Bijlage Uitvoeringsplan preventie met gezag
Tekst van het document
Een stap extra Preventie met Gezag: voorkómen van jonge aanwas in Schiedam Nieuwland en Oost lees verder
Vooraf Voor u ligt het Uitvoeringsplan ‘Een stap extra’. Hierin vertellen we wat we de komende jaren gaan doen met de extra middelen die ons in het kader van Preventie met Gezag door het Ministerie van Justitie en Veiligheid zijn toegekend. We richten ons daarbij op Schiedam Nieuwland en Schiedam Oost. De leefbaarheid en veiligheid in deze wijken blijft achter. Met het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid committeren het Rijk, de gemeente en een groep stadspartners zich aan een langdurige samenwerking om de leefbaarheid voor de inwoners van Nieuwland en Oost te verbeteren. Zie website/ambitie-document (eind mei live). Met de middelen van Preventie met Gezag willen we een extra zet geven aan de huidige inspanningen van de gemeente en haar partners om criminele aanwas te voorkómen. En tegelijkertijd willen we leren hoe we hierbij met onze beperkte middelen een optimaal effect kunnen behalen. Dit uitvoeringsplan dient dan ook als: • leidraad voor de betrokken partijen bij de uitvoering van de activiteiten; • basis voor de verantwoording richting de gemeenteraad, het ministerie en de inwoners van de stad Schiedam; • startpunt voor geleerde lessen. Het uitvoeringsplan baseert zich op het Plan van Aanpak 2022-2025. Dat is de oorspronkelijke aanvraag voor de subsidie geweest. In november 2022 is deze ook met de gemeenteraad gedeeld.
Het Uitvoeringsplan bouwt hier op verder en gaat verder in op de samenwerking met ketenpartners.
In de volgende hoofdstukken gaan we in op de probleemanalyse, de gewenste verandering, de geplande interventies en hoe we dit alles organiseren. We proberen dit zo bondig mogelijk te doen. Waar u als lezer dit icoontje ziet kunt u doorklikken voor méér informatie. Het Uitvoeringsplan loopt van januari 2023 tot en met juni 2026. Omdat onze informatiepositie elk jaar verbetert, herzien we dit document jaarlijks. In maart 2024 blikken we terug op de bereikte resultaten en de geleerde lessen, en geven aan hoe dit het verdere programma beïnvloedt.
Colofon Team Integrale Veiligheid Communicatie & projectbegeleiding Sandra van der Hoogt en Roos Wilhelm Fotografie beeldbank Schiedam Vormgeving lv design
Uitvoeringsplan april 2023, definitief concept
Preventie met Gezag | Gemeente Schiedam
2
Inhoud 1. Probleemschets
2. Doel
3. Hoe willen we dit gaan doen?
Leefbaarheid en veiligheid
Gewenste verandering
Risicofactoren en beschermende factoren
Kwetsbare jongeren
Drie niveaus van preventie
Inzet op vier doelen
Output, outcome, impact
4. Interventies
5. Wie
6. Monitoring, leren, risico’s
Veilig op straat
Samenwerkingspartners
Monitoring resultaten korte en lange termijn
Weerbaar tegen criminaliteit
Aansturing
Leren en programma-ontwikkeling
Risico-jongeren
Bemensing
Rijker verantwoorden
Tegengaan verder afglijden
Samenwerking gezagpartners
Bijlage
Preventie met Gezag | Gemeente Schiedam
Annex | Financiën
Annex ||| Monitoring
Annex || Overzicht activiteiten
Annex ||| Justitiële samenwerkingspartners
3
1. Probleemschets Leefbaarheid en veiligheid
34% 30%
Havo/vwo advies groep 8 basisschool (2021/2022)
40%
48% 42%
Een beeld van de wijken
34%
Personen met taalachterstand (2020)
Op de website van het Nationaal Programma Leefbaarheid & Veiligheid vindt u een vollediger overzicht van de leefbaarheid in de wijken Nieuwland en Oost. Uit onderstaande cijfers blijkt al dat in zowel Nieuwland als Oost veel bewoners met problemen op meerdere leefgebieden kampen.
27%
20%
39%
Aandeel laag opgeleid (2020)
34%
36%
28%
Werkzoekende zonder baan (2022) 5,6%
11,5%
7,9% 7,1%
59%
Netto arbeidsparticipatie (2021)
67% 66%
69%
20,2%
Nieuwland
Oost
Schiedam
Nederland
Huishoudens onder armoedegrens (2021)
12,9% 12,2% 10,2% 13,4%
7,4% 7,4%
Huishoudens met uitkering participatiewet (2021)
50.000
5,8% 8,6%
40.000
3,9% 5,0% 4,3%
Personen met een bijstandsuitkering (2022)
30.000
24,8%
Huishoudens met een inkomen tot 120% van sociaal minimum (2021)
15,3% 15,4%
20.000
12,7% 5,3
10.000
Sociale index (rapportcijfer) (2023)
5,4 6,0
n.b.
0
Netto besteedbaar inkomen (euro) (2020)
26,2%
15,2%
Huishouden met voorzieningen in het sociaal domein (2021)
19,4% 20,3%
350.000
55%
Onveiligheidsgevoelens in eigen woonbuurt (2022)
300.000
53%
45% 16%
250.000
36% 40%
Ervaren woonoverlast (2022)
200.000
32%
n.b.%
150.000
5,4
Sociale cohesie (rapportcijfer) (2022)
100.000
5,0
50.000 0
WOZ-waarde woningen (euro) (2022)
Preventie met Gezag | Gemeente Schiedam
5,8
6,7
10,1% 10,4% 9,8%
Aandeel eenouderhuishoudens (2022) 7,3%
4
Schiedam Oost Zwak
0-11 jaar
12,5% (12,2%)
12-19 jaar
De Leefbaarometer noemt de leefbaarheid in deze buurt
onvoldoende
8,6% (8,8%)
Bron: Staat van de Stad 2021
Onvoldoende
Voldoende Bron: Leefbaarometer MinBZK 2018
Bron: Wijkfactsheets 2019
Bijstandsuitkering 8,1% (7,6%)
6% 11% 15% Huishoudensgrootte
39%
Bewoners met licht verstandelijke beperking/laaggeletterheid (2020) 33,7% (26,5%) Bron: Stroomopwaarts 2018, Straat van Schiedam 2021
29% 1 pers.
2 pers.
3 pers.
4 pers.
5 of meer pers.
Gemiddeld besteedbaar huishoudensinkomen: € 30.600 (€ 36.100)
3% 17% van de huishoudens heeft een inkomen tot 110% van het minimum (14%) Bron: RIO, Belastingjaar 2016
15% Herkomst
11% 3% 7%
38%
Veiligheidsbeleving 50% soms tot vaak onveilig 59% soms tot vaak onveilig in eigen buurt
3% 10%
Nederlands
Turks
Marokkaans
Surinaams
Antilliaans
Ov. Westers
Ov. Niet Westers
MOE-land
Preventie met Gezag | Gemeente Schiedam
Bron: L&V 2019
Wijk in beeld Belangrijke plaatsen Stationsbuurt Van ’t Hoffplein Boerhaavelaan Het gemaal (Het Stoompje) Relevant; buur Rotterdam-West
Scholen in de wijk PO: De Peperklip PO: De Singel PO: Gravin Aleidaschool PO: Kaleidoscoop PO: Lentiz LIFE College MBO: Lentiz LIFE College
Rapportcijfers Bewoners beoordelen de sociale cohesie Bewoners beoordelen de woonomgeving Rapportcijfer woonoverlast
5,1
(5,9)
6,1 5,8
(6,8)
(6,7)
L&V 2019
5
Schiedam Nieuwland Zwak
0-11 jaar
15,5% (12,7%)
12-19 jaar
De Leefbaarometer noemt de leefbaarheid in deze buurt
zwak
9,1% (8,8%)
Bron: Staat van de Stad 2021
Onvoldoende
Voldoende Bron: Leefbaarometer MinBZK 2018
Bron: Wijkfactsheets 2019
Bijstandsuitkering 15,0% (7,6%)
8% 11% 13%
Huishoudensgrootte
39%
Bewoners met licht verstandelijke beperking/laaggeletterheid (2020) 42,1% (26,5%) Bron: Stroomopwaarts 2018, Straat van Schiedam 2021
28% 1 pers.
2 pers.
3 pers.
4 pers.
5 of meer pers.
