Bijlage monitor sport bewegen en gezondheid

Monitor Sport, Bewegen en Gezondheid

2024

Monitor Sport, Bewegen en Gezondheid 2024 – Gemeente Schiedam

Versiebeheer Datum: oktober 2024 Versie: 1.3 Auteurs: Ton Dijkshoorn en Daan Jacobs

2

Monitor Sport, Bewegen en Gezondheid 2024 – Gemeente Schiedam

Inhoud 1 Samenvatting

4

2 Inleiding

7

3 Gezondheid

8

3.1 3.1.1 3.1.2 3.2

Fysieke gezondheid Valpreventie Body Mass Index Mentale gezondheid

8 10 11 12

4 Bewegen 4.1 4.1.1 4.2 4.3 4.4

13

Voldoende bewegen Beweegrichtlijn Motivatie om te bewegen Openbare ruimte en bewegen Zitgedrag

13 13 16 18 19

5 Sport 5.1 5.2 5.3 5.3.1

21 Sportdeelname Niet-sporters Sportaanbod Informatievoorziening

21 24 26 28

Bijlage

29

3

Monitor Sport, Bewegen en Gezondheid 2024 – Gemeente Schiedam

1

Samenvatting

Hoewel gezondheid niet uitsluitend een kwestie is van voldoende bewegen of sporten, leven mensen die voldoende bewegen of sporten over het algemeen wel langer én gezonder. Eerder onderzoek laat zien dat de mate waarin iemand gezond is en voldoende beweegt of sport, sterk wordt bepaald door sociaaleconomische factoren als inkomen en opleidingsniveau. Dit verklaart ten dele waarom Schiedammers van oudsher ongezonder zijn, minder vaak bewegen of sporten; de stad heeft relatief veel inwoners met een laag inkomen en van wie de hoogst afgeronde opleiding het basisonderwijs, de eerste drie jaar van de havo of het vwo, het vmbo of het mbo1 is. De tweejaarlijkse Monitor Sport, Bewegen en Gezondheid maakt inzichtelijk hoe het met de gezondheid van Schiedammers gesteld is en hoe ze bewegen of sporten. In deze editie valt daarbij in algemene zin op dat zowel de gezondheid als het beweeg- en sportgedrag van Schiedammers (nog steeds) sporen vertoont van de coronapandemie. Net als in de vorige editie hebben inwoners bijvoorbeeld vaker last van fysieke of mentale gezondheidsklachten dan voor de coronapandemie. De gezondheid van Schiedammers heeft in 2024 twee gezichten. Aan de ene kant vindt 71% van alle Schiedammers zijn of haar eigen gezondheid (zeer) goed, ongeveer evenveel als in 2022. Angst om te vallen komt weinig voor; 79% geeft aan hier zelden of nooit bang voor te zijn.

Het aandeel Schiedammers met overgewicht is met 54% iets hoger dan het landelijke gemiddelde, maar ten opzichte van eerdere metingen stabiel. Aan de andere kant meed maar liefst 41% van de Schiedammers het afgelopen jaar zorg. Hoewel dit in veruit de meeste gevallen een gevolg was van de overtuiging dat klachten vanzelf over zullen gaan, spelen ook de angst om een huisarts te belasten, een gebrek aan vertrouwen en zorgen om vervolgbehandelingen een rol. Ook de mentale gezondheid van Schiedammers is zorgelijk. Het aandeel gelukkige inwoners is in deze meting bijvoorbeeld verder afgenomen, terwijl het aandeel ongelukkige inwoners verder is gestegen. Daarnaast voelen ook steeds meer inwoners zich regelmatig of voortdurend eenzaam. Het beweeggedrag van Schiedammers biedt ruimte voor verbetering. Zo beweegt ongeveer de helft van alle Schiedammers op dit moment te weinig; slechts 50% voldoet aan de landelijke Beweegrichtlijn. Ook doet slechts 8% van de ouderen voldoende balansoefeningen. Zitten doen Schiedammers juist te veel, gemiddelde 8 tot 10 uur per dag. Gelukkig zegt een meerderheid wel meer te willen bewegen en geldt dat in het bijzonder voor jongeren en inwoners die nog niet aan de Beweegrichtlijn voldoen. Om hen hiertoe te verleiden, lijken gerichte investeringen in de buitenruimte het meest kansrijk.

Hoewel een ruime meerderheid van alle inwoners tevreden is over de mate waarin de buitenruimte uitnodigt tot bewegen, verschilt deze tevredenheid sterk per wijk. Het sportgedrag van Schiedammers lijkt zich in positieve zin te ontwikkelen. Het aandeel Schiedammers dat sport, is bijvoorbeeld licht gestegen; van 53% naar 56%. Redenen om niet te sporten zijn bovendien ongeveer hetzelfde als bij vorige edities, alleen het ervaren gebrek aan geschikte sportfaciliteiten lijkt iets te zijn toegenomen. Het gemiddelde rapportcijfer voor sport- en beweegvoorzieningen is met een 6,9 echter stabiel, wat impliceert dat het sportaanbod in algemene zin voldoende is. Informatie over sport en bewegen vinden Schiedammers net als in eerdere edities vooral via een zoekmachine op het internet.

4

Monitor Sport, Bewegen en Gezondheid 2024 – Gemeente Schiedam

Aandachtspunten De resultaten van de Monitor Sport, Bewegen en Gezondheid schetsen doorgaans niet alleen een beeld van de gezondheid en het beweeg- en sportgedrag van Schiedammers, maar geven ook handelingsperspectief. Op basis van de resultaten kunnen er verschillende knoppen worden aangewezen waar de gemeente aan kan draaien, om zo de gezondheid of het beweeg- en sportgedrag van Schiedammers te beïnvloeden. Bij de huidige editie gaat het onder meer om het volgende:

1

1.

De resultaten voor de angst om te vallen laten zien dat dit thema nog niet bij alle Schiedammers op de radar staat – ook niet bij ouderen. Tegelijkertijd geeft 20% van alle Schiedammers aan meer informatie te willen ontvangen over mogelijkheden om vallen tegen te gaan. Dit impliceert dat er een behoefte is waar de gemeente op in zou kunnen spelen, bijvoorbeeld in de vorm van een campagne of voorlichting.

2.

De resultaten voor overgewicht laten zien dat met name ernstig overgewicht zich concentreert in bepaalde delen van de Schiedamse bevolking. Inspanningen om overgewicht tegen te gaan, zouden zich dan ook in het bijzonder moeten richten op inwoners met een laag inkomen en inwoners voor wie de hoogst afgeronde opleiding het basisonderwijs, de eerste drie jaar van de havo of het vwo, het vmbo of het mbo1 is.

3.

De mentale gezondheid van Schiedammers ontwikkelt zich in negatieve zin en vraagt om die reden om aandacht. Toch kan mentale gezondheid niet los worden gezien van fysieke gezondheid; de resultaten laten zien dat er een duidelijk verband is tussen beide vormen van gezondheid. Het ligt dan ook voor de hand om bij het verbeteren van de mentale gezondheid ook de fysieke gezondheid van inwoners mee te nemen.

4.

Schiedammers bewegen te weinig – en dan met name niet vaak genoeg. Inzetten op dagelijks bewegen lijkt op basis van de onderzoeksresultaten de snelste manier om ervoor te zorgen dat meer inwoners voldoen aan de Beweegrichtlijn. Activiteiten om dit te bereiken, zouden zich bovendien het beste kunnen richten op inwoners met ernstig overgewicht, eenpersoonshuishoudens en inwoners met een migratieachtergrond1. Daarnaast zouden ouderen moeten worden aangespoord om vaker balansoefeningen te doen, in de vorm van specifieke oefeningen of via het beoefenen van yoga, dansen of een balsport. Dit verkleint namelijk ook de kans op vallen.

5.

