Bijlage Startnotitie WOT
Tekst van het document
Startnotitie WOT
Startnotitie WOT
Voorwoord Als wethouder van Schiedam ben ik er trots op dat we in onze stad al tien jaar Wijkondersteuningsteams hebben die een belangrijke pijler vormen voor ondersteuning van onze inwoners dichtbij huis. Om ervoor te zorgen dat de WOT's ook in de toekomst de kwaliteit leveren die onze inwoners mogen verwachten stellen we een strategisch beleidsplan op voor meerdere jaren. Hierin staat de koers die we met de WOT's voor ogen hebben en hoe we daaraan werken. We betrekken hier ook onze inwoners bij, alsmede de organisaties waar de WOT's mee samenwerken. In deze startnotitie die nu voorligt leggen we uit welke veranderingen er in de afgelopen jaren hebben plaatsgevonden en hoe we toewerken naar een robuuste, toekomstbestendig organisatie. Een organisatie waar onze inwoners ook de komende jaren op kunnen vertrouwen als ze een steuntje in de rug nodig hebben. Warme groet, P.M.E. Zwang Wethouder
2
Startnotitie WOT
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave 1.1 Inleiding 1.2 Wat is het WOT? 1.3 Waar staan we nu en wat hebben we geleerd? 1.4 Wat komt er op ons af? 1.5 WOT in verbinding met jeugdhulp 1.6 De opgave Colofon 18
3
3 4 8 9 13 15 16
Startnotitie WOT
1.1 Inleiding Tien jaar Wijkondersteuningsteams (WOT’s) in Schiedam markeren een belangrijke mijlpaal. De WOT’s zijn stevig ingebed in de stad en hebben aantoonbare impact op het welzijn en de zelfredzaamheid van veel Schiedammers. In het coalitieakkoord Schiedam 2022 – 2026 is over het WOT opgenomen dat de werkwijze en positionering tegen het licht worden gehouden, met inachtneming van de opbrengsten uit eerdere evaluaties. Dit betekent dat de coalitie wil bekijken of de huidige manier van werken van het WOT nog goed aansluit bij de behoeften van bewoners, en of je iets kan verbeteren (organisatie, positionering, samenwerking). In de afgelopen jaren is werkenderwijs een aantal ingrijpende veranderingen in het WOT doorgevoerd. Er is lering getrokken uit eerder uitgevoerde evaluaties en ervaringsonderzoeken bij inwoners. Elders in deze startnotitie worden de belangrijkste veranderingen op een rijtje gezet. We willen nu voortbouwen op deze ervaringen, lessen en successen van het WOT en een duidelijke koers uitzetten voor de komende jaren. Daarom gaan we aan de slag met het opstellen van een strategisch beleidsplan, inclusief een uitvoeringsagenda voor het WOT. De nadruk ligt op het versterken van de zelfredzaamheid en welzijn van inwoners door toegankelijke, integrale en preventieve ondersteuning te bieden dichtbij huis.
Het opstellen van een strategisch beleidsplan voor het WOT kan niet los worden gezien van de ontwikkelingen die we de komende jaren mogen verwachten op het gebied van jeugdhulp. We verlenen sinds 1 januari 2023 jeugdhulp volgens het MVS Jeugdmodel, met als doel om voor elk kind een goede toekomst mogelijk te maken. Mevis is verantwoordelijk voor de hulpverlening aan kinderen tot 18 jaar en hun ouders/verzorgers. Het WOT (18+) is verantwoordelijk voor de hulp aan volwassenen. Er is hierdoor een knip ontstaan in hulp aan volwassenen en jeugdhulp. In het beleidsplan zal een heldere visie moeten komen over hoe wijkteams in de toekomst weer meer integraal kunnen werken, waardoor effectieve en samenhangende ondersteuning aan gezinnen kan worden geboden. Het te ontwikkelen document is bedoeld als een dynamisch document dat inspeelt op veranderingen in de samenleving, in regelgeving en in behoeften van Schiedammers. Het geeft richting aan de wijze waarop wij sturing bieden, inspireren en ruimte geven voor maatwerk. In deze startnotitie leggen we uit waarom er een beleidsplan moet komen, kijken we terug op de belangrijkste ontwikkelingen in de afgelopen tien jaar en schetsen we het proces voor het opstellen van een beleidsplan.
Cijfers over Schiedam De gemeente Schiedam telt 82.232 inwoners: Het WOT (18+) biedt jaarlijks zorg en ondersteuning aan bijna 2.000 inwoners. Ondersteuning door het WOT kan kortdurend zijn met een eenvoudig advies, maar ook complex met een langlopend begeleidingstraject. 80% van de hulpvragers bij het WOT wordt binnen vier weken in begeleiding genomen. 70% van alle trajecten bij het WOT wordt binnen 6 maanden met een goed resultaat afgesloten. Schiedam is een middelgrote gemeente met grootstedelijke problematiek. Dit is terug te zien in onderstaande cijfers.