7% 5% 5% 8%
32% Herkomst
26%
Nederlands
Turks
Marokkaans
Surinaams
Antilliaans
Ov. Westers
Ov. Niet Westers
MOE-land
Preventie met Gezag | Gemeente Schiedam
Scholen in de wijk PO: Het Startblok PO: De Taaltuin PO: IKC Blink PO: Ababil
Belangrijke plaatsen Metrostation Parkweg e.o. Troelstralaan Wibautplein Winkelstraat Mqr. Nolenslaan Beatrixpark parkeerplaatsen sportvelden
VO: Mavo Schravenlant XL VO: Lyceum Schravenlant VO: Sg Spieringshoek VO: ProNoba College
Gemiddeld besteedbaar huishoudensinkomen: € 34.000 (€ 36.100)
4% 15%
Wijk in beeld
(praktijkonderwijs)
VO: Ilex College (speciaal onderwijs) Albeda College (techniek) CON Centrale Opvang Nieuwkomers InZicht
23% van de huishoudens heeft een inkomen tot 110% van het minimum (14%) Bron: RIO, Belastingjaar 2016
Rapportcijfers
Veiligheidsbeleving 56% soms tot vaak onveilig 57% soms tot vaak onveilig in eigen buurt
Bewoners beoordelen de woonomgeving
6,0
(6,8)
Rapportcijfer woonoverlast
6,0
(6,7)
Bron: L&V 2019
Bewoners beoordelen de sociale cohesie
5,4
(5,9)
L&V 2019
6
Ondermijning
Veiligheidsbeleving
Ondermijning is een verzamelnaam voor de gevolgen van verschillende vormen van georganiseerde criminaliteit. Dit zijn vormen van criminaliteit die ervoor zorgen dat de grenzen tussen de ‘bovenwereld’ en ‘onderwereld’ vervagen. Denk onder andere aan drugshandel, illegale hennepteelt, gedwongen prostitutie, mensenhandel, arbeidsuitbuiting, en vastgoedfraude. De verwevenheid van verschillende criminele activiteiten die de maatschappij ondermijnen is groot.
Uit de monitor Leefbaarheid en Veiligheid blijkt dat in Schiedam Nieuwland en Oost bewoners zich in hun eigen wijk onveiliger voelen dan elders. Dit is een bijzonder slecht teken. In 2020 heeft de gemeente het Lectoraat Publiek Vertrouwen in Veiligheid van de Hogeschool InHolland gevraagd dit verder te onderzoeken. Onderzoeker Marnix Eysink Smeets ziet in deze wijken tekenen van een zogenaamde ‘spiral of decay’, waarin de beleving van onveiligheid een neerwaartse ontwikkeling van de buurt aanjaagt en criminaliteit en onveiligheid juist kan doen toenemen.’ Zo gaf in 2022 in de buurt Spieringshoek en de Nolensbuurt in Nieuwland respectievelijk 62% en 64% zich aan ‘soms tot vaak’ onveilig te voelen in de eigen buurt. In Oost betrof dit Stationsbuurt en Rotterdamsedijk met resp. 68% en 66%. Bewoners wijzen op de verloedering van de buurt en de veiligheid. Opvallend is dat ook jongeren zeggen zich vaak onveilig te voelen. Wat rond dit thema ook opvalt, is dat ‘wegkijken’ en ‘vooral niet mee bemoeien’ de norm is, een coping strategie om met de situatie te kunnen omgaan zonder er zelf al te veel last van te hebben.
Nederland is een distributieland waarbij diverse goederenstromen vanuit de hele wereld bij elkaar komen. Onze ligging en de infrastructuur maken onze regio aantrekkelijk voor criminelen om hun drugs vanuit Zuid-Amerika naar Europa te exporteren. De drugs wordt uitgehaald in de haven, en verdere distributie gaat via verborgen ruimtes in (huur)auto’s of vrachtwagens. Er zijn ondernemers in de Schiedamse autobranche die deze manier van werken mogelijk maken door verborgen ruimtes in auto’s te bouwen of deze te verhuren. Drugs worden op deze wijze vervoerd naar woningen, bedrijfspanden, horecalocaties of andere vastgoedlocaties. Deze woningen of vastgoedlocaties worden gebruikt voor opslag, het bereiden c.q. versnijden van de drugs en/of de handel in drugs. In Schiedam zijn de afgelopen jaren diverse woningen en bedrijfspanden door een last onder bestuursdwang gesloten door de burgemeester van Schiedam. Veelal zijn dit panden in Schiedam Nieuwland en Oost. Ook het industrieterrein Spaanse Polder, dat grenst aan de wijk Oost, speelt een belangrijke rol. Naast wapen- en drugshandel, is mensenhandel één van de omvangrijkste en snelst groeiende criminele fenomenen. Een wijk als Schiedam Oost, waar veel arbeidsmigranten wonen en waar zowel bonafide als malafide uitzendbureaus actief zijn, is hierbij extra kwetsbaar.
Als gemeente Schiedam werken we via drie pijlers aan het terugdringen van ondermijning: de bestuurlijke aanpak, het bevorderen van ambtelijke en bestuurlijke integriteit, en het versterken van maatschappelijke weerbaarheid. U leest méér over deze aanpak in het Uitvoeringsplan Ondermijning.
Preventie met Gezag | Gemeente Schiedam
7
Kwetsbare jongeren Criminaliteit in de sociale omgeving In sociaal-economische zwakkere wijken waar criminele structuren actief zijn, zijn de verleidingen voor jongeren om de criminaliteit in te gaan groot. En als de omgeving criminaliteit steeds meer als ‘normaal’ begint te zien, wordt dit alleen maar erger. Hiervoor zijn aanwijzingen in de wijken Nieuwland en Oost. In deze wijken, waar de inkomens laag zijn en de werkloosheid hoog, is de kans groter dat bewoners zich laten verleiden om de criminaliteit in te stappen. Dat is terug te zien in illegale hennepteelt, drugs-en wapenvondsten en de toename van drugshandel door jongeren op straat. Het gevaar is dat er op wijkniveau een parallelle samenleving ontstaat, waarbij criminelen steeds meer vat krijgen op jongeren of kwetsbare huishoudens. Die knijpen vaker een oogje toe. Met deelname aan criminaliteit gaan ze er financieel op vooruit, de norm vervaagt.
De jongeren in Schiedam krijgen vaker dan gemiddeld te maken met criminaliteit. Zo zijn er in Schiedam per 1.000 jongeren, 3,5 personen die worden aangemerkt als ‘veelpleger’. Landelijk is dit 1.3. Logischerwijs is ook het hebben van eerdere veroordelingen een risicofactor voor verder afglijden.
Criminaliteit in Schiedam3 Nieuwland Oost Vermogensdelicten4
Preventie met Gezag | Gemeente Schiedam
0,9%
0,6%
(730 ps) High Impact Crimes Drugsdelicten (verdacht)
Jeugdcriminaliteit komt in de hele stad voor. Hoewel uit de lokale cijfers geen ernstige toename van jeugdcriminaliteit blijkt, maken wij ons serieuze zorgen over jongeren in met name de wijken Nieuwland en Oost. Dit op basis van de ervaringen van politie en jongerenwerk in de wijk. Landelijk is er sprake van een zorgwekkende trend waarbij we steeds jongere minderjarigen zich zien mengen in het criminele circuit. Daarnaast zien we dat jongeren zich ook steeds meer bezig houden met online- en cybercriminaliteit1. Voor Nieuwland is door het RIEC2 een zogenaamd ‘ondermijningsbeeld’ opgesteld. Hieruit komt een verontrustend beeld naar voren van personen, netwerken, en bedrijven en facilitators die zich met alle onderdelen van de keten van drugscriminaliteit bezighouden. Zorgwekkend is ook dat jongeren zich hierdoor eenvoudig kunnen laten verleiden om de wereld van het snelle geld te betreden.
Schiedam Nederland
0,6%
0,9%
(90 ps)
(100 ps)
0,4%
0,6%
(60 ps)
(70 ps)
Jongeren t/m 24 verdacht
0,8%
0,6%
van drugsdelict
(40 ps)
(20 ps)
Drugsdelicten (veroordeeld)
1
0,5%
0,3%
0,2%
0,6%
Absolute cijfers zijn niet voorhanden maar gezien de ligging is het waarschijnlijk dat het percentage uithalers bijvoorbeeld vergelijkbaar is met Rotterdam: iin 2021 400 uithalers aangehouden, stijging van 42%, vaak jonge jongens.
2
www.riec.nl Regionaal Informatie en Expertise Centrum, waarin onder andere gemeenten, OM, belastingdienst en politie samenwerken aan de aanpak van georganiseerde criminaliteit.
3
Zicht op Ondermijning.
4
Zicht op Ondermijning, 2015-2019.
8
Familiebanden in de georganiseerde criminaliteit In Schiedam, en dan met name in Nieuwland (en overigens ook in GroenoordZuid) valt een deel van de criminaliteit te relateren aan criminele families. Wijken zijn soms in de greep van gezinnen die actief zijn in de handel in drugs waarbij tegen de gezinnen wordt opgekeken dan wel dat ze heersen over de wijk, veelal op basis van intimidatie en angst. De financiering van criminele activiteiten verloopt via tussenpersonen of organisaties die zorgen voor een financieel systeem, bijvoorbeeld geldtransactiekantoren of underground banking. Met deze constructies kunnen ze het geld witwassen, investeren in vastgoed en kan het aan het zicht worden onttrokken van de overheid en opsporingsinstanties. Dit heeft een dubbele uitwerking op de wijk. Enerzijds is het voor kinderen of jongeren die in zo’n omgeving opgroeien lastiger om een andere weg in het leven te kiezen. Anderzijds doet de aanwezigheid van dit soort netwerken iets met het normbesef in de wijk. Jongeren met té dure schoenen, personen die showen met dure auto’s, het zijn allemaal negatieve rolmodellen die de indruk kunnen geven dat criminaliteit wel degelijk loont. Uit onderzoek van het CBS blijkt dat Schiedam één van de 4 gemeentes in de regio is waar de prevalentie van criminele families het hoogst is.5
Criminele jeugdgroepen
van geweld. In het onderzoek naar veiligheidsbeleving werd voor Schiedam–Oost bijvoorbeeld benoemd dat het aantal hangjongeren en groepen de afgelopen jaren is toegenomen en dat ze agressiever zijn geworden.
