Bijlage Memo Benchmarks SOW 2024

2024 Benchmarks Stroomopwaarts

Benchmarks Stroomopwaarts

Inleiding ............................................................................................................................................ 3 Benchmarks ...................................................................................................................................... 3 Divosa benchmarks ...................................................................................................................... 3 Cedris Sectorinformatie Werkontwikkelbedrijven ....................................................................... 3 Divosa benchmark werk en inkomen ............................................................................................... 4 Instroom/Uitstroom/Volume ................................................................................................... 4 Duurzame uitstroom ................................................................................................................ 5 Volume ..................................................................................................................................... 6 Loonkostensubsidie (LKS) ......................................................................................................... 6 Handhaving ...............................................................................................................................

7 Cedris sectorinformatie Werkontwikkelbedrijf................................................................................ 9 Overzicht doelgroep ..................................................................................................................... 9 WSW ........................................................................................................................................... 10 LKS-beschut ................................................................................................................................ 11 LKS-banenafspraak ..................................................................................................................... 11 Ziekteverzuim ............................................................................................................................. 12 Conclusies en te ondernemen acties ............................................................................................. 12

2

Benchmarks Stroomopwaarts

Inleiding Stroomopwaarts doet mee aan verschillende benchmarks om op de hoogte te zijn hoe Stroomopwaarts haar taken uitvoert ten opzichte van andere organisaties in Nederland. In deze memo worden de verschillende benchmarks waar Stroomopwaarts aan mee doet toegelicht en uitgewerkt.

Benchmarks Stroomopwaarts doet mee aan de volgende benchmarks: - Divosa benchmark o Werk en inkomen o Armoede en schulden o Statushouders en Inburgering - Cedris sectorinformatie Werkontwikkelbedrijven

Divosa benchmarks

De Divosa Benchmark is een instrument waarmee gemeenten hun resultaten op gebied van Werk & Inkomen, Armoede & Schulden en Statushouders & Inburgering kunnen meten en vergelijken met andere organisaties. Hoe presteert een gemeente op gebied van werk, inkomen, statushouders, armoede en schulden en hoe doen andere gemeenten het. De Divosa Benchmark geeft actuele cijfers van de uitvoering. Er doen ruim 220 gemeenten mee. De vergelijking wordt gemaakt met een gemiddelde van alle gemeenten die mee doen en een vergelijking met gelijke organisaties qua grootte. Stroomopwaarts wordt hierbij als een “gemeente” gezien met meer dan 180.000 inwoners. De Divosa Benchmark is een samenwerking van Divosa, Stimulansz en BMC. In deze memo wordt alleen de benchmark werk en inkomen uitgewerkt. Op dit moment wordt nog gewerkt aan het aanleveren van de informatie voor de benchmark Armoede en Schulden 2023. In 2025 gaan de VNG, Divosa, NVVK en het CBS samenwerken om het verzamelen van data te vereenvoudigen. Door op een uniforme en gestandaardiseerde manier gegevens over financiële hulpverlening te verzamelen, komt er periodiek inzicht in dit werk op zowel gemeentelijk als landelijk niveau. De gegevens worden opgehaald bij alle gemeenten in Nederland. De benchmark Statushouders en Inburgering is nu nog gebaseerd op de oude wet inburgering.

Verwacht wordt dat aan het einde van dit jaar deze benchmark wordt aangepast naar de nieuwe wetgeving. Dan wordt ook de benchmark Statushouders en Inburgering interessant voor Stroomopwaarts.

Cedris Sectorinformatie Werkontwikkelbedrijven

De sectorinformatie Werkontwikkelbedrijven geeft inzicht in de breedte van de dienstverlening van de werkontwikkelbedrijven. Het takenpakket varieert van smal tot zeer breed. Een aantal werkontwikkelbedrijven geeft uitsluitend uitvoering aan de Wet sociale werkvoorziening (Klassiek werkontwikkelbedrijf). Aan de andere kant van het spectrum zien we werkontwikkelbedrijven die zowel de Wsw als de Participatiewet in zijn geheel uitvoeren, inclusief het verstrekken van inkomensvoorzieningen. Stroomopwaarts is een gecombineerd ontwikkelbedrijf. Aan deze benchmark hebben in totaal 71 organisaties meegedaan.

