Document · PDF

Bijlage Zomernota 2024 gewijzigd

Gemeenteraad 4 juli 2023, gemeente SchiedamBij agendapunt: Raadsbesluit Zomernota 202412.636 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Zomernota 2024

1 juni 2023

Zomernota 2024

Versiebeheer 1 juni 2023 0.5

Zomernota 2024

Voorwoord

De zomernota is een vast onderdeel van de Schiedamse planning- en controlcyclus. De zomernota heeft als doel de (financiële) kaders voor de Begroting 2024 - 2027 vast te stellen. De maatschappelijke en economische ontwikkelingen bepalen in belangrijke mate de financiële ruimte van de Zomernota 2024. Hoge energieprijzen, een hoge inflatie en cao-afspraken die beduidend hoger liggen dan de jaarlijkse indexering slaan een grote slag in de financiële ruimte van onze begroting. Was er bij de Begroting 2023 nog een beeld van financiële overschotten voor de jaren 2024 en 2025, nu is de situatie dat deze overschotten grotendeels zijn verdwenen. Dat maakt de financiële speelruimte om voorstellen te doen beperkt. Daarnaast constateren we dat het Rijk steeds meer (uitvoerings)taken naar de gemeenten overhevelt zonder de daarbij horende structurele middelen.

Financiële kloof vanaf 2026 Naast de bovengenoemde ontwikkeling is er vanaf 2026 ook nog sprake van een grote vermindering van de rijksbijdragen in het gemeentefonds. Dit maakt het onmogelijk om zonder forse ingrepen tot een sluitende begroting vanaf 2026 te komen. Het Rijk en de VNG zijn hierover nog in gesprek. De financiële situatie na 2026 is voor de gemeenten niet hanteerbaar. De financiële kloof vanaf 2026 belemmert de gemeente ook om over langere termijn (nieuwe) structurele budgetten in te zetten. Wij kiezen daarom in deze zomernota voor een behoedzame aanpak, maar benutten ook de mogelijkheden om voorstellen te doen voor de uitvoering van het ambitiedocument en het kunnen voortzetten van de aanpak van de grote stedelijke opgaven.

Financiële strategie We kiezen ervoor om voor de jaren 2024 en 2025 een sluitende begroting te presentaren. We doen geen ingrepen voor de begrotingsjaren 2026 en 2027 en wachten de onderhandelingen tussen het Rijk en de VNG af. Veel gemeenten hanteren deze strategie. Hiermee voorkomen we dat we nu al rigoureuze voorstellen doen, die het welzijn van de Schiedammers en de ontwikkeling van de stad schaden. Anderzijds zijn wij in deze zomernota terughoudend bij het aangaan van structurele financiële verplichtingen. We moeten flexibel blijven om meerjarig financieel gezond te blijven.

Voortgaande digitalisering noodzaakt extra inzet beveiliging en privacy De ontwikkelingen op het gebied van de digitalisering en kunstmatige intelligentie gaan razendsnel. Dit betekent ook extra aandacht en inzet op het gebied van de beveiliging en privacy. Investeringen zijn de komende jaren nodig om ervoor te zorgen dat de beveiliging van gegevens en de privacybescherming van de Schiedammers gewaarborgd blijft.

Doorgaan met de ontwikkeling van onze kleurrijke stad Onze financiën gezond houden, maar daar waar mogelijk ook door blijven gaan met de ontwikkeling van onze kleurrijke stad. Daar staan we voor, dat zijn onze uitgangspunten voor de Zomernota 2024. Dat doen we niet alleen maar samen met de stad en de gemeenteraad. Dit vorm de rode draad van deze Zomernota. Burgemeester en wethouders van Schiedam

Zomernota 2024

Inhoudsopgave 1 Voorwoord

2 Bestuurlijke uitgangspunten

3 Staat van de stad

4 Opgaven

4.1 4.2

Continuïteit uitvoering grote stedelijke opgaven Nieuwe beleidsvoorstellen ambitiedocument

5 Financiën 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6 5.7 5.8 5.9

Algemeen financieel beeld Financiële stand zomernota Wettelijke en onvermijdelijke ontwikkelingen Beleidskeuzes Vrijval van reserves Enecoreserve Winstwaarschuwingen Aanpak richting Begroting 2024 Tot slot

Bijlage 1 Financiële ruimte 1 2 3 4 5 6 7 8 9

13 14

18 18 20 21 21 23 24 25 25

Algemeen Bepaling van de beginstand De loon- en prijsontwikkelingen Meicirculaire 2023 Ontwikkelingen Sociaal Domein Interne en externe autonome ontwikkelingen Renteontwikkeling Beleidskeuzes Recapitulatie Financiële ruimte

26 27 28 29 30 31 34 35 38

Zomernota 2024

Bestuurlijke uitgangspunten Het ambitiedocument, de eerder aangebrachte speerpunten en de uitgangspunten voor een gezond financieel beleid vormen de bestuurlijke uitgangspunten voor deze zomernota. De uitvoering van het ambitiedocument vindt via de jaarlijkse P&C-cyclus plaats en via de zomernota worden beleidsvoorstellen aan de gemeenteraad aangeboden.

Een grote uitdaging voor de komende jaren vormt het financieel gezond houden van de gemeente. Vanaf 2026 is sprake van een rigoureuze verlaging van het gemeentefonds. Hierover zijn het Rijk en de VNG nog met elkaar in gesprek. De uitkomsten hiervan komen naar verwachting te laat voor de Zomernota 2024. Het financiële vertrekpunt voor het college is ervoor te zorgen dat de begrotingsjaren 2024 en 2025 dekkend zijn. In deze zomernota worden geen voorstellen gedaan om tot een sluitende begroting 2027 en 2028 te komen. De gevolgen voor het voorzieningenniveau en het welzijn van de Schiedammers zijn aanzienlijk. Wij vinden het verstandig om de gesprekken tussen het Rijk en de VNG af te wachten. Schiedam staat hier niet in alleen. Veel gemeenten volgen deze lijn. Het resultaat van de Jaarrekening 2022 laat een hoog positief saldo zien. Het voorstel aan de raad is om een deel van deze reserve te storten in een spaarreserve. Deze spaarreserve dient voor het kunnen doen van eenmalige investeringen voor de grote opgaven van de stad en kan als buffer dienen voor tegenvallers. Schiedam heeft een aantal grote opgaven waarvoor rijksfinanciering is verkregen, maar waarvoor cofinanciering benodigd is. Via deze spaarreserve kan de cofinanciering worden geborgd en kan de ontwikkeling van de stad worden voortgezet. Voor deze zomernota is het bestuurlijk kader kort samengevat: 1.

De Staat van de stad is de basis voor de bestuurlijke inzet voor de Begroting 2024. De uitkomsten van de Staat van de stad 2023 vormen een belangrijke basis voor de bestuurlijke inzet. In de Staat van de stad 2023 is een relatie gelegd met de ambities in het ambitiedocument;

Borgen van de continuïteit van het beleid van de afgelopen jaren. Wij gaan door met het uitvoeren van het bestaande beleid dat de afgelopen jaren in gang is gezet.

Voorstellen voor de verdere uitvoering van het ambitiedocument In deze zomernota doen we een aantal voorstellen voor de verdere uitvoering van het ambitiedocument. Deze voorstellen volgen op de eerste 4 speerpunten die in de Begroting 2023 zijn opgenomen;

Aandacht houden voor de leefbaarheid en sociale opgaven in de wijken. We willen een veilige stad waar Schiedammers fijn wonen, leven en zich veilig voelen. In hun stad maar ook in hun wijk. Een stad waar Schiedammers zich kunnen ontplooien. In deze zomernota is hiervoor een aantal voorstellen opgenomen.