Drugs Cijfers over drugsgebruik zijn niet voor handen maar op basis van bovengenoemde waarnemingen van de professionals is het zeer waarschijnlijk dat jongeren in deze wijken vaker (soft)drugs gebruiken. Ook meer in het algemeen komen jongeren in deze wijken relatief vaak in aanraking met drugsgebruik, zo blijkt uit twee recente afstudeeronderzoeken criminologie.6 Ook in een onderzoek naar weerbaarheid onder middelbare scholieren kwamen verhalen naar voren Jongeren vertellen dat ze niet eens door bekenden, maar gewoon op straat worden benaderd voor drugs of drugshandel. De meeste respondenten kennen wel vrienden die dealen in wiet en hasj, en sommigen in zwaardere drugs zoals XTC, LSD of tylenol maar die categorie zien zij zelfs als veel meer uitzonderlijk. De respondenten zien verschillende vormen en mate van intensiteit van drugshandel in hun wijk of straat. De respondenten die in Schiedam-Oost, Schiedam-West en Schiedam-Centrum wonen stellen veel drugshandel te zien op straat in hun wijken of hangplekken.
Daarnaast speelt met name in Nieuwland een geschiedenis van overlastgevende groepen. De omgeving van de Parkweg kent al decennia periodes met overlast en criminaliteit door jongerengroepen. Jongeren raken hierdoor ‘geïnspireerd’, want de naam Parkweg of de postcode van Nieuwland wint zo in hun ogen, in de straatcultuur aan waarde en dat draagt bij aan hun status. Wanneer hier vanuit de gemeente, politie en het jongerenwerk vanuit een groepsaanpak in gesprek gaan met jongeren blijkt vaak dat zij een oudere broer of neef hebben die vroeger bij een vergelijkbare groep behoorde. Ook andere pleinen (Wibautplein in Nieuwland, Van ‘t Hoffplein in Oost) hebben een geschiedenis van overlast.
Opleiding en dagbesteding
Verder maken professionals zich serieuze zorgen over het dragen van messen door jongeren en vechtpartijen tussen jongeren uit Schiedam en Rotterdam. Door het dragen van wapens kan dit verder escaleren. Er zijn al een aantal ernstige incidenten geweest.
In Nieuwland en Oost groeien veel kinderen op in armoede. Het aantal huishouden onder de armoedegrens is 20,2% in Nieuwland en 12,9% in Oost (landelijk 10,2%) en het gemiddelde netto besteedbaar inkomen is respectievelijk 35.700 euro en 36.00 euro waar het landelijk 43.500 euro is. Uit de jongerenmonitor blijkt dat een kwart van de jongeren van 17-23 jaar schulden heeft.
Terwijl in Nederland 48% van de kinderen een havo/vwo-advies krijgt in groep 8 is dat in Nieuwland en Oost respectievelijk 34% en 30%. Bovendien ligt het percentage voortijdig schoolverlaters in Schiedam hoger dan in landelijk (3% versus 2%). Ook hebben veel mensen een taalachterstand: 42% (!) in Nieuwland en 34% in Oost (landelijk is dit 20%). Ook uit het onderzoek van Beke komt naar voren dat onder de Nieuwlandse jongeren veel doelloosheid heerst. Ze slenteren tot laat in de avond op straat, ook op schooldagen.
Armoede en andere kwetsbaarheden
Daarnaast lijkt er in het algemeen sprake te zijn van een verruwing van gedrag op straat. Ook online speelt de straatcultuur een belangrijke rol bij het verheerlijken
Preventie met Gezag | Gemeente Schiedam
5
Projectvoorstel criminaliteit in familienetwerken, Zorg-en Veiligheidshuis Rotterdam Rijnmond.
6
Scriptie-onderzoeken Lukas van den Brink en Puck Langkemper, EUR-criminologie, 2021.
9
Wat verder opvalt is dat bijna een kwart van de Schiedammers onder de 35 jaar aangeeft licht tot ernstig te worden belemmerd door psychische problemen. Jongeren met een migratie achtergrond hebben hier relatief vaker last van. Verder geeft 19% van de jongeren aan zich licht tot ernstig belemmerd te voelen door onvoldoende kennis van de Nederlandse taal en cultuur. Eén op de zeven jongeren in Schiedam geeft aan eenzaam te zijn.7 In de jongerenmonitor geeft 2 op de 10 jongeren aan te maken te hebben met discriminatie. Ook ervaren achterstelling is een risicofactor om te worden gerekruteerd voor de misdaad.
Kwetsbaarheden in de wijken8 Belemmerd door
Oost
Nieuwland
Schiedam
Slechte lichamelijke conditie
23%
31%
25%
Psychische problemen
14%
20%
14%
Beperkte kennis taal/cultuur
13%
24%
11%
Geldproblemen
17%
30%
19%
Gevoel er niet bij te horen/
22%
30%
19%
niet thuis te voelen
Opgroeien in een minder stabiele gezinssituatie is een risicofactor. Zo zijn er veel eenoudergezinnen in Nieuwland en Oost (10.1 en 10.4% t.o.v. nl 7.3%). Veel ouders weten de weg niet naar hulpverlening of staan daar wantrouwend tegenover, bijvoorbeeld vanwege cultuurverschillen, schaamtegevoelens of een taalbarrière.
Hoog-risico jongeren Het dashboard Zich op Ondermijning heeft een aantal bekende risicofactoren bij elkaar genomen waardoor de omvang van de groep ‘risico-jongeren’ in beeld komt. Met name in Schiedam Nieuwland ligt dit fors hoger dan het landelijk gemiddelde: 10,1% in Nieuwland tegen 5% landelijk. Let wel: deze gegevens zijn gebaseerd op gecombineerde statistische gegevens. Het gaat hier niet om een groep jongeren die met naam en toenaam in beeld is, maar het wijst wel op kwetsbare buurten:
Preventie met Gezag | Gemeente Schiedam
7
Leefbaarheidsmonitor 2019.
8
Uit monitor Leefbaarheid en Veiligheid 2021
Risico-jongeren in Nieuwland Nolensbuurt Schiehart Staatsliedenbuurt
Risico-jongeren in Oost
10,1% 8,6%
7,9%
10,3%
10,1%
Newtonbuurt Rotterdamsedijk
6,6% 13,4%
Wibautbuurt Nieuwland
4,8%
8,6%
Singelkwartier Wetenschappersbuurt
5,9%
Oost
10
Nieuwland - een specifieke groep in beeld Sinds 2020 loopt er in Nieuwland een aanpak op jongeren die aanschuren tegen de criminaliteit. Er zijn veel zorgen over het afglijden van deze groep en over een groep van kinderen tussen de 10 en de 12 die zich aan deze jongeren optrekken. In een onderzoek naar de verwevenheid tussen lokale jeugd en de georganiseerde criminaliteit is een groep risico-jongeren in Nieuwland beter in beeld gekomen. Het gaat om een groep jongeren waarvan de leeftijd varieert van 11 á 12 jaar tot 23 á 24 jaar. Jongeren blijken eenvoudig in contact te komen georganiseerde criminaliteit. Het onderzoek onderscheidt daarbij verschillende groepen: • risico-jongeren die nog vatbaar zijn voor coaching (next generation en jonge aanwas); • rising stars die een grote impact hebben op de wijk als negatief rolmodel; • harde kern criminelen, ‘criminele locals’ en een facilitator; • een groep kinderen in de leeftijd van 10-12 die mee gaan in de negatieve spiraal van oudere kinderen.
Preventie met Gezag | Gemeente Schiedam
Specifieke groep in beeld
11
2. Doel Gewenste verandering ‘Een stap extra’ maakt onderdeel uit van het Nationaal Programma Schiedam Nieuwland en Oost. Het zijn tenslotte niet zozeer de jongeren in kwestie die moeten veranderen, maar de wijken en de omstandigheden waarin zij opgroeien. Interventies vanuit veiligheid zijn altijd een aanvulling op interventies vanuit de domeinen wonen, werk, samenleven en onderwijs. Hans Boutellier spreekt in zijn essays ook wel over een ‘sociaal offensief, met repressieve ruggensteun’9. Het doel van Preventie met Gezag is dat mínder jongeren in Nieuwland en Oost in de criminaliteit belanden. Daarvoor is allereerst nodig dat de aanwezigheid van de georganiseerde criminaliteit in deze wijken wordt teruggedrongen. Als gemeente sluiten we daarbij aan op het werk van de politie en de justitiële partners, door zo slim mogelijk informatie te delen en waar mogelijk samen te prioriteren. Onze eigen interventies richten zich op het weerbaar maken van jongeren en bewoners tegen die criminaliteit.