3

Benchmarks Stroomopwaarts

In de sectorinformatie, die nu is aangeleverd over 2023, wordt Stroomopwaarts echter gedefinieerd als een integraal werkontwikkelbedrijf1. Hierdoor is de vergelijking, die wordt gemaakt met gelijke organisaties, niet relevant. Zodoende wordt een vergelijking gemaakt met landelijke cijfers.

Divosa benchmark werk en inkomen Instroom/Uitstroom/Volume In onderstaande grafieken zijn de instroom, uitstroom en de ontwikkeling van het volume te zien.

Instroom De instroomcijfers van Stroomopwaarts (geel) liggen ver beneden de cijfers van het benchmarkgemiddelde (rood) en de andere gemeenten van eigen grootteklasse (oranje). Met name de wijze waarop Stroomopwaarts de poortwachtersfunctie heeft ingericht, heeft grote invloed op de lage instroom. Hierbij wordt samengewerkt in een Privaat Publieke Samenwerking met Randstad om inwoners, die kunnen werken, een contract bij Randstad aan te bieden. Op deze manier hebben inwoners een betaalde baan in plaats van een uitkering. Deze werkwijze levert, zoals de cijfers aangeven, goede resultaten.

Uitstroom Doordat wij de poortwachtersfunctie goed hebben ingericht, heeft dit ook invloed op de uitstroomcijfers. In onderstaande grafiek is te zien dat Stroomopwaarts lager scoort dan de benchmarken eigen grootteklasse. Iedereen die makkelijk aan het werk kan komen, stroomt niet in de uitkering in. De inwoners die wel instromen, hebben een afstand tot de arbeidsmarkt. De een groter dan de ander, maar iedereen heeft een reden dat zij een uitkering ontvangen.

1 Een integraal werkbedrijf verstrekt geen uitkeringen (inkomen) en een gecombineerd werkbedrijf wel.

4

Benchmarks Stroomopwaarts

Dit betekent dat er meer activiteiten moeten worden ingezet om cliënten uit de uitkering te laten stromen. De groep cliënten die op dit moment in de uitkering zitten en arbeidsvermogen hebben, hebben meer begeleiding en ontwikkeling nodig om ook daadwerkelijk uit te kunnen stromen. Het zo gezegde ‘laag hangend fruit’ is niet meer van toepassing op cliënten van Stroomopwaarts. Met de huidige arbeidsmarkt hebben deze groep inwoners al lang werk gevonden en hebben geen ondersteuning vanuit Stroomopwaarts nodig. Om deze reden heeft ligt de focus op dit moment op, onder andere, de aangescherpte methodische werkwijze bij de ontwikkeling van cliënten. Bij de ‘competentie ontwikkeltrajecten’ staat niet langer het proces centraal, maar de cliënt. De reis van de cliënt bestaat uit maatwerk en kan voor iedere cliënt anders zijn, want ‘iedereen bestaat niet, iedereen is een eigen persoon’. Doordat er een langere doorlooptijd van de ontwikkeltrajecten is ontstaan en er hard gewerkt wordt aan de methodische werkwijze, zijn de uitstroomcijfers op dit moment lager. De verwachting is dat het effect van de aangescherpte methodische werkwijze op het aantal succesvol afgeronde trajecten in 2025 zichtbaar wordt.

Duurzame uitstroom Wel scoort Stroomopwaarts goed op duurzame uitstroom2. In de grafiek hieronder wordt het percentage herinstroom binnen 12 maanden getoond. Stroomopwaarts scoort hier laag op, wat aangeeft dat als een cliënt uitstroomt naar werk, dit langdurig is en er weinig sprake is van een zogenaamde ‘draaideur’.

