Bijlage Kadernota sociaal domein

Kadernota Sociaal Domein Schiedam

Kadernota Sociaal Domein Schiedam

2023

1

Kadernota Sociaal Domein Schiedam

2

Kadernota Sociaal Domein Schiedam

Inhoudsopgave 1 Inleiding 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6

5

Wat is het Sociaal Domein? Opdracht van de gemeenteraad Proces Kadernota Sociaal Domein Raakvlakken met andere wetgeving en kaders Participatieproces Begrippenlijst

5 6 6 7 7 8

2 Samenvatting Kadernota (publieksversie)

9

3 Huidige kaders Sociaal Domein

10

3.1 3.2

Verschillende kaderstellende documenten Ervaringen met huidige kaders

4 Maatschappelijke ontwikkelingen 4.1 4.1.1 4.1.2 4.1.3 4.1.4 4.2 4.3

De sociale staat van Nederland Corona Energiecrisis en inflatie Multiproblematiek Kinderopvangtoeslagaffaire Schiedam in cijfers Winst van het Sociaal Domein

15

Visie Missie Uitgangspunten/ leidende principes

15 15 15

6 Doelen en prestatiedoelen 6.1 6.1.1 6.1.2 6.1.3 6.2 6.2.1 6.2.2 6.2.3 6.2.4 6.3 6.3.1 6.3.2 6.3.3

12 12 13 13 13 13 14 14

5 Visie en missie 5.1 5.2 5.3

10 10

17

Veilig Schiedamse jeugd groeit op in een veilige omgeving Geweld hoort nergens thuis Gemeente biedt bescherming Veerkrachtig Schiedammers hebben werk Schiedammers kunnen financieel rondkomen Schiedammers zorgen voor hun persoonlijke gezondheid met een gezonde leefstijl Schiedammers wonen zo lang mogelijk zelfstandig Verbonden Schiedam is een inclusieve stad Schiedammers kunnen anderen ontmoeten en een netwerk vormen Schiedammers helpen elkaar

3

17 17 18 19 20 20 21 22 22 23 23 23 24

Kadernota Sociaal Domein Schiedam

7 Financiën 7.1 7.2

26

Overzicht begroting 2023 kosten in relatie tot inwoners met ondersteuning

8 Aanpak & Verantwoording 8.1 8.1.1 8.1.2 8.1.3 8.2 8.3

26 26

28

Uitvoeringsplannen Kader voor bestaande uitvoeringsplannen Uitvoeringsplannen leiden tot prestatie-indicatoren Overzicht uitvoeringsplannen Keuzes via zomernota en begroting Toezicht op uitvoering door begroting en jaarrekening

9 Geraadpleegde bronnen

28 28 28 29 29 30

31

4

Kadernota Sociaal Domein Schiedam

1

Inleiding Ieder mens wil mee kunnen doen in de samenleving en daarbij zo min mogelijk afhankelijk zijn van anderen. Meedoen betekent onderwijs volgen, werken, sporten, recreëren en iets betekenen voor een ander. Mensen willen die keuzes kunnen maken die voor hen en hun omgeving het beste zijn. Soms hebben mensen toch hulp of ondersteuning nodig van anderen. Er zijn heel veel verschillende oorzaken waarom iemand hulp of ondersteuning nodig heeft. Bijvoorbeeld als er plotseling iets verandert in iemands leven (zoals verlies van baan of een scheiding), wanneer iemand ziek of ouder wordt of een beperking heeft. De gemeente heeft wettelijke taken om inwoners ondersteuning te bieden als dat nodig is. De gemeente heeft daarbij de opdracht om taken uit te voeren die zoveel mogelijk voorkomen dat inwoners (toenemende) ondersteuning nodig hebben. Deze kadernota Sociaal Domein schetst algemene, strategische, doelen die de gemeente Schiedam wil bereiken en geeft richting aan de inzet die de gemeente daarvoor levert. De kadernota bepaalt op hoofdlijnen wat inwoners van de gemeente kunnen verwachten en wat de gemeente nastreeft voor zijn inwoners. Iedereen kan de kadernota gebruiken als toets: verleen ik de hulp naar de doelen van de gemeente? Draagt de hulp die ik ontvang bij aan de doelen van de gemeente? Voert het college de juiste taken uit?