We willen dat in Nieuwland en Oost: • de sfeer op straat positief verandert zodat jongeren zich veilig voelen op straat en vaker in aanraking komen met positieve rolmodellen; • meer jongeren (en hun ouders en buurtgenoten) ‘nee’ zeggen tegen het eerste stapje waarmee ze in de criminaliteit kunnen belanden; • jongeren die extra risico lopen om in aanraking te komen met criminaliteit worden geholpen om te versterken wat er goed gaat in hun leven zodat ze weg blijven bij criminaliteit; • jongeren die al in de criminaliteit zijn beland niet verder afglijden.
Preventie met Gezag | Gemeente Schiedam
Met deze doelen dragen we ook bij aan de doelen die we ons hebben gesteld in de kadernota ‘Veiligheid en Crisisbeheersing. Klik hier om daar meer over te lezen. De belangrijkste doelgroep is hier steeds: jongeren in de leeftijd van 10 t/m 26 jaar die opgroeien in Schiedam Nieuwland en Oost en die door een stapeling van risicofactoren een verhoogd risico lopen om met criminaliteit in aanraking te komen. Op deze risicofactoren gaan we hier na verder in. Soms zetten we ook interventies in gericht op ouders, buurtbewoners, of juist jongere kinderen. Het uiteindelijk doel is daarbij steeds om te voorkomen dat jongeren in de wijk in de criminaliteit belanden.
10
Hans Boutellier, Weerbare Wijken tegen Ondermijning, Verwey Jonker Instituut.
12
Drie niveaus van preventie Dit betekent dat we werken op drie niveaus van preventie: • Primair: op tijd ‘nee’ kunnen zeggen tegen criminaliteit. Hierbij richten we ons op jongeren in de kwetsbare wijken én hun omgeving. • Secundair: voorkómen van instromen (of doorgroeien) in de criminaliteit. Hierbij richten we ons op de kwetsbare jongeren binnen die kwetsbare wijken, de ‘risico-jongeren’. • Tertiair: terugdringen van recidive. Hierbij richten we ons op jongeren die al in de criminaliteit zijn beland. Deze drie preventie-niveaus staan niet los van elkaar. Wat we op het ene niveau doen heeft effect op het andere niveau (doordat er bijvoorbeeld iets in de wijk verandert, of iets in de samenwerking tussen ketenpartners, of doordat heel concreet jongere broertjes en zusjes worden betrokken). Hoewel we het belangrijk vinden om aan álle drie de niveaus te werken, richten we ons binnen dit programma vooral op het primaire en secundaire niveau. We verwachten daar het grootste verschil te kunnen maken voor de meeste kwetsbare jongeren.
Tertiair
Secundair
Primair
Terugbrengen recidive
Voorkomen instromen of doorgroeien
Op tijd ‘nee’ zeggen tegen criminaliteit
Deze preventie-piramide is gebaseerd op die van het NJI (Nederlands Jeugd Instituut)10. Klik hier om meer te lezen over hoe we de doelgroep op deze drie niveaus definiëren.
10
Preventie met Gezag | Gemeente Schiedam
Nederlands Jeugdinstituut | Nationaal kenniscentrum over opgroeien (nji.nl).
13
Output, outcome, impact Om te zien of we of we het gewenste verschil maken, volgen we onze resultaten op drie niveaus. De ‘output’ is wat een concrete activiteit oplevert: bijvoorbeeld ‘100 personen hebben mee gedaan aan een training’. ‘Outcome’ is wat er daardoor op korte termijn verandert: bijvoorbeeld ‘100 jongeren weten wat de risico’s zijn wanneer je je laat inzetten als money-mule’. Een indicator hiervan kan zijn dat jongeren in een vragenlijst aangeven zo’n aanbod af te slaan, of bijvoorbeeld dat professionals merken dat de gesprekken in de klas hierover zijn veranderd. ‘Impact’ gaat over in hoeverre het lange termijn-doel wordt bereikt: bijvoorbeeld een afname van het aantal geregistreerde feiten waarbij een money-mule is gebruikt’. In hoofdstuk 4 staan per interventie steeds de output en outcome genoemd. In annex ||| ziet u hoe deze samen bijdragen aan de impact, de gewenste verandering.
Preventie met Gezag | Gemeente Schiedam
14
3. Hoe willen we dit gaan doen? Risicofactoren en beschermende factoren De route waarop jongeren in de criminaliteit belanden is per persoon verschillend. Sommige jongeren worden ‘gerekruteerd’, anderen zoeken uit zichzelf steeds meer de grenzen op. Wat jongeren die in de criminaliteit belanden met elkaar gemeen hebben is dat er een stapeling is van risicofactoren. Het gaat daarbij dus niet zozeer om wélke risicofactor er speelt, maar om het feit dat er meerdere tegelijkertijd spelen. De risicofactoren helpen ons dus om de doelgroep te bepalen, maar ook om te bepalen met welke interventies er kan worden gewerkt aan beschermende factoren. Het onderstaande model komt uit een synthese-studie en vat een aantal belangrijke factoren samen.12
Risico factoren
Beschermende factoren
1. Drugsgebruik.
1. Kunnen reflecteren.
2. Laag opgeleid zijn.
2. Moreel inzicht hebben.
3. Geen dagbesteding hebben (schoolverlater, geen baan).
3. Het criminele leven te stressvol vinden.
4. Financieel kwetsbaar zijn.
4. Een betekenisvolle, steunende derde hebben.
5. Antisociale persoonlijkheidskenmerken hebben.
5. Erkenning krijgen voor talenten en succes-ervingen.
6. Een gevoel van desillusie hebben.
6. Een verandering van omgeving.
7. Een werkomgeving hebben waarin sociale banden met personen
7. Een nieuwe identiteit ontwikkelen.
in de georganiseerde criminaliteit ontstaan.
9. Het financiële gewin valt tegen.
9. Het idee dat georganiseerde criminele groepen een aantrekkelijke
10. Geen schulden hebben.
levensstijl leiden, makkelijk en snel geld verdienen. 10. In de sociale omgeving zijn georganiseerde criminele groepen actief.
11. Een baan hebben. 12. Positieve levensloopgebeurtenissen; vinden van een partner, werk, ouderschap.
11. Tijdens de jeugd of adolescentie zijn geweldsdelicten gepleegd. Factoren die lastig beïnvloedbaar zijn: 1. Familiebanden hebben binnen de georganiseerde criminaliteit. 2. Vrienden en kennissen hebben binnen de georganiseerde criminaliteit. 3. Een criminele achtergrond hebben. 4. Criminele vaardigheden hebben. 5. Een specifieke expertise of beroep hebben.
12
8. Ambities hebben.
8. Bij een (criminele) jeugdgroep (willen) horen.
Niet al deze factoren zijn te beïnvloeden vanuit de gemeente en haar partners. Maar een aantal biedt een goed aanknopingspunt. Namelijk: • Inzetten op jongeren die een stapeling van risicofactoren laten zien (denk aan; geen dagbesteding hebben, bij een criminele jeugdgroep willen horen). • Bij deze jongeren investeren in betekenisvolle, steunende derden, en reflectie en het ontplooien van talenten bevorderen. • Een tegengeluid bieden aan het idee dag criminaliteit een aantrekkelijke levensstijl is. • Een tegengeluid bieden aan het gevoel van desillusie en gebrek aan kansen dat er leeft. • Criminele jeugdgroepen in de omgeving tegen gaan.
Do or don’t, Bureau Beke.
Preventie met Gezag | Gemeente Schiedam
15
Inzet op vier doelen De gemeente kan voor haar aanpak gebruik maken van de inzet van team Toezicht en Handhaving, de samenwerking met de politie, en ketenpartners als Openbaar Ministerie en (jeugd)reclassering, maar ook van partners uit het sociaal domein als wijkteams en jongerenwerk. Zo komen we tot een mix van interventies waarin we zowel werken aan handhaving en repressie, als aan het bieden van kansen.
Doel 1: Het veiligheidsgevoel onder jongeren verbetert
Doel 3: Risico-jongeren worden tijdig gezien en geholpen
Jongeren in Nieuwland en Oost voelen zich veiliger op straat en komen in aanraking met meer positieve rolmodellen. De sfeer in de wijk verbetert. • We zorgen dat de sfeer op gezichtsbepalende plekken in de wijk verbetert. Dit doen we door (met onze ketenpartners) vaker aanwezig te zijn bij de zogenaamde ‘signal places’ en de omgeving daar, fysiek en sociaal, te verbeteren. • We begrenzen negatief gedrag. We gaan overlast op straat tegen door jongeren tijdig aan te spreken, en waar nodig passende interventies in te zetten. • We stimuleren positief gedrag op straat en zorgen voor voldoende positieve rolmodellen. Dit doen we door de inzet van ambulant jongerenwerk in de meest kwetsbare wijken waarbij ook de jongere doelgroep die opkijkt tegen oudere overlastgevers wordt mee genomen. • Via o.a. de wijkboa-plus werken we aan meer contact op straat en het betrekken van buurtbewoners. • Met de pilot Safety first geven we jongeren uit de wijk een kans in de veiligheidswereld.