2 Duurzame uitstroom: een cliënt is langer dan 6 maanden uitgestroomd naar arbeid. In de grafiek wordt het percentage

herinstroom getoond binnen 12 maanden.

5

Benchmarks Stroomopwaarts

De hoge duurzame uitstroom in combinatie met een lagere uitstroom biedt de mogelijkheid om meer risico’s te nemen bij het aanbieden van vacatures aan cliënten. Nu voldoen de cliënten, die worden voorgesteld aan werkgevers zoveel mogelijk aan alle eisen en voorwaarden van die werkgever. Door ook cliënten te bemiddelen, die niet aan alle eisen en voorwaarden voldoen, kunnen meer cliënten geplaatst worden, maar wordt het risico dat een plaatsing niet duurzaam is groter.

Volume Ondanks de lage instroom loopt het bijstandsvolume toch op. Dit komt omdat het saldo van in- en uitstroom negatief uitpakt (uiteindelijk is er meer instroom dan uitstroom). De grafiek3 hieronder maakt duidelijk dat er een landelijke trend te zien is van de stijging van het aantal uitkeringen. Stroomopwaarts volgt deze trend, maar zet zich in om de stijging zoveel mogelijk af te buigen of te voorkomen.

Loonkostensubsidie (LKS) Een van de middelen die Stroomopwaarts kan inzetten om uitstroom te bevorderen, is LKS. Ten opzichte van andere organisaties scoort Stroomopwaarts echter laag op de inzet van LKS. Hier valt voor Stroomopwaarts nog veel winst te behalen. LKS is dan ook een van de instrumenten waar extra aandacht aan wordt besteed.

3

In de grafiek wordt het volume van de BUIG als uitgangspunt genomen, waarbij de maand december 2023 het nulpunt is.

6

Benchmarks Stroomopwaarts

De onderstaande grafiek laat zien, dat als LKS wordt ingezet, de LKS met name in de loonwaarde van 50% - 75% van het wettelijk minimumloon wordt ingezet. Dit is hoger dan de gemiddelde andere organisaties. Ook voor de loonwaarde van 75% - 100% scoort Stroomopwaarts hoger dan gemiddeld. Veel cliënten die met behulp van LKS gaan werken, hebben dus een lage loonwaarde voor een werkgever. Dit betekent dat een werkgever een maatschappelijke verantwoording voelt om ook deze doelgroep een kans op arbeid te bieden.

Handhaving Maatregelen Een van de eisen uit de Participatiewet is, dat er voor wordt gezorgd dat een uitkering rechtmatig wordt toegekend. Als een cliënt zich niet aan de regels en voorwaarden houdt die de Participatiewet oplegt, dan kunnen er maatregelen opgelegd worden.

7

Benchmarks Stroomopwaarts

Bovenstaande grafiek laat zien dat Stroomopwaarts weinig maatregelen oplegt. Er wordt altijd geprobeerd om cliënten op een andere wijze zich te laten houden aan de regels en voorwaarden. Mede ook doordat de cliëntreis centraal staat bij de begeleiding en ontwikkeling en het opbouwen van vertrouwen tussen de cliënt en de consulent, worden maatregelen niet snel opgelegd.

Boetes Waar maatregelen worden gebruikt om gedragsverandering te bewerkstelligen, worden boetes (verplicht) ingezet om cliënten te houden aan de voorwaarden van de Participatiewet. Naast rechten hebben zij ook plichten. Dit betekent dat zij zich onder meer moeten houden aan de inlichtingenplicht. Alle informatie, zoals verhuizingen, samenwonen, (arbeids)inkomsten, enz., die invloed heeft op hun uitkering, moet worden gemeld bij Stroomopwaarts.

