Bijlage Uitvoeringsplan Dementievriendelijk Schiedam - Juni 2021

UITVOERINGSPLAN Dementievriendelijk Schiedam

Terugblik 2019 – 2020 Vooruitblik 2021 – 2022

Uitvoeringsplan Dementievriendelijk Schiedam Terugblik 2019 – 2020 / Vooruitblik 2021 – 2022

Mei 2021 2

Uitvoeringsplan Dementievriendelijk Schiedam Terugblik 2019 – 2020 / Vooruitblik 2021 – 2022

Inhoudsopgave Voorwoord

5

1 Inleiding

7

1.1 1.1.1 1.1.2 1.1.3 1.1.4

Aanleiding Motie Schiedam als dementievriendelijke gemeente Beleid Inclusieve stad Certificaat Dementievriendelijke gemeente

2 Feiten en cijfers over dementie 2.1 2.1.1 2.1.2 2.2 2.3 2.4 2.4.1 2.4.2 2.5

7 7 7 7 8

9

Wat is dementie? Welke stoornissen veroorzaakt dementie? Hoeveel mensen lijden aan dementie? Wat is de impact van dementie? Wat is het risico op dementie? Hoe vaak komt dementie in Schiedam voor? Hoe gaat de samenleving om met dementie? Wat is een dementievriendelijke gemeenschap? Wat is een dementievriendelijke gemeente?

9 9 9 10 10 11 11 11 12

3 Uitvoeringsplan Dementievriendelijk Schiedam

13

3.1 3.1.1 3.1.2 3.1.3

De opbouw van het uitvoeringsplan Dementievriendelijk Schiedam Toelichting thema 1 - Participeer in een dementienetwerk Toelichting thema 2 - Vergroot de kennis over dementie Toelichting thema 3 - Maak begeleiding op maat mogelijk

13 13 14 14

4 Overzicht 1 – Terugblik 2019 - 2020

17

5 Overzicht 2 – Vooruitblik 2021 - 2022

21

3

Uitvoeringsplan Dementievriendelijk Schiedam Terugblik 2019 – 2020 / Vooruitblik 2021 – 2022

4

Uitvoeringsplan Dementievriendelijk Schiedam Terugblik 2019 – 2020 / Vooruitblik 2021 – 2022

Voorwoord Op 21 september 2020 heb ik uit handen van Anneke Nadorp-Van Leeuwen, bestuurslid van Alzheimer Nederland het certificaat Dementievriendelijke gemeente voor de gemeente Schiedam ontvangen. De toekenning hiervan is de uitkomst geweest van het indienen van een aanvraag waarin we de activiteiten hebben gepresenteerd die Schiedam onderneemt om een dementievriendelijke gemeente te bevorderen. De motivatie om dit certificaat was onder meer de motie Schiedam als dementievriendelijke gemeente die de raad in juli 2018 heeft aangenomen. In deze motie verzoekt de raad het college te onderzoeken of de gemeente het label dementievriendelijke gemeente kan behalen. Het onderwerp heeft al enige tijd onze gezamenlijke aandacht. In overleggen met maatschappelijke partners over kwetsbare ouderen komt het als thema steeds naar voren. Zoals in de afgesloten Convenanten van de gemeenten Maassluis-Vlaardingen-Schiedam met DSW Zorgverzekeraar / Zorgkantoor DSW. En lokaal in de overleggen met Argos Zorggroep en Frankelandgroep in het kader van het Pact Wonen en Zorg Schiedam. Ínmiddels is algemeen bekend dat de samenleving vergrijst. Niet alleen komen er meer ouderen, maar ze worden ook ouder. Daarmee neemt ook het aantal ouderen met dementie toe in de komende decennia.

Uit onderzoek van ABF Research, uitgevoerd in 2019 in opdracht van Alzheimer Nederland, blijkt dat er in Schiedam in 2020 1.200 ouderen met dementie zijn. Dit aantal loopt op van 1.500 in 2030 tot 2.300 in 2050. Deze ouderen met dementie blijven zo lang mogelijk zelfstandig wonen, al dan niet in geclusterde woonvormen. Pas in de laatste fase van de ziekte krijgen ze een plek in een verpleeghuis. Dit betekent dat de samenleving als geheel zich moet voorbereiden op deze groep ouderen met dementieverschijnselen in meer of mindere mate. Als recent benoemde Dementievriendelijke Gemeente Schiedam leveren we hieraan een bijdrage op de drie centrale thema’s: 1. Participeer in een dementienetwerk. 2. Vergroot de kennis over dementie. 3. Maak begeleiding op maat mogelijk. In dit uitvoeringsplan staat beschreven wat we tot nu toe op dit gebied in 2019-2020 gedaan hebben en wat we ons voorgenomen hebben nog te doen in 2021-2022. Ik hoop dat het een ieder ook inspireert om een of meer van de gratis korte online trainingen (10-15 minuten) te doen die u kunt vinden op www.samendementievriendelijk.nl. Patricia van Aaken, wethouder gemeente Schiedam