Jongeren die extra risico lopen om in aanraking te komen met criminaliteit worden geholpen om te versterken wat er goed gaat in hun leven zodat ze weg blijven bij criminaliteit. • Voor de jongste groep doen we dit door te investeren in vroegsignalering en tijdig ingrijpen bij twaalf-minners. • Voor een groep risico-jongen in Nieuwland die al goed in beeld is, verzorgen we intensieve persoonlijke begeleiding. • Jongeren die risico-gedrag laten zien bespreken we op het overleg ‘risico-jongeren’ en doen we een passend aanbod voor ondersteuning. • We bieden ouders van jongeren die in de problemen (dreigen) te komen een ondersteunings-aanbod dat hen kan helpen hun zoon/dochter veilig te laten opgroeien.
Doel 2: Jongeren zijn weerbaar tegen criminaliteit Jongeren in Nieuwland en Oost zeggen ‘nee’ tegen het eerste stapje waarmee ze in de criminaliteit kunnen belanden. Net als hun ouders en buurtgenoten. • We ontwikkelen samen met scholen in Nieuwland en Oost een doorgaande leerlijn waarin leerlingen leren over de risico’s van criminaliteit en de vaardigheden ontwikkelen om hier bij weg te blijven. • We investeren in laagdrempelig contact met de politie door de aanwezigheid op scholen te vergroten. • In samenwerking met partners als Openbaar Ministerie werken we aan bewustwording in de wijk en op school over de risico’s die criminaliteit met zich mee brengt. • We onderzoeken hoe we elkaars campagnes kunnen versterken zodat we zoveel mogelijk jongeren bereiken.
Preventie met Gezag | Gemeente Schiedam
Doel 4: Verder afglijden wordt voorkomen Jongeren die al in de criminaliteit zijn beland worden geholpen om niet verder af te glijden en hun leven weer op te pakken. • We verbeteren de PersoonsGerichte Aanpak voor deze groep door de basis verder op orde te brengen. • We zetten extra in op díe jongeren die in Nieuwland en Oost als negatief rolmodel fungeren. • En zetten een familie-aanpak om de criminaliteit en het beeld van onaantastbaarheid tegen te gaan.
16
Vier doelen 1. Jongeren voelen zich veiliger op straat en zien daar positieve rolmodellen
2. J ongeren en hun omgeving worden weerbaarder tegen criminaliteit.
3. Risico-jongeren worden goed en tijdig geholpen
4. Met de PersoonsGerichte Aanpak dringen we recidive terug
•
We verbeteren de ‘signal places in de wijk’.
•
D oorgaande leerlijn met scholen.
•
Vroegsignalering.
•
PGA: de basis op orde.
•
e bieden positieve W rolmodellen op straat.
•
V oorlichting en bewustwording in de wijk.
•
Risico-jeugd in beeld.
•
Familie-aanpak.
•
Jongeren kunnen aan de slag bij veiligheid.
•
P olitie in de school.
•
Aanpak risico-jongeren.
•
Aanpak rising stars.
•
We begrenzen bij overlast.
•
utreachend aanbod O ouders.
•
De wijkboa zorgt voor contact.
Preventie met Gezag | Gemeente Schiedam
17
4. Interventies Veilig op straat Hieronder geven we een overzicht van de interventies die we in 2023 zullen inzetten en/of ontwikkelen. In sommige gevallen is het mogelijk om door te klikken naar meer informatie en een korte beschrijving van het werkproces.
1a. Verbeteren Signal Places
1b. Begrenzen bij overlast
Probleem
Probleem
Veiligheidsbeleving problematisch, ook voor jongeren, dit draagt bij aan een neerwaartse spiraal.
Doel
Veiligheidsbeleving rondom signal places Parkweg en
hebben en leiden tot jeugdcriminaliteit. Doel
Van ’t Hoffplein verbetert, de plekken worden als meer positief
Doelgroep
Overlastgevende groepen kunnen een aanzuigende werking
In beeld brengen overlast op straat in Nieuwland en Oost, tijdig begrenzen van negatief gedrag, afstemmen interventies.
ervaren, overlast rond deze plekken vermindert.
Doelgroep
Primaire preventie: jongeren op straat in kwetsbare wijken.
Primaire preventie: jongeren in Nieuwland en Oost
Risicofactor
Gevoel van desillusie, bij een (criminele) groep willen horen.
Activiteiten
Boa’s, jongerenwerk en politie maken contact maken met
en buurtbewoners. Risicofactor
Gevoel van desillusie, bij een (criminele) groep willen horen.
Activiteiten
Verbeteren fysieke locatie, vergroten van prettig sociaal gebruik
zijn, stemmen dit op hotspot-overleg af, vragen waar nodig om
van deze plaatsen, betrekken bewoners, communicatie.
extra inzet op schalen op naar 7-stappen-model.
Resultaten korte termijn
Zichtbare fysieke verbetering, activiteiten georganiseerd rondom
jongeren op straat en schatten bij overlast in welke acties nodig
Resultaten korte termijn
locatie, communicatie-strategie opgesteld.
Jongerenoverlast in beeld, gezamenlijk beeld bij uitvoering van wat er speelt en wat er nodig is.
Resultaten lange termijn
Verbetering veiligheidsbeleving.
Resultaten lange termijn
Overlast op straat vermindert en leidt niet tot verdere escalatie.
Uitvoering
T&H, politie, wijkregisseurs, communicatieadviseur,
Uitvoering
T&H, politie, jongerenwerk.
partners sociaal domein.
Coördinatie
Procesmanager Jeugd en Veiligheid team V&C.
Coördinatie
Projectgroep ‘signal places’ Team Veiligheid en Crisisbeheersing.
Link met andere projecten
UP Jeugd en Veiligheid.
Link met andere projecten
Pact van Oost, hotspot-overleg, wordt opgenomen in UP OOV.
Nieuw beleid?
Intensivering.
Nieuw beleid?
Intensivering.
Financiering
Cofinanciering vanuit gemeente: coördinatie, inzet T&H.
Financiering
Cofinanciering gemeente: coördinatie, inzet T&H.
Tijdspad
Doorlopend 2023.
Tijdspad
Q1 2023 PvA, Q2 2023 uitvoering.
Preventie met Gezag | Gemeente Schiedam
18
1c. Positieve rolmodellen op straat
1d. Wijkboa-plus zorgt voor contact met bewoners
Probleem
Probleem
Doel
Jongeren zien op straat tekenen van criminaliteit en kunnen
Bewoners in Nieuwland en Oost ervaren weinig contact met
denken dat dit een aantrekkelijk perspectief is wanneer een
de gemeente, melden hierdoor minder over misstanden maar
tegengeluid ontbreekt.
kunnen ook niet samenwerken aan positieve initiatieven.
Positieve rolmodellen laten zien met wie jongeren zich
Doel
T&H, politie, bewoners en jongeren weten elkaar te vinden door
kunnen identificeren.
de inzet van de wijk-boa-plus die met partijen contact houdt,
Doelgroep
Primaire preventie: jongeren op straat in kwetsbare wijken.
initiatieven verzamelt en faciliteert en zorgt voor het delen
Risicofactor
Gevoel van desillusie, idee van criminaliteit als ‘snel geld’.
Activiteiten
Ambulant jongerenwerk maakt contact met jongeren op straat en helpt hen hun talenten te ontplooien.
Resultaten korte termijn
Jongeren zijn in contact met het jongerenwerk en ontwikkelen zich.
Resultaten lange termijn
van informatie. Doelgroep
en buurtbewoners in het algemeen. Risicofactor
Gevoel van desillusie, criminaliteit in omgeving.
Activiteiten
Ontwikkelen gezamenlijke activiteiten zoals samenwerking voor bijbanen en stages, verbeteren van toezicht in de wijk, in
Jongeren bereiken op hun beurt weer anderen in de wijk en
beeld brengen van quick wins om de leefbaarheid en veiligheid
helpen hen verder. Uitvoering
Jongerenwerk.
Coördinatie
Sociaal domein.
Link met andere projecten
UP Jeugd en Veiligheid.
Nieuw beleid?
Intensivering.
Financiering
PmG: opdracht jongerenwerk.
Tijdspad
Doorlopend 2023.
Preventie met Gezag | Gemeente Schiedam
Primaire preventie: jongeren op straat in kwetsbare wijken,
te vergroten. Faciliteren initiatieven als onwijze moeders, vadergroepen etc. Resultaten korte termijn
Meer contact tussen T&H en bewoners, verbeterde informatie-deling.
Resultaten lange termijn
Verbetering veiligheidsbeleving, waardering leefomgeving, contact met gemeente.
Uitvoering
T&H, wijkagenten, wijkregisseurs, partners sociaal domein.
Coördinatie
Progammamanager en coordinator T&H.
Link met andere projecten
Signal places, safety first, wordt opgenomen in UP OOV .