Cijfers
Schiedam
Nederland
Aandeel huishoudens met problematische schulden
15,7%
8,9%
4
Startnotitie WOT
Aandeel personen in armoede
5,2%
3,1%
Schatting van personen met taalachterstand
32%
12%
Werkloosheid
5,4%
4,3%
Gemiddeld besteedbaar inkomen
€ 43.100
€ 48.400
Huishoudens met een inkomen tot 120% sociaal minimum
15,4%
12,7%
Volwassenen die zich wel eens onveilig voelen in de buurt
25,4%
13,9%
Personen met overgewicht
53%
46%
Volwassenen met hoog risico op depressie
9,2%
6,7%
Uit bovenstaande cijfers komt duidelijk naar voren hoe complex het werken in het WOT kan zijn. Veel inwoners kampen met problemen op meerdere leefgebieden. Het WOT levert een bijdrage aan het realiseren van verbeteringen op een aantal leefgebieden, zoals financiën, werk en psychische gezondheid en hiermee dus ook een bijdrage aan het verbeteren van deze cijfers. Het WOT is echter niet de enige actor voor het maken van duurzame verbeteringen in de stad. Dit is een complex samenspel tussen verschillende organisaties, overheden en inwoners. Bovenstaande cijfers geven (samen met andere cijfers) goed inzicht in de huidige situatie en zijn belangrijk om mee te nemen bij het ontwikkelen van nieuw beleid en nieuwe prestatie-indicatoren voor het WOT.
Beleidsontwikkeling en gevolgen voor het WOT In de gemeente Schiedam zijn diverse beleidsstukken en uitvoeringsprogramma's opgesteld die betrekking hebben op het WOT. Deze documenten geven richting aan het WOT en helpen het WOT in de positionering als wijkteam ten opzichte van inwoners en organisaties in onze stad. Hieronder de belangrijkste ontwikkelingen: De Kadernota Sociaal Domein (2023) schetst de strategische doelen die de gemeente Schiedam wil bereiken en geeft de leidende principes voor de uitvoering. In de visie van het Sociaal Domein staan drie thema’s centraal: Veilig, Veerkrachtig en Verbonden (zie onderstaande afbeelding). Het WOT is een onderdeel van de gereedschapskist van uitvoeringsinstrumenten naar de inwoner.
5
Startnotitie WOT
De introductie van het MVS-jeugdmodel (2023) had grote gevolgen voor het WOT. Waar het WOT eerst integrale wijkteams had voor ondersteuning 0 tot 100 jaar, is er sinds de introductie van het jeugdmodel een knip ontstaan in hulp aan volwassenen en jeugdhulp. Mevis is sinds de introductie van het jeugdmodel verantwoordelijk voor de hulpverlening aan kinderen tot 18 jaar en hun ouders/verzorgers. Het WOT (18+) is verantwoordelijk voor de hulp aan volwassenen. Het Nationaal programma leefbaarheid en veiligheid (NPLV) is van start gegaan in de wijken Nieuwland en Oost. Het NPLV is een overheidsprogramma dat sinds 2022 gericht is op het aanpakken van complexe problemen in kwetsbare stedelijke gebieden. Het NPLV beoogt een impuls te geven aan de thema’s gelijke kansen, veilig en fijn wonen en een sterke basis. Binnen de wijken Nieuwland en Oost geeft het NPLV een extra impuls en voert projecten uit om de leefbaarheid in de buurt te verbeteren. Het programma raakt thema’s als sociale cohesie, werkgelegenheid, veiligheid, maar ook de aanpak van armoede en schulden. De Agenda Samenleven in een Kleurrijk Schiedam 2024-2027 is ook een uitvoeringsplan binnen de kadernota Sociaal Domein. In deze agenda is beschreven hoe inwoners uit de gemeente Schiedam mee kunnen doen.
Schiedam als inclusieve stad waarin Schiedammers zich verbonden voelen met elkaar en niemand zich buitengesloten voelt of discriminatie ervaart. Zorg en welzijn zijn belangrijk thema’s in deze agenda. Het WOT werkt hier ook aan en sluit aan bij de ambitie: “Wij zorgen samen met verschillende partners voor een breed en toegankelijk aanbod aan ondersteuning, hulp en activiteiten voor en door Schiedammers. Het liefst in de buurt, zodat iedereen makkelijk mee kan doen. Zo werken we aan een stevige basis voor de hechte en inclusieve stad die we willen zijn.” Met de Regiovisie beschermd wonen en maatschappelijke opvang 2024 beschrijven de gemeenten Maassluis, Vlaardingen en Schiedam hoe zij de komende jaren samenwerken aan de verdere ontwikkeling van de ondersteuning voor de kwetsbare inwoners die zijn aangewezen op beschermd wonen, maatschappelijke opvang of vrouwenopvang. Deze visie beperkt zich dus alleen tot deze doelgroepen. Hierbij wordt aansluiting gezocht bij andere domeinen voor integrale samenwerking. Het WOT heeft een belangrijke rol bij de integrale uitvoering van deze regiovisie. De Nota Veerkrachtig meedoen is een uitvoeringsprogramma van de Kadernota Sociaal domein met betrekking tot bestaanszekerheid. Deze nota gaat in op oorzaken en gevolgen van bestaansonzekerheid.