De resultaten suggereren verschillende manieren om inwoners te verleiden tot meer bewegen. Zo lijkt er vooral behoefte aan gelegenheden om individueel en ongeorganiseerd te bewegen, bijvoorbeeld in de buitenruimte. Die buitenruimte moet dan wel schoon zijn, geschikt voor fietsers of voetgangers en niet te versteend. Meer sporten willen Schiedammers het liefst goedkoop en dichtbij, al dan niet toegesneden op een specifieke doelgroep (zoals vrouwen of senioren). Ervoor zorgen dat beweeg- en sportvoorzieningen aansluiten bij deze wensen, lijkt dan ook de meest kansrijke manier om Schiedammers meer te laten bewegen.

6.

Informatie over bewegen en sporten vinden Schiedammers vooral via zoekmachines op het internet. Hoewel niet kan worden uitgesloten dat zij gemeentelijke websites over bewegen en sporten via deze zoekmachines alsnog weten te vinden, onderstreept dit

Volgens de CBS-definitie is een migrant een persoon die in het buitenland is geboren of een persoon die in Nederland is geboren waarvan één of beide ouders in het buitenland zijn geboren.

5

Monitor Sport, Bewegen en Gezondheid 2024 – Gemeente Schiedam

resultaat wel dat het belangrijk is om ervoor te zorgen dat dergelijke websites digitaal vindbaar zijn. Nagaan of dit het geval is, lijkt dan ook verstandig.

6

Monitor Sport, Bewegen en Gezondheid 2024 – Gemeente Schiedam

2

Inleiding Om het beleid op het gebied van gezondheid, bewegen en sport van de gemeente Schiedam beter op de wensen van bewoners aan te laten sluiten, is in de maand mei van dit jaar een onderzoek verricht in het kader van de monitor Sport, Bewegen en Gezondheid. In dit onderzoek is naar de mening van de inwoners gevraagd wat betreft het beweeg- en sportaanbod in Schiedam. Ook zijn er vragen gesteld over het beweeg- , sport- en zitgedrag.

2.1 Veldwerk van het onderzoek Het veldwerk van het onderzoek bestaat uit twee onderdelen. Uit het bevolkingsregister is aselect een steekproef van in totaal 4.600 personen in de leeftijd van 18 tot en met 80 jaar getrokken. Hierbij is rekening gehouden met de diverse wijken in Schiedam. Deze personen kregen een vragenlijst thuisgestuurd met het verzoek deze in te vullen en terug te sturen. Een andere mogelijkheid betrof de vragenlijst digitaal in te vullen. Door middel van een persoonlijk wachtwoord in de begeleidende brief konden de aangeschreven personen inloggen op de gemeentelijke website en daar de vragenlijst invullen. Om uiteenlopende redenen (verhuizing, volle brievenbus, etc.) bleken 38 vragenformulieren onbestelbaar. Van de resterende 4.562 namen uiteindelijk 607 personen deel aan het onderzoek. De respons op dit deel van het onderzoek is daarmee 13%. Figuur 1 Overzicht aantal respondenten

Methode

Aantal uitgenodigd (netto)

Steekproef

4.562

Internetpanel Totaal

5.524 10.086

Respons (abs.)

Respons (%)

Schriftelijk: 281 Digitaal: 326 Totaal: 607 1.641 2.248

Schriftelijk: 6% Digitaal: 7% Totaal: 13% 30% 22%

Voor het tweede onderdeel van het veldwerk is in dezelfde periode een digitale vragenlijst verspreid onder de leden van het gemeentelijk internetpanel. Deze vragenlijst is ingevuld door 1.641 van de 5.524 panelleden op dat moment. Dit komt overeen met een respons van 30%. In totaal hebben 2.248 inwoners uit Schiedam deelgenomen aan het onderzoek2. Hiermee komt de totale respons uit op 22%. De uiteindelijke respons is vervolgens vergeleken met de samenstelling van de bevolking in Schiedam. Voor zover nodig is de respons door middel van weegfactoren gecorrigeerd, zodat een representatieve afspiegeling ontstaat van de totale Schiedamse bevolking van 18 tot en met 80 jaar. De uitkomsten van het onderzoek leveren daarmee een betrouwbaar beeld op van de mening van Schiedammers in de genoemde leeftijdscategorie.

2

Op basis van de totale populatie en het aantal respondenten bedraagt de foutenmarge 2,0% bij een betrouwbaarheidsinterval van 95%.

7

Monitor Sport, Bewegen en Gezondheid 2024 – Gemeente Schiedam

3

Gezondheid Een deel van de vragen die aan Schiedammers is voorgelegd, gaat over gezondheid. Zowel de fysieke gezondheid, bijvoorbeeld het hebben van langdurige ziekten en aandoeningen, als de mentale gezondheid (eenzaamheid, gelukkig zijn), komen in dit hoofdstuk aan de orde.

3.1 Fysieke gezondheid Voor de corona-periode beoordeelde doorgaans ongeveer driekwart van de Schiedammers de eigen gezondheid als (zeer) goed. Uit onderzoek van het Kenniscentrum3 is bekend dat de coronacrisis en de maatregelen ter bestrijding van de ziekte gevolgen hadden op de levens van Schiedammers. Het aandeel inwoners dat de eigen gezondheid als goed tot zeer goed beoordeelde kwam toentertijd uit op 59%. In de metingen na de pandemie ervaren Schiedammers hun gezondheid weer duidelijk beter dan in 2021. Toch is de score niet meer van het niveau van voor de coronacrisis4. Figuur 2 Aandeel Schiedammers (18 jaar of ouder) dat de eigen gezondheid als (zeer) goed beoordeelt

100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0%

76%

77%

73%

71%

2022

2024

59%

2018

2019

2021

Bij de huidige meting beoordeelt een kwart de gezondheid als redelijk en 5% als slecht. Wanneer gekeken wordt naar bepaalde persoonskenmerken, dan is te zien dat het aandeel Schiedammers dat de eigen gezondheid als (zeer) goed beoordeelt, daalt naarmate de leeftijd toeneemt. Van de volwassenen tussen de 18 en 44 jaar is 78% naar eigen zeggen gezond, onder 65-plussers is dit aandeel 61%. Ook het aandeel bewoners met één of meer langdurige ziekten of aandoeningen neemt sterk toe naarmate de leeftijd stijgt. 56% van de 65-plussers heeft hiermee te kampen. Echter zegt slechts 14% van de ouderen met een chronische ziekte of aandoening hierdoor ernstig beperkt te zijn. Naast leeftijd laat inkomen een nog sterker verband zien met de mate waarin de eigen gezondheid als goed wordt beoordeeld. Van de personen met een hoog inkomen zegt 85% een (zeer) goede 3 4

Monitor Leefbaarheid en Veiligheid 2022 (Gemeente Schiedam – Kenniscentrum) De meting in het kader van de monitor Leefbaarheid en Veiligheid 2024 bevestigt dit beeld.

8

Monitor Sport, Bewegen en Gezondheid 2024 – Gemeente Schiedam

gezondheid te hebben, onder gemiddelde inkomens is dit aandeel al gedaald naar 71% en onder lage inkomens zegt slechts 47% een goede gezondheid te hebben. Van deze laatste groep geeft 62% aan een langdurige ziekte of aandoening te hebben, terwijl dit percentage bij gemiddelde en hoge inkomensgroepen op respectievelijk 37% en 28% ligt. In het verlengde van het onderwerp gezondheid blijkt uit landelijk onderzoek dat sommige mensen een bezoek aan de huisarts uitstellen of zelfs helemaal vermijden. Dit doen zij terwijl zij wel klachten hebben. In de huidige meting van dit onderzoek is aan de Schiedamse respondenten gevraagd of zij in het afgelopen jaar ook wel eens een bezoek aan de huisarts hebben uitgesteld of vermeden. Figuur 3 Bezoek aan huisarts uitgesteld of vermeden? En wat was daar de reden van?