Nieuw beleid?
Nieuw.
Financiering
PmG: financiering wijktoezichthouders.
Tijdspad
Q1 PvA, werving Q2 2023, start Q3 2023 daarna doorlopend.
19
1e. Pilot ‘Safety first’ zorgt voor werk in de veiligheid Probleem
In Nieuwland en Oost haken veel jongeren eerder af bij hun opleiding, en leeft soms het beeld dat bepaalde banen ‘niet voor hen zijn weggelegd’.
Doel
Kansen bieden aan jongeren in kwetsbare wijken en tegelijk werken aan positieve rolmodellen in de wijk; het is wel degelijk mogelijk om bij de politie te gaan werken als je uit Nieuwland of Oost komt.
Doelgroep
Primaire preventie: jongeren op straat in kwetsbare wijken.
Risicofactor
Gevoel van desillusie, gebrek aan dagbesteding.
Activiteiten
Recruitment van jongeren uit deze wijken door politie, Facilicom, en gemeente.
Resultaten korte termijn
Jongeren met (bij)banen in de veiligheidssector.
Resultaten lange termijn
Verbetering in hoe contact met gemeente wordt ervaren.
Uitvoering
Politie, Facilicom, gemeente.
Coördinatie
Programma manager PmG – verdere werkafspraken volgen.
Link met andere projecten
We starten in 2023 kleinschalig vanuit veiligheid. We onderzoeken hoe dit kan worden verbreed naar andere domeinen binnen de gemeente.
Nieuw beleid?
Nieuw.
Financiering
PmG: financiering pilot-project Safety First. Cofinanciering gemeente: starten kleinschalige stages en bijbanen veiligheid.
Tijdspad
Doorlopend 2023.
Preventie met Gezag | Gemeente Schiedam
20
Weerbaar tegen criminaliteit 2a. Doorgaande leerlijn ‘weerbaar tegen criminaliteit’
2b. Politie in de school
Probleem
Probleem
Doel
Doelgroep
Jongeren komen in aanraking met criminaliteit en kunnen
Jongeren komen in aanraking met criminaliteit en kunnen
worden geworven voor ‘instap-activiteiten’ als een pakketje
worden geworven voor ‘instap-activiteiten’ als een pakketje
wegbrengen of een bankrekening uitlenen.
wegbrengen of een bankrekening uitlenen.
Jongeren weten dat criminaliteit niet normaal is en dat het
Doel
Jongeren weten dat criminaliteit niet normaal is en dat het
grote risico’s met zich mee brengt. Ze zeggen ‘nee’ wanneer we
grote risico’s met zich mee brengt. Ze zeggen ‘nee’ wanneer
worden benaderd voor criminele activiteiten en zoeken dit ook
we worden benaderd voor criminele activiteiten en zoeken dit
niet zelf op. Dit geld zowel voor online als offline contacten/
ook niet zelf op. Ze vinden het relatief eenvoudig om contact te
activiteiten.
leggen met politie en school wanneer ze zich zorgen maken.
Primaire preventie: leerlingen PO en VO in Nieuwland en Oost,
Doelgroep
ook professionals binnen scholen.
Primaire preventie: leerlingen PO en VO in Nieuwland en Oost, ook professionals binnen scholen.
Risicofactor
Criminaliteit in omgeving, idee van criminaliteit als aantrekkelijk.
Risicofactor
Criminaliteit in omgeving, idee van criminaliteit als aantrekkelijk.
Activiteiten
Ontwikkelen doorgaande leerlijn waarin er wordt gewerkt
Activiteiten
Vaste contact-agent voor scholen in Nieuwland en Oost,
aan sociale vaardigheden, ook online, kennis over risico’s bij criminaliteit en weerbaarheid. Te denken valt aan bijvoorbeeld Kapot Sterk. Daarnaast wordt het aanbod van Alleen Jij Bepaalt bij scholen onder de aandacht gebracht. Resultaten korte termijn
Jongeren en onderwijsprofessionals weten meer over de risico’s van criminaliteit.
Resultaten lange termijn
Minder jonge instroom, meer gezamenlijke prioritering vanuit gemeenten en scholen op het tegengaan van criminaliteit en onveiligheid.
Uitvoering
Scholen, team veiligheid, partners sociaal domein, communicatie.
Coördinatie
Procesregisseur Jeugd en Veiligheid.
Link met andere projecten
Strategische Educatie Agenda, UP Jeugd&Veiligheid.
Nieuw beleid?
Nieuw.
Financiering
PmG financieren van interventie op scholen. Cofinanciering
gezamenlijke voorlichting. Resultaten korte termijn
Leerlingen en professionals op school kennen de wijkagent en delen informatie.
Resultaten lange termijn
Minder instroom criminaliteit, meer gezamenlijke prioritering met scholen op het tegengaan van criminaliteit en onveiligheid.
Uitvoering
T&H, politie, wijkregisseurs, communicatieadviseur, partners sociaal domein.
Coördinatie
Politie (evt. extra inzet vanuit PmG hiervoor gebruiken).
Link met andere projecten
Voorstel: opnemen in UP OOV.
Nieuw beleid?
Nieuw.
Financiering
Voorstel: gebruik maken van extra inzet politie PmG.
Tijdspad
Q1 2023 PvA, Q2 2023 uitvoering.
gemeente ART training op verzoek scholen. In het algemeen ook extra aanbod op scholen voor kwetsbare leerlingen via Alleen Jij Bepaalt. Tijdspad
Q1 2023 inventarisatie vraag en aanbod, Q2 PvA.
Preventie met Gezag | Gemeente Schiedam
21
2c. Bewustwording in de wijk Probleem
Jongeren komen in aanraking met criminaliteit en kunnen worden geworven voor ‘instap-activiteiten’ als een pakketje wegbrengen of een bankrekening uitlenen. Ze onderkennen niet welke risico’s dit met zich mee brengt.
Doel
Jongeren weten dat criminaliteit niet normaal is en grote risico’s met zich mee brengt.
Doelgroep
Primaire preventie: jongeren in Nieuwland en Oost en buurtbewoners.
Risicofactor
Gevoel van desillusie, bij een (criminele) groep willen horen
Activiteiten
Met Openbaar Ministerie werken we aan bewustwording in de wijk en op school over de risico’s die criminaliteit met zich mee brengt, d.m.v. voorlichting, hoorzittingen op locatie, en een thema-zitting.
Resultaten korte termijn
Meer kennis van het werk van OM en van risico’s criminaliteit.
Resultaten lange termijn
Minder instroom criminaliteit.
Uitvoering
Team Veiligheid, OM.
Coördinatie
Programma manager.
Link met andere projecten
Voorstel: opnemen in UP OOV.
Nieuw beleid?
Nieuw.
Financiering
Inzet vanuit OM.
Tijdspad
Q2 2023 PvA, Q2 2023 uitvoering.
Preventie met Gezag | Gemeente Schiedam
22
Risico-jongeren 3a. Vroegsignalering Probleem
3b. Aanpak risico-jongeren Jonge kinderen trekken zich op aan negatieve rolmodellen in
Probleem
de wijk. Problematisch gedrag bij kinderen onder de 12 is soms lastig te duiden omdat het nog niet strafbaar is, terwijl vroegtijdig ingrijpen juist dan een groot verschil kan maken. Doel
(verder) af te glijden in de criminaliteit. Doel
Jongeren in de Nieuwland-aanpak worden tijdig geholpen om betere keuzes te maken. Professionals van gemeente,
Kinderen in Nieuwland en Oost die veel omgaan met oudere
jongerenwerk en gezagpartners stemmen hun interventies op
risico-jongeren komen in contact met positieve rolmodellen en
elkaar af.
krijgen de kans succeservaringen op te doen. Doelgroep
Een groep jongeren in Nieuwland loopt een vergroot risico om
Doelgroep
Secundaire preventie: kwetsbare twaalf-minners in Nieuwland en
Secundaire preventie: risico-jongeren in Nieuwland en Oost (jonge aanwas).
Oost (next generation).
Risicofactor
Bij een (criminele) groep willen horen, eerste feiten.
Risicofactor
Bij een (criminele) groep willen horen.
Activiteiten
Afstemmingsoverleg, begeleiden jongeren, voorstellen doen
Activiteiten
Contact maken met jonge groep, betrekken bij positieve
voor alternatieve afdoeningen waar nodig. Jongerenwerk coacht
activiteiten, inzetten interventie vroegsignalering
en begeleidt betrokken jongeren. Intensivering huidige aanpak
(PIT-methodiek) waar nodig, evt Basta-interventies.
in Nieuwland. In 2024 uitbreiding van deze aanpak naar Oost, in
Kinderen worden betrokken bij positief aanbod aan activiteiten
2023 eerst ondermijningsbeeld Oost.
Resultaten korte termijn
en verder begeleid waar nodig.
Resultaten korte termijn
Juiste jongeren in beeld, jongeren begeleid.
Resultaten lange termijn
Minder criminele instroom.
Resultaten lange termijn
Minder jonge aanwas, verbetering in gezamenlijk analyse
Uitvoering
Jongerenwerk, Team vroegsignalering, politie, scholen.