Zomernota 2024

Continuïteit bij de uitvoering van de grote opgaven In Schiedam is een aantal grote stedelijk opgaven in uitvoering. Genoemd kunnen onder andere worden het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid Nieuwland en Oost, de stedelijk vernieuwing van Schiedistrict en de (her)ontwikkeling van Nieuw-Mathenesse. We zetten de uitvoering van deze opgaven door en borgen de financiële continuïteit door het instellen van reserves, onder andere via het bestemmen van een deel van het positieve saldo van de jaarrekening 2022 en het benutten van de vrijval van reserves in deze Zomernota;

Zorgen voor een financieel gezonde positie over langere termijn Wij zijn terughoudend met het doen van nieuwe voorstellen met meerjarige (structurele) verplichtingen en zorgen ervoor dat de begrotingsjaren 2024 en 2025 sluitend zijn. Voor de begrotingsjaren 2026 en 2027 worden de besprekingen tussen het rijk en de VNG afgewacht. Wij gaan een aantal (financiële) keuzes maken om de gemeente financieel gezond te houden via ‘nieuw voor oud’. Deze werken we in de Begroting 2024 verder uit. Vanzelfsprekend nemen we de raad in de voorbereiding van de Begroting 2024 mee;

Samenwerken vormt de basis Samenwerken met de stad en de gemeenteraad vormt de basis voor de uitvoering van het ambitiedocument en deze zomernota. We zoeken nadrukkelijk de samenwerking om de stad verder te ontwikkelen en de leefbaarheid en het veiligheidsgevoel in de wijken te verbeteren;

Balans houden tussen de verschillende beleidsterreinen Inzet in deze zomernota is in de voorgestelde beleidsinzet balans te houden tussen de verschillende beleidsterreinen en hiermee zorg te dragen voor een evenwichtige uitvoering van het ambitiedocument;

Nieuwe methodiek doelen en prestatie-indicatoren begroting 2024 Naar aanleiding van het debat over de Begroting 2023 introduceren we een nieuwe methodiek voor het opstellen van doelen en prestatie-indicatoren van de begroting. Deze methodiek bouwt voort op de bestaande werkwijze, maar maakt gebruik van inzichten uit wetenschap en praktijk om die werkwijze verder aan te scherpen. Nieuwe elementen zijn onder meer het werken met vaste formuleringen voor doelen, het gebruik van een vaste structuur voor begrotingshoofdstukken en het combineren van indicatoren die respectievelijk gericht zijn op de uitkomsten en het effect van beleid. De som van deze elementen vergroot de transparantie van de begroting en legt een basis voor een rijkere discussie over behaalde resultaten. We passen de nieuwe methodiek voor het eerst toe in de begroting voor 2024.

Zomernota 2024

Staat van de stad Jaarlijks wordt onder de noemer de Staat van de stad een beeld geschetst van hoe Schiedam zich ontwikkelt op thema’s als bevolking, woningvoorraad, sociaal, economie en veiligheid. In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de meest in het oog springende trends van de afgelopen tijd.

Bevolking Het bouwtempo van de afgelopen jaren zorgt ervoor dat het inwonertal van Schiedam al langere tijd een opgaande lijn vertoont. Met als gevolg dat voor het eerst in vijftig jaar het inwonertal weer boven de 80 duizend is uitgekomen. Per 1 januari 2023 telde de stad 80.785 inwoners. Gezien de woningbouwplannen die op stapel staan, mag worden verwacht dat de groei nog wel even zal aanhouden. Het tempo van deze groei is echter mede afhankelijk van ontwikkelingen op de woningmarkt (o.a. de stikstofproblematiek) alsmede de tijdigheid waarmee woningbouwprojecten van de grond komen. Onder de meest gunstige omstandigheden zou Schiedam over twintig jaar ruim 92 duizend inwoners tellen. Rekening houdend met een wat lager bouwtempo komt het inwonertal in 2043 uit op ongeveer 86,5 duizend. Prognose inwonertal Schiedam volgens twee varianten

Indien wordt gekeken naar de migratiestromen van de afgelopen vijf jaar, valt op dat Schiedam relatief veel inwoners naar andere gemeenten in Nederland ziet vertrekken (negatief verhuissaldo van -1.550 personen). Dat de stad desondanks toch behoorlijk groeit, heeft vooral te maken met een fors positief buitenlands migratiesaldo: in vijf jaar tijd zijn er per saldo 4 duizend inwoners rechtstreeks uit het buitenland bijgekomen (10.200 instroom vanuit het buitenland, 6.200 uitstroom naar het buitenland). Daarnaast was sprake van een positief geboortesaldo (630 meer kinderen geboren dan dat er Schiedammers overleden zijn), hetgeen ook heeft bijgedragen aan de groei van het inwonertal.

Zomernota 2024

Terwijl er landelijk sprake is van een (sterk) toenemende vergrijzing van de bevolking, valt op dat het aandeel ouderen in Schiedam niet groeit. Zo behoort landelijk inmiddels 20,5% tot de groep 65+, in Schiedam bedraagt dit aandeel 17,4%, hetgeen zelfs nog iets lager is dan het jaar ervoor. Het effect van een verouderende bevolking wordt in Schiedam namelijk teniet gedaan door een - per saldo forse instroom van jonge mensen die zich in de stad vestigen en tegelijkertijd door een (beperkte) uitstroom van ouderen. Zo zijn er de afgelopen jaar vijf jaar bijna 2,5 duizend jonge inwoners (20-34 jaar) bijgekomen. Maar ook onder de groep 0-19 jaar en 35-49 jaar was er per saldo sprake van een toename van ruim 700 personen. Vanaf 50 jaar is de situatie geheel anders: dan is er sprake van een negatief saldo (-754 personen), oftewel er gaan meer oudere Schiedammers weg uit de stad dan dat er bij komen. Saldo van vestiging en vertrek naar leeftijd, periode 2018-2022

Zo’n driekwart van de vestigers in Schiedam heeft een migratieachtergrond. Onder de vertrekkers uit Schiedam ligt dit op 65%. Als gevolg van demografische ontwikkelingen in het verleden zal op de wat langere termijn het aandeel senioren in Schiedam toch nog wel enigszins toenemen, maar veel minder sterk dan landelijk. Dat heeft onder meer tot gevolg dat het gebruik van allerlei Wmovoorzieningen in Schiedam naar verwachting minder sterk zal groeien dan gemiddeld in Nederland. Als gevolg van het forse positieve migratiesaldo met het buitenland is de stad vorig jaar wederom multicultureler van samenstelling geworden. Zo heeft ruim 47% van de Schiedammers een migratieachtergrond. De groep die het snelst is gegroeid, betreft - om bekende redenen - inwoners uit Oekraïne. Daarnaast blijft ook de groep afkomstig uit Midden- en Oost-Europa toenemen, jaarlijks met zo’n 8-10%. Doorgaans betreft dit arbeidsmigranten. In totaal bestaat deze groep uit ruim 5.400 inwoners, van wie ruim de helft oorspronkelijk afkomstig is uit Polen en een kwart een Bulgaarse achtergrond heeft. Het merendeel van hen woont in Schiedam-Oost. Inmiddels heeft 1 op de 6 inwoners van deze wijk een Oost-Europese achtergrond.

Woningmarkt De trend dat Schiedammers met belangstelling voor een woning in het midden of hogere segment de stad relatief vaak verlaten omdat dergelijke woningen niet in voldoende mate in Schiedam voorhanden zijn, is nog altijd zichtbaar, maar neemt wel enigszins af. Dat neemt niet weg dat er nog steeds veel ruimte in het lagere woningmarktsegment vrijkomt, ruimte die vervolgens vaak wordt ingevuld door huishoudens van buiten de stad, met name uit Rotterdam en (in de particuliere huurvoorraad) uit het buitenland (onder wie veel arbeidsmigranten). Voor vestigers uit het buitenland is de particuliere huurvoorraad de belangrijkste ingang om in Schiedam aan woonruimte te komen. Wat bovendien meespeelt is dat het aanbod aan particuliere huurwoningen in de stad de laatste jaren fors is toegenomen. Dat vergemakkelijkt het krijgen van woonruimte in deze sector.