41% ja 59% nee

Ik dacht dat mijn klacht vanzelf wel zou overgaan

65%

24%

Ik wilde de huisarts niet belasten

23%

Mijn huisarts neemt mij/mijn klachten niet serieus

15%

Ik maakte me zorgen over de kosten

14%

20%

17%

Ik was bezorgd om mogelijke vervolgbehandelingen Ik was bang om besmet te worden met corona/COVID-19

2022

1%

5%

Ik heb moeite om bij de huisarts te komen (bijv. slecht ter been)

2%

Mijn huisarts spreekt mijn taal niet

1%

Andere reden

2024

11%

10%

3%

2% 18%

21%

De meerderheid (59%) geeft aan het afgelopen jaar geen huisartsbezoek te hebben uitgesteld of vermeden. Dit betekent dat vier op de 10 respondenten dit wel eens heeft gedaan. Dit aandeel lag twee jaar geleden op 37%. Opvallend vaak gaat het om mensen die hun gezondheid al niet zo goed beoordelen, die dit doen. Daarnaast vermijden jongeren en vrouwen over het algemeen vaker de

9

71%

Monitor Sport, Bewegen en Gezondheid 2024 – Gemeente Schiedam

huisarts dan 65-plussers of mannen. Het inkomen speelt hierbij ook een rol. Mensen met een laag inkomen vermijden de huisarts vaker dan mensen met een hoog inkomen. De reden van dit vermijdings- of uitstelgedrag is voor het overgrote deel te wijten aan de respondenten zelf. Redenen als ‘klachten gaan van zelf over’ of ‘ik wil de huisarts niet belasten’ zijn het meest gegeven. Opvallend is dat de meeste redenen vaker zijn genoemd dan bij de vorige meting. (uiteraard op de angst om besmet te worden met corona na). Bij de antwoordcategorie ‘andere reden’ zijn zeer uiteenlopende antwoorden gegeven. Het overgrote deel van de opmerkingen is te relateren aan de ontevredenheid over de huisarts/praktijk/assistente; ‘huisarts is slecht bereikbaar’, ‘het is moeilijk om een afspraak te maken of te plannen’, ‘telefoniste/assistente bepaalt dat bezoek niet noodzakelijk is’, ‘geen vertrouwen in huisarts’ en ‘overstappen van huisarts is onmogelijk’. Andere antwoorden die vaak zijn gegeven zijn ‘tijdgebrek’, ‘geen zin’ of ‘te druk met werk of gezin’.

3.1.1 Valpreventie Sommige mensen zijn bang om te vallen en zich te bezeren. Dat kan in huis zijn, op straat of in winkels en andere gebouwen. Aan de leden van het gemeentelijk internetpanel is onderstaande vraag over de angst om te vallen voorgelegd. Figuur 4 Hoe vaak bent bang u om te vallen? (in %, naar leeftijd)

18-44 jr.

45-64 jr.

3

8

7

65+

17

15

13

Schiedam Totaal

7 0%

72

28

23

14

51

33

31

24 20%

55 40%

regelmatig tot voortdurend

60% soms

80% zelden

100% nooit

Zoals verondersteld, zijn het met name ouderen die bang zijn om te vallen. Maar ook bij de andere leeftijdscategorieën komt de angst om te vallen voor. Er is een duidelijke samenhang met de ervaren gezondheid. Wanneer de gezondheid slecht is, dan is de angst om te vallen vaker aanwezig (28% tegen 7% gemiddeld). Aan de mensen die aangeven wel eens bang te zijn om te vallen, ook al is dat maar zelden, is vervolgens gevraagd of zij informatie willen ontvangen over manieren om vallen tegen te gaan (de zogenoemde valpreventie).

10

Monitor Sport, Bewegen en Gezondheid 2024 – Gemeente Schiedam

Figuur 5 Zou u informatie willen ontvangen over manieren om vallen tegen te gaan (valpreventie)?

3%

20% ja nee anders

77%

Een vijfde van de respondenten die wel eens angst heeft om te vallen, zou graag informatie hierover ontvangen. Ook al is dit onder 65-plussers twee keer zo vaak als onder de jongere leeftijdscategorieën, blijkt er wel zeker een bredere behoefte aan informatie te zijn. In de antwoordcategorie ‘anders, namelijk’ geven respondenten aan dat zij reeds een cursus hebben gevolgd of op dit moment nog geen behoefte aan informatie te hebben, maar mogelijk wel op latere leeftijd.

3.1.2 Body Mass Index De Body Mass Index (BMI) bestaat al jaren en is een veelgebruikte manier om te bepalen of iemand een gezond gewicht heeft. Deze wordt bepaald aan de hand van lengte en gewicht van een persoon. Bij een gezond gewicht spelen echter meer factoren een rol, zoals bijvoorbeeld bouw, botstructuur, spiermassa en vetpercentage. Om toch een beeld te kunnen schetsen van de fysieke gezondheid van Schiedammers, is de Body Mass Index op basis van lengte en gewicht in de vragenlijst gebruikt. Deze twee factoren zijn het makkelijkst in een vragenlijst voor bevolkingsonderzoek op te nemen en zijn eenvoudig voor respondenten te beantwoorden. In de huidige meting heeft 90% van alle respondenten zowel lengte als gewicht ingevuld. Vergeleken met het gemiddelde in Nederland5 komt ondergewicht minder vaak voor in Schiedam. Overgewicht in matige en ernstige vorm komt net iets vaker voor in Schiedam (54% tegen 50% in Nederland).

Gemiddeld BMI Mannen: 26,5 Vrouwen: 26,1

Gemiddeld hebben zowel mannen als vrouwen in Schiedam licht overgewicht. Echter wanneer naar de gecategoriseerde antwoorden wordt gekeken dan heeft 41% van de mannen een gezond gewicht en 48% van de vrouwen. Ouderen hebben gemiddeld een hoger BMI en vaker overgewicht. Bij personen onder de 45 jaar heeft 44% (ernstig) overgewicht, onder personen van 45 jaar of ouder ligt dit aandeel op 63%. Inwoners met een HBO/WO-opleiding hebben een lager BMI dan gemiddeld en hebben minder vaak overgewicht.

5

Bron: Leefstijlmonitor CBS en RIVM, 2023

11

Monitor Sport, Bewegen en Gezondheid 2024 – Gemeente Schiedam

Figuur 6 Body Mass Index Schiedam en Nederland 18 jaar of ouder

ondergewicht (BMI <18,5)

Nederland

1%

2%

1% 1%

45%

gezond gewicht (BMI 18,524,9)

46% 44%

36%

matig overgewicht (BMI 25,0 29,9) ernstig overgewicht (BMI >=30,0)

35% 37%

18%

18% 18%

2024 2022

48%

35%

15%

2018

Wanneer gekeken wordt naar inkomen, valt op dat het aandeel met matig overgewicht nauwelijks verschilt tussen de diverse inkomensgroepen. Echter, onder personen met een laag inkomen kampt ongeveer een kwart met ernstig overgewicht, onder hoge inkomens is dit aandeel lager (12%). Bovenstaande uitkomsten verschillen nauwelijks ten opzichte van de metingen in 2018 en 2022.

3.2 Mentale gezondheid Ruim driekwart van de Schiedammers (77%) geeft aan zich de afgelopen 4 weken gelukkig te hebben gevoeld. Dit is iets minder dan bij de vorige meting. Dit hangt wederom sterk samen met de financiële inkomsten, de fysieke gezondheid en de mate van beperkingen. Personen met een slechte gezondheid voelen zich minder vaak gelukkig (35%) en vaker somber (26% tegen 13% gemiddeld). Dit geldt ook voor personen met een laag inkomen. Ook gevoelens van eenzaamheid lijken sterk samen te hangen met de mate waarin iemand beperkt wordt door een minder goede gezondheid en inkomen. Van de personen die de eigen gezondheid als slecht beoordelen, geeft 31% aan zich de afgelopen 4 weken regelmatig tot voortdurend eenzaam te hebben gevoeld. Gemiddeld gaat het om 11% van de Schiedammers. Figuur 7 Hoe heeft u zich de afgelopen 4 weken gevoeld?