Coördinatie
Procesmanager Jeugd en Veiligheid.
Uitvoering
Jongerenwerk, politie, team V&C, gezagpartners.
Link met andere projecten
Overleg risico-jongeren, opgenomen in UP J&V.
Coördinatie
Procesregisseur Jeugd en Veiligheid.
Nieuw beleid?
Intensivering.
Link met andere projecten
Vroegsignalering, overleg risico-jongeren, PGA-aanpak rising
Financiering
Cofinanciering gemeente (vroegsignalering) én PmG (extra inzet jongerenwerk en evt. basta-methodiek).
Tijdspad
Q1 2023 PvA, Q2 2023 uitvoering.
Preventie met Gezag | Gemeente Schiedam
professionals (next generation/jonge aanwas/ rising stars).
stars, UP Jeugd en Veiligheid. Ondermijningsbeeld Oost, onderzoek. Nieuw beleid?
Intensivering.
Financiering
PmG.
Tijdspad
Doorlopend Q 2023.
23
3c. Overleg risico-jongeren
3d. Outreachend aanbod aan ouders risico-jeugd
Probleem
Probleem
Jongeren in Nieuwland en Oost komen in hun omgeving in aanraking met criminaliteit. Afglijden naar criminaliteit gebeurt
weten dit vaak niet en zijn handelingsverlegen. Aanbod vanuit
in stapjes; juist bij het eerste feit (of ander grensoverschrijdend
opvoedondersteuning is vaak vraaggericht en niet per se
gedrag) kun je door tijdig ingrijpen verschil maken. Een gerichte
outreachend. Dit bereikt niet altijd de ouders van de jongeren
aanpak is nu echter vooral beschikbaar voor jongeren die al
die het meest risico lopen.
zwaardere feiten plegen en bijvoorbeeld op het Veiligheidshuis worden besproken. Doel
Jongeren komen in aanraking met instap-criminaliteit, ouders
Doel
ondersteuningsaanbod bij het opvoeden van pubers en het omgaan met grenzen.
Jongeren die risicovol gedrag laten zien komen tijdig in beeld, en professionals stemmen hun interventies op elkaar af om hen zo goed mogelijk te helpen.
Doelgroep
Secundaire preventie: risico-jongeren in Nieuwland en Oost .
Risicofactor
Bij een (criminele) groep willen horen, eerste feiten.
Activiteiten
Inrichten overleg (op basis van vrijwillige gegevensdeling) , verder verbeteren inzicht in elkaar interventies.
Resultaten korte termijn
Afstemming in casuïstiek en gezamenlijke analyses van trends.
Resultaten lange termijn
Minder instroom, verbetering samenwerking ketenpartners.
Uitvoering
Jongerenwerk, politie, PGA-team, V&C, vroegsignalering, partners sociaal domein.
Coördinatie
Procesregisseur Zorg en Veiligheid/ nieuw aan te trekken PGA-er.
Link met andere projecten
Aanpak risico-jongeren Nieuwland, vroegsignalering.
Nieuw beleid?
Nieuw.
Financiering
Cofinanciering gemeente (vroegsignalering) én PmG (extra inzet
Ouders van risico-jongeren worden geholpen met
Doelgroep
Secundaire preventie: kwetsbare jongeren en hun ouders.
Risicofactor
Bij een (criminele) groep willen horen, soms eerdere delicten.
Activiteiten
Trainingen als Ouders Tegendraadse Jeugd aanbieden aan ouders van jongeren die bij veiligheid in beeld zijn gekomen.
Resultaten korte termijn
Ouders doen mee aan trainingen en doen nieuwe inzichten op.
Resultaten lange termijn
Minder criminele instroom.
Uitvoering
Sociaal domein.
Coördinatie
Sociaal domein ism programma manager.
Link met andere projecten
Thema-tafel opgroeien, UP J&V.
Nieuw beleid?
Intensivering.
Financiering
Cofinanciering gemeente.
Tijdspad
Q1 2023 PvA, Q2 2023 uitvoering.
jongerenwerk en evt. basta-methodiek). Tijdspad
Q1 2023 PvA, Q2 2023 uitvoering.
Preventie met Gezag | Gemeente Schiedam
24
Tegengaan verder afglijden 4a. Basis op orde in de PersoonsGerichteAanpak (PGA)
4b. Aanpak rising stars vanuit PGA
Probleem
Probleem
Voor jongeren die al (verder) in de criminaliteit zijn beland is het niet eenvoudig om hun leven een andere draai te geven. Voor een effectieve aanpak is afstemming tussen verschillende domeinen nodig.
Doel
met gezagpartners (gezamenlijke analyse en gezamenlijk plan, samenwerken bij het bedenken van alternatieve afdoeningen etc.). Doelgroep
andere jongeren. Doel
Effectieve PGA-aanpak voor jonge criminelen die een gezichtsbepalende rol in de wijk spelen zodat hun
Jongeren die al op het Veiligheidshuis worden besproken een effectieve begeleiding bieden door optimaal samen te werken
Jonge criminelen spelen een grote rol als negatief rolmodel voor
criminaliteit stopt. Doelgroep
Tertiaire preventie: criminele jongeren.
Risicofactor
Eerdere feiten.
Activiteiten
Gezamenlijke analyse, PGA-aanpak, agendering op Veiligheidshuis.
Tertiaire preventie: jongeren die criminele feiten hebben gepleegd.
Resultaten korte termijn
Repressieve en preventieve inzet gemeente en partners.
Risicofactor
Eerdere feiten.
Resultaten lange termijn
Minder jonge aanwas, verbetering veiligheidsbeleving.
Activiteiten
Gebiedsgerichte samenwerking, voorstellen alternatieve
Uitvoering
Politie, VHH, RN, PGA-team.
afdoeningen, PGA-coördinatie vanuit gemeente.
Coördinatie
PGA-expert.
Resultaten korte termijn
Extra inzet PGA-coördinator, inzicht in elkaars interventies.
Link met andere projecten
Opgenomen in UP J&V.
Resultaten lange termijn
Minder recidive.
Nieuw beleid?
Intensivering.
Uitvoering
PGA-team, OM, VHH, RN, RvdK, JBRR.
Financiering
PmG (inzet PGA-expert).
Coördinatie
PGA-expert.
Tijdspad
Q1 werving, Q2 start.
Link met andere projecten
Overleg risico-jongeren.
Nieuw beleid?
Intensivering.
Financiering
PmG (extra inzet PGA gemeente, verdere investering basis op orde vanuit partners en gemeente zelf).
Tijdspad
Q1 werven, Q2 2023 uitvoering.
Preventie met Gezag | Gemeente Schiedam
25
4c. Familie-aanpak Probleem
Criminele families in Nieuwland en Oost dragen bij aan criminaliteit, onveiligheidsgevoelens, jonge aanwas en een sfeer van onaantastbaarheid.
Doel
Effectieve familie-aanpak.
Doelgroep
Tertiaire preventie: criminele families.
Risicofactor
Eerdere feiten.
Activiteiten
Gezamenlijke analyse en gezamenlijk aanpak i.s.m. Veiligheidshuis en RIEC.
Resultaten korte termijn
Zichtbare fysieke verbetering, activiteiten georganiseerd rondom locatie, communicatie-strategie opgesteld.
Resultaten lange termijn
Verbetering veiligheidsbeleving, minder jonge aanwas.
Uitvoering
Partners ZVHH, RIEC, V&C.
Coördinatie
Procesmanager Ondermijning.
Link met andere projecten
Opgenomen in UP Ondermijning.
Nieuw beleid?
Nieuw.
Financiering
PmG (reservering voor eventuele extra PGA inzet).
Tijdspad
Verwachting 2024.
Preventie met Gezag | Gemeente Schiedam
26
x
x
4c. Familie-aanpak
x
4b. Aanpak rising stars
x
x
4a. PGA: de basis op orde
x
x
3d. Outreachend aanbod ouders
x
x
3c. Risico-jeugd in beeld
x
x
3b. Aanpak risico-jongeren
x
x
3a. Vroegsignalering
Toezicht & Handhaving
2c. Bewustwording in de wijk
x
2b. Politie in de school
x
2a. Lessen scholen
1d. Wijboa-plus
x
1e. Pilot Safety First
1b. Begrenzen overlast
Veiligheid & Crisisbeheersing
Samenwerkingspartners Dit uitvoeringsplan is opgesteld samen met ketenpartners vanuit het jongerenwerk, de politie, OM, het Zorg- en Veiligheidshuis, de Reclassering Nederland, Jeugdbescherming Rotterdam Rijnmond en de Raad van de Kinderbescherming. Ook vanuit de gemeente zijn verschillende domeinen en partners betrokken. We willen daarbij specifiek de WijkOndersteuningsTeams noemen en het MVS-jeugdmodel. Dit is een nieuwe manier om de zorg voor kinderen dichtbij en passend te organiseren. We verwijzen niet door naar zorg waar dat nodig is, maar halen de zorg ‘erbij’. MVS Jeugdmodel De betrokkenheid bij de verschillende onderdelen vindt u in het schema hierna.