In bovenstaande grafiek is een weergave van het aantal vorderingen ten opzichte van de benchmark en eigen grootteklasse te zien. Duidelijk is te zien dat Stroomopwaarts meer boetes oplegt. Wel is een dalende lijn te zien ten opzichte van de (licht) stijgende lijn. Stroomopwaarts was altijd heel strikt in het opleggen van boetes. De invloed van de ‘menselijke maat’ is echter terug te vinden in de dalende lijn. Vertrouwen in de cliënt in plaats van wantrouwen is hierbij de basis. De dalende lijn blijft zich voortzetten en de verwachting is dat Stroomopwaarts steeds meer naar het gemiddelde van de benchmark zal komen.

8

Benchmarks Stroomopwaarts

Cedris sectorinformatie Werkontwikkelbedrijf Stroomopwaarts is een van 71 organisaties die aan deze sectorinformatie mee doet. De sectorinformatie gaat op de volgende onderdelen in: 1. Wsw-doelgroep: de medewerkers met een Wsw-indicatie en daaruit voortvloeiend dienstverband. 2. Participatiewet-doelgroep: de doelgroep uit de Participatiewet die een beperking/ verminderde loonwaarde en een dienstverband met loonkostensubsidie (LKS) heeft. Deze tweede hoofdgroep is in de uitvraag uitgesplitst en wordt geanalyseerd binnen de volgende twee subgroepen: 2a. LKS-beschut: medewerkers met LKS en een positief advies beschut werk. 2b. LKS-banenafspraak: medewerkers met LKS vallend onder de doelgroep Banenafspraak.

Overzicht doelgroep

Onderstaande grafiek geeft de samenstelling weer van de doelgroepen van Stroomopwaarts ten opzichte van landelijk. Hieruit wordt duidelijk dat er procentueel meer medewerkers binnen Stroomopwaarts zijn met een WSW dienstverband. Het totale inzet van loonkostensubsidie is haast gelijk. In 2023 is ingezet op het zoveel mogelijk inwoners te laten deelnemen, waardoor er mogelijkheden zijn gecreëerd om meer inwoners een beschutte werkplek aan te bieden. De groep beschut werk valt ook onder de doelgroep van de LKS, namelijk LKS-beschut. De inzet van loonkostensusbidie voor andere doelgroepen (LKS-banenafspraak) loopt echter achter ten opzichte van de andere gemeenten. Mede door het onderzoek van Berenschot naar de MKBA4 van het inzetten van LKS ligt bij Stroomopwaarts de komende tijd de focus om het inzetten van LKSbanenafspraak te vergroten.

4

rapport_mbka_loonkostensubsidie_berenschot.pdf

9

Benchmarks Stroomopwaarts

Als we dieper ingaan op de doelgroepen, dan wordt de reden waarom er verschil is duidelijker. De doelgroepen worden naar werkvorm weergegeven. Hierbij worden de volgende verdeling gehanteerd: Begeleid werken

Werknemers met een Wsw-indicatie met een reguliere arbeidsovereenkomst bij een reguliere (externe) werkgever, voor 16 tot 40 uur per week. Individuele detachering Van (individuele) detachering is sprake wanneer het werkbedrijf een medewerker uit de doelgroep met een dienstverband als individu uitleent aan een derde opdrachtgever of werkgever. De begeleiding wordt geregeld vanuit het werkbedrijf. Groepsdetachering Van groepsdetachering is sprake wanneer het werkbedrijf (doelgroep)werknemers met een dienstverband als groep uitleent aan een derde opdrachtgever of werkgever. De begeleiding wordt geregeld vanuit het werkbedrijf. Werken op locatie Van werken op locatie is sprake als er werkzaamheden op locatie van de opdrachtgever worden uitgevoerd door het werkbedrijf. Intern Van intern/binnen werken is sprake wanneer de medewerkers van het werkbedrijf op een eigen interne locatie van het werkbedrijf werkzaam zijn.