77% voelt zich regelmatig tot voortdurend gelukkig (2022: 79% en 2018: 83%)

13% voelt zich regelmatig tot voortdurend somber/neerslachtig (2022: 10% en 2018: 9%)

11% voelt zich regelmatig tot voortdurend eenzaam (2022: 8% en 2018: 7%)

12

Monitor Sport, Bewegen en Gezondheid 2024 – Gemeente Schiedam

4

Bewegen Al lange tijd is bekend dat regelmatig sporten en intensief bewegen kunnen bijdragen aan een verbetering van de lichamelijke fitheid. Bovendien hebben mensen die voldoende sporten en bewegen minder kans op gezondheidsklachten. Ook minder intensieve vormen van bewegen zoals wandelen en fietsen hebben positieve effecten op de gezondheid. Dit hoofdstuk besteedt aandacht aan beide vormen van bewegen.

4.1 Voldoende bewegen Tot 2017 bestonden er verschillende landelijke normen om te bepalen of mensen voldoende bewegen. Naast de Nederlandse Norm Gezond Bewegen (NNGB) werden ook de fitnorm en combinorm regelmatig gebruikt. In 2017 zijn al deze normen vervangen door de Beweegrichtlijn. Deze nieuwe richtlijn bouwt voort op de combinorm en luidt voor volwassenen en ouderen als volgt:  Bewegen is goed, meer bewegen is beter.  Doe minstens 150 minuten per week aan matig intensieve inspanning, zoals wandelen en fietsen, verspreid over diverse dagen.  Doe minstens tweemaal per week spier- en botversterkende activiteiten, voor ouderen gecombineerd met balansoefeningen.  En: voorkom veel stilzitten. Op basis van een advies van de Gezondheidsraad heeft het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) in 2019 een methode vastgesteld om te bepalen of iemand aan de Beweegrichtlijn voldoet. Deze methode maakt gebruik van een wetenschappelijk vastgestelde vragenlijst (de SQUASH-vragenlijst), die onder meer meet hoe vaak mensen verschillende soorten activiteiten ondernemen.6 Zo wordt er gevraagd naar beweging tijdens het woon-werkverkeer, beweging op het werk, beweging in het huishouden en beweging tijdens sport en in de vrije tijd.

4.1.1 Beweegrichtlijn Ongeveer de helft van alle Schiedammers (50%) voldoet aan de Beweegrichtlijn en beweegt daarmee lang genoeg, vaak genoeg en op de juiste manier. Een nadere analyse laat zien dat Schiedammers vooral niet vaak genoeg bewegen. Zo beweegt maar iets minder dan de helft voldoende dagen per week, terwijl ruim 80% voldoende minuten beweegt en bot- of spierversterkende oefeningen doet. Daarnaast valt op dat Schiedammers relatief weinig sporten; deze activiteit doen ze gemiddeld het minste aantal minuten en het op één na minste aantal dagen per week. Dit suggereert dat vaker sporten waarschijnlijk de meest kansrijke manier is om ervoor te zorgen dat meer Schiedammers voldoen aan de Beweegrichtlijn.

6

In deze editie van de Monitor Sport, Bewegen en Gezondheid hebben ondervraagde Schiedammers voor het eerst de volledige SQUASH-vragenlijst ingevuld. Hierdoor kunnen de resultaten goed worden vergeleken met die van andere bronnen over beweeggedrag, zoals de Gezondheidsmonitor van de GGD. Wel zijn de resultaten beperkt vergelijkbaar met die van eerdere edities en kunnen ze niet in historisch perspectief worden geplaatst. Dit zal bij toekomstige metingen wel het geval zijn.

13

Monitor Sport, Bewegen en Gezondheid 2024 – Gemeente Schiedam

Figuur 8 Aandeel inwoners dat voldoet aan de Beweegrichtlijn

50% 0%

20%

Voldoet aan Beweegrichtlijn

50% 40%

60%

80%

100%

Voldoet niet aan Beweegrichtlijn

Het aandeel Schiedammers dat voldoende balansoefeningen doet, ligt nog lager. Hoewel dit onderdeel niet meetelt bij de berekening van het percentage inwoners dat voldoet aan de Beweegrichtlijn, doet slechts 12% van alle Schiedammers ten minste één keer per week oefeningen die balansversterkend zijn. Onder ouderen, voor wie de Beweegrichtlijn dergelijke oefeningen voorschrijft, is dit zelfs maar voor 8% het geval. Figuur 9 Aandeel inwoners dat wekelijks balansoefeningen doet, naar leeftijd

18 tot en met 64 jaar

13%

65 jaar en ouder

8% 0%

5%

10%

15%

Ten opzichte van andere gemeenten in de regio voldoen Schiedammers ongeveer even vaak aan de Beweegrichtlijn als gemiddeld. Zo suggereren cijfers van de GGD uit 2022 dat 45% van alle Schiedammers voldoet aan de Beweegrichtlijn, net zoveel als het gemiddelde van de regio Rijnmond.7 Of Schiedammers voldoen aan de Beweegrichtlijn, hangt beperkt samen met hun persoonskenmerken; het verschil tussen mannen en vrouwen en inwoners van verschillende leeftijden is bijvoorbeeld erg klein (zie figuur 10). Toch zijn er ook een paar opvallende uitzonderingen. Zo voldoen eenpersoonshuishoudens beduidend minder vaak aan de Beweegrichtlijn dan huishoudens die bestaan uit twee of meer personen. Dit laatst geldt ook voor inwoners met een migratieachtergrond. Verder valt op dat inwoners met een laag inkomen aanzienlijk vaker aan de Beweegrichtlijn voldoen dan inwoners met een midden of hoog inkomen. Dit komt voornamelijk doordat inwoners met een laag inkomen vaker bewegen tijdens hun werk. De samenhang met de gezondheidskenmerken van inwoners is iets groter, maar tegelijkertijd weinig verrassend (zie figuur 11). Inwoners voldoen bijvoorbeeld aanzienlijk minder vaak aan de Beweegrichtlijnen naarmate ze hun eigen gezondheid als slechter ervaren, ze zich meer beperkt voelen door een langdurige ziekte of aandoening en ze een hogere mate van overgewicht hebben.

7

GGD Rotterdam-Rijnmond. 2022. Gezondheidsmonitor volwassenen 2022. Dat het door de GGD genoemde percentage iets lager is dan het percentage in deze monitor, kan op verschillende manieren worden verklaard. Een verklaring is dat de onderzoeksmethoden van de GGD en het Kenniscentrum enigszins van elkaar verschillen, wat mogelijk zorgt voor afwijkende resultaten. Een andere verklaring is dat het percentage zich sinds 2022 heeft ontwikkeld; een recent onderzoek van NOC-NSF suggereert bijvoorbeeld dat het aandeel sporters de afgelopen jaren licht is toegenomen (zie NOC-NSF. 2023. Zo sport Nederland.)