5

Uitvoeringsplan Dementievriendelijk Schiedam Terugblik 2019 – 2020 / Vooruitblik 2021 – 2022

Bron: samendementievriendelijk.nl

6

Uitvoeringsplan Dementievriendelijk Schiedam Terugblik 2019 – 2020 / Vooruitblik 2021 – 2022

1

Inleiding

1.1 Aanleiding 1.1.1 Motie Schiedam als dementievriendelijke gemeente Juli 2018 heeft de raad de motie Schiedam als dementievriendelijke gemeente aangenomen. In deze motie verzoekt de raad het college te onderzoeken of:  de gemeente als zodanig het label dementievriendelijke gemeente kan behalen;  deelname aan de gratis online cursussen over dementie kan worden gepromoot, voor bestuurders, ambtenaren, ondernemers en burgers;  de link naar de website ‘samendementievriendelijk.nl’ kan worden geplaatst op de gemeentelijke website.

1.1.2 Beleid In haar beleid streeft Schiedam naar een inclusieve stad. Doel is dat iedere Schiedammer, ongeacht geslacht, seksuele geaardheid, afkomst, religie, levensovertuiging of beperking, zichzelf kan zijn in de samenleving en daar volwaardig deel van uit kan maken. Dit streven sluit aan bij het VN-Verdrag over de rechten van personen met een handicap. Op 13 december 2006 hebben de Verenigde Naties dit verdrag aangenomen. Nederland heeft het verdrag op 30 maart 2007 ondertekend en op 14 juni 2016 geratificeerd. In het verdrag staat wat de Nederlandse overheid dient te realiseren om de positie, kansen en rechten van personen met een beperking te verbeteren, beschermen en waarborgen. Het verdrag is gericht op mensen met langdurige lichamelijke, mentale, verstandelijke of zintuigelijke beperkingen. In overleggen met maatschappelijke partners over kwetsbare ouderen komt het thema dementie ook steeds naar voren. Zoals in de afgesloten Convenanten van de gemeenten Maassluis-Vlaardingen-Schiedam met DSW Zorgverzekeraar / Zorgkantoor DSW. En lokaal in de overleggen met Argos Zorggroep en Frankelandgroep in het kader van het Pact Wonen en Zorg Schiedam. Het nieuwe Convenant MVS-DSW 2021-2022 heeftonder meer als doelstelling het versterken keten van zorg voor ouderen in het algemeen en dementie in het bijzonder.

Met ingang van 2021 participeert de gemeente Schiedam dan ook in de uitvoering van de Werkagenda Regiovisie Zorg voor ouderen van DSW. In de hele keten van zorg voor ouderen wordt hierbij specifiek aandacht geschonken aan de zorg voor ouderen met dementie. Preventie, netwerkzorg en voldoende nieuwe woonvormen en intramurale plekken hebben daarbij de aandacht.

1.1.3 Inclusieve stad De uitwerking van de motie Schiedam als dementievriendelijke gemeente door het college kan dan ook beschouwd worden als een bouwsteen voor een inclusieve stad. Om een dementievriendelijke gemeente te zijn moeten er drie stappen gezet worden, te weten:

7

Uitvoeringsplan Dementievriendelijk Schiedam Terugblik 2019 – 2020 / Vooruitblik 2021 – 2022

1. Participeren in een dementienetwerk. 2. Het vergroten van de kennis over dementie. 3. Begeleiding op maat mogelijk maken. In dit uitvoeringsplan staat wat we al gedaan hebben en wat we nog gaan doen in de komende tijd. Op basis van wat reeds gerealiseerd is, hebben we in 2020 het vignet voor dementievriendelijke gemeente aangevraagd bij Alzheimer Nederland.

1.1.4 Certificaat Dementievriendelijke gemeente Op Wereld Alzheimer Dag, 21 september 2020, heeft wethouder Van Aaken het certificaat Dementievriendelijke Gemeente Schiedam ontvangen. Dit certificaat werd aan haar overhandigd door mevrouw Nadorp, bestuurslid van Alzheimer Nederland – afdeling Nieuwe Waterweg Noord. Het certificaat vindt u op pagina 2. In dit uitvoeringsplan staan nog de volgende onderwerpen nader beschreven:  Feiten en cijfers over dementie.  Uitvoeringsplan Dementievriendelijk Schiedam. o Overzicht 1 – Terugblik 2019 – 2020. o Overzicht 2 – Vooruitblik 2021 – 2022.

Bron: www.alzheimer-nederland.nl

8

Uitvoeringsplan Dementievriendelijk Schiedam Terugblik 2019 – 2020 / Vooruitblik 2021 – 2022

2

Feiten en cijfers over dementie

2.1 Wat is dementie? Dementie is een ziektebeeld waarbij de geestelijke vermogens ernstig zijn afgenomen. Als gevolg hiervan kan iemand dagelijkse handelingen, die voorheen moeiteloos werden gedaan, minder goed of niet meer uitvoeren. Het gaat dan om handelingen als zich aankleden, het bereiden van voedsel, correcte inname van medicatie, of het betalen van rekeningen. De meest voorkomende vorm van dementie is de ziekte van Alzheimer (70%), gevolgd door vasculaire dementie (16%). Mensen met dementie leven gemiddeld 8 jaar met de ziekte. Gedurende het ziekteproces neemt zowel het aantal als de ernst van de klachten toe. Er is geen genezing mogelijk voor dementie. Uiteindelijk overlijdt een patiënt, niet aan de gevolgen van dementie zelf, maar aan de gevolgen van het hebben van dementie. Bijvoorbeeld door verminderde weerstand of valongelukken. Dementie is na kanker en hart- en vaatziekten de meest voorkomende doodsoorzaak in Nederland.