WSW

10

Benchmarks Stroomopwaarts

In onderstaande grafiek zijn de ‘oude’ WSW’ers in beeld gebracht. Wat hier opvalt, is dat Stroomopwaarts meer medewerkers heeft die op locatie van een opdrachtgever werken, maar minder in groepsdetacheringen. Tijdens de coronaperiode zijn de groepsdetacheringen bij derden gestopt en heeft deze groep medewerkers een plek binnen Stroomopwaarts WSW gekregen. Zij voelen zich daar nu thuis. Op dit moment wordt er aan gewerkt om ook 50% 40% de groepsdetacheringen weer op pijl te 30% krijgen. Gezien de kwetsbaarheid van de 20% doelgroep wordt dit voorzichtig 10% 0% aangepakt.

Stroomopwaarts

Landelijk

LKS-beschut Bij de doelgroep LKS-beschut valt op dat Stroomopwaarts, net als bij de WSW medewerkers, relatief veel medewerkers op locatie aan het werk heeft ten opzichte van de rest van Nederland. Binnen de MVS-gemeenten zijn sociale werkgevers, LKS-beschut die werkzaamheden hebben die door de doelgroep(en) van Stroomopwaarts 60% 50% kunnen worden uitgevoerd op hun eigen 40% locatie en deze dan ook laten uitvoeren 30% 20% door de doelgroep(en) van 10% Stroomopwaarts. Een voorbeeld hiervan 0% zijn de werkzaamheden, die bij Nolet worden uitgevoerd in Schiedam. Maar Stroomopwaarts zorgt er ook zelf voor dat zij genoeg werkzaamheden binnen halen om ook de groep Stroomopwarts Landelijk medewerkers, die de veiligheid en bescherming bij werken nodig hebben om goed te kunnen functioneren, mee te kunnen laten doen. Hierin wordt echter niet afgeweken van het landelijk gemiddelde.

LKS-banenafspraak De derde doelgroep zijn medewerkers, die zijn opgenomen in het doelgroepenregister van de banenafspraak én een arbeidsovereenkomst bij Stroomopwaarts hebben. Deze medewerkers zijn niet in staat om het minimumloon te verdienen, vanwege een arbeidsbeperking. Hun productiviteit (voor een werkgever) ligt lager dan een reguliere medewerker.

11

Benchmarks Stroomopwaarts

Wat in de grafiek hiernaast opvalt, is dat Stroomopwaarts geen LKS-banenafspraak groepsdetacheringen heeft. Stroomopwaarts benaderd deze groep 70% 60% inwoners individueel en plaatst hen niet 50% uit met een groepsdetachering. Dit is 40% 30% terug te zien bij de hoge(re) score bij 20% ‘werken op locatie’ en met name bij 10% 0% ‘intern werken’. Deze medewerkers kunnen binnen Stroomopwaarts werkritme opbouwen, werken aan werknemersvaardigheden, werkervaring opdoen, etc. Vervolgens wordt deze groep medewerkers begeleidt naar Stroomopwaarts Landelijk reguliere werkzaamheden bij werkgevers en vallen dan niet meer in de scope van deze benchmark. Zij zijn dan niet meer in dienst bij Stroomopwaarts.

Ziekteverzuim In de grafiek hiernaast is duidelijk te zien dat Stroomopwaarts het goed Percentage ziekteverzuim naar doet op het ziekteverzuim bij de doelgroep doelgroepen WSW en LKS20,00% banenafspraak. Bij de doelgroep LKSbeschut scoort Stroomopwaarts 10,00% echter bij de bovenste 10%. Gezien 0,00% het aantal medewerkers waar het WSW LKS-beschut LKShier om gaat (in 2023 waren dit er banenafspraak 147) en het feit dat de grafiek een percentage weergeeft, heeft een onderste 10% gemiddeld bovenste 10% Stroomopwaarts enkele ziekmelding al invloed op het percentage. Wel wordt nu extra aandacht besteed aan het ziekteverzuim van deze doelgroep om te zorgen dat dit percentage ook bij de onderste 10% gaat behoren.