Zomernota 2024

Overigens zijn er de laatste jaren nauwelijks particuliere huurwoningen bijgebouwd, maar heeft de toename vooral te maken met het omzetten van koopwoningen in huurwoningen. Dat gebeurt door eigenaar-bewoners die verhuizen en de achtergelaten woning voor de verhuur aanbieden, maar het gaat ook om beleggers en bedrijven zoals uitzendbureaus, die woningen opkopen en deze vervolgens verhuren. Dit heeft tot gevolg dat in Schiedam inmiddels ruim 20% van de woningvoorraad uit particuliere huurwoningen bestaat. Dat is aanzienlijk hoger dan het landelijke gemiddelde van 14,2%. Woningvoorraad naar eigendomsverhouding en ontwikkeling sinds 2012

eigendomsverhouding

stand per 1-1-2022 aantal won. %

toe-/afname sinds 2012 aantal won. +895

% +5,1%

koop - eigenaar/bewoner

18.509

49,0%

huur - woningcorporatie

11.653

30,9%

-797

-7,8%

7.562

20,1%

+2.002

+36,0%

0,1%

-3

37.749

100%

+1.915

huur - particuliere verhuurder onbekend totaal

+5,1%

Door de bouw van een flink aantal (grondgebonden) woningen is er de laatste jaren sprake van een stijging van het aantal Schiedammers dat in de eigen stad een woning in het midden en hogere segment betrekt. Dat geldt ook voor de trend dat Rotterdamse huishoudens meer dan voorheen in het duurdere deel van de Schiedamse woningvoorraad een woning zoeken. Dat heeft alles te maken met de forse prijsstijgingen van woningen in Rotterdam. Schiedam is daardoor voor veel Rotterdammers aantrekkelijker geworden bij de zoektocht naar een woning in het midden en hogere segment. Met overigens als gevolg dat ook in Schiedam de huizenprijzen fors stijgen. Dat blijkt onder meer uit de ontwikkeling van de woz-waarde van woningen. De stijging in Schiedam ligt al twee jaar boven het landelijke gemiddelde. En binnen de regio Rotterdam-Rijnmond geeft Schiedam twee jaar achter elkaar de snelste toename te zien. Met een woz-waarde van € 248.000 (gemiddelde van huur en koop) staat Schiedam op de regionale ranglijst hiermee boven Vlaardingen en Nissewaard. Nu is een zo hoog mogelijke woz-waarde uiteraard geen doel op zich, maar het geeft wel aan dat de woningvoorraad van Schiedam behoorlijk aan aantrekkelijkheid wint.

De ontwikkelingen van de afgelopen tijd maken duidelijk dat veranderingen in de woningvoorraad qua aanbod en prijs invloed hebben op de verhuisstromen en het type huishoudens dat de stad aantrekt. Dat neemt niet weg dat sociale stijging ook nu nog steeds leidt tot het vertrek van (oudere) Schiedammers en een instroom van jonge huishoudens aan de onderkant van de woningmarkt. In het hoogste segment is er overigens weinig veranderd en is er evenals voorheen nog altijd sprake van een uitstroom van huishoudens.

Sociale samenstelling De veranderingen in de woningvoorraad beginnen geleidelijk aan zichtbaar te worden in de sociale samenstelling van de bevolking. Een duurdere woningvoorraad trekt huishoudens aan die doorgaans meer te besteden hebben en/of vaker theoretisch zijn opgeleid. Vergeleken met 15 tot 20 jaar geleden is het aandeel Schiedammers zonder baan of met een bijstandsuitkering lang niet meer zo erg afwijkend van andere steden. Kwam Schiedam vroeger vaak meteen na Rotterdam als het gaat om de ernst van de sociale problematiek, de laatste jaren ligt dat meer op het niveau van veel andere middelgrote gemeenten in de provincie Zuid-Holland. Dat wil niet zeggen dat er geen aandachtspunten zijn, want als het gaat om het inkomen van Schiedammers, maar ook om de schooladviezen van kinderen in groep 8 van het basisonderwijs met betrekking tot het voortgezet onderwijs, dan blijft de situatie in Schiedam nog steeds achter bij het landelijk gemiddelde.

Zomernota 2024

Zo verkleinen de achterblijvende schooladviezen de kansen op succes, als deze jonge generatie over enige jaren de weg op de arbeidsmarkt moet gaan vinden. Om de kans van slagen zo groot mogelijk te maken blijft het belangrijk om in een vroeg stadium - bij voorkeur vóór het betreden van de basisschool - eventuele taalachterstanden weg te werken. Maar ook het gericht aanbieden in het voortgezet onderwijs van opleidingen waar in kansrijke sectoren vraag naar is, vergroot de mogelijkheden voor jongeren op de arbeidsmarkt en daarmee op een onafhankelijk bestaan.

Zomernota 2024

Opgaven In de Begroting 2023 zijn al eerder vier ambities uit het coalitieakkoord opgenomen. Het betrof: aanpak van toenemende armoede, versnelling van de woningbouw, actie voor een kleurrijke stad, het tegengaan van discriminatie en een schonere stad. In deze zomernota wordt op onderdelen de aanpak op deze vier ambities geïntensiveerd, dan wel structureel geborgd.

In de meerjarenbegroting 2023 zijn, naast uitvoering van het bestaande beleid, deze vier speerpunten verwerkt. Hieronder volgt een korte toelichting op de voortgang van deze speerpunten. Meer informatie hierover is terug te vinden in de Bestuursrapportage 2023.

Aanpak toenemende armoede In de aanpak rondom toenemende armoede zijn de volgende acties uitgevoerd, die ook doorwerken in 2024:  Stroomopwaarts heeft als uitvoeringsorganisatie de uitkering van de energietoeslag 2022 op zich genomen. Door een brede communicatiecampagne en de inzet van vele Schiedamse vrijwilligers is 90% van de rechthebbenden bereikt.  Met ingang van 2023 is, om in aanmerking te komen voor kwijtschelding van de regionale belasting, de hoogte van het eigen vermogen naar boven bijgesteld. Hierdoor kunnen Schiedammers de ontvangen energietoeslag op hun spaarrekening zetten, totdat zij de eindafrekening van de energieaanbieder ontvangen.  Eind 2022 hebben Schiedamse kinderen van gezinnen met een minimum inkomen, die worden ondersteund door Stichting Leergeld, een extra kindpas ontvangen van €100. Deze extra kindpas kunnen ouders gebruiken voor speelgoed, kleding, boeken, games of activiteiten (kinderfeestje) voor hun kind.  In januari hebben de 250 cliënten van de Voedselbank Schiedam een extra boodschappenbon ontvangen van €50.  Er is onderzoek gedaan naar de invoering van een zogeheten ‘armoedepas’; een bewijs waarmee Schiedammers op een laagdrempelige (eenvoudige) manier aanspraak kunnen maken op armoederegelingen. Naar verwachting kan deze maatregel dit najaar al worden geïmplementeerd.

 De eerste verzachtende armoederegelingen staan op korte termijn in begrijpelijke taal op de gemeentelijke website.  Energie-fixers bezoeken huishoudens die een huis huren. Zij adviseren hoe met kleine ingrepen het energieverbruik verminderd kan worden en voeren deze aanpassingen ter plekke uit.

Zomernota 2024

Versnelling woningbouw Met de versnelling van de woningbouw is er een aantal belangrijke projecten en onderwerpen waar extra aandacht en middelen naartoe gaan. Voor 2023 gaat het om de volgende projecten:  



Circa 25 woningbouwprojecten vanuit de markt, versnellingsgelden worden ingezet om deze projecten goed te kunnen begeleiden en beoordelen. Kansen in de Stad projecten (gemeentelijke locaties) die in de afrondende fase zijn. Dit zijn de locaties Mgr. Nolenslaan 99 (De Nieuwe Kethelpoort), Dr. Wibautplein (WijPark), Iepenlaan 45 en Oostsingel 9 (Gravin Aleidaschool). In voorbereiding en onderzoek zijn de volgende drie projecten:  Mogelijke subsidieaanvragen waaronder voor het Volkshuisvestingsfonds  Verkenning MoVe-programma Oude Lijn & Knooppunten  Verkenning flexwoningen Promotie van Schiedam als aantrekkelijke en inclusieve woonstad; dit betreft organisatie Schiedamse Nieuwbouwdag, deelname aan de Rotterdamse Woonbeurs en de landelijke vastgoedbeurs (Provada) en het plaatsen van woningbouwinformatie op de website Sdam.nl.

Daarnaast hebben we in 2022 we de starterslening verruimd door het ophogen van de maximale aankoopsom van een woning. Per 1 november 2022 hebben we de zogenaamde opkoopbescherming ingevoerd in de wijken Nieuwland en Oost om hier de kansen van woningzoekenden die een koopwoning zoeken te verbeteren.

Actie voor een kleurrijke stad (inclusie), tegengaan van discriminatie Op 20 maart heeft een inclusielunch plaatsgevonden met de partners van Samen Schiedam waarin input is opgehaald ten behoeve van de inclusieagenda. Ook is het college in gesprek gegaan met de Nationaal Coördinator tegen Racisme en Discriminatie om de landelijke ontwikkelingen en best practices in andere gemeenten te inventariseren. Per 1 mei is de regievoerder inclusie gestart. Daarnaast is gewerkt aan een startnotitie Aanpak discriminatie en diversiteit, die naar verwachting in het derde kwartaal zal worden vastgesteld.

Schonere stad In mei is het uitvoeringsprogramma Schiedam Schoon vastgesteld en gedeeld met de gemeenteraad. De extra schoonmaak- en inzamelactiviteiten, met name in het weekend, zijn van start gegaan. De normstellende stadsbrede communicatiecampagne is in voorbereiding en gaat later dit jaar van start. De gemeenteraad wordt jaarlijks meegenomen in de vorderingen wat betreft de concrete maatregelen die in het uitvoeringsprogramma zijn opgenomen. In samenspraak met Irado wordt intensievere samenwerking bij de afvalhandhaving verkend.