14

Monitor Sport, Bewegen en Gezondheid 2024 – Gemeente Schiedam

Figuur 10 Aandeel Schiedammers (18 jaar of ouder) dat voldoet aan de Beweegrichtlijn, naar persoonskenmerken

Persoonskenmerken Geslacht Man Vrouw Leeftijd 18-44 jr. 45-64 jr. 65+ Achtergrond8 Personen met een Nederlandse achtergrond Personen met een migratieachtergrond Huishoudenssamenstelling Alleenstaand Paar zonder (thuiswonende) kinderen Paar met thuiswonend(e) kind(eren) Eén ouder met thuiswonend(e) kind(eren) Inkomensgroep Laag Midden Hoog

Voldoet aan Beweegrichtlijn 51% 49% 48% 51% 53% 52% 44% 43% 57% 49% 53% 56% 48% 53%

Figuur 11 Aandeel Schiedammers (18 jaar of ouder) dat voldoet aan de beweegrichtlijn, naar gezondheidskenmerken

Gezondheidskenmerken Ervaren gezondheid Zeer goed Goed Gaat wel Slecht/zeer slecht Langdurige ziekte of aandoening Ja en daardoor ernstig beperkt Ja en daardoor enigszins beperkt Ja, maar daardoor niet beperkt Nee Onder-/overgewicht Onder-/Gezond gewicht (BMI <=24,9) Matig overgewicht (BMI 25,0-29,9) Ernstig overgewicht (BMI >=30,0)

Voldoet aan Beweegrichtlijn 54% 51% 42% 44% 44% 46% 50% 51% 52% 51% 43%

Ook hier zijn er echter enkele opvallende resultaten. Zo impliceert het resultaat voor de mate van overgewicht dat (te) weinig bewegen in het bijzonder een probleem is onder inwoners met ernstig overgewicht; inwoners met matig overgewicht voldoen niet minder vaak aan de Beweegrichtlijn dan gemiddeld. Andersom is het ook opvallend dat inwoners met matig overgewicht ongeveer even vaak

8

Volgens CBS-definitie (zie pagina 5)

15

Monitor Sport, Bewegen en Gezondheid 2024 – Gemeente Schiedam

aan de Beweegrichtlijn voldoen als inwoners met een gezond of ondergewicht. Dit laatste illustreert dat ook inwoners zonder overgewicht het vaak lastig vinden om voldoende te bewegen. Tot slot impliceren de resultaten dat zelfs een relatief lichte beperking er al voor zorgt dat inwoners minder bewegen. Onder inwoners met een langdurige ziekte of aandoening voldoet alleen het deel dat aangeeft niet beperkt te zijn even vaak aan de Beweegrichtlijn als gemiddeld. Inwoners die aangeven enigszins of ernstig beperkt te zijn, voldoen juist beduidend minder vaak aan de Beweegrichtlijn dan gemiddeld.

4.2 Motivatie om te bewegen Aansluitend op de mate van bewegen is in dit onderzoek gevraagd of men in de komende tijd meer zou willen gaan bewegen. Dit blijkt voor een groot deel van de respondenten inderdaad het geval (zie figuur 12). Onder respondenten die niet voldoen aan de beweegrichtlijnen is de motivatie om in het komende jaar meer te gaan bewegen zelfs nog groter; maar liefst 72% van hen geeft dit aan. Op basis van dit onderzoek lijken de meeste mensen die meer willen bewegen in de wijken Zuid, Nieuwland en Groenoord te wonen. Figuur 12 Zou u in het komende jaar meer willen gaan bewegen?

35% ja nee 65%

Figuur 13 geeft inzicht in de persoonskenmerken van de respondenten die aangeven het komende jaar meer te willen gaan bewegen. Onder alle onderscheiden doelgroepen zijn mensen te vinden die komend jaar meer willen gaan bewegen. De uitkomsten zijn nagenoeg gelijk aan de meting in 2022. 65-plussers geven het minst aan meer te willen bewegen, vaak vanwege een mindere gezondheid of ouderdom. Maar onder bijna de helft van de ouderen is de motivatie nog steeds groot. Met name jongeren geven aan het komende jaar meer te willen gaan bewegen. Net als in 2022 zouden de meeste personen, die meer willen gaan bewegen, dit individueel willen doen (66%), 43% geeft de voorkeur aan bewegen als abonnee/klant/cursist van een commerciële aanbieder (zie figuur 14). De beweegactiviteiten die men leuk zou vinden om te doen, betreffen voornamelijk fietsen, wandelen, hardlopen, fitness, yoga, dansen en zwemmen.

16

Monitor Sport, Bewegen en Gezondheid 2024 – Gemeente Schiedam

Figuur 13 Aandeel Schiedammers (18 jaar of ouder) dat aangeeft het komende jaar meer te willen gaan bewegen, naar persoonskenmerken

Persoonskenmerken Geslacht Man Vrouw Leeftijd 18-44 jr. 45-64 jr. 65+ Achtergrond9 Personen met een Nederlandse achtergrond Personen met een migratieachtergrond Huishoudenssamenstelling Alleenstaand Paar zonder (thuiswonende) kinderen Paar met thuiswonend(e) kind(eren) Eén ouder met thuiswonend(e) kind(eren) Inwonend bij ouder(s) Inkomensgroep Laag Midden Hoog

Wil meer bewegen 61% 69% 73% 64% 48% 60% 80% 61% 60% 70% 81% 84% 76% 65% 61%

Figuur 14 Op welke manier wilt u (meer) bewegen?10

66% 60%

Individueel en ongeorganiseerd Als abonnee/klant/cursist van een fitnesscentrum of andere (commerciële)…

43% 43% 2024

In groepsverband, georganiseerd door uzelf, familie, vrienden en/of kennissen

25% 21%

Als lid van een vereniging

23% 22% 0%

9

Volgens CBS-definitie (zie pagina 5) Omdat er meerdere antwoorden mogelijk waren, telt het totaal niet op tot 100%.

10

17

20%

2022

40%

60%

80%

Monitor Sport, Bewegen en Gezondheid 2024 – Gemeente Schiedam

4.3 Openbare ruimte en bewegen Over het algemeen is men redelijk tevreden met de mate waarin de openbare ruimte in de directe leefomgeving uitnodigt tot beweging. Figuur 15 In hoeverre vindt u dat de openbare ruimte in uw directe leefomgeving uitnodigt tot beweging? (in % naar wijk)

Centrum

5

Oost

4

West + Havens

6

41

33

Zuid

7

42

27

43

27

24

Kethel + Industrie

32

28

Nieuwland

9

Groenoord

9

34

Spaland/Sveaparken + Polderbuitengebied

38 14 0%

5 15 15

24

8

24

9

20 41

6

41 40%

9

14

9 3

50

20%

5

7 5 6

55 34

4

35

54

Woudhoek

Schiedam Totaal

21

23 60%

7 32 16 80%

6 100%

nodigt zeer uit tot beweging

nodigt voldoende uit tot beweging

nodigt een beetje uit tot beweging

nodigt niet uit tot beweging

weet niet/geen mening De verschillen tussen de wijken in Schiedam komen duidelijk naar voren. In de noordelijk gelegen wijken zoals Kethel, Woudhoek en Spaland/Sveaparken zijn de bewoners het meest positief. Vooral in de oude stadswijken vindt een relatief groot deel dat de openbare ruimte slechts een beetje of zelfs helemaal niet uitnodigend is om te bewegen. In de wijk Oost vinden de bewoners dat de openbare ruimte het minst uitnodigt tot beweging, ook al lijkt de situatie iets verbeterd ten opzichte van de vorige meting. De noordelijk gelegen wijken (Kethel, Groenoord, Woudhoek en Spaland/Sveaparken) laten eveneens betere scores zien op dit gebied. Uit de tips om de openbare ruimte meer uitnodigend te maken voor beweging, komt net als bij de vorige meting naar voren dat respondenten de directe leefomgeving vooral druk en stenig vinden. Er is weinig ruimte voor beweging. Veelal vinden zij dat er weinig groen in de buurt is en dat de openbare ruimte vervuild is door (zwerf)afval, grofvuil en hondenpoep. Ook wordt druk verkeer, de hoeveelheid auto’s/deelscooters, de slechte staat van de bestrating/stoepen en de veiligheid op straat

18

Monitor Sport, Bewegen en Gezondheid 2024 – Gemeente Schiedam

of in de parken genoemd als obstakel om de openbare ruimte te gebruiken voor sport- en beweegactiviteiten. Volgens meerdere respondenten zijn verkeerssituaties vooral gericht op autoverkeer. Verkeerslichten kunnen beter afgesteld worden op fietsers en voetgangers. Er zouden meer, aantrekkelijker en veiliger fiets-, wandel- hardloop-en skate/skeelerroutes moeten komen, met name richting de natuur en buitengebieden. Aanduiding van deze routes met bijvoorbeeld de afstand in kilometers zou het meer uitnodigend kunnen maken. Tevens wordt aangegeven ’wandelpaden zijn smal, ongelijk of niet aanwezig’ en ‘sommige fietspaden zijn verbeterd, maar de voetpaden niet. Bovendien dienen de wandelaars eveneens van deze fietspaden gebruik te maken. Dat is niet altijd fijn’. Ook zien respondenten graag meer kleine sportveldjes in de woonomgeving, zoals voetbalkooien en basketbalveldjes of bewegings- en oefeningstoestellen in de openbare ruimte.