Ook beschrijft de nota op welke versterkingskansen de gemeente inzet en wat dit op organisatorisch vlak betekent voor de gemeente en haar partners. Het WOT heeft een belangrijke rol bij de uitgangspunten in deze nota:
•
We willen vooroordelen over mensen die leven in armoede tegengaan. We behandelen iedereen gelijk. We zijn ons bewust van en houden rekening met (verschillen in) persoonlijke kwaliteiten en leefwereld.
•
We verbeteren de hulp en communicatie van de gemeente door rekening te houden met de (geld)stress van Schiedammers.
•
Vragen en problemen bekijken we breder en we sluiten aan bij verschillende beleidsvelden.
6
Startnotitie WOT
•
We werken samen met partners in de stad en betrekken de participatieraad regelmatig. Ook leren we van de creativiteit en kwaliteiten van Schiedammers.
Het Ambitieplan Taalvaardig Schiedam 2025-2027 is een uitvoeringsplan binnen de kadernota Sociaal Domein. Ongeveer een derde van de Schiedammers tussen de 16 en 65 jaar heeft moeite met lezen, schrijven en/of rekenen. En door ontwikkelingen zoals de digitalisering van de samenleving, vergrijzing en arbeidsmigratie staan we voortdurend voor nieuwe uitdagingen bij de aanpak van laaggeletterdheid. In het Ambitieplan Taalvaardig Schiedam worden ambities gesteld voor de komende jaren. Achterstanden in genoemde basisvaardigheden vormen een belangrijke indicatie voor problemen. Het belemmert inwoners in de meest basale vormen van participatie in de samenleving. Het WOT speelt een belangrijke rol in het signaleren van achterstanden in basisvaardigheden en helpt inwoners naar passend aanbod om deze achterstanden te verkleinen. De Wet integrale suïcidepreventie (2026) zorgt voor duurzame verankering van integraal en effectief suïcidepreventiebeleid binnen de landelijke en lokale overheid. Inwoners die kampen met mentale problemen trekken vaak het eerst aan de bel bij mensen uit hun eigen omgeving. Dit kan natuurlijk het eigen netwerk zijn maar ook de huisarts, sociaal werker, schuldhulpverlener, sportcoach, maatje in de wijk of andere lokale betrokkenen met een signalerende functie. Ook het WOT kan deze signalerende functie hebben.
Om al deze personen goed aan elkaar te verbinden en samen een vangnet voor inwoners te vormen, hebben gemeenten een verantwoordelijkheid om lokaal suïcidepreventie vorm te geven.
7
Startnotitie WOT
1.2 Wat is het WOT?
Het WOT in Schiedam bestaat uit laagdrempelige, integraal werkende teams die inwoners helpen bij vragen over geldzaken, opvoeden & opgroeien, wonen, huiselijk geweld, onderwijs en (weer) meedoen in de maatschappij. Het WOT is geen doorgeefluik voor hulpvragen. Circa 80% van de hulpvragen pakken de professionals van het WOT zelf op. Dit betreft eenvoudige vragen, maar ook heel complexe situaties waarbij langdurige ondersteuning nodig is, bijvoorbeeld een situatie van huiselijk geweld waarbij tijdelijke opvang geregeld moet worden. Sinds de introductie van het MVS-jeugdmodel (2023) is er in de wijkteams een knip gekomen in hulp aan volwassenen en jeugdhulp. Mevis is verantwoordelijk voor hulpverlening in de wijkteams aan kinderen tot 18 jaar en hun ouders/verzorgers. Het WOT (18+) is verantwoordelijk voor de hulp aan volwassenen. Er komen heel diverse hulpvragen op het WOT af. In een wijkteam werken professionals met verschillende disciplines nauw met elkaar samen en is er onderlinge afstemming over casuïstiek. Ieder team beschikt over professionals met een expertise op het gebied van maatschappelijk werk, schuldhulpverlening of Wmo. Er zijn ook teams met expertise op het gebied van ouderenwerk of begeleiding naar betaald of onbetaald werk. Op alle locaties van het WOT werken jeugdprofessionals van Mevis die hulp bieden aan kinderen tot 18 jaar en hun ouders/verzorgers.