2.1.1 Welke stoornissen veroorzaakt dementie? Mensen met dementie hebben last van één of meerdere van de volgende stoornissen:  Geheugenstoornissen.  Taalproblemen in woord of schrift (afasie).  Problemen met het uitvoeren van complexe handelingen (apraxie).  Problemen met het herkennen van voorwerpen (agnosie).  Problemen met logisch denken, plannen, organiseren en uitvoeren van activiteiten (stoornis in uitvoerende functies).  Aandachts- of concentratieproblemen of verminderde mentale verwerkingssnelheid.  Stoornissen in het denken in beelden (visueel-ruimtelijk denken) of het tekenen of namaken van voorwerpen (visuoconstructieve vaardigheden). Er is pas sprake van dementie als bovenstaande symptomen in ernst toenemen en niet door een ander ziektebeeld zijn te verklaren, zoals een delier, een depressie of schizofrenie. Gedurende de ziekte komen vaak ook andere symptomen en ziektebeelden voor, zoals:  Desoriëntatie in tijd, plaats of persoon.  Stemmings- of gedragsveranderingen, zoals depressie- en/of angstklachten, lusteloosheid (apathie), hyperactiviteit, rusteloos gedrag en agitatie, wanen en hallucinaties.  Lichamelijke problemen, zoals algehele verzwakking, ontstekingen, incontinentie en pijnklachten.

2.1.2 Hoeveel mensen lijden aan dementie? In Nederland hebben in 2020 ruim 280.000 mensen dementie.  Hiervan zijn er 12.000 jonger dan 65 jaar.  Hiervan wonen er ruim 80.000 in verpleeg- of verzorgingshuizen.  Hiervan hebben er ruim 100.000 nog geen diagnose.

9

Uitvoeringsplan Dementievriendelijk Schiedam Terugblik 2019 – 2020 / Vooruitblik 2021 – 2022

Ieder uur krijgen vijf mensen in Nederland dementie. Erkenning duurt echter lang. Gemiddeld duurt het 14 maanden voordat de diagnose wordt gesteld. Bij jonge mensen duurt dit gemiddeld meer dan vier jaar. Het aantal mensen met dementie zal als gevolg van de vergrijzing in de toekomst explosief stijgen naar meer dan een half miljoen in 2040. Tot 2050 zal het aantal mensen met dementie verder oplopen naar ruim 620.000.

2.2 Wat is de impact van dementie? Dementie is volgens artsen en onderzoekers de volksziekte met de hoogste ziektelast voor de patiënt. Dementie is ook de volksziekte met de hoogste zorgkosten. In 2017 zijn de kosten voor dementiezorg € 9,3 miljard. Dit komt overeen met 9,5% van de totale kosten in de Nederlandse gezondheidszorg. Zo’n 60% van de zorgkosten voor mensen met dementie, ging in 2017 naar intramurale zorg (voornamelijk verpleeghuizen). Ongeveer 74% van de mensen met dementie woont thuis en wordt verzorgd door hun naaste familie en/of omgeving, de zogenaamde mantelzorgers. Er zijn ongeveer 350.000 mantelzorgers van mensen met dementie. Maar liefst 31% van de mantelzorgers zorgt meer dan 40 uur per week voor zijn naaste. Ongeveer 36% combineert de mantelzorg met een baan. De gemiddelde leeftijd ligt op 64 jaar, en 72% is vrouw. Ruim de helft (52%) van de mantelzorgers van mensen met dementie is zwaar belast. 3% van de mantelzorgers is zelfs overbelast. Als de mantelzorger de ondersteuning van iemand met dementie niet meer aankan, is dat een belangrijke reden voor opname in een verpleegof verzorgingshuis. Tegenover de sterke toename van mensen met dementie staat de afname van de beroepsbevolking. In 2019 zijn er 42 potentieel werkenden op iedere dementiepatiënt. In 2050 zijn dat er naar verwachting nog maar 17.