1.1 Wat is het Sociaal Domein? Onder de term ‘Sociaal Domein’ verstaan we alle inspanningen die de gemeente verricht rond werk, participatie, zelfredzaamheid, zorg en jeugd. In één oogopslag:

Figuur 1: voorzieningen in het sociaal domein Schiedam

5

Kadernota Sociaal Domein Schiedam

1.2 Opdracht van de gemeenteraad In november 2021 stelde de gemeenteraad van Schiedam de startnotitie Visie Sociaal Domein vast. Hiermee gaf de raad opdracht aan het college om een nieuwe visie voor het Sociaal Domein te schrijven. De gemeenteraad verzocht het college om hiervoor een kadernota op te stellen waar de visie een onderdeel van is. De kadernota schetst de manier waarop de gemeente aankijkt tegen sociale problematiek, geeft aan welke kaders gelden voor de oplossingsrichting en bevat prestatiedoelen. Daarmee is de kadernota richtinggevend voor de manier waarop de gemeente taken invult. Met deze kadernota wordt geen (financiële) prioritering tussen de prestatiedoelen voorgesteld. De prestatiedoelen uit de kadernota worden uitgewerkt in tactische uitvoeringsplannen, waarin ook staat omschreven op welke doelgroepen we de inzet richten. Deze uitvoeringsplannen worden mede bepaald door de ambities van het college. Uitvoeringsplannen worden op hun beurt weer vertaald in operationele documenten zoals (aanbestedings-) procedures, protocollen en werkafspraken. Deze kadernota geeft geen antwoord op alle vragen die afkomen op het Sociaal Domein van de gemeente. Juist in de afgelopen jaren hebben we gezien wat onvoorziene ontwikkelingen (Corona, energiecrisis) voor impact kunnen hebben op Schiedammers.

Soms zal afgeweken moeten worden van de uitvoeringsplannen, en moeten doelen anders worden geprioriteerd dan vooraf bedacht.

1.3 Proces Kadernota Sociaal Domein

Figuur 2: Proces Kadernota

Het model in figuur 2 geeft weer welke stappen zijn doorlopen om tot deze kadernota te komen. Deze Kadernota heeft geen geldigheidstermijn. De kaders en doelen in deze nota geven voor een langere periode houvast voor het werk dat we uitvoeren volgens onze uitvoeringsplannen. Afhankelijk van maatschappelijke ontwikkelingen en politieke wensen wordt de kadernota herzien.

6

Kadernota Sociaal Domein Schiedam

1.4 Raakvlakken met andere wetgeving en kaders De kadernota Sociaal Domein is onderdeel van een groot aantal kaderstellende documenten, op landelijk en lokaal niveau, voor het Sociaal Domein.

Figuur 3: samenhangende documenten

Bovenstaande figuur laat de relatie zien tussen het gemeentelijk Sociaal Domein en landelijke wet- en regelgeving, landelijke beleidsnota's of programma's waarmee het Rijk taken (en geld) geeft aan gemeenten. De kadernota Sociaal Domein heeft rekening te houden met deze landelijke regelingen. Ook zijn er lokale kaderstellende documenten waar de kadernota Sociaal Domein op aansluit. Bijvoorbeeld de Kadernota Bewegen en Sporten Schiedam. Deze kadernota heeft een duidelijke link met de kadernota Sociaal Domein, sporten draagt immers bij aan een gezonde leefstijl en het tegengaan van eenzaamheid. Tevens zijn er kaderstellende documenten die niet alleen door de gemeente Schiedam zijn opgesteld. Dit betreft bijvoorbeeld het Ambitiedocument Schiedam Nieuwland en Oost (vanuit het landelijk programma Leefbaarheid en Veiligheid). Dit ambitiedocument is opgesteld door de Stuurgroep Stadspartners. De Strategische Educatie Agenda is een product van het brede onderwijsveld, waar de gemeente Schiedam deel van uitmaakt. De kadernota Sociaal Domein is leidend voor alle uitvoeringsplannen van de gemeente, zoals het IHP en de Werkwijze Subsidies Welzijn. Deze (tactische) uitvoeringsplannen beschrijven op welke manier het college een of meerdere (strategische) doelen uit de kadernota wil behalen en op welke manier het beschikbare budget besteed wordt.