Het onderhouden van contacten met de diverse partijen in de stad is essentieel voor het werk. Een professional van het WOT is hierbij de ‘spin in het web’ en onderhoudt contacten met onder andere: Veilig Thuis, de huisarts of praktijkondersteuner, de politieagent, de wijkverpleegkundige, de sociaal raadsvrouw, een individueel begeleider op school, de vrijwilliger van een welzijnsorganisatie, de consulent van de formulierenbrigade, etc. De lijst van organisaties in het netwerk van een WOTprofessional is lang. De professional van het WOT heeft meestal casusregie, wat ook inhoudt dat er door hem of haar beslissingen worden genomen over de hulp die wordt ingezet. Dit vraagt veel afstemming met andere organisaties die actief zijn rond een inwoner en zijn of haar gezin. Leidende principes voor de ondersteuning door de WOT-professional zijn: •
Altijd uitgaan van wat iemand wél kan.
•
Ondersteunen bij het vinden of activeren van een netwerk.
•
Zoeken naar een duurzame oplossing zodat de inwoner zelf verder kan.
•
Voorkomen dat een inwoner van het kastje naar de muur wordt gestuurd.
•
Als ondersteuning vastloopt, maatwerk gebruiken om een doorbraak te forceren.
8
Startnotitie WOT
1.3 Waar staan we nu en wat hebben we geleerd? Het WOT is begin 2015 geïntroduceerd om hulpvragen van inwoners dichtbij en laagdrempelig op te pakken. Sindsdien is er veel gebeurd. In de afgelopen 10 jaar is het WOT stevig verankerd in de stad. Het WOT werkt vanuit het principe van de lerende praktijk zodat aan de hand van ervaringen de dienstverlening wordt verbonden met de behoeften in de stad. Met deze verankering is steeds in relatie tot de vraag van de inwoner gekeken welke verbeteringen mogelijk zijn. We zetten de belangrijkste verbeteringen van de afgelopen jaren op een rijtje zodat er een goed beeld is van waar we nu staan:
1
Ontwikkeling
Resultaat
Uitbreiding van de
Op basis van eerdere pilots en ervaringen is bewezen dat de uitbreiding van
wijkteams met
de wijkteams met kennis en expertise op het gebied van Wmo en
schuldhulpverlening en
schuldhulpverlening duidelijke voordelen biedt, die hieronder kort worden
Wmo.
benoemd: • Laagdrempelige hulp bij vragen rondom Wmo en schulden. • Integrale aanpak van problemen omdat in het wijkteam brede kennis en expertise aanwezig is, bijvoorbeeld over schulden, psychische klachten, eenzaamheid, verslaving, problemen met wonen, etc. • Betere aansluiting van hulpvragen op activiteiten in de wijk.
2
Het meer en beter
In 2022 zijn drie welzijnsmakelaars (uit bestaande formatie) gestart bij de
benutten van de nulde
WOT’s. Hun taken omvatten onder andere:
lijn.
• Hulpvragen van Schiedammers koppelen aan passende welzijnsactiviteiten of organisaties. • Aanspreekpunt zijn voor welzijnspartners richting het WOT. • Adviseren bij de ontwikkeling van nieuw welzijnsaanbod wanneer daar in de wijk behoefte aan is. Door de inzet van de welzijnsmakelaars is er nu goed zicht op het aanbod van welzijnsorganisaties en vrijwilligersorganisaties in de stad.
3
Intensiveren van de
De maatwerkaanpak is in 2022 geïntensiveerd in samenwerking met het
maatwerkaanpak.
Instituut Publieke Waarden (IPW). Er zijn ambassadeurs vanuit diverse organisaties getraind in de methodiek en er is een proces ingericht voor een snelle afhandeling van casuïstiek. De methodiek stelt de medewerkers in staat om met een goede onderbouwing maatwerk te leveren. In de periode 2022 t/m 2025 hebben bijna 100 personen en gezinnen aan de hand van deze methode ondersteuning gekregen die ze nodig hebben om weer verder te kunnen, en waarmee escalatie van problemen is voorkomen.
9
Startnotitie WOT
4
Intensiveren van de
Er is een succesvolle samenwerking tussen WOT, Woonplus en
aanpak voorkomen
Stroomopwaarts om huisuitzettingen te voorkomen. Dit lukt door een
huisuitzettingen door
effectieve samenwerking waardoor zorg en ondersteuning in een vroeg
uitbreiding van de
stadium kan worden ingezet. De aanpak richt zich op het terugdringen van
doelgroep.
het aantal huisuitzettingen van gezinnen met kinderen waardoor kinderen in een veilige en stabiele situatie kunnen opgroeien. In 2023 is deze aanpak uitgebreid met alleenstaanden met psychische problemen of een verstandelijke beperking. Dat deze aanpak succesvol is blijkt onder andere uit de afname van het aantal woningontruimingen van personen en gezinnen die behoren tot de doelgroep van deze aanpak.