2.3 Wat is het risico op dementie? Leeftijd is de belangrijkste risicofactor voor dementie. De kans op dementie neemt sterk toe met de leeftijd.  Ruim 8% van de mensen boven de 65 jaar heeft dementie.  Ruim 25% van de mensen boven de 80 jaar heeft dementie.  Ruim 40% van de mensen boven de 90 jaar heeft dementie. De kans is 1 op 5 dat iemand in zijn leven dementie krijgt. Bij vrouwen is dit 1 op 3, doordat de levensverwachting van vrouwen hoger is. Bij mannen 1 op de 7. Erfelijke vormen van dementie zijn zeldzaam. Deze vormen van dementie treffen mensen vaak al ver voor het 65e levensjaar. Iemand met een eerstegraads familielid (ouder, broer of zus) die na het 65e levensjaar dementie kreeg, heeft zelf slechts een klein verhoogd risico

10

Uitvoeringsplan Dementievriendelijk Schiedam Terugblik 2019 – 2020 / Vooruitblik 2021 – 2022

op de ziekte. De zeven belangrijkste beïnvloedbare risicofactoren van dementie zijn: 1. Lage mentale activiteit (tijdens het leven weinig uitdagingen in werk, hobby, sociale activiteiten en opleiding). 2. Roken. 3. Weinig bewegen. 4. Depressie. 5. Hoge bloeddruk (vanaf middelbare leeftijd). 6. Diabetes. 7. Sterk overgewicht (vanaf middelbare leeftijd).

2.4 Hoe vaak komt dementie in Schiedam voor? Uit een onderzoek van ABF Research uit 2019, verricht in opdracht van Alzheimer Nederland, staan in de onderstaande tabel de prognoses voor de periode 2020 – 2050. 2020

2025

2030

2040

2050

Nederland

280.000

330.000

390.000

520.000

620.000

Schiedam

1.200

1.300

1.500

2.100

2.500

2.4.1 Hoe gaat de samenleving om met dementie? De beeldvorming rond dementie is overwegend negatief. Dat blijkt ook uit onderzoek. Vaak wordt gefocust op de laatste fase van het ziekteproces, terwijl deze periode relatief een klein deel uitmaakt van het totale proces (gemiddeld twee van de totale acht tot tien jaar). Men gaat te vaak voorbij aan het gegeven dat mensen met dementie nog vele jaren zelf in staat zijn om regie te houden en hun kwaliteiten in te zetten. Uiteraard zijn er aan dementie veel en grote problemen verbonden maar dat wil niet zeggen dat alles kommer en kwel is. Op diverse verrassende wijzen en in verschillende vormen wordt getracht om het taboe rond dementie te doorbreken. Dit gebeurt al op verschillende plekken in diverse dementievriendelijke gemeenten.

2.4.2 Wat is een dementievriendelijke gemeenschap? In een dementievriendelijke gemeenschap kunnen mensen met allerlei soorten geheugenproblemen, zoals dementie, gewoon mee blijven doen in de samenleving. Zo kunnen mensen met dementie hun leven blijven leiden zoals ze dat al deden en worden ze geaccepteerd door hun omgeving. Een dementievriendelijke samenleving zorgt er ook voor dat mantelzorgers zich gesteund voelen. Inwoners en lokale organisaties en partijen werken samen aan allerlei initiatieven die de levenskwaliteit van deze groep kwetsbare mensen vergroot. Ervaring leert om daarbij vooral gebruik te maken van lokale energie.

11

Uitvoeringsplan Dementievriendelijk Schiedam Terugblik 2019 – 2020 / Vooruitblik 2021 – 2022

2.5 Wat is een dementievriendelijke gemeente? In een dementievriendelijke gemeente:  kunnen mensen met dementie zo lang mogelijk mee blijven doen in de samenleving;  maakt de gemeente begeleiding op maat mogelijk voor mensen met dementie en hun mantelzorgers;  vergroot de gemeente de kennis van dementie binnen de eigen organisatie en de gemeenschap, bijvoorbeeld door het aanbieden van trainingen Omgaan met dementie.1

1

Gegevens afkomstig uit factsheets van Alzheimer Nederland en de website www.samendementievriendelijk.nl

12

Uitvoeringsplan Dementievriendelijk Schiedam Terugblik 2019 – 2020 / Vooruitblik 2021 – 2022

3

Uitvoeringsplan Dementievriendelijk Schiedam

3.1 De opbouw van het uitvoeringsplan Dementievriendelijk Schiedam Het uitvoeringsplan is opgebouwd rondom de drie thema’s die centraal staan bij het bevorderen van een dementievriendelijke gemeente: 1. Participeer in een dementienetwerk. 2. Vergroot de kennis over dementie. 3. Maak begeleiding op maat mogelijk. Op basis van deze thema’s en de voortgang hierbij in 2019-2020 is aan de gemeente Schiedam het certificaat Dementievriendelijke Gemeente toegekend door Alzheimer Nederland op Wereld Alzheimer Dag 2020 (21 september). In dit hoofdstuk lichten we eerst de thema’s kort toe. In twee overzichten die hierna volgen staan de activiteiten beschreven die uitgevoerd zijn, die we nu doorlopen en die nog in de planning staan. Naast deze specifiek op dementie gerichte activiteiten zet de gemeente Schiedam zich in bredere zin in voor ouderen op diverse gebieden. Zoals bijvoorbeeld met het beweeg- en sportaanbod voor 55+ of het aanbod aan ontmoetingsgelegenheden voor senioren. Deze vallen buiten het kader van dit uitvoeringsplan, maar dragen ook bij aan het voorkomen of uitstellen van dementie of verzachten van de gevolgen ervan.