1c. Rolmodellen op straat
1a. Signal places
5. Wie
x
x
x
Gemeente
Zorg, Onderwijs, Ondersteuning
x
Welzijn, Sport, Participatie
x
Wijkzaken
x
x x
x
x x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
Stroomopwaarts
x
Leerrecht Beheer Openbare Ruimte
x x
x
x
x
x
Partners Gro-up Buurtwerk
x
x
Facilicom
x
Halt
x
x
x
x x
Mevis (jeugdzorg in wijkteams)
x
x
x
Politie Schiedam
x
x
x
x
x
x
JeugdBescherming Rotterdam Rijnmond Openbaar Ministerie
x
x
x x
x x
x
x
x
x
Raad van de Kinderbescherming
x
Reclassering (3RO)
x
x
x x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
RIEC Scholen Vroegsignalering
x
x
WijkOndersteuningsTeams
x
x
Woonplus YETS Zorg- en Veiligheidheidshuis
Preventie met Gezag | Gemeente Schiedam
x x
x
x x
x
x x
27
Aansturing We zien Preventie met Gezag als een versnelling op het werk dat we al deden om Schiedam een veilige plek te maken om in op te groeien. Dat betekent ook dat alle activiteiten die we met deze extra middelen doen een plek hebben in de reguliere uitvoeringsplannen van team Veiligheid en Crisisbeheersing. Voor Jeugd en Veiligheid en Zorg en Veiligheid betekent dit dat de plannen ook worden afgestemd met het sociaal domein, omdat het gezamenlijke uitvoeringsprogramma’s zijn. Om goed te kunnen aansluiten op de andere extra inzet in Nieuwland en Oost, plaatsen we Preventie met Gezag bínnen het Nationaal Programma Schiedam Nieuwland en Oost.
Opdracht: stuurgroep
Preventie met Gezag PvA
Nationaal Programma Schiedam Nieuwland en Oost Ambitiedocument Uitvoeringsplannen Veiligheid en Sociaal domein
Wonen Samenleven Werk Onderwijs Veiligheid
Preventie met Gezag | Gemeente Schiedam
Dit betekent dat er binnen de gemeente op twee niveaus wordt afgestemd: • Via het Nationaal Programma worden de twee wethouders die opdrachtgever zijn geïnformeerd, en de stuurgroep van stadspartners • Via de driehoek worden de plannen afgestemd met de burgemeester, het Openbaar Ministerie, en de politie. Verder wordt in de gezamenlijke staf-overleggen Jeugd en Veiligheid de voortgang van het programma steeds besproken.
28
Bemensing
Samenwerking gezagpartners
Omdat de uitvoering via reguliere lijnen loopt, is er geen programma-bureau. Wel is er een programma-manager die zorgt voor de coördinatie. Daarnaast zetten we een parttime communicatiestrateeg in om het team van Veiligheid en Crisisbeheersing te versterken bij communicatie (veiligheidsbeleving, bewustwording) en verantwoording. Tenslotte worden uit de middelen van dit programma een PGA-expert jeugd en staf voor de wijkboa-plus aangetrokken. Deze worden aangestuurd vanuit team Veiligheid en Crisisbeheersing.
In de samenwerking met de gezagpartners (Openbaar Ministerie, politie, 3RN, Jeugdbescherming Rotterdam Rijnmond en Raad van de Kinderbescherming) zetten we allereerst in op ‘de basis op orde’. Concreet betekent dat dat we in 2023 • Met deze partners werksessies organiseren over de aanpak van de groep risicojongeren in Nieuwland en wat we daar voor elkaar kunnen betekenen. • Kennis van elkaars interventies versterken, door een werkdocument op te stellen met de belangrijkste interventies, doelgroepen, en contactpersonen. • Extra aansluiting bij de gedragsinterventies van de Reclassering Nederland. • In gesprek met de collega’s van Leerrecht (begeleiding voortijdig schoolverlaters en leerplichtambtenaren) over vroegsignaleren van problemen en eventuele extra inzet vanuit de Raad van de Kinderbescherming en de Jeugdbescherming. Daarnaast gaan we op een kleine schaal samenwerken aan het begeleiden van taakstraffen voor jeugdigen met partners in Schiedam. Mogelijk wordt ook het project De Steigers daarbij betrokken. Met elk van deze partners werken we jaarlijks een a4 uit met de concrete samenwerkingsafspraken.
Preventie met Gezag | Gemeente Schiedam
29
6. Monitoring, leren, risico’s Monitoring resultaten korte en lange termijn
Rijker Verantwoorden
Landelijk werken de Preventie met Gezag-gemeenten aan een monitoring. Voor een overzicht van de indicatoren die we in Schiedam in 2023 gebruiken klik hier. Binnen de gemeente stemmen we af op de reguliere P&C-cyclus.
Verantwoording doen wij via de methode Rijker Verantwoorden. Dit houdt in dat we niet alleen proberen te vertellen welke resultaten we hebben behaald, maar ook hoe we tot onze probleemanalyse zijn gekomen, welke vragen we hebben, en hoe het proces verloopt. Naast de verantwoording aan het Ministerie van Justitie en Veiligheid vinden we het belangrijk om aan betrokken professionals en inwoners in de stad te laten zien wat we doen. Door ons als organisatie te laten zien aan onze doelgroepen, bouwen we draagvlak op en betrekken we hen bij het programma. Het vertellen van verhalen geeft iedere maatregel en ieder resultaat een gezicht.
Leren en programma-ontwikkeling Ook wordt met deze gemeenten gewerkt aan een gezamenlijke agenda met leer-vragen, o.a. op het gebied van informatiedeling. Lokaal zetten we in 2023 onderzoeksbudget in om onze informatiepositie verder te verbeteren (ondermijningsbeeld Oost), om de werkwijze van onze jongerenwerk-partijen verder te laten toetsen (Ecorys Yets), en om ons te ondersteunen bij het opzetten van een monitoring op casuïstiek niveau, geïnspireerd door het factoren-model. We maken zoveel mogelijk gebruik van interventies die goed beschreven zijn en liefst ook wetenschappelijk getoetst. We gebruiken de volgende methodieken: Preventief Interventie Team (in Schiedam; Vroegsignalering), Basta, Alleen jij Bepaalt, ITB (intensieve traject begeleiding), 4D (domen, denken, durven, doen), Talentscan. In het komende jaar werken we aan een overzicht hiervan.
Preventie met Gezag | Gemeente Schiedam
30
Bijlage Annex | Financiën Annex || Overzicht activiteiten Annex ||| Monitoring nnex ||| Justitiële A samenwerkingspartners
Preventie met Gezag | Gemeente Schiedam
31
Annex I Financiën Budget Doel
Interventie
2022
2023
2024
2025
2026
Totaal
75.000 30.000 0 200.000 140.000 80.000
75.000 30.000 0 200.000 280.000 80.000
75.000 30.000 0 200.000 280.000 80.000
37.500 15.000 0 200.000 140.000 40.000
262.500 105.000 0 800.000 840.000 280.000
0 70.000 25.000 0 0
0 70.000 25.000 0 0
0 70.000 25.000 0 0
0 35.000 25.000 0 0
0 245.000 100.000 0 0
0 200.000 0 0 0 20.000 38.000 70.000 0 0 0
0 200.000 0 0 0 20.000 0 0 0 0 30.000
0 200.000 0 0 0 20.000 0 0 0 0 30.000
0 200.000 0 0 0 10.000 0 0 0 0 15.000
0 800.000 0 0 0 70.000 38.000 70.000 0 0 75.000
1. Jongeren voelen zich veiliger op straat en zien daar positieve rolmodellen 1a. Signal places 1b. Begrenzen overlast 1c. Positieve rolmodellen op straat 1d. Wijkboa plus zorg voor contact met bewoners 1e. Jongeren aan de slag bij veiligheid
Communicatie adviseur o.a. signal places Extra inzet acties Hotspot aanpak Extra inzet jongerenwerk Wijkboa Safety first
PM PM
2. Jongeren en hun omgeving worden weerbaarder tegen criminaliteit 2a. Doorgaande leerlijn
2b. Politie in de school 2c. Bewustwording en voorlichting in de wijk
Weerbaarheid via lessen Weerbaarheid via lessen intens Pilot TMI ilex Extra inzet wijkagent OM en partners
3. Risico-jongeren worden tijdig gezien en geholpen 3a. Vroegsignalering 3b. Aanpak risico-jongeren
3c. Overleg risico jongeren 3d. Outreachend aanbod ouders
Aanscherpen aanpak Nieuwland: coaching Aansluiting vroegsignalering Intensiveren Nieuwland: projectleiding Samenwerking just partners Nieuwland-groep Extra activiteiten jongeren Next society: terug naar werk Schuldenaanpak huurteam Samenwerking met just partners bij taakstraffen Overleg first offenders Trainen ouders jeugd
PM
PGA aanpak coördinator Inzicht gezamenlijke interventies met just partners Expert jeugd Aanpak criminele familie
PM
0 0 90.000
0 0 90.000 75.000
0 0 90.000 75.000