4.4 Zitgedrag Gemiddeld zitten volwassenen van 18 tot en met 64 jaar in Schiedam 10,0 uur per dag, vergelijkbaar met de metingen in 2018 en 2022 (respectievelijk 10,1 en 10,2 uur). Dit ligt hoger dan het landelijk gemiddelde van 9,6 uur in 202111. Dit verschil kan voor een deel verklaard worden doordat in de landelijke vragenlijst de doordeweekse dagen en weekenddagen apart zijn opgenomen. Om de complexiteit van de vraag te beperken is in de vragenlijst voor dit onderzoek enkel naar een gemiddelde dag in de week gevraagd. Bij 65 plussers ligt het gemiddelde aantal uren dat wordt gezeten op een dag op 7,9 uur. Landelijk lag dit op 8,4 uur (2021). Bovendien zien we in Schiedam bij de 65-plussers een dalende trend in vergelijking met eerdere metingen. In 2018 lag dit aantal in Schiedam nog op 8,8 uur en in 2022 op 8,1 uur. Figuur 16 Aantal uren dat er gezeten wordt op een gemiddelde dag per activiteit

Vervoer 18-64 jaar

0,8

4,4

0,9

1,9

1,3 0,7

Totaal: 10,0 uur

Werken Lezen/studeren

65+ 0,6 0,7 1,4 jaar

0

2

3,0

1,6

Totaal: 7,9 uur

0,7

Televisie kijken In de vrije tijd achter de PC/tablet, etc.

4

6

8

10

Andere zittende activiteiten

Mannen zitten gemiddeld meer dan vrouwen (9,9 tegen 9,4 uur). Zij zitten iets meer tijdens het werk en voor vervoer, maar ook in de vrije tijd achter pc/tablet, etc. Personen tot 65 jaar zitten het meest tijdens hun werk, gemiddeld 4,4 uur. 65-plussers zitten het meest om televisie te kijken, gemiddeld 3,0 uur.

11

Bron: Leefstijlmonitor CBS en RIVM, 2021

19

Monitor Sport, Bewegen en Gezondheid 2024 – Gemeente Schiedam

Mensen met een hoog inkomen zitten gemiddeld meer op een dag dan mensen met een laag of gemiddeld inkomen 9,8 tegen respectievelijk 9,5 en 9,6 uur). Hier geldt: hoe hoger het inkomen, hoe meer men zit tijdens werk en hoe lager het inkomen hoe meer men zit voor de televisie of in de vrije tijd achter een pc/tablet. Hetzelfde beeld is te zien wat betreft opleidingsniveau. Respondenten met een HBO- of Universitaire opleiding zitten veel meer tijdens werk (4,5 uur). Het aantal uur dat dan weer voor de TV of in de vrije tijd achter pc/tablet wordt gezeten is lager dan gemiddeld. Respondenten met maximaal VMBO/MAVO zitten totaal op een gemiddelde dag wel minder dan mensen met minimaal een HAVO-opleiding (8,6 tegen 9,8 uur). Dit is geheel het gevolg van het type werk dat zij over het algemeen verrichten.

20

Monitor Sport, Bewegen en Gezondheid 2024 – Gemeente Schiedam

5

Sport In dit hoofdstuk staat sport centraal. Onderwerpen als sportdeelname en het sportaanbod komen aan bod. Bovendien wordt aandacht besteed aan vragen zoals in welk verband men sport, waarom men niet sport men en waardoor iemand eventueel weer zou gaan sporten of lid zou worden van een sportvereniging.

5.1 Sportdeelname Hoewel sporten niet de enige manier is om voldoende en op de beste manier te bewegen (zie toelichting beweegrichtlijnen op pagina 12), is het tegenovergestelde ook waar; mensen die niet sporten, bewegen vaker onvoldoende of niet op de juiste manier. Het aandeel sporters is dan ook een belangrijke graadmeter voor de mate waarin en wijze waarop Schiedammers bewegen. Naar eigen zeggen beoefent 56% van de Schiedammers ten minste één sport. Dit is net iets meer dan het aandeel dat dit bij de vorige meting aangaf. Van deze sportende inwoners geeft 17% aan één keer per week te sporten en 21% twee keer. Ongeveer 51% zegt drie tot en met zes keer per week te sporten en 10% iedere dag van de week of vaker. Figuur 17 Aandeel inwoners dat een sport beoefent12

100% 80% 60% 40%

53%

56%

2022

2024

20% 0%

Of Schiedammers sporten, hangt voor een deel samen met hun persoonskenmerken (zie figuur 18). Mannen sporten iets vaker dan vrouwen, maar de verschillen zijn groter naar leeftijd. Naarmate inwoners ouder zijn, neemt het aandeel sporters sterk af. Ook sporten Schiedammers met een migratieachtergrond minder vaak ten minste één keer per week dan Schiedammers met een Nederlandse achtergrond. Het verschil is overigens wel kleiner geworden in vergelijking met de vorige meting. Eénouderhuishoudens met thuiswonende kinderen tellen minder vaak sporters dan huishoudens die anders zijn samengesteld en het aandeel Schiedammers dat regelmatig sport is beduidend lager naarmate huishoudens minder inkomen hebben. Het verschil tussen lage en hoge inkomensgroepen is bovendien groter geworden.

12

Het aandeel sporters is niet op dezelfde manier gemeten als in de GGD-onderzoeken.

21

Monitor Sport, Bewegen en Gezondheid 2024 – Gemeente Schiedam

Figuur 18 Aandeel Schiedammers (18 jaar of ouder) dat sport, naar persoonskenmerken

Persoonskenmerken Geslacht Man Vrouw Leeftijd 18-44 jr. 45-64 jr. 65+ Achtergrond13 Personen met een Nederlandse achtergrond Personen met een migratieachtergrond Huishoudenssamenstelling Alleenstaand Paar zonder (thuiswonende) kinderen Paar met thuiswonend(e) kind(eren) Eén ouder met thuiswonend(e) kind(eren) Inwonend bij ouder(s) Inkomensgroep Laag Midden Hoog Opleiding Basisonderwijs, LBO, LTS, VMBO, MAVO HAVO/VWO, MBO HBO, Universiteit Arbeidspositie14 Werkende met betaald werk Werkloos Vrijwilliger Arbeidsongeschikt Scholier of studerende Huisman / huisvrouw Gepensioneerd of met vervroegd pensioen Wijk Centrum Oost West + Schiedamse Havens Zuid Kethel + Industriegebied Nieuwland Groenoord Woudhoek Spaland/Sveaparken + Polderbuitengebied

13 14

Aandeel sporters 59% 54% 63% 53% 44% 57% 53% 52% 57% 62% 42% 63% 31% 56% 73% 38% 54% 63% 62% 44% 48% 35% 66% 39% 44% 64% 52% 61% 53% 62% 52% 46% 59% 63%

Volgens CBS-definitie (zie pagina 5) De respons is voor sommige onderscheiden categorieën te laag om betrouwbare uitspraken te kunnen doen. Om die reden moet de uitkomst voor arbeidspositie vooral als indicatie worden gezien.