3.1.1 Toelichting thema 1 - Participeer in een dementienetwerk Gewenst: Een dementienetwerk is een (regionaal) samenwerkingsverband van partners in zorg, wonen en welzijn. Het doel is om goede, samenhangende begeleiding en ondersteuning te realiseren voor mensen met dementie en hun mantelzorgers. De kennis van de gemeente op het gebied van wijkgericht wonen, werken en samenleven is vaak hard nodig. De onderstaande fases kunnen onderscheiden worden binnen het proces dat iemand doorloopt vanaf het moment van het ‘niet pluis’-gevoel tot de laatste levensfase en nazorg.

In de praktijk betekent dit dat inzet vanuit verschillende opeenvolgende en soms overlappende wetten vereist is. Van Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en Zorgverzekeringswet (Zvw) naar Wet langdurige zorg (Wlz). Hierin zijn de gemeente

13

Uitvoeringsplan Dementievriendelijk Schiedam Terugblik 2019 – 2020 / Vooruitblik 2021 – 2022

Schiedam en DSW de belangrijkste financiers van welzijn en zorg. De professionele uitvoerende organisaties zijn vaak op regionaal niveau georganiseerd. Het ligt dan ook voor de hand dat er al lang en intensief samenwerking is bij de ouderenzorg. Dat blijkt ook uit het overzicht van netwerken waarin de gemeente Scheidam deelneemt. De aandacht voor dementie is daarin groeiende.

3.1.2 Toelichting thema 2 - Vergroot de kennis over dementie Gewenst: Het bevorderen van kennis over het herkennen van en het omgaan met dementie is essentieel voor het creëren van een dementievriendelijke samenleving. De gemeente kan hier een belangrijke bijdrage aan leveren. In de eerste plaats door de eigen medewerkers te trainen. En daarnaast inwoners, bedrijven en organisaties in de eigen gemeente te stimuleren en faciliteren een (online) training te volgen. Uit een inventarisatie blijkt dat een groot aantal zorg- en welzijnsorganisaties al een trainingsaanbod voor professionals, vrijwilligers en/of mantelzorgers verzorgen. Onder meer bij Argos Zorggroep/Oproepcentrale, Frankelandgroep, Seniorenwelzijn MVS, Minters Mantelzorg en Vrijwillige Palliatieve Terminale Zorg (VPTZ) is dat het geval. Naast de voorlichting en training vanuit Alzheimer Nederland/Nieuwe Waterweg Noord in het kader van Dementievriendelijke Gemeente kan ook een beroep gedaan worden op deze organisaties. Zo hebben in 2020 verkennende gesprekken plaatsgevonden met Frankelandgroep om een training te verzorgen voor WOT-medewerkers. De intentie was om vanaf 2020 flink in te zetten op voorlichting en training over dementie, zowel intern en extern. Daarover waren al de eerste afspraken gemaakt, maar corona heeft tot uitstel van de plannen geleid.

Enerzijds zijn initiatieven op dit vlak komen te vervallen vanwege andere prioriteiten bij organisaties. Anderzijds, met name bij de ouderenorganisaties, is het trainingsaanbod in digitale vorm niet populairen willen ze ook nog geen fysieke ontmoetingen organiseren.

3.1.3 Toelichting thema 3 - Maak begeleiding op maat mogelijk Gewenst: Goede begeleiding op maat is belangrijk voor mensen met dementie en hun mantelzorgers. Is hier in de gemeente voldoende aandacht voor? Het is belangrijk dat in beleid en uitvoering rekening wordt gehouden met verschil in persoonlijke wensen, behoeften en omstandigheden, zodat begeleiding op maat kan worden geboden. Enkele aandachtspunten zijn daarbij:  Tijdige diagnose.  Casemanagement.  Thuiszorg, dagbesteding en woonvoorzieningen.  Steun voor mantelzorgers (bijv. respijtzorg). Er zijn al eerder twee overzichten opgesteld van activiteiten op dit gebied. Het eerste overzicht betreft het Regionaal Meerjarenbeleidsplan Zorg en Ondersteuning van Mensen met Dementie 2018-2020. Dit overzicht is verschenen na een onderzoek door het Geriatrisch Netwerk NWN. Het tweede is het Overzicht aanbod Respijtzorg 2020, opgesteld door het Netwerk Informele en Respijt Zorg NWN. Beide documenten zijn op de webpagina over dementie van de gemeente Schiedam geplaatst.

14

Uitvoeringsplan Dementievriendelijk Schiedam Terugblik 2019 – 2020 / Vooruitblik 2021 – 2022

In de volgende overzichten zijn de meest opvallende activiteiten op het gebied van dementie in Schiedam opgenomen. Het zijn veelal doorlopende activiteiten. Echter door corona zijn diverse groepsactiviteiten niet doorgegaan. Wel houden medewerkers van organisaties zoveel mogelijk op individuele basis contact met cliënten en zijn telefoonhulplijnen opgezet.