Algemeen De ‘Beleidsregel Energiecrisis maatschappelijke en culturele organisaties voor subsidies gemeente Schiedam 2023’ is vastgesteld en het noodfonds ‘compensatie Energiecrisis Partners Schiedam 20222023’ ingesteld. Organisaties konden van 3 april tot 3 mei een aanvraag indienen. 19 organisaties ontvangen compensatie voor in totaal ongeveer €865.000.

Zomernota 2024

Samengevat komen de volgende thema’s uit het ambitiedocument terug in deze zomernota. Een nadere toelichting hierop is terug te vinden in de paragrafen 4.1 en 4.2: Thema ambitiedocument

Inzet Zomernota

Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid Nieuwland en Oost

Aanvulling bestaande bestemmingsreserve met middelen om continuïteit in de aanpak te garanderen. Instellen reserve cofinanciering

Een huis voor iedereen – externe middelen en cofinanciering Een thuis voor iedereen – inclusie

Structurele middelen voor 1 fte en impulsbudget voor 2 jaar via de inzet van Eneco-middelen Planvorming voor verkeerscirculatieplan (dekking via reserve parkeren) Inzet via SPUK-middelen en veiligheid scholen (dekking via reserve parkeren)

Een bereikbare stad - verkeerscirculatie Een bereikbare stad – verkeersveiligheid Iedere Schiedammer doet mee

Pilot werkbonus (dekking via Enecoreserve, label innovatie sociaal domein)

Iedere Schiedammer doet mee

Verruimen kwijtscheldingsbeleid afvalstoffenheffing

Iedere Schiedammer doet mee

Verlenging pilot Jacques Urlusplein

Veilig wonen

Pilot RNI

Schiedam werkt met hart aan de stad

Werving en selectie, profilering op de arbeidsmarkt

4.1 Continuïteit uitvoering grote stedelijke opgaven Schiedam is een stad met grootstedelijke uitdagingen. Als stad willen we vooruit en op onderdelen vraagt de stad zelfs om een versnelling. De uitvoering van de Woonvisie, met name het toevoegen van 6000 woningen de komende jaren, heeft ook op andere terreinen consequenties in de inrichtingsopgave van de stad. De grote opgaven in dit verband betreffen de ontwikkeling van Schiedistrict, Nieuw-Mathenesse en het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid Nieuwland en Oost. Het laatste betreft een programma met een looptijd van 20 jaar. Het uitvoeringsprogramma is inmiddels gereed. Deze grote opgaven zijn niet mogelijk zonder externe financiering in de vorm van subsidies. Meer en meer wordt daarbij cofinanciering verlangd. Hiervoor zijn in de lopende budgetten geen financiële middelen te vinden, waardoor de opgaven minder voortvarend dan noodzakelijk kunnen worden opgepakt. Om de continuïteit van de uitvoering van deze grote opgaven (waarvoor rijksfinanciering is verkregen) te waarborgen, stellen we voor om een bestemminsreserve voor grote opgaven in te stellen en de bestaande reserve voor het Nationaal Programma aan te vullen. Een bestemmingsreserve cofinanciering en een bestemmingsreserve Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid Nieuwland en Oost.

Het startkapitaal daarvoor wordt gevormd door de resultaatbestemming van de Jaarstukken 2022. In deze zomernota wordt voorgesteld om het saldo aan te vullen met de vrijval van reserves. De voortgang van deze voor de stad belangrijke opgaven is hierdoor (beter) geborgd.

Zomernota 2024

Tot op heden zijn voor de volgende (gebieds)ontwikkelingen subsidiemiddelen ontvangen waarop cofinancieringsarrangementen gelden: Project/ontwikkeling

Regeling

Cofinanciering in begroting

Schieveste fase 2 (ontvangen)

Woningbouwimpuls

Via grondexploitaties Schiedistrict en voorziening dekking tekorten grexen

Staatsliedenbuurt (ontvangen)

Volkshuisvestingfonds

Infrastructurele projecten m.b.t. Nieuw-Mathenesse, wellicht deels grex Nieuw-Mathenesse

Versnelling woningbouw

Via nieuwe grondexploitatie Staatsliedenbuurt en project renovatie particulier bezit Staatsliedenbuurt, dekking tekorten o.a. uit Enecoreserve label gebiedsontwikkeling (bij opening grex), IUPB Nog definitief aan te vragen 3e kw 2023, dekking uit Enecoreserve/ reserve cofinanciering

Schieveste, stationsomgeving, Nieuw-Mathenesse

Gebiedsbudget en mobiliteitspakket Oude Lijn Nieuw-Mathenesse en Schieveste MIRT-Verkenning Oude Lijn

Via grondexploitaties Schieveste en Stationsomgeving en voorziening dekking tekorten grexen, deels ook uit Enecoreserve/ reserve cofinanciering, Via grondexploitaties Schiedistrict en voorziening dekking tekorten grexen

Preventie met Gezag

Via bestaande afdelingsbegrotingen en externe partijen

MIRT verkenning en upgrade station Schiedam Centrum en aanleg station Kethel Nationaal programma Leefbaarheid en Veiligheid Nieuwland en Oost

4.2 Nieuwe beleidsvoorstellen ambitiedocument Naast deze grote opgaven zijn in de Zomernota 2024 nieuwe beleidsvoorstellen opgenomen voor de uitvoering van de ambities uit het ambitiedocument. Deze ambities worden opgepakt naast de uitvoering van de reeds eerder vastgestelde visies, zoals Woonvisie, Economische visie, Groenvisie, Mobiliteitsvisie en Kadernota integrale veiligheid. Beleidsinzet Verruimen kwijtscheldingsbeleid afvalstoffenheffing Verkeersveiligheid SPUK Verkeersveiligheid scholen Verkeerscirculatieplan Pilot RNI Pilot werkbonus Werving en selectie, profilering op arbeidsmarkt Inclusie Verlenging pilot Jacques Urlusplein

Zomernota 2024

Verruimen kwijtscheldingsbeleid afvalstoffenheffing Iedere Schiedammer stellen we in staat om mee te doen aan de Schiedamse samenleving. Waar mogelijk bevorderen we de kansengelijkheid. Voor Schiedammers die in aanmerking komen voor kwijtschelding wordt voortaan 100% van het aanslagbedrag kwijtgescholden. Nu is dat 90%. Op deze wijze wordt verdere invulling gegeven aan het speerpunt tegengaan van armoede.

Verkeersveiligheid SPUK In het ambitiedocument hebben we aangegeven te werken aan het verbeteren van de verkeersveiligheid in de stad. Met name rondom scholen en oversteekplaatsen. Het Rijk en de MRDH stellen subsidies beschikbaar voor het verbeteren van de verkeersveiligheid. Schiedam heeft een lijst van maatregelen ingediend en komt in aanmerking voor maatregelen met een bedrag van € 208.000. Met deze maateregelen worden onveilige oversteekplaatsen aangepakt. Daarnaast behelzen de maatregelen het aanbrengen van belijning, het verwijderen van obstakels op en/of aan de weg en het aanbrengen van verkeersdrempels. Deze inzet wordt financieel gedekt uit de reserve parkeren.

Verkeersveiligheid schoolomgevingen Ingezet wordt op het realiseren van autovrije zones bij schoollocaties, het stimuleren van actieve mobiliteit, zowel bij de ouders als de kinderen, alsmede het investeren in veilige wandel- en fietsroutes naar scholen. Deze inzet wordt financieel gedekt uit de reserve parkeren.

Verkeerscirculatieplan Om de stad bereikbaar en leefbaar te houden voor bewoners, ondernemers en bezoekers willen we de verkeerscirculatie verbeteren. Bewoners en ondernemers in het centrum vragen regelmatig aandacht voor verkeersveiligheid, overlast als gevolg van toenemend verkeer en handhaving op het vrachtwagenverbod. Een goed verkeers- en inrichtingsplan zal leiden tot een betere doorstroming. In 2023 en 2024 worden de plannen uitgewerkt waarna in 2024 en 2025 aanpassingen in de openbare ruimte worden doorgevoerd. Hierbij wordt ook gekeken wat er op de lange termijn meegenomen kan worden in beheerprojecten (IUPB). Voor een gedeelte zal het echter een toevoeging zijn aan het IUPB en dan zijn er extra middelen nodig. Voor het opstellen van het plan worden nu financiële middelen gevraagd die worden gedekt uit de reserve parkeren.

