rekenen op een actieve gemeente die helpt in het kader van het terugdringen van de energiekosten en daardoor een stap zetten om uit de (energie)armoede te komen.

1 2

SCP: waar wonen de armen in Nederland TNO: feiten over energiearmoede in Nederland

Huidige aanpak energiearmoede De gemeente Schiedam heeft een specifieke uitkeringen (SPUK) ontvangen van het rijk, te weten SPUK Energiearmoede. De opdracht is om in buurten waar veel energiearmoede is gericht aan de gang te gaan om de energiearmoede te verminderen. In de huidige aanpak energiearmoede verstrekken de "fixers" van Energiehulp energiebesparende maatregelen (tochtstrippen, douchekoppen, lampen, etc.) aan Schiedammers in een situatie van (dreigende) energiearmoede. Ook worden er energiespreekuren gehouden in de wijken waar energiearmoede het meest voorkomt. De aanmeldprocedure hiervoor is simpel: er is een telefoonnummer én een emailadres waar zij hun woningen kunnen aanmelden. De hulp is gratis en het bezoek aan de woning duurt 1 à 1,5 uur afhankelijk van de mate waarin geklust moet worden. Het energiespreekuur is gewoon inloop zonder afspraak en wordt druk bezocht. Beoogde maatschappelijke effecten Energiearmoede wordt ook veroorzaakt door verouderde witgoed: Oude koelkasten van 15 jaar oud verbruiken jaarlijks ongeveer 360 kWh stroom. Een nieuwe koelkast met label C verbruikt jaarlijks gemiddeld 150 kWh en een koelkast met label A zelfs maar 110. De besparing is jaarlijks tussen de 45-150 euro per woning. Een wasmachine van 10 jaar oud kan bijvoorbeeld 2 tot 3 keer zoveel energie verbruiken als een nieuwe wasmachine met een A of B energielabel.

Dat is een aanzienlijk verschil. Daardoor blijft er meer geld over voor andere belangrijke uitgaven. Wijze van aanpak/oplossingsrichting Een nieuwe wasmachine label A kost tussen de 599-700 euro (prijzen Electro world website oktober 2023). Het is nadrukkelijk de bedoeling dat Schiedammers in energiearmoede niet gedwongen worden om het nieuwe apparaat mee te financieren (aangezien de verwachting is dat zij niet zomaar een paar honderd euro hieraan kunnen besteden). De hulp die wij vanuit de gemeente gaan aanbieden moet kostendekkend zijn (inclusief montage en transport). Er wordt maatwerk toegepast: Niet elke wasmachine past bij elke woning (grote inhoud, kleine inhoud, maatvoering) en bij elk gezin (niet iedereen heeft een nieuwe wasmachine nodig, maar bijvoorbeeld wel een nieuwe koelkast). Er moet per woning worden gekeken naar de beste oplossing. Schiedammers die een inkomen hebben tot 120 procent van het bestaansminimum, hebben recht op de witgoedregeling en werkt als volgt: 

Stroomopwaarts/gemeente Schiedam stuurt een brief naar mensen die de energietoeslag hebben ontvangen (gaan ontvangen) om ze te wijzen op de mogelijkheid tot Energiehulp inclusief een witgoedcheck.



Bij het aanmeldproces wordt gevraagd of iemand de brief heeft ontvangen. De brief zal persoonlijk geadresseerd worden en is het startbewijs dat iemand in aanmerking komt voor energiezuinig witgoed, mocht dit in de woning nodig blijken. Daar wordt notitie van gemaakt voor de klusser. Indien de brief al is

weggegooid kan alsnog de check gedaan worden via Stroomopwaarts, al is dit niet wenselijk vanwege de extra inspanning. 

De klusser voert energiehulp uit en vraagt naar de apparaten, mits nodig wordt er een witgoedchecker geplaatst. Deze dient minimaal 24 uur aangesloten te blijven om gegevens uit te kunnen halen over verbruik. Hij maakt een terugkomafspraak om het apparaat uit te lezen, ook kan de bewoner met het apparaat langskomen op het energiespreekuur in de wijk.



Op de terugkomdag komt de Wijkenergiecoordinator de gegevens af lezen en de witgoedchecker terughalen en bepaalt of er een bestelformulier/bestelling moet komen voor een koelkast of een wasmachine. Hiertoe worden de grenswaarden van Milieucentraal gehanteerd: Koelkasten en vriezers: welke kies ik? | Milieu Centraal . Hij/zij legt het vervolgproces uit en helpt eventueel met het contact met de winkel.