15

Uitvoeringsplan Dementievriendelijk Schiedam Terugblik 2019 – 2020 / Vooruitblik 2021 – 2022

16

Uitvoeringsplan Dementievriendelijk Schiedam Terugblik 2019 – 2020 / Vooruitblik 2021 – 2022

4

Overzicht 1 – Terugblik 2019 - 2020

Activiteiten in 2019 en 2020 die uitgevoerd zijn. Sommige zijn eenmalig, andere lopen al enkele jaren en vinden ook plaats in 2021 en verder

Nadere omschrijving

Thema 1 - Participeer in het dementienetwerk Tot 2019 bestond het Geriatrisch Netwerk NWN. Dit netwerk werd ondersteund door de Zorgorganisatie Eerste Lijn (ZEL). Lid waren met name organisaties uit de zorgwereld. De gemeente Schiedam nam deel aan dit netwerk. Het netwerk is opgeheven en in de plaats daarvan is het project Kwetsbare Ouderen gekomen als netwerk (zie volgende activiteit).

Het Geriatrisch Netwerk heeft in 2018 wel nog een onderzoek uitgevoerd naar het aanbod in de hele keten van zorg voor dementerenden (Wmo-Zvw-Wlz). Dit heeft geresulteerd in het Regionaal Meerjarenbeleidsplan Zorg en Ondersteuning t.b.v. Mensen met Dementie 2018-2020. ZEL is een non-profit advies- en ondersteuningsbureau voor eerstelijnsorganisaties in de zorg van de regio’s Westland – Schieland - Delfland (WSD).

Convenant MVS-DSW 2017-2020 – Doelstelling o.a.: Versterken keten van zorg voor ouderen in het algemeen en dementie in het bijzonder. Hierop aansluitend: Regionaal Project Kwetsbare Ouderen 2019-2020 – O.a. deelpilots Sterke basis in de wijk – Bevorderen samenwerking tussen huisartsen- wijkverpleegkundigen-wijkteams.

Netwerk Informele en Respijt Zorg NWN – Jaarlijks organiseert dit netwerk zes bijeenkomsten. Lid van het netwerk zijn met name organisaties die het aanbod op het gebied van welzijn en de Wmo organiseren. De MVS-gemeenten zijn initiatiefnemer en lid.

De resultaten van de deelpilots bij het Regionaal Project Kwetsbare Ouderen kunnen bij succes ook ingezet bij de andere aan het project deelnemende gemeenten uit de regio’s Westland – Schieland – Delfland (WSD). Op 30 januari en 31 maart 2020 waren twee Symposia Kwetsbare ouderen – een regionale teamprestatie gepland voor de presentatie van de resultaten van diverse pilots aan bestuurders, managers en professionals in de zorg waaronder gemeenten. De eerste bijenkomst heeft plaatsgevonden. De tweede is echter komen te vervallen i.v.m. de corona-maatregelen. De bijeenkomsten werden tot en met 2020 georganiseerd door de Oproepcentrale van Argos Zorgroep i.s.m. de MVS-gemeenten. In 2019 is door het NIRZ een Overzicht aanbod Respijtzorg opgesteld met daarin

17

Uitvoeringsplan Dementievriendelijk Schiedam Terugblik 2019 – 2020 / Vooruitblik 2021 – 2022

alle aanbod in de regio MVS op het gebied van informele en respijtzorg.

Thema 2 - Vergroot de kennis over dementie Fototentoonstelling MA in Stedelijk Museum Schiedam van 10-112018 t/m 3-3-2019: a) Informatiefolder voor bezoekers over de mogeliikheden om hulp in te schakelen bij dementie. b) DSW heeft 500 (à € 10) toegangskaarten gesponsord en onder haar medewerkers en externe contacten verspreid.

Foto’s van de moeder van Hugo Borst, gemaakt door Margi Geerlings. Zijn moeder leed aan Alzheimer. De folder is door DSW i.s.m. de gemeente Schiedam ontwikkeld.

Project Chaos in de Bovenkamer – Ontwikkeling van een informatie- en doeboek over dementie voor kinderen van 9 - 12 jaar.

Dit initiatief is uitgevoerd door Stichting Flagen uit Vlaardingen. De financiering kwam tot stand met subsidies van de MVSgemeenten en bijdragen van o.a. het Fonds Schiedam-Vlaardingen, Frankelandgroep, Argos Zorggroep en de Zonnehuisgroep in Vlaardingen. Deze organisaties geven dit boekje aan kinderen die op bezoek komen bij hun grootouders die dementie hebben.

Online basistraining Goed omgaan met dementie & voorlichtingsbijeenkomst van Alzheimer NWN bij ambtenaren in 2019:  Team Zorg, Welzijn en Sport  Team Onderwijs en Jeugd  Team Wijkontwikkeling

Van de 49 medewerkers van deze teams hebben er 41 de online basistraining gedaan en 20 de voorlichtingsbijeenkomst bijgewoond.

Expertmeeting Dementievriendelijk Bouwen in 2020 bij de Afdeling Ruimtelijke Ontwikkeling en Beleid van de gemeente Schiedam.