Pilot RNI (registratie tijdelijke verblijfsadressen) We willen een veilige stad waar Schiedammers fijn wonen, leven en zich veilig voelen. In hun stad, maar ook in hun wijk. De aanpak van woonoverlast heeft een hoge prioriteit in het veiligheidsbeleid. We doen er alles aan om woonoverlast te bestrijden. De pilot Register Niet-Ingezetenen (afgekort: RNI) is een van de instrumenten die de aanpak van het interventieteam woonoverlast versterken. In het ambitiedocument hebben we aangegeven dat we zoveel mogelijk de aanbevelingen van de commissie Roemer zullen implementeren. Als gevolg hiervan geven we uitvoering aan de pilot RNI. De pilot houdt in dat als arbeidsmigranten zich melden bij het RNI-loket zij hun adres en contactgegevens achterlaten. Deze gegevens worden gedeeld met de gemeente waar deze arbeidsmigranten willen verblijven. Deze adressen worden bezocht door de toezichthouders. Dit gebeurt om na te gaan of zij daar daadwerkelijk woont en waar nodig om ze in te schrijven in het BRP, maar ook om de arbeidsmigranten te wijzen op hun rechten als huurder/werknemer. Waar nodig worden zij doorverwezen naar ondersteunende instanties.

Zomernota 2024

Pilot werkbonus In het ambitiedocument is opgenomen dat we onderzoek en evaluatie doen naar de pilot werkbonus. Met de pilot werkbonus starten we een pilot om mensen met een bijstandsuitkering te stimuleren om met een minimaal aantal uren te starten met werken en dit aantal uren geleidelijk uit te breiden, zodat zij kunnen uitstromen naar werk. Als neveneffecten verwachten we dat de bestaanszekerheid, maar ook de eigenwaarde en de gezondheid van mensen, toeneemt. De pilot wordt financieel gedekt met inzet van de Enecomiddelen (label innovatie in het sociaal domein).

Actualiseren werving- en selectieproces en profilering op de arbeidsmarkt In het ambitiedocument hebben we aangegeven dat kansengelijkheid het uitgangspunt is bij de werving en selectie van nieuwe medewerkers. Schiedam maakt werk van het werven én het behouden van (nieuw) talent. We zetten in op het inclusief werven en spreken een brede doelgroep aan. Het werving- en selectieproces wordt gestroomlijnd en geprofessionaliseerd. Daarnaast zetten we in op het vergroten van de kansen voor diverse doelgroepen om voor gemeente Schiedam te komen werken. Daarnaast zorgen we er ook voor dat de zichtbaarheid en vindbaarheid van gemeente Schiedam als werkgever wordt vergroot en we ons onderscheiden op de arbeidsmarkt. Het werven van nieuw en divers talent is één, het behouden en verbinden van huidige medewerkers en talent is twee. Dit betekent dat we ook extra gaan inzetten op het gebied van het behouden en verbinden. Om de stad verder te kunnen ontwikkelen zijn gemotiveerde en goed gekwalificeerde medewerkers een randvoorwaarde. Voor de komende jaren zetten we in op 2 extra fte in om de bovengenoemde processen te professionaliseren en te verankeren binnen de organisatie.

Na twee jaar evalueren we of de inzet van deze fte’s nog met dezelfde intensiteit op werving en selectie nodig is of dat dit moet worden verplaatst naar andere gerelateerde thema’s op het gebied van personeel en organisatie.

Inclusie In de Begroting 2023 is opgenomen dat we werken aan het opstellen van een inclusie-agenda. In de Begroting 2023 is rekening gehouden met een budget voor de regievoerder en een startbudget. Vanaf 2024 is er structureel budget voor de regievoerder. Daarnaast wordt incidenteel budget uit de Enecoreserve ingezet (label sociale cohesie) om in 2024 en 2025 initiatieven te bekostigen en participatietrajecten vorm te geven.

Verlenging pilot Jacques Urlusplein In het ambitiedocument zetten we in op een (t)huis voor iedereen en waar mogelijk via de inzet van flexwonen. Het tijdelijke wooncomplex aan het Jacques Urlusplein is sinds de zomer 2021 bewoond. Voor dit project is financiering beschikbaar tot en met 2023. Het betreft de tijdelijke huisvesting van drie groepen bewoners, te weten  Spoedzoekers, Schiedammers in grote woningnood die geen aanspraak kunnen maken op urgentie en ook geen eigen middelen voor huisvesting hebben. Zij dreigen dakloos te worden;  Jongeren begeleid wonen.  Studenten (mbo/hbo/universiteit). Er zijn in totaal 32 studio’s. Het Rijk heeft een opstart-subsidie gegeven die tot en met 2023 wordt gebruikt om de kosten te dekken. Jongeren worden begeleid naar zelfstandig wonen. Het college stelt voor om de gemeentelijke financiering voor twee jaar (2024 en 2025) te verlengen via inzet van de reserve sociaal domein en het project medio 2024 te evalueren.

Zomernota 2024

Actieprogramma Dierenwelzijn Momenteel wordt nog gewerkt aan de invulling van het actieprogramma Dierenwelzijn en de uitwerking van de motie ‘wijs met natuur- en milieuonderwijs’. De beleidsaanpassing vindt via de Berap-route plaats. De financiële gevolgen van deze beleidskeuzes zijn terug te vinden in paragraaf 5.4.

Zomernota 2024

Financiën In bijlage 1 is de verkennende bepaling opgenomen van de financiële positie als start van het begrotingsproces via deze zomernota. Het belangrijkste algemene uitgangspunt is het voeren van een solide en verantwoord meerjarig financieel beleid. Dit uitgangspunt kan door uitblijvende compensatie via de algemene uitkering vanaf 2026 niet worden gegarandeerd. De voorwaarden om een structureel financieel beleid te voeren voor gemeenten worden niet nagekomen door het kabinet.

5.1 Algemeen financieel beeld Schiedam hanteert de volgende (meerjarige) speerpunten van het financieel beleid:    

beheersing van de lastenontwikkeling voor inwoners en bedrijven; faciliteren van een investeringsruimte, die past bij de ontwikkeling van de stad; genereren van voldoende financiële dekkingsmiddelen om de programma’s binnen de door de raad vastgestelde kaders van de begroting uit te voeren; grip houden op de financiële positie met behulp van balanssturing.

De afgelopen jaren zijn deze speerpunten van beleid al onder druk komen te staan. In de Begroting 2023 zagen we al dat het jaar 2026 onder grote druk stond door het rijksbeleid over de financiering van gemeenten vanaf 2026. In deze zomernota wordt dat nog eens duidelijker, omdat in 2027 het financiële gat nog groter is. Gezien het feit dat dit een landelijk gevoeld probleem is én de VNG hierover in onderhandeling is met het kabinet, focust deze zomernota vooral op het financieel dekkend hebben en houden van de jaren 2024 en 2025. De voorwaarden om een structureel financieel beleid te voeren voor gemeenten worden niet nagekomen door het kabinet. Een grootscheepse bezuinigingsoperatie, waarbij grote maatschappelijke opgaven onder druk komen te staan om de jaren vanaf 2026 dekkend te krijgen, is niet verantwoord. Belangrijke maatschappelijke opgaven zoals het aanpakken van het tekort aan woningen, het tegengaan van armoede en ongelijkheid en het duurzamer maken van de stad komen ermee onder een onverantwoorde druk te staan. Dat alleen wordt veroorzaakt door een niet-consistent beleid rondom de algemene uitkering uit het gemeentefonds en het blijven vasthouden aan (starre) begrotingsregels vanuit het provinciaal toezicht.

5.2 Financiële stand zomernota Deze financiële stand wordt ieder jaar op dezelfde, consistente wijze bepaald. De route naar de financiële stand in de zomernota kent vier elkaar opvolgende stappen. De beleidskeuzes/nieuw voor oud zijn bepaald op basis van het ambitiedocument en de reeds eerder aangebrachte speerpunten in de Meerjarenbegroting 2023-2026.