22

Monitor Sport, Bewegen en Gezondheid 2024 – Gemeente Schiedam

De verschillen met betrekking tot de (ervaren) gezondheid van inwoners zijn eveneens groot, maar wel iets kleiner geworden in vergelijking met de vorige meting. Het percentage Schiedammers dat ten minste één keer per week sport, neemt bijvoorbeeld gestaag af naarmate hun ervaren gezondheid slechter is. Ook sporten Schiedammers minder vaak naarmate ze beperkingen ervaren door een langdurige ziekte of aandoening. Tot slot sporten Schiedammers minder vaak naarmate ze meer overgewicht hebben. Figuur 19 Aandeel Schiedammers (18 jaar of ouder) dat sport, naar gezondheidskenmerken

Gezondheidskenmerken Ervaren gezondheid Zeer goed Goed Gaat wel Slecht/zeer slecht Langdurige ziekte of aandoening Ja en daardoor ernstig beperkt Ja en daardoor enigszins beperkt Ja, maar daardoor niet beperkt Nee Onder-/overgewicht Onder-/Gezond gewicht (BMI <=24,9) Matig overgewicht (BMI 25,0-29,9) Ernstig overgewicht (BMI >=30,0)

Aandeel sporters 78% 63% 33% 21% 24% 45% 53% 63% 63% 56% 40%

Populaire sporten Aan alle sporters is gevraagd welke sport(en) zij beoefenen. Van hen geeft 53% aan één sport te beoefenen, 34% twee sporten en 13% drie sporten of meer. De sporten die het vaakst worden beoefend, zijn verschillende vormen van fitness en hardlopen. Daarnaast zijn er ook relatief veel mensen die aan yoga doen, fietsen en zwemmen. Figuur 20 laat de top-10 van meest beoefende sporten zien. Figuur 20 Top-10 meest beoefende sporten15

Sport 1. Fitness/conditietraining 2. Hardlopen/joggen 3. Yoga 4. Fietsen 5. Zwemmen 6. Wandelsport 7. Vechtsporten 8. Krachtsport 9. Tennis 10. Voetbal

15

Aandeel sporters 39% 19% 11% 10% 9% 9% 7% 5% 4% 4%

Omdat een persoon meerdere sporten kan beoefenen, telt het totaal niet op tot 100%.

23

Monitor Sport, Bewegen en Gezondheid 2024 – Gemeente Schiedam

Sportverband Aan alle sporters is gevraagd in welk verband zij hun sport(en) het afgelopen jaar hebben beoefend. Het overgrote deel doet dat ongeorganiseerd. Het gaat dan vooral om hardlopen, fietsen en zwemmen. 51% sport als abonnee/klant/cursist bij een (commerciële) aanbieder, zoals een fitnesscentrum. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om yoga, boksen, kracht- en conditietraining en uiteraard fitness. Sporten als tennis, padel en golf worden relatief vaak in zelf georganiseerd groepsverband beoefend. 28% sport als lid van een vereniging. Dit zijn vooral teamsporten als voetbal en hockey. Figuur 21 In welk verband heeft u de afgelopen 12 maanden gesport?16

58%

Individueel en ongeorganiseerd

59%

Als abonnee/klant/cursist van een fitnesscentrum of andere (commerciële)…

51% 46%

2024

In groepsverband, georganiseerd door uzelf, familie, vrienden en/of kennissen

27%

Als lid van een vereniging

28%

28%

2022

28%

0%

20%

40%

60%

80%

De uitkomsten komen goed overeen met die van 2 jaar geleden. Er is alleen een lichte toename te zien in het aantal respondenten dat bij een fitnesscentrum of andere commerciële aanbieder sport.

5.2 Niet-sporters Ongeveer de helft van de Schiedammers beoefent een sport. Dit betekent ook dat de andere helft dit niet doet. Sommige mensen sporten wel eens of wandelen en fietsen veel. Aan het deel van de respondenten dat heeft aangegeven geen sport te beoefenen, is gevraagd naar de reden hiervan. Gebrek aan tijd door andere bezigheden, verschillende gezondheidsproblemen (zowel van tijdelijke als langdurige aard), geen interesse in sport en de kosten die sporten met zich meebrengt zijn veel gegeven redenen om niet te sporten. Dit komt goed overeen met de belangrijkste motieven om niet te sporten uit diverse landelijke onderzoeken onder andere uitgevoerd door NOC*NSF en het Mulier Instituut. Bovendien verschillen de uitkomsten nauwelijks van die van vorige metingen. Op de langere termijn zijn er ten aanzien van deze redenen wel enkele verschuivingen zichtbaar; zo is het aandeel inwoners dat sporten te duur vindt, sinds 2018 toegenomen. De andere redenen om niet te sporten bestaan veelal uit gebrek aan motivatie, discipline, geen zin, blessures of ouderdom17. Sommige respondenten geven aan al voldoende te bewegen bijvoorbeeld naar of op het werk en tijdens mantelzorg of vrijwilligerswerk. Daarnaast geven sommige respondenten als reden om niet te sporten aan dat ze veel wandelen en fietsen.

16 17

Omdat er meerdere antwoorden mogelijk waren, telt het totaal niet op tot 100%. De antwoordcategorie ‘Daar ben ik te oud voor’ is in 2022 voor het eerst in de vragenlijst van de Monitor Sport, Bewegen en Gezondheid opgenomen.

24

Monitor Sport, Bewegen en Gezondheid 2024 – Gemeente Schiedam

De antwoordcategorie ‘te weinig sportmogelijkheden’ is in de huidige vragenlijst uitgebreid met ‘het sportaanbod sluit niet aan op mijn behoefte’. Dit heeft ervoor gezorgd dat dit antwoord vaker is ingevuld dan voorheen. Het gaat dan vooral om respondenten die aangeven dat de tijden van het sportaanbod niet uitkomen of dat de doelgroep niet aanspreekt. Figuur 22 Waarom doet u niet aan sport?18

35%

Geen tijd voor sport i.v.m. andere bezigheden

35% 38%

26%

Ik heb gezondheidsproblemen

24% 24%

25%

Geen interesse in sport (Ik vind sport niet leuk)

20% 23%

25%

Ik vind sporten te duur

25% 20%

Er zijn te weinig sportmogelijkheden/het sportaanbod sluit niet aan op mijn behoefte

12%

6% 3%

2024 12%

Daar ben ik te oud voor

9%

2022

Ik ben niet goed in sport

9% 6%

10%

2018

7%

Sportmogelijkheden of sportverenigingen zijn te ver weg

4% 4%

4%

Vrienden en kennissen sporten ook niet

5% 5%

12%

Anders, namelijk 0%

21% 20%

20%

40%

60%

Er is ook gevraagd wat de drempel zou kunnen verlagen om (weer) te gaan sporten. Hieruit komt naar voren dat bij de grootste groep niet-sporters, er niets is dat deze drempel kan verlagen (28%). 20% zou gaan sporten als ze meer tijd hebben, 18% als de lidmaatschappen goedkoper worden en 10% als men zou weten dat het de gezondheid ten goede zou komen. Deze uitkomsten zijn gelijk aan die van de meting uit 2022. Over het algemeen zijn er maar weinig zaken benoemd waar de gemeente in zou kunnen faciliteren. Zaken als sportaanbod, kwaliteit en locatie/nabijheid van de sportaccommodaties blijken nauwelijks van belang om (weer) te gaan sporten. Het gaat veel meer om tijd, leeftijd, motivatie en de gezondheid van de respondent zelf die het sporten belemmert.

18

Omdat er meerdere antwoorden mogelijk waren, telt het totaal niet op tot 100%.

25

Monitor Sport, Bewegen en Gezondheid 2024 – Gemeente Schiedam

Figuur 23 Wat zou voor u de drempel om (weer) te gaan sporten en/of lid te worden van een sportvereniging kunnen verlagen?