Activiteiten van de gemeente, uitvoeringsorganisaties, subsidieontvangers en opdrachtnemers moeten dan passen binnen deze uitvoeringsplannen. Alle gemeentelijke uitwerkingen van de kadernota Sociaal Domein beschouwen we als uitvoeringsplannen, ook als deze geen uitvoeringsplan worden genoemd.

1.5 Participatieproces Vanaf de vorige kadernota in 2012 hebben ervaringen van inwoners geleid tot bijstelling van uitvoeringsplannen en veranderingen in onze geboden ondersteuning. Bij vaststelling van de startnotitie Visie Sociaal Domein, in december 2021, kregen we de opdracht om ook bij het opstellen

7

Kadernota Sociaal Domein Schiedam

van deze kadernota een participatietraject uit te voeren. Dit doen we volgens het gemeentelijk participatiebeleid. We vragen inwoners, maatschappelijke organisaties (subsidieontvangers, fondsen), onze uitvoeringsorganisaties en regiogemeenten om reactie op ons conceptontwerp. Deze alinea wordt aangevuld na afloop van het participatietraject.

1.6 Begrippenlijst      

Kadernota: een document dat het beleid van de gemeente beschrijft en grenzen bepaalt waarbinnen het college taken rondom een bepaald thema moeten uitvoeren. Zelfstandig: op zichzelf staand, onafhankelijk Zelfredzaam: vermogen om te leven zonder professionele hulpverlening Professioneel: van beroep of bekwaam (als beroepsmensen) Jeugd: groep inwoners in de leeftijd van 0 tot 24 jaar Normaliseren: voorkomen dat specialistische zorg onnodig aan inwoners wordt toegekend

8

Kadernota Sociaal Domein Schiedam

2

Samenvatting Kadernota (publieksversie)

Na het participatieproces stellen we een publieksversie op. Deze publieksversie focust zich op hetgeen Schiedammers van ons mogen verwachten: - Wat is de rol van het Sociaal Domein? - Wat willen we bereiken en welke doelen stellen we? - Hoe werken we als Sociaal Domein? Daarbij gaan we uit van taalniveau B1, ondersteund door informerende illustraties (infographics, factsheets).

9

Kadernota Sociaal Domein Schiedam

3

Huidige kaders Sociaal Domein Sinds 2012 stelde de gemeenteraad verschillende beleidsnota's vast met algemene kaders voor het Sociaal Domein. Bij het opstellen van deze Kadernota Sociaal Domein hebben we de ervaringen met dit beleid meegenomen. Hoe werken we nu met de kaders en wat is daarin te verbeteren?

3.1 Verschillende kaderstellende documenten Voor het Sociaal Domein zijn verschillende kaderstellende documenten door de gemeenteraad vastgesteld die thans nog gelden: • Visienota ‘Schiedams maatwerk in het sociale domein’, 2012 • Kadernota Sociaal Domein, 2012 • Kadernota Wmo/ Wpg, 2015 In bovengenoemde documenten staan de volgende ambities.

Schiedammers kunnen zo lang mogelijk zelfstandig in de Schiedamse samenleving functioneren en participeren 2. Schiedammers kunnen zich in voldoende mate ontwikkelen en ontplooien en daarmee een maatschappelijk sterke positie bereiken (sociale en maatschappelijke stijging) 3. Op wijkniveau is er een goede sociale samenhang en een veilig gezond en leef- en opgroeiklimaat 4. Schiedammers voelen zich actief betrokken bij de Schiedamse samenleving en willen zich zo nodig inzetten voor anderen (versterken en mobiliseren van de eigen kracht van Schiedammers) 1.

Om deze ambities te bereiken onderscheidde de gemeente drie actiepijlers: 1. 2. 3.

Versterken van de eigen kracht en burgerkracht Versterken van de keten van zorg voor de kwetsbare Schiedammers Sociale stijging en maatschappelijke carrière

In de gemeentelijke begroting zijn deze pijlers hoofdstukken in het programma Mens en Stad in Beweging. Dit is het programma waarin activiteiten en kosten van het Sociaal Domein begroot en toegelicht worden.