Zomernota 2024

Schematisch ziet dit proces op hoofdlijnen er als volgt uit:

Financiële Ruimteberekening

Wettelijk en onvermijdelijk

Beleidskeuzes

Zomernota

De processtappen om de financiële stand voor deze zomernota te bepalen is uitgewerkt in bijlage 1. De financiële ruimteberekening wordt opgebouwd vanuit de beginstand van de begroting (oftewel de eindstand van de Begroting 2023-2027), rekening houdend met loon- en prijsontwikkelingen. Vervolgens worden de interne en autonome ontwikkelingen (wettelijk verplichte en onvermijdelijke ontwikkelingen) in beeld gebracht en de prognose van de rente-ontwikkeling en resteert er een tekort, dan wel overschot. Vervolgens worden de beleidskeuzes in beeld gebracht. Deze beleidskeuzes vinden hun oorsprong in het ambitiedocument. Een vast onderdeel in deze methodiek is het beoordelen van de mogelijke vrijval van reserves. Deze beoordeling is ook dit jaar weer uitgevoerd en vindt u terug in paragraaf 5.5. Samenvattend geeft de zomernota het volgende beeld1. Stand financiële ruimte

2024 13.599

2025 10.549

2026 -459

2027 -6.661

B. Totaal loon- en prijsontwikkelingen

-7.910

-7.898

-7.852

-7.886

C. Totaal algemene uitkering D. Totaal ontwikkelingen sociaal domein

PM -2.396

-2.085

-1.956

E. Totaal wettelijk, onvermijdelijk

-2.354

-2.203

-1.820

-1.793

F. Renteontwikkeling

-433

-416

-882

-1.873

Totaal financiële ruimte ongewijzigd beleid

506

-2.053

-12.969

-20.169

G. Beleidskeuzes

-616

-715

Totaal stand zomernota

-110

-2.669

-13.585

-20.884

A. Totaal beginstand

Alle bedragen in dit hoofdstuk en bijlagen 1: x € 1.000

Zomernota 2024

Prognose ontwikkeling algemene uitkering

1.800

2.910

3.290

7.582

Nog te besluiten: MPG

-75

Ontwikkelingen sociaal domein

-963

Stand zomernota op basis van prognoses

652

-797

-11.333

-14.340

De voorlopige stand van de zomernota geeft op basis van de prognoses een negatief saldo voor 2025. In het proces naar de begroting komen voorstellen om via nieuw voor oud het begrotingsjaar 2025 sluitend te maken. In dit proces wordt de raad meegenomen.

5.3 Wettelijke en onvermijdelijke ontwikkelingen Interne en externe autonome ontwikkelingen leiden tot claims met een onvermijdelijk of wettelijk verplicht karakter. In beide gevallen gaat het in principe om ongewijzigd beleid, maar deze ontwikkelingen hebben wel invloed op de omvang van de financiële ruimte. Nieuwe wet- en regelgeving leiden (mogelijk) tot kosten voor voorbereiding en invoering. Onvermijdelijke ontwikkelingen zijn wat lastiger te onderscheiden. Hierbij bestaat het afwegingskader uit de toets of zonder de financiële verwerking van de claim er urgente knelpunten in de continuïteit van uitvoering ontstaan, die uiteindelijk leiden tot een grotere (financiële) schade voor de gemeente. De voorstellen, die zijn getoetst op de onvermijdelijkheid, staan in onderstaande tabel. 2024

2025

2026

2027

Wettelijk onvermijdbaar Wet goed verhuurderschap

-109

Impactanalyse omgevingswet

-365

-525

-536

-590

SIC – nieuwe school PO

-13

Wereldschool

-7

-578

-483

-373

-56

-55

-54

-170

Areaaluitbreiding ruimtelijke ontwikkeling

-55

Gemeentelijke energiekosten

-872

-661

-333

-29

-59

-89

-2.203

-1.820

-1.793

Informatiebeveiliging en persoonsbescherming

-783

Noodzakelijk onderhoud Stadserfcomplex GR GGD Rotterdam Rijnmond

Beleidsmatig onvermijdbaar

Kadernota BOR 2023-2027 -2.354

Totaal wettelijke en onvermijdelijke claims

Een nadere toelichting op deze wettelijke en onvermijdelijke claims is te vinden in bijlage 1.

Zomernota 2024

5.4 Beleidskeuzes De beleidskeuzes staan uitgewerkt in hoofdstuk 4 van deze zomernota. Een aantal keuzes wordt financieel gedekt met de inzet van daartoe gevormde reserves. Het financieel effect laat het volgende beeld zien: 2024

2025

2026

2027

Verruimen kwijtscheldingsbeleid afvalstoffenheffing

-100

Verkeersveiligheid SPUK*

-11

-6

-5

-3

Verkeersveiligheid scholen*

-50

-5

Verkeerscirculatieplan*

-80

-50

Pilot RNI

-131

Pilot werkbonus*

-59

Werving en selectie, profilering op arbeidsmarkt

-285

Inclusie*

-300

-100

-199

Verlenging pilot Jacques Urlusplein*

-250

-1.266

-1.127

-626

-723

Subtotaal

*dekking via inzet reserves: Reserve parkeren

141

Reserve sociaal domein

250

Enecoreserve, label sociale cohesie

200

Enecoreserve, label innovatie in het sociaal domein

Totaal beleidskeuzes

650

511

-616

-715

Er zijn op dit moment voor deze impulsen nog geen concrete nieuw-voor-oud-voorstellen gedaan. De komende periode worden deze uitgewerkt.

5.5 Vrijval van reserves Jaarlijks worden alle bestemmingsreserves doorgelicht om na te gaan of de stand van de reserve nog overeenkomt met het vastgestelde bestedingsdoel. Daar waar het saldo dat toelaat, is de omvang van de vrijval bepaald. De beoordeling vindt plaats op de stand van de reserves per 1 januari 2023. Schiedam heeft op die datum 36 verschillende bestemmingsreserves. In totaal vertegenwoordigen die een waarde van (afgerond) € 88 miljoen. Deze bestemmingsreserves zijn geanalyseerd en beoordeeld aan de hand van het volgende afwegingskader: Zijn er bestedingen geraamd in de meerjarenbegroting? Ligt aan de besteding een vastgesteld bestedingsplan ten grondslag of vindt dat op korte termijn (toetsbaar) plaats? Is de reserve de afgelopen jaren aangewend of is sprake van ‘slapende’ tegoeden

Zomernota 2024

Op basis hiervan komen de volgende reserves in aanmerking voor vrijval: Reserve

Vrijval

Reserve sociaal domein

€ 1.500.000 (gedeelte)

Reserve Tozo

€ 1.036.843

Reserve overdracht Hosting

€ 344.382

Reserve compensatie Rijk

€ 1.700.000 (restantsaldo)

Reserve compensatie Corona

€ 3.058.823

Totaal

€ 7.640.048

De bestendige gedragslijn de afgelopen jaren was om de vrijval aan reservemiddelen in te zetten om niet-sluitende begrotingsjaren incidenteel te dekken. Landelijk is recent een discussie gestart over de wijze waarop het huidige begrotingstoezicht plaatsvindt. Dit is al vele jaren hetzelfde en spitst zich hoofdzakelijk toe op het onderscheid tussen incidentele en structurele exploitatielasten. Alleen op deze wijze kijken past niet meer bij de meerjarige projectmatige opgaven die bij gemeenten liggen. Daarbij speelt ook dat 2026 en 2027 bijzondere niet-sluitende begrotingsjaren zijn. Daarnaast kan de vrijval niet los worden gezien van het bestemmingsbesluit van het resultaat bij de jaarstukken 2022. Reservering voor grote opgaven (al dan niet met langjarige co-financieringsverplichtingen) Schiedam heeft de komende periode een aantal grote opgaven uit te voeren, al dan niet in cofinanciering (denk aan de gebiedsontwikkelingen, herstructurering Staatsliedenbuurt en de uitvoering van het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid Nieuwland en Oost). Om voldoende financiële armslag te hebben voor zowel de cofinanciering als de apparaatslasten kan gedacht worden aan een ‘spaarmodel’, waarbij vrijvallende reservemiddelen worden gespaard in daartoe specifiek gevormde reserves. Hiermee wordt in ieder geval een meerjarige aanpak deels gegarandeerd.

Concreet betekent dit dat in deze zomernota wordt voorgesteld de € 7,6 miljoen te storten in: Bestemmingsreserve cofinanciering grote opgaven € 4,6 miljoen Bestemmingsreserve Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid Nieuwland en Oost € 3 miljoen De nadere uitwerking van het ‘spaarmodel’ volgt in het proces naar de begroting toe.