5
Introduceren van
In 2023 is de aanvraagprocedure ingrijpend veranderd om wachttijden voor
andere manieren van
inwoners te verkorten. Alle hulpvragen gaan langs het aanmeldteam. Ieder
werken, waardoor
wijkteam draagt een professional aan voor dit team. Na ontvangst van de
wachttijden worden
hulpvraag wordt binnen 5 werkdagen telefonisch contact opgenomen met de
verkort.
hulpvrager voor (aanvullende) informatie, voor vragen en voor het geven van advies. Het aanmeldteam zet de hulpvraag daarna uit bij de casusregisseur die beschikt over de juiste expertise. Dit kan ook een casusregisseur van een ander WOT zijn omdat de hulpvragen verdeeld worden op basis van capaciteit in de caseload. De wachttijd is hierdoor in de afgelopen jaren flink teruggebracht. Het lukt nu bij meer dan de helft van de aanvragen om de begeleiding binnen twee weken op te starten. Na vier weken is dit percentage opgelopen tot 80%.
6
Voldoende aandacht
In 2023 is een risicoanalyse voor privacy (DPIA) uitgevoerd voor het WOT.
voor privacy
Aandacht besteden aan privacy is essentieel voor de wijkteams omdat zij vaak werken met gevoelige persoonsgegevens van inwoners. De analyse bevat aanbevelingen om de privacy van bewoners en medewerkers nog beter te beschermen. Deze aanbevelingen zijn opgevolgd. Om ervoor te zorgen dat medewerkers zich bewust blijven van het belang van privacy wordt tweejaarlijks een training over privacy gegeven.
7
Verbeteren van de
De toegankelijkheid van de wijkteams is op meerdere manieren verbeterd.
toegankelijkheid van de
Sinds 2023 is er de mogelijkheid voor inwoners om naar een spreekuur van
locaties.
het WOT te komen in een andere wijk dan de wijk waar zij wonen. De spreekuren zijn ook beter verspreid over de week. In het licht van kostenefficiënt werken is gekeken naar de mogelijkheid van besparingen door de huisvesting van het WOT anders te organiseren. Dit onderzoek is uitgevoerd door een extern adviesbureau. In het rapport (2025) wordt geconcludeerd dat er geen uitvoerbare mogelijkheden zijn om te besparen op de huisvestingskosten. Ook wordt geconcludeerd dat het onwaarschijnlijk is dat het anders huisvesten van de wijkteams tot een materiele en reële kostenbesparing kan leiden.
8
Introduceren
In het kader van de aanpak huiselijk geweld zet het WOT meerdere
specialisten huiselijk
professionals in die hier een specifieke taak in hebben. Deze specialisten
geweld
onderhouden contacten met de ketenpartners zorg en veiligheid. Zij reageren adequaat op meldingen van politie, Veilig Thuis en buurtbewoners. Zij maken inzichtelijk wat er speelt, wat er nodig is en ondernemen actie. Zij werken ook outreachend om een duidelijk(er) beeld te krijgen van de situatie en om passende hulp te bieden.
10
Startnotitie WOT
9
Invoeren van de ‘WOT-
Het werk van de professionals in de wijkteams vraagt om brede kennis en
Academie” voor beter
vaardigheden: van het bieden van laagdrempelige ondersteuning tot het
opgeleide professionals.
omgaan met multiproblematiek. De opleidingsacademie zorgt voor continuïteit, deskundigheid en een sterke basis voor de verdere ontwikkeling van de wijkteams in Schiedam.
10
Verbeteren van de
In 2024 is gekozen voor een nieuwe aanbieder van telefonische
telefonische
dienstverlening. Met deze nieuwe aanbieder Rogplus zijn afspraken gemaakt
dienstverlening.
over korte wachttijden bij het aannemen van een telefonische oproep, en ook over het uitvoeren van een goede triage. Dit wil zeggen dat de inwoner die belt met het WOT snel en op de juiste plek wordt geholpen. Dit kan ook betekenen dat een andere oplossing, bijvoorbeeld een welzijnsactiviteit, passend is bij de hulpvraag.
11
Systematisch werken
Om systematisch te werken aan kwaliteitsverbetering wordt in 2025 de
aan verbetering van
kwaliteitsnorm ISO 9001 geïmplementeerd. Deze norm ondersteunt het
kwaliteit van
optimaliseren van processen, het beheersen van risico's en het continu
dienstverlening.
verbeteren van de kwaliteit in de komende jaren. Om ook in de toekomst te kunnen voldoen aan de eisen van de kwaliteitsnorm vinden er jaarlijks controle-audits plaats. Uit de bestaande formatie is een kwaliteitsmedewerker aangetrokken die verantwoordelijk is voor het uitvoeren van kwaliteitscontroles en ook een belangrijke taak heeft in ondersteuning en coaching van medewerkers om goede kwaliteit van dienstverlening te leveren.