3.2 Ervaringen met huidige kaders 

Algemene doelen als “meer eigen kracht en burgerkracht” wekken de indruk dat de gemeente alleen bezuinigt. De gemeente heeft de wettelijke taak om inwoners te ondersteunen waar dat nodig is. Dit past dan ook beter als doel. Inwoners willen zelf graag zo zelfstandig mogelijk leven. Behoud van zelfstandigheid past daarom als uitgangspunt waarop/waarmee de gemeente ondersteuning biedt.

10

Kadernota Sociaal Domein Schiedam













Het doel over sociale stijging wekt de indruk dat inwoners een zo hoog mogelijke maatschappelijke positie moeten krijgen. Stijg je niet op de sociale ladder, dan zou je niet meedoen. De drie pijlers staan centraal bij de uitvoering van het huidige beleid. De gemeente gebruikt deze pijlers in de jaarlijkse begroting en toetst subsidieaanvragen of de aangeboden activiteiten bijdragen in het bereiken van de pijlers. De ambities zijn meer op de achtergrond geraakt. Omdat gemeenten meer budget van het Rijk ontvangen via een algemene uitkering is het niet mogelijk om het ontvangen budget als maximale grens voor kosten te bepalen (in=uit-principe). De gemeenteraad bepaalt hoeveel budget hij voor bepaalde activiteiten beschikbaar stelt. Bijvoorbeeld in de begroting of losse besluiten. De gemeente heeft niet altijd directe mogelijkheden om doelen te bereiken. Bij formulering van (prestatie) doelen en prestatie-indicatoren moet hiermee rekening gehouden worden. Op die manier wordt duidelijker wat men van de gemeente kan verwachten. Bijvoorbeeld: de gemeente heeft geen invloed op of een inwoner rookt of drinkt. De gemeente heeft wel invloed op het verstrekken van informatie zodat inwoners hierin voor zichzelf goede keuzes kunnen maken. De gemeente heeft veel verschillende beleidsdocumenten, van verschillende vakafdelingen en op verschillende niveaus.

Daardoor is niet altijd duidelijk hoe beleid van de verschillende afdelingen samenhangt, en hoe tactische uitvoeringsplannen bijdragen aan de strategische doelen uit kaderstellend beleid. Autonome ontwikkelingen kunnen het behalen van (prestatie)doelen/prestatie-indicatoren positief of negatief beïnvloeden. Zo heeft het vervangen van sociale woningbouw door koopwoningen een positief effect op cijfers betreffende arbeidsdeelname en gezondheid. Dit komt echter door een veranderende bevolkingssamenstelling en niet door de geboden voorzieningen en ondersteuning vanuit de gemeente. Cijfers kunnen ook negatief worden beïnvloed van buitenaf, bijvoorbeeld door een economische recessie.

11

Kadernota Sociaal Domein Schiedam

4

Maatschappelijke ontwikkelingen Sinds 2012, toen de vorige kadernota Sociaal Domein werd vastgesteld, is de samenleving veranderd. Deze veranderingen zijn terug te zien in de vraag naar lokale zorg- en ondersteuning. De Coronapandemie, de energiecrisis en de inflatie beïnvloeden ook de vraag naar, en het aanbod van, gemeentelijke voorzieningen. De kinderopvangentoeslagaffaire toont hoe belangrijk het is om te allen tijde naast de inwoner te staan en niet tegenover.

4.1 De sociale staat van Nederland Het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) heeft in 2020 De Sociale Staat van Nederland gepubliceerd. Dit rapport gaat in op de ontwikkelingen van de voorgaande 12 jaar, en de verwachtingen voor de toekomst, in de welvaart en leefsituatie van Nederlanders. Daarbij wordt (cijfermatig) gekeken naar de gehele Nederlandse bevolking: hoe is deze samengesteld op leeftijd, migratieachtergrond, inkomen, onderwijsniveau, enzovoorts. Ook beschrijft dit rapport hoe Nederlanders zelf aankijken tegen de maatschappij en hun kwaliteit van leven. De Sociale Staat van Nederland omschrijft een negental, voor deze kadernota relevante, ontwikkelingen over de periode van 2008 tot 2019: 1. De bevolkingssamenstelling verandert, er is een toename van het aantal inwoners waarbij het aandeel inwoners met een migratieachtergrond stijgt. Ook het aandeel 65-plussers wordt groter, Nederland vergrijst. 2. Nederlanders zijn steeds hoger opgeleid. Bij Nederlanders met een migratieachtergrond is nog steeds sprake van een onderwijsachterstand en een hoger percentage schooluitval. Zowel in het basisonderwijs als voortgezet onderwijs presteren meer jongeren onder het basis- en streefniveau. 3. De werkloosheid daalde tussen 2014 en begin 2020 naar het laagste niveau van de voorgaande 19 jaar. Flexwerkers en zelfstandigen vangen eerste klappen bij economische tegenwind. 4.