Zomernota 2024

5.6 Enecoreserve In deze zomernota wordt een aantal voorstellen gedekt uit de Enecoreserve. Hieronder geven wij een actueel beeld van de verschillende labels die via de motie aan de reserve zijn gegeven: Uitwerkingsrichting

Bedrag in motie

Actueel saldo

Opmerking

Versterking financiële positie

€ 19.000.000

€0

Toevoeging aan algemene reserve

Innovatie en duurzaamheid binnen het sociaal domein

€ 5.000.000

€ 4.681.000

Jeugdzorg en pilot werkbonus

Gebiedsontwikkeling op meerdere plekken in de stad

€ 6.500.000

€ 4.267.500

€ 2 miljoen naar reserve Groenfonds, voorbereiding Staatsliedenbuurt.

Nieuwe woonvormen voor ouderen en mindervaliden; zowel betaalbare als duurdere vormen

€ 5.000.000

Revolverend duurzaamheidsfonds

€ 4.000.000

Speelplaatsen en sportmogelijkheden in de openbare ruimte

€ 1.000.000

€ 64.500

Verfraaiing Stadserfgebied inclusief toekomstbestendig gebruik oude bibliotheek

€ 1.000.000

Sociale cohesie en stijging o.b.v. nieuwe initiatieven partners

€ 500.000

€100.000

€ 29.000 € 42.029.000

€ 29.000 € 19.092.000

Niet gelabeld in motie Opbrengst verkoop Enecoaandelen (gestort in Enecoreserve)

Speelterreinen (21VR025)

Beleidsinzet Inclusie ZN 2024

Zomernota 2024

5.7 Winstwaarschuwingen Deze paragraaf geeft inzicht in ontwikkelingen die het financieel beeld de komende periode positief, dan wel negatief zullen beïnvloeden. Hierbij wordt apart stilgestaan bij de markt- en prijseffecten, omdat dit een urgente (onzekere) ontwikkeling is waarop we in de Bestuursrapportage zullen terugkomen.

Markt- en prijseffecten In de berekening van de financiële stand is volgens de bestendige gedragslijn van Schiedam gerekend met de loonvoet sector overheid, zoals opgenomen in de meest recente publicatie van het CPB. Uit de Macro-economische verkenning (CEP) 2022 van het CPB is het indexpercentage loonvoet sector overheid voor het jaar 2024 bepaald op 4,8%. Ook voor het prijsindexcijfer wordt uitgegaan van de index afgegeven door het CPB. Er is gerekend met 3,1%. Deze prijsindex wordt ook gebruikt om de prijsstijging op belastingen, heffingen en leges door te rekenen. De gehanteerde indices zijn gemiddelden. We zien inmiddels dat de werkelijke inflatie de afgelopen maanden hier behoorlijk van afwijkt. Los daarvan zien we in diverse sectoren schaarste ontstaan, met name op de component ‘arbeid’. Deze schaarste werkt ook weer prijsopdrijvend. Het weerstandsvermogen en de risicoreserve van de gemeente hebben op dit moment een voldoende omvang om een beperkt incidenteel nadeel te dragen. De vraag is echter hoe incidenteel deze effecten zijn. Langdurig optreden van deze situatie zal betekenen dat ambities moeten worden bijgesteld om financieel gezond te blijven. Omdat net als het afgelopen jaar sprake is van een bijzonder onzekere situatie, wordt in juli opnieuw beoordeeld hoe de prijzen en de marktomstandigheden zich ontwikkelen.

Op basis van die analyse wordt dan mogelijk een voorstel tot aanpassing gedaan om de gehanteerde parameters aan te passen.

Overige ontwikkelingen Onderstaande tabel geeft een overzicht van de overige ontwikkelingen die de komende tijd de financiële ruimte zullen beïnvloeden. Externe ontwikkelingen bestaan uit ontwikkelingen die buiten Schiedam ontstaan en waarop wij vrijwel geen invloed hebben. Interne ontwikkelingen bestaan uit ontwikkelingen binnen Schiedam waarop beïnvloeding via beleidskeuzes mogelijk is. Externe ontwikkelingen

Interne ontwikkelingen

Ontwikkelingen algemene uitkering Prijs- en marktinvloeden

Uitvoering Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid Nieuwland en Oost Huisvesting Stroomopwaarts

Renteontwikkeling Omgevingswet

Meerjarige effecten ambitiedocument Gebiedsontwikkeling Nieuw-Mathenesse

Financiële situatie verbonden partijen en partners in de stad (subsidierelaties)

Jeugdzorg Woonwagenbeleid Fiscaliteiten Vervolg MIRT-verkenning Meerjarenperspectief Vastgoed Cofinanciering gebiedsontwikkelingen

Zomernota 2024

5.8 Aanpak richting Begroting 2024 Nieuw voor oud De (voorlopige) bestuurlijke keuzes voor de uitvoering van het ambitiedocument zijn gemaakt. De meicirculaire moeten we nog ontvangen, het is te voorbarig om definitieve keuzes te maken. De jaren 2024 en 2025 dienen sluitend te zijn, daarom kan niet worden uitgesloten dat in het proces naar de begroting toe een nieuw-voor-oud-operatie gaat plaatsvinden. Mocht dit zo zijn, dan stellen wij de raad hiervan op de hoogte. Ook wanneer er nieuws is over het omgaan met het landelijk financieel toezichtsmodel over de boekjaren 2026 en 2027.

Nieuwe methodiek doelen en prestatie-indicatoren Begroting 2024 Naar aanleiding van het debat bij de begrotingsbehandeling 2023 introduceren we een nieuwe methodiek voor het opstellen van doelen en prestatie-indicatoren. Deze methodiek is afgestemd met de auditcommissie en bouwt voort op de bestaande werkwijze, maar maakt gebruik van inzichten uit wetenschap en praktijk om die werkwijze verder aan te scherpen. Nieuwe elementen zijn onder meer het werken met vaste formuleringen voor doelen, het gebruik van een vaste structuur voor begrotingshoofdstukken en het combineren van indicatoren die respectievelijk gericht zijn op de uitkomsten en het effect van beleid. Hierdoor zal de transparantie van de begroting toenemen en daardoor de basis worden voor een rijkere discussie over de behaalde resultaten. We passen de nieuwe methodiek voor het eerst toe in de begroting voor 2024. Wij hebben met de auditcommissie afgesproken dat na het zomerreces een update wordt gegeven over dit proces voordat de begroting aan de raad beschikbaar wordt gesteld.

5.9 Tot slot Het financiële totaalbeeld geeft op dit moment nog niet het gewenste resultaat van een sluitende begroting voor het jaar 2025. Veel van dit beeld zal nog wijzigen door de verwerking van de meicirculaire. Dat is het moment om opnieuw de koers te bepalen. Op dit moment is er voldoende weerstandsvermogen om incidentele tekorten op te vangen, maar dan moet er wel een (landelijk) perspectief komen voor de jaren 2026 en 2027.

Zomernota 2024

Bijlage 1 Financiële ruimte De bepaling van de financiële ruimte bestaat uit de volgende onderdelen:  de bepaling van de beginstand;  de loon- en prijsontwikkelingen;  de meicirculaire;  de ontwikkelingen in het sociaal domein;  externe en interne autonome ontwikkelingen;  financiële ruimte ongewijzigd beleid - tussenstand;

Algemeen

Voor het bepalen van de financiële ruimte is het van belang om de algemene uitgangspunten voor het opstellen van de begroting vast te stellen. Het belangrijkste algemene uitgangspunt is het voeren van een solide en verantwoord meerjarig financieel beleid, waarbij de reële (meerjaren)begroting structureel en reëel in evenwicht is. Structureel evenwicht betekent dat structurele lasten worden gedekt door structurele baten. Met reëel evenwicht wordt bedoeld dat de geraamde baten en lasten in de begroting en meerjarenraming volledig en realistisch zijn. Structureel evenwicht is het belangrijkste element in het financieel toezichtkader van de Provincie Zuid-Holland. Onderdelen van dit uitgangspunt zijn de volgende (meerjarige) speerpunten van beleid:    

beheersing van de lastenontwikkeling voor burgers en bedrijven; faciliteren van een investeringsruimte, die past bij de ontwikkeling van de stad; genereren van voldoende financiële dekkingsmiddelen om de programma’s binnen de door de raad vastgestelde kaders van de begroting uit te voeren; grip houden op de financiële positie met behulp van balanssturing.