Sessie met de stakeholders De gemeente heeft op 30 oktober 2025 een participatiesessie georganiseerd met stakeholders. Dit zijn de organisaties in de stad waar het WOT een samenwerking mee heeft. De input die tijdens deze sessie is opgehaald wordt meegenomen bij het opstellen van een beleidsplan voor de komende jaren. Het was een sessie met veel interactie en een aanzet tot anders denken. Deelnemers aan de sessie zijn uitgedaagd om te komen met ideeën en oplossingen voor de korte en lange termijn. Een korte opsomming van de opbrengst: •
Faciliteer een sociale kaart die actueel is en blijft.
•
Deel succesverhalen om het WOT goed in beeld te brengen.
•
Probeer waar mogelijk nog laagdrempeliger aanwezig te zijn binnen wijken.
•
Organiseer de goede samenwerking tussen organisatie in de wijken en het WOT.
•
Borg vaste financiering en een opdracht voor het WOT voor de komende jaren.
•
Borg voldoende inzetbaarheid van WOT-medewerkers.
•
Ontwikkel een goed strategisch plan voor de komende jaren.
•
Onderzoek in hoeverre gegevensoverdracht en dossierdeling vergemakkelijkt kan worden.
•
Ontdek samen met het maatschappelijk middenveld trends in wijken en maak hier specifieke aanpakken voor.
11
Startnotitie WOT
Sessie met de participatieraad Ook de participatieraad sociaal domein is gevraagd om input te geven die betrokken wordt bij het opstellen van een beleidsplan. In de vergadering van 6 oktober 2025 is input gevraagd. Een korte opsomming van de opbrengst: •
Organiseer eenmaal per week een inloop in de avond en ook een prikkelarm moment voor mensen met autisme, ADHD, angststoornissen etc. Onderzoek de mogelijkheid van kinderoppas bij spreekuren.
•
Regel één contactmoment via telefoon/WhatsApp/chatkanaal met reactie binnen één werkdag.
•
Organiseer een pop-up in bibliotheek, buurthuis of op de markt.
•
Zorg voor een warme overdracht tussen partijen en beoordeel gezamenlijk de hulpvraag (samenwerking met huisartsen, scholen, wijkverpleging, woningcorporaties).
•
Communiceer op taalniveau B1, cultuursensitief en zet ook ervaringsdeskundigen in.
•
Maak gebruik van vindplaatsen op school, consultatiebureau, sportvereniging, etc.
•
Maak gebruik van sleutelpersonen in de wijk (moskee, kerk, verenigingen).
•
Zoek proactief contact met inwoners bij signalen van schulden, eenzaamheid, echtscheiding, onveiligheid.
12
Startnotitie WOT
1.4 Wat komt er op ons af? Van alle organisatieonderdelen binnen de gemeente heeft het WOT als eerste te maken met de gevolgen op het gebied van demografie en economie. In dit hoofdstuk leest u een korte samenvatting van de verwachte ontwikkelingen in de komende jaren, alsmede een opsomming van thema’s die ontegenzeggelijk van invloed zullen zijn op de uitvoering door het WOT. In het volgende hoofdstuk staan we uitgebreider stil bij de ontwikkelingen bij jeugdhulp en de gevolgen voor het WOT.
Demografische ontwikkelingen Schiedam volgt de CBS-prognose voor gemeenten in de randstad. Er is sprake van een gematigde bevolkingsgroei door met name migratie, maar er kan ook stagnatie of daling optreden bij oversterfte en lagere immigratie. Schiedam vergrijst in minder snel tempo dan vergelijkbare gemeenten waardoor de leeftijdsopbouw in de samenleving vergelijkbaar zal blijven met de huidige situatie.
Sociaaleconomische ontwikkelingen Schiedam scoort lager op de sociaaleconomische status dan het Nederlandse gemiddelde, vooral in wijken als Nieuwland en Oost. Toch laat de SES-score een lichte stijging zien, het gaat dus beter met de stad. Dit heeft te maken met succesvol beleid van de afgelopen jaren op het gebied van woningbouw en gebiedsontwikkeling, als ook extra inspanningen binnen het sociaal domein. Hoewel er een lichte stijging te zien is, zijn de uitdagingen op het gebied van armoede en schulden, werkgelegenheid en sociale cohesie nog steeds groot.
Thema’s die het werk van het WOT beïnvloeden Doordecentralisatie beschermd wonen Per 1 januari 2025 is de doordecentralisatie van beschermd wonen naar de gemeenten afgerond. In MVS-verband ligt er een stevig beleidskader waarmee wordt ingezet op meer wijkgerichte ondersteuning voor mensen met psychische problemen. Het WOT heeft hierin een belangrijke rol waar het gaat om onder andere vroegsignalering en begeleiding in het vrijwillige kader. Wet aanpak meervoudige problematiek sociaal domein (WAMS) De WAMS is een nieuwe landelijke wet die nog niet in werking is getreden. Het doel van de wet is om inwoners met meervoudige, complexe problematiek sneller en beter te helpen. De WAMS neemt knelpunten weg in gegevensuitwisseling en privacy en richt zich op de zwaarste 2 tot 3% van de hulpbehoevenden binnen het sociaal domein. Daarom is invoering van deze wet ook voor het WOT belangrijk.