Ondanks het lage werkloosheidspercentage verkeerde in 2018 nog steeds ruim een derde van de uitkeringsgerechtigden in armoede en bijna een vijfde van de mensen met een niet-westerse migratieachtergrond. In de periode tot 2020 werd de vermogensongelijkheid groter. 5. Minder mensen geven aan dat ze slachtoffer van een misdrijf zijn geworden en minder mensen voelen zich weleens onveilig, ook in de eigen buurt. Wel zijn onveiligheid en de beleving daarvan erg ongelijk verdeeld naar leeftijd en opleidingsniveau. Jongeren zeggen bijvoorbeeld het vaakst dat zij zich in het algemeen weleens onveilig voelen en zij rapporteren ook het vaakst slachtofferschap. 6. Het percentage Nederlanders dat aangeeft vrijwilligerswerk te doen, schommelt de afgelopen 12 jaar tussen 25% en 30% en is dus relatief stabiel. Jongvolwassenen (18 tot 34 jaar) zijn minder vaak actief als vrijwilliger dan de andere leeftijdscategorieën. 7. In 2019 sportte 53% van de Nederlanders wekelijks. In 2008 was dat percentage vrijwel even groot, namelijk 51%. Grote verschillen zijn zichtbaar naar leeftijd, opleidingsniveau, herkomst en inkomensklasse. 8. De meeste Nederlanders beoordelen hun eigen gezondheid als goed of zeer goed. Tussen bevolkingsgroepen zien we hierin wel verschillen. Lichamelijke beperkingen komen meer voor onder 65-plussers dan onder andere leeftijdscategorieën en laag psychisch welbevinden zien we

12

Kadernota Sociaal Domein Schiedam

9.

vooral bij mensen met een laag inkomen. Bij de psychische gezondheid zien we voor de bevolking als geheel een dalende trend in het percentage gezonde jaren. Sinds de economische crisis van 2008 is er een groot tekort aan woningen op de markt, wat het vooral voor starters moeilijk maakt om een betaalbare woning te vinden. Mensen die een woning hebben, zijn over het algemeen tevreden met hun woning.

4.1.1 Corona De Sociale Staat van Nederland betreft de periode 2008-2019. In maart 2020 brak de Coronaepidemie uit in Nederland. Covid-19 heeft een enorme impact op Nederland gehad, waarbij een heel aantal gevolgen nog steeds merkbaar zijn. Economisch kwetsbare groepen als ZZP-ers en (startende) ondernemers zijn in financiële problemen beland, kinderen hebben onderwijsachterstanden opgelopen en emotionele problemen, zoals angsten en gevoelens van eenzaamheid, zijn toegenomen tijdens de coronacrisis. In perioden van lockdown werd over het algemeen minder bewogen en gesport.

4.1.2 Energiecrisis en inflatie Vanaf eind 2021 is sprake van een hoge inflatie, die in 2022 verder is gestegen als gevolg van de oorlog in Oekraïne en de hoge energieprijzen. Het Rijk en gemeenten hebben een pakket aan steunmaatregelen, zoals de eenmalige energietoeslag en het Noodfonds Energie, ingezet om de stijgende armoede tegen te gaan. Deze steunmaatregelen zijn echter tijdelijk en zonder nieuwe maatregelen wordt in 2024 alsnog een stijging van het aantal Nederlanders dat onder de armoedegrens leeft verwacht.