Daarnaast gelden voor het opstellen van de begroting onderstaande uitgangspunten:    

  

 

De Begroting 2024 wordt opgesteld volgens de voorschriften van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Voor het opstellen van de Begroting 2024 en de meerjarenramingen geldt als uitgangspunt het beleid dat tot en met de het opstellen van de financiële ruimteberekening is vastgesteld. Bezuinigingen en ombuigingen moeten concreet en tenminste op programmaniveau zijn ingevuld; het proces dat bij het concretiseren gevolgd gaat worden moet ook vastliggen. De ramingen van de algemene uitkering voor 2024 en verder worden in de begroting gebaseerd op de meicirculaire 2023 en via de Berap 2023 in de meerjarenbegroting verwerkt. Het weerstandsvermogen dient een voldoende niveau te hebben volgens de normen uit de Kadernota Financieel Beleid. De ramingen voor 2024 – 2027 worden meerjarig berekend met constante prijzen. De berekening van de afschrijvingslasten wordt gebaseerd op de in januari 2014 vastgestelde beleidsnota Investeren, waarderen en afschrijven; de afschrijving begint in het jaar volgend op de realisatie van de investering. Het te hanteren renteomslagpercentage wordt 3,5%.

Conform de in 2016 vastgestelde Kadernota Financieel Beleid wordt een prijscompensatie toegepast op de budgetten voor goederen en diensten en de subsidies met het prijsindexcijfer van de laatst bekende raming van het CPB (Centraal Economisch Plan 2023, prijs bruto nationaal product); voor 2024 is dat 3,1 %, de loonvoet bedraagt 4,8%.

Zomernota 2024

Bepaling van de beginstand

Beginstand

2024

2025

2026

2027

1. Saldi begrotingen 2024-2027

14.747

12.529

-1.805

-1.521

527

537 5

2. Uitstel Omgevingswet 3. Opkoopbescherming

-323

4. Verwerking resultaat TA 2022-3

-95

-1.251

2.768

-3.387

-1.128

-1.135

-1.150

-1.165

a. Uitvoeringsprogramma Binnenstad 2023 - 2025

b. Uitvoeringsprogramma Economie 2023 - 2025

c. Renovatie en uitbreiding zwembad Groenoord

-3

-5

-151

-466

d. 750 Jaar Schiedam

e. Samenwerkingsovereenkomst Platform 31

-2

-124

13.599

10.549

-459

-6.661

5. Decembercirculaire 2022 6. Reeds besloten wijzigingen

f. Subsidieverlening 2023 Stichting CJG Totaal beginstand

1. Saldi begrotingen 2024-2027 Het uitgangspunt is de laatst door de gemeenteraad vastgestelde begroting inclusief de saldi van de jaren erna. Dit is de Begroting 2023 met daarin de jaarschijven 2024 tot en met 2026. De stand van het boekjaar 2027 is het nieuwe jaar dat met deze meerjarenbegroting wordt geopend.

2. Uitstel Omgevingswet Dit betreft de begrotingswijziging die via het vaststellen van de tarieven van de leges bij de begroting 2023 is aangebracht naar aanleiding van het uitstellen van de Omgevingswet (raadsbesluit 22VR039).

3. Opkoopbescherming Dit betreft de verwerking van raadsbesluit 22VR049.

4. Effecten derde Technische Aanpassing 2022 voor de begroting 2024 e.v. Structurele effecten uit de tussentijdse besluitvorming (vooral in de Technische Aanpassingen van de begroting) zijn ook van invloed op het begrotingssaldo. De laatste TA van het begrotingsjaar 2022 bevatte door het verwerken van de septembercirculaire 2022 meerjarige financiële effecten, die zijn verwerkt in de beginstand.

Zomernota 2024

5. Decembercirculaire 2022 De decembercirculaire 2022 had een meerjarig financieel effect dat in de beginstand is opgenomen. Inzicht in de meerjarige effecten van deze circulaire is te vinden in raadsbrief 23UIT00164.

6. Reeds besloten wijzigen a. en b. Uitvoeringsprogramma’s Binnenstad en Economie 2023-2025 De uitvoeringsprogramma’s worden gedekt uit bestaande middelen en bestemmingsreserves. Dit heeft een neutraal effect op de financiële ruimte. c. Renovatie en uitbreiding zwembad Groenoord Dit is de financiële verwerking van het raadsbesluit over de renovatie en uitbreiding van zwembad Groenoord, 22VR060 (31 januari 2023). Het betreft de kapitaallasten van het aangevraagde krediet. Voor de overige exploitatielasten is een route richting Zomernota 2025 besloten, hiervoor is in deze zomernota een winstwaarschuwing opgenomen. d. 750 jaar Schiedam In de raad van 28 maart 2023 is via 23VR004 een voorbereidingsbudget beschikbaar gesteld ten laste van de algemene reserve. In datzelfde besluit is aangegeven dat richting de begroting 2024 e.v. een voorstel wordt uitgewerkt voor de ontwikkel- en uitvoeringsfase van dit project. Op dit moment is dit voorstel (nog) niet gereed. Voor deze ontwikkeling is in deze zomernota een winstwaarschuwing opgenomen. e. Samenwerkingsovereenkomst Platform 31 Dit betreft de financiële effecten van het verlengen van de samenwerkingsovereenkomst voor Platform 31. Platform 31 verbindt beleid, praktijk en wetenschap rondom actuele en stedelijke vraagstukken.

Het platform biedt gemeenten een handelingsperspectief en praktisch bruikbare adviezen gebaseerd op trends, (wetenschappelijke) kennis en bewezen aanpakken. Grondslag voor de samenwerkingsovereenkomst vormt het Convenant Stedennetwerk G40 en Platform31 “Samenwerken aan aantrekkelijke en krachtige steden, 2023 – 2027” (23INT0040). f. Subsidieverlening 2023 CJG Dit betreft de financiële gevolgen van de aanpassing van de index en de stijging van het aantal jeugdigen in de jaren 2024 en verder voor de uitvoering van de wettelijke taken (22INT00446).

De loon- en prijsontwikkelingen

De kosten van het bestaande beleid wijzigen ten opzichte van het vorige begrotingsjaar: met name loon- en prijsstijgingen maken dat het bestaande beleid niet meer kan worden uitgevoerd voor hetzelfde bedrag als het jaar daarvoor. Loon- en prijsontwikkelingen

2024

2025

2026

-2.284

-2.281

- goederen en diensten (m.u.v. budgetten Irado)

-2.179

-2.159

-2.103

-2.137

- subsidies en nadelige exploitatiesaldi bedrijven

-677

-686

-695

- bijdragen decentrale overheden/schoolbesturen

-285

-286

-1.890

1. Salarissen, incl. sociale lasten 4,8%

2027

2. Prijscompensatie 3,1 %:

3. Prijscompensatie contract Irado 8,0%

Zomernota 2024

4. Belastingopbrengsten/leges

535

533

- DCMR Milieudienst Rijnmond

-139

- GGD Rotterdam-Rijnmond

-59

- Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond

-549

- Jeugdhulp Rijnmond

-385

-7.910

-7.898

-7.852

-7.886

5. Bijdragen aan samenwerkingsverbanden Prijscompensatie Gemeenschappelijke regelingen 8,4%

Totaal loon- en prijsontwikkelingen 1. Salarissen, incl. sociale lasten. Toepassing loonvoet

Recent is een nieuwe cao vastgesteld, met een beperkte duur tot 1 januari 2024. Het onderhandelingsproces voor de cao vanaf 1 januari 2024 start in september 2023. De consistente gedragslijn is dat we uitgaan van de loonvoet sector overheid voor de calculatie van de loonkosten. De loonvoet overheid zoals opgenomen in de Macro-economische verkenning (CEP) 2023 van het is bepaald voor 2024 op 4,8%. 2. Prijscompensatie Het prijsindexcijfer van 3,1% wordt toegepast op de uitgaven voor goederen en diensten subsidies en nadelige exploitatiesaldi bedrijven en bijdragen schoolbesturen en decentrale overheden. 3. Prijscompensatie contract Irado Ook voor 2024 wijkt het indexeringspercentage voor het budget van Irado af van dat van de gemeente Schiedam. Hiervoor gelden contractuele voorwaarden, op basis waarvan de indexatie 8% bedraagt. 4. Belastingopbrengsten/leges De belastingopbrengsten worden eveneens verhoogd met het prijsindexcijfer. Dit geldt voor de onroerende zaakbelastingen, hondenbelasting, precariobelasting, leges, jachthavengeld, woonschepenrechten en marktgelden. De tarieven worden later in het jaar zodanig vastgesteld, dat de geraamde opbrengst met 3,1% wordt verhoogd. Dit is op basis van het huidige beleid. Voor sommige leges geldt, dat de hoogte ervan wordt bepaald door het Rijk (b.v. paspoorten en rijbewijzen). Inflatiecorrectie leidt dan niet tot extra opbrengsten.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/12853918/2