In het Plan van Aanpak Langer Zelfstandig Wonen Schiedam (in 2019 vastgesteld door het college) wordt er aandacht gevraagd voor dementievriendelijk bouwen en wonen. In dat kader is deze expertmeeting georganiseerd door de Werkgroep Wonen en Zorg van de gemeente Schiedam i.s.m Van Veen Architecten uit Rotterdam. Een bureau dat gespecialiseerd is in het ontwerpen van dementievriendelijke gebouwen en omgevingen.

Thema 3 - Maak begeleiding op maat mogelijk In 2018-2019: Project Aanpak voor personen met verward gedrag.

18

Uitvoeringsplan Dementievriendelijk Schiedam Terugblik 2019 – 2020 / Vooruitblik 2021 – 2022

Hierbij is eveneens aandacht geweest voor mensen die ten gevolge van dementie verward gedrag vertonen. Medewerkers van onder meer de WOT’s zijn hierin getraind. Lopend: Inzet ouderenadviseurs en ambulant ouderenwerkers Seniorenwelzijn MVS Lopend: Inzet consulenten Mantelzorgondersteuning Minters Lopend: Inzet casemanagers dementie van Careyn, Frankelandgroep em Argos Zorggroep Lopend: Maandelijkse bijeenkomsten in Alzheimer Café bij Frankeland door Alzheimer Nederland NWN

De groepsbijeenkomsten zijn opgeschort gedurende de coronaperiode.

Lopend: Laagdrempelige dagbesteding Visiteclubs (Plus) van Seniorenwelzijn MVS en Frankelandgroep

De groepsbijeenkomsten zijn opgeschort gedurende de coronaperiode.

Lopend: Geïndiceerde dagbesteding voor dementerenden van Frankelandgroep en Argos Zorggroep

De groepsbijeenkomsten zijn opgeschort gedurende de coronaperiode.

Lopend: Cognitief bewegen door Seniorenwelzijn MVS

De groepsbijeenkomsten zijn opgeschort gedurende de coronaperiode.

Lopend: Inzet vrijwilligers in de thuissituatie via de Oproepcentrale Argos Zorggroep Lopend: Aanbod Logeermogelijkheid (via indicatie Wmo)

In 2021 wordt nader onderzoek gedaan naar de wensen en behoeften naar dit aanbod. Onder welke voorwaarden willen o.a. ouderen met dementie en hun mantelzorgers hiervan gebruik maken.

Lopend: Plan van aanpak Langer Zelfstandig Wonen Schiedam – Realiseren van meer (kleinschalige) woonvormen voor dementerenden en bevorderen van een dementievriendelijke omgeving. In 2019-2020: Verbouwing voormalig Zusterhuis door Stepping Stones tot een kleinschalige woonvoorziening voor dementerenden, Villa van Oranje. Lopend: Crisisdienst Careyn Voor crisissituaties is in samenwerking met DSW de Careyn Crisisdienst ontwikkeld en ingericht vanaf 2017. Deze is gericht op kwetsbare ouderen in de thuissituatie.

19

Careyn zorgt in samenspraak met een betrokken huisarts voor triage en toeleiding naar respijtzorg of een passend crisisbed. De dienst treedt op bij onverwacht uitvallen van mantelzorg of onverwacht ontstaan van een crisissituatie bij een patiënt na kantooruren.

Uitvoeringsplan Dementievriendelijk Schiedam Terugblik 2019 – 2020 / Vooruitblik 2021 – 2022

20

Uitvoeringsplan Dementievriendelijk Schiedam Terugblik 2019 – 2020 / Vooruitblik 2021 – 2022

5

Overzicht 2 – Vooruitblik 2021 - 2022

(Nieuwe) activiteiten in 2021 – 2022

Nadere omschrijving

Thema 1 - Participeer in een dementienetwerk Convenant MVS-DSW 2021-2022 – Doelstelling o.a.: Versterken keten van zorg voor ouderen in het algemeen en dementie in het bijzonder. Hierop aansluitend: Met ingang van 2021 participeert de gemeente Schiedam in de uitvoering van de Werkagenda Regiovisie Zorg voor ouderen van DSW. In de hele keten van zorg voor ouderen wordt hierbij specifiek aandacht geschonken aan de zorg voor ouderen met dementie. Preventie, netwerkzorg en voldoende nieuwe woonvormen en intramurale plekken hebben daarbij de aandacht. Netwerk Informele en Respijt Zorg NWN – Jaarlijks organiseert dit netwerk zes bijeenkomsten. Lid van het netwerk zijn met name organisaties die het aanbod op het gebied van welzijn / Wmo organiseren. De MVSgemeenten zijn initiatiefnemer en lid.

De bijeenkomsten worden vanaf 2021 georganiseerd door Minters Mantelzorg i.s.m. de MVS-gemeenten.