Niets/weet niet

28%

Als ik meer tijd tijd zou hebben

20%

Als lidmaatschappen goedkoper worden

18%

Als ik weet dat het mijn gezondheid ten goede komt Als ik wat flexibeler zou kunnen sporten, wanneer het mij uitkomt

10% 7%

Als het dichterbij zou zijn

4%

Als er meer sportmogelijkheden zouden zijn (sportaanbod) Als er meer activiteiten zouden zijn naast het sporten Als de sportaccommodaties beter zouden zijn Als de sfeer bij verenigingen beter zou zijn

3% 1% 1% 1%

Anders, namelijk

8% 0%

20%

40%

60%

5.3 Sportaanbod De beweeg- en sportmogelijkheden in Schiedam worden net als bij de vorige meting met een ruime voldoende beoordeeld (6,9). In de huidige meting is er weinig verschil tussen sporters en mensen die niet sporten (7,0 tegenover 6,8).

Gemiddeld rapportcijfer voor beweegen sportmogelijkheden in Schiedam:

6,9 (2022: 6,9)

Op de vraag ‘welke sport zou voor u een toevoeging zijn op het huidige sportaanbod in Schiedam?’ hebben 605 respondenten 702 antwoorden gegeven. In figuur 24 zijn alle sporten en sportaccommodaties-/verenigingen opgenomen die door de respondenten 10 keer of vaker zijn genoemd. Net als bij de vorige meting zijn de meeste opmerkingen gemaakt over de huidige zwembaden in Schiedam. De verhouding prijs-kwaliteit is volgens de respondenten matig. De zwembaden zijn verouderd en de uren voor bijvoorbeeld banenzwemmen of voor specifieke doelgroepen als senioren, vrouwen of mindervaliden zijn schaars. Ook over fitness en sportscholen komen de opmerkingen goed overeen met de reacties van eerdere metingen. Er is zowel een wens voor goedkoper aanbod dichterbij huis (met name in wijken Centrum en Oost) als voor luxere fitnesscentra (gecombineerd met andere voorzieningen zoals kinderopvang, zwembad en sauna). Bovendien vindt men de huidige fitnesscentra niet altijd even prettig. Veel respondenten geven aan dat deze ‘te weinig verspreid zijn over de stad’, ‘veelal te druk zijn’

26

Monitor Sport, Bewegen en Gezondheid 2024 – Gemeente Schiedam

(‘apparaten vaak bezet’), ‘te luide muziek hebben’, ‘de openingstijden niet ruim genoeg’ en dat ‘de sfeer niet altijd prettig is’. In het verlengde hiervan geven sommige respondenten aan dat zij behoefte hebben aan sporten en bewegen voor specifieke doelgroepen zoals ouderen, vrouwen of mensen met een beperking. Dit gaat vaak over fitness, maar betreft ook andere bewegingsvormen zoals bijvoorbeeld gym, turnen en zwemmen. Figuur 24 Welke sport zou voor u een toevoeging zijn op het huidige sportaanbod?

Een goed zwembad / voldoende zwemmogelijkheden Fitness / sportschool Atletiekbaan / -vereniging / hardlopen in groepsverband Sporten / bewegen voor ouderen Allerlei vormen van dansen Yoga Padel Watersport / -vereniging Volleybal Klimmen / boulderen Allerlei vormen van vechtsport / zelfverdediging Gym Pilates Golf / golfbaan Wandelvereniging / georganiseerd wandelen Toestellen in de openbare ruimte Sporten voor mensen met een beperking/ziekte/aandoening Buitenzwembad / open water zwemmen Gratis of goedkoper sporten Sporten alleen voor vrouwen

Aantal keer genoemd 87 51 47 35 34 26 23 22 18 17 17 16 16 14 14 12 11 10 10 10

Daarnaast ontbreekt het in Schiedam volgens sommige respondenten aan sporten en sportaccommodaties zoals een atletiekbaan/hardloopvereniging, allerlei vormen van dansen, watersportmogelijkheden (met name roeien), wandelverenigingen, een centrum voor yoga en ruimte om de golfsport te kunnen beoefenen. Tevens blijkt er behoefte te zijn aan meer sport- en bewegingsmogelijkheden verspreid in de stad. De openbare sporttoestellen onder andere aan de Maasboulevard, in het Beatrixpark en het Faassenplein zijn hier goede voorbeelden van. Oudere respondenten willen vooral meer bewegingsmogelijkheden dichtbij huis en gratis toegankelijk. Sporten die vaker zijn genoemd dan bij de vorige meting zijn dansen, yoga, klimmen/boulderen, watersport, vechtsport, volleybal en padel. Soms zijn deze sporten wel in Schiedam aanwezig, maar volgens de respondenten te weinig. Grotere voorzieningen zoals een mountainbikeparcours, een trimbaan en een schaatsbaan zijn wensen die eveneens voorkomen, maar dit keer minder dan 10 keer zijn genoemd. Van alle antwoorden betreft het ook wel eens sporten of accommodaties die wel degelijk in Schiedam te vinden zijn. Blijkbaar is enige publiciteit en/of informatie omtrent deze sporten/accommodaties vereist om dit bij een breed publiek kenbaar te maken. Ook dit is een aantal keer expliciet benoemd in de open antwoorden op deze vraag.

27

Monitor Sport, Bewegen en Gezondheid 2024 – Gemeente Schiedam

5.3.1 Informatievoorziening Ruim een derde van de respondenten zoekt wel eens op internet naar informatie over sport en bewegen in Schiedam. Figuur 25 Waar op internet zoekt u naar informatie over bewegen en sporten in Schiedam?19

80%

een zoekmachine (Google en dergelijke)

77%

website van specifieke sportaanbieder/sportvereniging

23% 23%

sociale media (Facebook, Instagram, etc.)

19% 19%

12%

www.lekkerbezigschiedam.nl

2024 2022

8%

11%

www.schiedam.nl

11%

www.sportgids.nl/schiedam

2%

Anders, namelijk

1%

4%

2%

0%

20%

40%

60%

80%

100%

Van deze groep zoekt het overgrote deel (80%) via een zoekmachine als bijvoorbeeld Google. 23% van hen zoekt op de website van specifieke aanbieders en sportverenigingen zelf. De websites www.schiedam.nl en www.lekkerbezigschiedam.nl worden door 1 op de 10 personen gebruikt voor dit doeleinde.

19

Omdat er meerdere antwoorden mogelijk waren, telt het totaal niet op tot 100%.

28

Monitor Sport, Bewegen en Gezondheid 2024 – Gemeente Schiedam

Bijlage Achtergrondgegevens op CBS-wijkniveau, 1-1-2024

Centrum Oost West + Schiedamse Havens Zuid Kethel + Industriegebied Nieuwland Groenoord Woudhoek Spaland/Sveaparken + Polderbuitengebied Schiedam

aantal inwoners

% 65+

% personen met een migratieachtergrond

huishoudensinkomen in € (belastingjaar 2021)

5.305 11.500

14% 11%

45% 68%

44.900 37.300

% personen met een uitkering participatiewet (1-1-2023)* 3,1% 3,3%

13.139

17%

45%

47.900

2,1%

6.321

19%

40%

38.600

3,7%

5.546

18%

32%

56.000

1,3%

14.768 9.654 7.315

16% 23% 27%

70% 52% 26%

37.800 35.500 47.100

7,1% 7,5% 1,7%

8.311

17%

22%

64.200

0,5%

81.859

18%

48%

43.700

3,7%

* als percentage weergegeven ten opzichte van de potentiele beroepsbevolking 15-74 jaar. Bron: Gemeente Schiedam, CBS Statline en CBS-RIO, bewerking Kenniscentrum-Gemeente Schiedam

29

Monitor Sport, Bewegen en Gezondheid 2024 – Gemeente Schiedam

Colofon Stadskantoor, Stadserf 1 Postbus 1501, 3100 AE Schiedam 14 010 schiedam.nl

30