Er wordt maatwerk geleverd met een maximale vergoeding van 700 euro.



Het apparaat wordt besteld.



Het oude apparaat wordt afgevoerd door de leverancier, die daarbij moet voldoen aan de afvoerrichtlijnen. Het energieslurpende witgoed wordt gerecycled en komt dus niet terug op de markt. Het niet inleveren van het oude apparaat leidt tot automatisch verlies van het recht op een nieuwe koelkast of wasmachine. Dit is nodig om energiearmoede echt terug te dringen en dus niet uit wantrouwen voor de doorverkoop.

We willen dat Schiedammers die in aanmerking komen voor de witgoedregeling terecht kunnen voor hun nieuwe apparaat bij een bedrijf uit Schiedam en omstreken. Beginnend bij aanbieders uit Schiedam, en uitbreiden naar Vlaardingen en Rotterdam indien nodig. Dit zorgt ook voor minder gereden afstanden en is ook qua duurzaamheid gunstiger. Daarbij stimuleren we zo lokaal gevestigde ondernemers. Financiën De gemeente heeft een nieuwe tranche energiearmoede middelen (SPUK) gekregen, hiervoor is een bestemming grotendeels gevonden in de vorm van een aanbod voor VvE's in energiearmoede voor bespaarmaatregelen op pand niveau. Binnen het huidige budget is er ruimte voor een bedrag van 250.000 euro dat beschikbaar is voor de witgoedregeling. Naar verwachting kunnen we zo met deze eerste witgoedregeling ongeveer 300 huishoudens bereiken. Bij het ontvangen van nieuwe middelen vanuit het Rijk kan hier een nieuwe tranche aan worden toegevoegd. Overige effecten De witgoedregeling is een stap richting het terug dringen van energiearmoede. De regeling helpt huishoudens met een laag inkomen in het besparen op hun energierekening. Ook zal het de

lokale economie ten goede komen, als afspraken gemaakt kunnen worden met Schiedamse leveranciers van witgoed. Uitvoering (planning) Organisatie 

Met de ondernemers en partners in de stad en Stroomopwaarts samen een plan van aanpak maken om te kunnen starten met de witgoedregeling;



De gemeenten Vlaardingen en Maassluis op de hoogte stellen van dit initiatief en waar mogelijk aan te laten sluiten;



Deze resultaten op korte termijn met de raad te delen.

Communicatie Na besluitvorming wordt een persbericht opgesteld waarmee inwoners worden geattendeerd op de mogelijkheid om een aanvraag te doen voor witgoed, en de daarbij behorende voorwaarden. Stroomopwaarts/gemeente Schiedam stuurt een brief naar mensen die de energietoeslag hebben ontvangen (gaan ontvangen) om ze te wijzen op de mogelijkheid tot Energiehulp inclusief een witgoedcheck. Daarnaast wordt er een aparte pagina voor het aanvragen van de regeling opgesteld, waarbij aandacht wordt gegeven voor het eenvoudig kunnen indienen van een aanvraag. Via de gemeentelijke website kunnen inwoners via het (digitaal) aanvraagformulier een aanvraag doen voor de regeling. Ook is de aanvraag via een fysiek aanvraagformulier mogelijk. Inwoners, die moeite hebben met de aanvraag, kunnen met behulp van de Formulierenbrigade een aanvraag indienen. Aanvullend op het persbericht wordt de informatie verder gedeeld via verschillende (gemeentelijke) kanalen zoals social media en via maatschappelijke partners. Het Servicepunt, het Wijkteam, de Formulierenbrigade, het KCC en WijkOndersteuningsTeams worden geïnformeerd over de uitbreiding van Energiehulp met een witgoedregeling en het proces om hier voor aan te melden. Namen indieners Serkan Kılıçkaya GroenLinks Schiedam

John Maris Progressief Schiedam

De raad van de gemeente Schiedam; Gelezen het voorstel van GroenLinks en Progressief Schiedam; BESLUIT: 1. te starten met het project nieuw witgoed als middel tegen energiearmoede zoals beschreven in het initiatiefvoorstel ‘Aanpak energiearmoede via de witgoedregeling’; 2. de dekking van €250.000 voor het onder beslispunt 1 genoemde project te financieren uit de Specifieke Uitkering (SPUK) Energiearmoede. Dit besluit treedt in werking de dag na de bekendmaking. Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 6 februari 2024.

de griffier,

de voorzitter,

M.J.W. Tobeas

J.G. Bijl