Met ingang van 2021 is een Werkgroep Dementie actief bij het NIRZ. Daarin participeert de gemeente Schiedam. Hoofdthema voor 2021: werving van nieuwe vrijwilligers voor maatjesprojecten bij dementerende ouderen in de thuissituatie. Lokaal vragen we aandacht voor dementie in twee netwerken, te weten bij het project Samen Schiedam en in het netwerk van het project Tegengaan eenzaamheid in Schiedam.

In Samen Schiedam zijn er twee van de vier thematafels die hiertoe activiteiten afstemmen. Dit zijn de thematafels Ontmoeten en Gezondheid. Via deze thematafels vragen we aandacht voor voorlichting over dementie en training van medewerkers en vrijwilligers in de omgang met ouderen met dementie.

Thema 2 - Vergroot de kennis over dementie Vervolg Project Chaos in de Bovenkamer – Promoten gebruik werkboek voor kinderen 9 – 12 jaar.

Via de reguliere netwerkoverleggen met het primair onderwijs promoten.

21

Uitvoeringsplan Dementievriendelijk Schiedam Terugblik 2019 – 2020 / Vooruitblik 2021 – 2022

Online basistraining Goed omgaan met dementie / voorlichtingsbijeenkomst van Alzheimer NWN bij gemeentebestuurders en ambtenaren:  Online basistraining college en raad – na toezenden van dit Uitvoeringsplan.  Kennishub voor alle ambtenaren = voorlichtingsbijeenkomst van Alzheimer NWN + oproep online training volgen – zodra coronamaatregelen dit toestaan.  Opnemen onlinetrainingsaanbod + voorlichtingsbijeenkomst Alzheimer NWN in cursus- en trainingsaanbod van Campus Schiedam. Overige trainingen voor ambtenaren:  Training Omgaan met dementerenden voor wijkteammedewerkers i.s.m. casemanagers dementie van Frankelandgroep. Online basistraining Goed omgaan met dementie / voorlichtingsbijeenkomst van Alzheimer NWN bij externe organisaties:  Aanbod bekend maken op de website van de gemeente.  Voorlichtingsbijeenkomst met Alzheimer NWN organiseren voor de vrijwilligers van de grote ouderensociëteiten in Schiedam. Voorlichters Migranten gaan in Schiedam voorlichting geven over dementie bij migranten.

Dit voorlichtingsaanbod is ontwikkeld i.s.m. het Erasmus MC waar een speciale poli voor migranten is om dementie te diagnostiseren.

Expertmeeting Dementievriendelijk Bouwen bij het Overleg woon/zorgarrangementen Schiedam in 2021.

Dit overleg komt voort uit het Pact Wonen en Zorg Schiedam. Hierin nemen deel, naast de gemeente Schiedam, DSW, Woonplus, Frankelandgroep en Argos Zorggroep.

Wereld Alzheimer Dag 2021 en 2022:  Brede publiek: aandacht vragen voor het online trainingsaanbod.  Afhankelijk van de corona-maatregelen in 2021 een digitale of fysieke bijeenkomst organiseren met/voor netwerkpartners. Aandacht voor ouderenmishandeling in het kader van huiselijk geweld.

22

Dit onderwerp valt onder het beleid van Veilig Thuis.

Uitvoeringsplan Dementievriendelijk Schiedam Terugblik 2019 – 2020 / Vooruitblik 2021 – 2022

Thema 3 - Maak begeleiding op maat mogelijk Zie de lopende activiteiten in 2019-2020. De mogelijkheden van het aanbod van het Odensehuis in Vlaardingen voor Schiedam verkennen.

Vijf workshops Onvergetelijke Verhalen door Seniorenwelzijn MVS

Vanaf april 2021 vinden er al weer gecontroleerd groepsactiviteiten plaats bij enkele organisaties. Het Odensehuis De Bovenkamer is een laagdrempelig inloop- en informatiepunt voor dementerende ouderen en hun mantelzorgers. De Workshops Onvergetelijke verhalen zijn bedoeld voor mensen met dementie en hun naaste (partner, kind, familie, vriend(in), mantelzorger). Je schrijft je in als koppel.

Nieuw aanbod aan (kleinschalige) woonvoorzieningen voor dementerende ouderen wordt ook in 2021-2022 verder verkend en gestimuleerd. Plannen zijn er voor:  Realisatie van nieuwbouw door Frankelandgroep op het voormalige Kalfsbeekterrein.  Herontwikkeling van zorgvastgoed van Argos Zorggroep in Schiedam: nieuwbouw DrieMaasStede en vernieuwing Francois Haverschmidt.  De realisatie van een dementievriendelijke tuin bij Schiewaegh in Nieuwland door Frankelandgroep.  De vestiging van De Herbergier in de Nieuwstraat, aanbieder van een kleinschalige woonvoorziening voor dementerende ouderen.  Project Wonen bij September, Edelweisslocatie Westmolenstraat.

23

Uitvoeringsplan Dementievriendelijk Schiedam Terugblik 2019 – 2020 / Vooruitblik 2021 – 2022

Colofon Stadskantoor, Stadserf 1 Postbus 1501, 3100 AE Schiedam Juni 2021 14 010 www.schiedam.nl 24