13
Startnotitie WOT
Herziening WMO Op 1 januari 2027 is de herinvoering van de inkomensafhankelijke eigen bijdrage voor WMOvoorzieningen gepland. Deze wetswijziging zorgt voor een rem op het stijgend gebruik van WMOvoorzieningen, met name hulp in de huishouding, voor doelgroepen met een hoger inkomen. Schuldhulpverlening Vanaf 2010 zijn stappen gezet om de schuldenproblematiek in Schiedam te verminderen. Dit heeft geleid tot een daling van het aantal problematische schulden met 14,5% (cijfer 2020). Er is echter nog steeds veel werk aan de winkel omdat dit cijfer tweemaal zo hoog ligt als het landelijk gemiddelde. Inmiddels loopt het aantal problematische schulden weer iets op door inflatie en de daarmee samenhangende stijging van energieprijzen. In het beleid van de afgelopen jaren is veel aandacht geweest voor vroegsignalering en preventie, waardoor huishoudens eerder worden gevonden en sneller worden geholpen. Omdat schuldhulpverlening ook onderdeel uitmaakt van de wijkteams kan integraal worden gekeken naar duurzame oplossingen voor huishoudens.
14
Startnotitie WOT
1.5 WOT in verbinding met jeugdhulp
Sinds 1 januari 2023 verlenen we jeugdhulp volgens het MVS Jeugdmodel. Doel is om voor elk kind een goede toekomst mogelijk te maken. Vaak kan dit zonder professionele hulp, maar als er hulp nodig is, is de ambitie om passende hulp dichtbij en in aansluiting op de leefwereld van het kind en het gezin te bieden. De belangrijkste facetten van dit MVS Jeugdmodel betreffen: • Een taakgericht, populatiegebonden, contract met consortium Mevis voor de uitvoering van de jeugdhulp. • Een netwerk rondom het kind/ouders in het gewone leven. • Sterke wijkteams die worden ondersteund door een plusteam (een ambulant specialistisch netwerk dat direct ingezet kan worden door de wijkteams, school, huisarts en gecertificeerde instellingen). • Hulp dichtbij met jeugdondersteuners in de huisartsenpraktijk en op school. In de eerste helft van 2025 waren ongeveer 1650 kinderen in Schiedam bekend bij het wijkteam voor jeugdhulp, inclusief de wachtlijsten. Van de kinderen die daadwerkelijk hulp ontvangen krijgen ongeveer 300 kinderen deze jeugdhulp van een wijkteammedewerker en ongeveer 900 kinderen krijgen deze jeugdhulp (ook) via een verwijzing naar een jeugdhulpaanbieder. Het aantal kinderen dat wacht op jeugdhulp of jeugdhulp ontvangt in Schiedam is de afgelopen jaren gestegen. Dit is lijn met de landelijke trends. De introductie van het MVS-jeugdmodel had grote gevolgen voor het WOT.
Waar het WOT eerst integrale wijkteams had voor ondersteuning 0 tot 100 jaar, is er sinds de invoering van het jeugdmodel een knip ontstaan in hulp aan volwassenen en jeugdhulp. Het WOT (18+) is verantwoordelijk voor de hulp aan volwassenen. Mevis is verantwoordelijk voor de hulpverlening aan kinderen tot 18 jaar en hun ouders/verzorgers. Deze knip in hulp aan volwassenen en kinderen staat integraal werken in de weg. Daarom zal in het nog op te stellen strategisch beleidsplan een heldere visie moeten komen over hoe de wijkteams meer integraal kunnen werken, waardoor de professionals weer samen kunnen optrekken in casuïstiek waarin zowel jeugdproblematiek als volwassenenproblematiek speelt. Nieuwe regelgeving biedt hiervoor een kans. Een eerste juridische toets stelt dat, met de invoering van de Wet verbetering beschikbaarheid Jeugdzorg, het noodzakelijk is om delen van het jeugdmodel onder te brengen in de GRJR, met name de specialistische zorg. Dit geeft ruimte om een nieuwe visie te ontwikkelen voor de uitvoering van jeugdhulp na 1 januari 2029 (als het huidig contract met Mevis afloopt). Het strategisch beleidsplan voor het WOT kan daarom niet los worden gezien van de ontwikkelingen die we de komende jaren mogen verwachten op het gebied van jeugdhulp.
15
Startnotitie WOT
1.6 De opgave Het WOT heeft in het afgelopen decennium veel veranderingen doorgevoerd, die vooral zijn gebaseerd op uitgevoerde evaluaties en klantervaringsonderzoeken. Ook in de komende jaren zijn er diverse ontwikkelingen te verwachten die het werk van het WOT zullen beïnvloeden. Het is daarom belangrijk om alle veranderingen en toekomstige ambities in een nieuw strategisch beleidsplan langjarig vast te stellen. Het gaat om een actuele omschrijving van wat het WOT is en wat het WOT doet, maar ook om een strategisch plan over hoe het WOT zich in de komende jaren zal ontwikkelen.