Conclusies en te ondernemen acties Stroomopwaarts scoort over het algemeen goed op de benchmarks. Het ene onderdeel scoort iets beter dan het andere onderdeel en op die onderdelen worden extra acties ingezet om de score te verbeteren. De benchmark van Divosa laat zien dat Stroomopwaarts lager scoort op uitstroom. Stroomopwaarts heeft de methodische werkwijze al aangescherpt, waardoor cliënten op een andere manier worden benaderd. Deze aangepaste werkwijze in combinatie met de langere doorlooptijd van trajecten zorgt ervoor dat pas in 2025 een stijging van de uitstroom van cliënten zichtbaar wordt. De focus van Stroomopwaarts is en blijft sterk gericht op het vergroten van de uitstroom. Om de uitstroom te vergroten worden de volgende acties ondernomen:

12

Benchmarks Stroomopwaarts

-

-

De methodische werkwijze wordt continue verder aangescherpt en aangevuld. Cliënten hebben veel meer inspraak op de trajecten die zij volgen. Consulenten coachen cliënten meer in het kiezen van een traject naar arbeid. Werkgevers worden via een sectorale aanpak benaderd. De werkgeverspropositie is aangepast naar een eerlijker en minder commercieel verhaal, waarin kansen en bedreigingen met het werken met onze cliënten in beeld wordt gebracht. Zo wordt er wordt meer focus gelegd op de mogelijkheid van het inzetten van loonkostensusbidie (LKS), maar ook wordt aan werkgevers vertelt dat onze cliënten ‘taakready’ zijn en niet ‘jobready’. Het verschil zit in het feit dat onze cliënten niet volledig voldoen aan alle voorwaarden van vacatures van werkgevers, maar wel heel goed bepaalde taken van die vacatures kunnen uitvoeren. Dit geldt ook voor onze cliënten met een arbeidsbeperking. Ook deze doelgroep wordt meegenomen in de proposities naar werkgevers toe. Het werkplein in het werkontwikkelbedrijf in Vlaardingen heeft een metamorfose ondergaan, waardoor het laagdrempeliger is voor cliënten en inwoners van de MVS-gemeenten om vrij binnen te lopen en ondersteuning te vragen bij het zoeken naar werk. Op het werkplein zijn altijd consulenten en matchmakers aanwezig om hen te woord te staan en te ondersteunen.

Handhaving is en blijft belangrijk. Stroomopwaarts scoort echter hoog bij het opleggen van boetes. Door meer de menselijke maat toe te passen, worden er minder boetes opgelegd. Er wordt meer gekeken naar de cliënt als individu en zoveel maatwerk geleverd. Dit zorgt voor de afbuigende lijn naar beneden. Om de menselijke maat nog meer door te voeren binnen Stroomopwaarts worden de volgende acties ondernomen: - Consulenten hebben een training cultuursensitief werken gevolgd om cliënten beter te kunnen begeleiden. - De komende wetswijzigingen worden zo snel als mogelijk geïmplementeerd. Een van deze wijzigingen is dat cliënten een foutje mogen maken zonder dat er gelijk consequenties aan zijn gebonden. Op dit moment is de Participatiewet nog erg star, maar met maatwerk is er wel het nodige mogelijk. Stroomopwaarts beschikt gemiddeld over een grotere doelgroep WSW-cliënten. Deze groep cliënten wordt niet groter, maar neemt (langzaam) af. Dit betekent dat de doelgroep steeds ouder wordt en logischer wijs ook minder productief. Om dit probleem te voorkomen, worden de volgende actie ondernomen: - De Strategische Visie werk en inkomen wordt komend jaar vernieuwd. In deze visie wordt onder meer opgenomen hoe Stroomopwaarts de komende jaren de werkleerbedrijven toekomstbestendig gaat maken.

- In de proposities naar werkgevers wordt ook de WSW-doelgroep meegenomen om de groepsdetacheringen te versterken. Kortom Stroomopwaarts blijft sterk in beweging om haar doelgroepen zo goed mogelijk kansen en mogelijkheden te bieden naar ieders eigen vermogen.

13