De opdracht In 2026 wordt gewerkt aan twee documenten om de ontwikkeling van het WOT structureel te borgen. We werken aan een strategisch beleidsplan voor de komende jaren (2026-2036) met daarin de volgende uitgewerkte onderdelen: • Omschrijving van het WOT in 2026. • Omschrijving van het WOT in 2036 (met daarin het perspectief van de kadernota sociaal domein). • Verbinding met jeugdhulp in het kader van integraal werken in wijkteams. • Verbinding met ander vastgesteld beleid. • Krachtenveldanalyse en rol in netwerk. • Methodisch model WOT. • Visie op evaluatie en participatie rondom het WOT. • Overzicht van activiteiten in het kader van de uitvoeringsagenda. Gekoppeld aan dit strategisch beleidsplan werken we aan uitvoeringsagenda voor het WOT voor de komende vier jaren (2026 t/m 2029) met de volgende uitgewerkte onderdelen: • Een uitvoeringsagenda per onderdeel (prioritering nieuw college). • De wijze van monitoring en meting van de te realiseren doelen.
Ambities In onderstaand overzicht is een eerste verzameling van de ambities van het WOT gemaakt. Deze ambities worden ook betrokken bij het opstellen van het strategisch beleidsplan voor de komende jaren.
1
Wat
Hoe
Toegankelijke
•
hulp
Fysiek aanwezig zijn in de wijken met inloopspreekuren, huisbezoeken en in de samenwerking met wijkpartners.
•
Waar mogelijk realiseren van digitale alternatieven voor contact met inwoners.
•
Aandacht voor toegankelijkheid en bereikbaarheid van hulp voor anderstaligen en laaggeletterden.
16
Startnotitie WOT
2
Centraal stellen
•
van preventie
Aandacht voor signalen vóórdat (grote) problemen ontstaan op het terrein van schulden, mentale gezondheid, verslaving en huiselijk geweld.
•
Samenwerking met scholen, huisartsen, buurtbewoners en welzijnsorganisaties om signalen te verzamelen en snel te handelen.
•
Training van WOT-medewerkers in het herkennen van signalen om snel te kunnen handelen.
3
Versterken van
•
eigen kracht en participatie door
de WOT’s. •
bewoners
4
Integrale
Bewoners betrekken bij planvorming, uitvoering en evaluatie van ondersteuning door Training van WOT-medewerkers in het ondersteunen van inwoners om zelf oplossingen te vinden, eventueel met hulp uit hun netwerk.
•
samenwerking
Goede samenwerking tussen WOT, zorgaanbieders, vrijwilligersorganisaties en wijkinitiatieven.
•
Bevorderen van een soepele overgang tussen lichte en zwaardere vormen van ondersteuning.
5
Duurzame inzet en
•
Duidelijke zorgroutes zodat mensen weten wie wat doet en wanneer.
•
Zorgdragen voor heldere werkprocessen en instructies en een duidelijke taakverdeling.
•
Werkplezier en professionele ontwikkeling stimuleren, onder andere door investeren
capaciteit
6
Datagedreven
in deskundigheid en scholing van medewerkers. •
Zorgdragen voor heldere werkprocessen en instructies en een duidelijke taakverdeling.
•
Gebruik van data voor monitoring en evaluatie: meten wat werkt, wat niet, en waar knelpunten zitten.
werken
7
Ruimte voor
•
Efficiënt werken door betere digitale ondersteuning.
•
We werken aan een afwegingskader die professionals in het WOT meer ruimte geeft
WOT’s en professionals
voor het inzetten van hun discretionaire ruimte. •
We werken aan een afwegingskader die professionals helpt in het op en afschalen van casuïstieken.
8
Methodische onderlegger
•
We onderzoeken of er per WOT meer maatwerkbudget nodig is.
•
We werken aan een uniforme methodische onderlegger aan de hand waarvan professionals en ketenpartners de ontwikkeling, van inwoners, beter kunnen waarborgen en monitoren.
Planning De ontwikkeling van het strategisch beleidsplan WOT en de bijbehorende uitvoeringsagenda is in vijf fasen opgedeeld. • Fase 1: vooronderzoek en opstelling startnotitie (september 2025 – december 2026). • Fase 2: onderzoek (januari 2026 - maart 2026). • Fase 3: opstellen strategisch beleidsplan WOT en uitvoeringsagenda (april 2026 - juli 2026). • Fase 4: besluitvormingstraject inclusief participatie (september 2026 - december 2026) • Fase 5: evaluatie (medio 2028).
17
Startnotitie WOT
Colofon Stadskantoor, Stadserf 1 Postbus 1501, 3100 AE Schiedam 14 010 schiedam.nl
18