4.1.3 Multiproblematiek Het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) heeft gemeentebesturen opgeroepen om meer aandacht te hebben voor de ondersteuning van mensen met complexe problemen. In het onderzoek ‘Zicht op zorgen’ schetst het SCP een beeld van mensen die niet alleen te maken hebben met een stapeling van problemen op verschillende terreinen, zoals problemen met het doen van het huishouden, financiële problemen of sociale problemen (grote draaglast), maar ook met een gebrek aan hulpbronnen, zoals inkomen of veerkracht. Het gaat om circa een op de tien volwassenen in Nederland. Mensen in een kwetsbare situatie participeren minder in hun vrije tijd, voelen zich vaker eenzaam en hebben een lagere kwaliteit van leven dan anderen.

4.1.4 Kinderopvangtoeslagenaffaire Sinds september 2020 ondersteunen gemeenten op verzoek van het kabinet de tienduizenden ouders die zijn getroffen door de problemen met kinderopvangtoeslag. Gemeenten bieden brede ondersteuning aan alle mogelijk gedupeerden die zich aanmelden. De gevolgen van de kinderopvangtoeslagenaffaire voor gemeenten reiken echter verder dan het ondersteunen van gedupeerden. In het rapport ‘Ongekend onrecht’ wordt geconstateerd dat bij de uitvoering van de toeslagen efficiëntie en fraudebestrijding voorgingen op maatwerk. Procedures lieten het niet of nauwelijks toe om de individuele situatie van mensen recht te doen, bijvoorbeeld als zij zonder kwade opzet een administratieve vergissing begingen. De Kinderopvangtoeslagenaffaire onderstreept daarmee het belang van de menselijke maat en maatwerk in onze uitvoering.

13

Kadernota Sociaal Domein Schiedam

4.2 Schiedam in cijfers De negen door het SCP genoemde ontwikkelingen zijn allemaal, in meer of mindere mate, zichtbaar in Schiedam. Daarbij valt te stellen dat Schiedam een middelgrote gemeente is met grootstedelijk problematiek. Indicator

Schiedam

Nederland Bron

Inwoners met een migratieachtergrond

47,2%

26,4%

CBS

Geschat aandeel 75-plussers in 2050

11,4%

15,1%

Primos

Risico op onderwijsachterstanden (PO)

29%

15%

CBS

Voortijdig Schoolverlaat zonder startkwalificatie

2,4%

1,9%

DUO

Schatting van personen met taalachterstand

32%

12%

ROA

Werkeloosheid

5,4%

4,3%

UWV

Personen met een bijstandsuitkering

4,9%

4%

CBS

Gemiddeld besteedbaar inkomen (euro)

€ 43,100-

€ 48.400,-

CBS

Huishoudens met inkomen tot 120% sociaal minimum

15,4%

12,7%

CBS

Volwassenen die zich wel eens onveilig voelen in de buurt

25,4%

13,9%

CBS

Vrijwilligerswerk

18%

25%

VZinfo

Personen met overgewicht

53%

46%

GGD

Volwassen die niet voldoen aan de beweegnorm

44%

41%

GGD

Niet-sporters

52,6%

49,3%

GGD

Volwassenen met hoog risico op depressie

9,2%

6,7%

RIVM

WOZ-waarde woningen (euro)

€ 248.000

€ 317.000

CBS

4.3 Winst van het Sociaal Domein Genoemde ontwikkelingen en cijfers stellen het Sociaal Domein van de gemeente Schiedam voor grote uitdagingen. De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft bij het Rijk aandacht gevraagd voor deze uitdagingen met de propositie 'De winst van het Sociaal Domein'. In deze propositie onderscheidt de VNG drie kernopgaven:  het herstellen van bestaanszekerheid;  het vergroten van kansengelijkheid;  het makkelijker maken van gezond leven. Deze kernopgaven hangen sterk met elkaar samen en vragen om een langjarige, en niet vrijblijvende, samenwerking van de gehele overheid en alle maatschappelijke partners in en rondom het sociaal domein. In de uitvoer van de gemeentelijke taken dient de menselijke maat samen te gaan met doelmatigheid en efficiëntie. Dat vraagt naast aandacht voor uitvoerbaarheid ook meer gemeenschappelijkheid in werkwijzen. Het rijk dient hier de randvoorwaarden voor te scheppen. Concreet wordt het rijk in de propositie gevraagd om voldoende financiële middelen, een logisch, voorspelbaar systeem en goede bestuurlijke verhoudingen.

14

Kadernota Sociaal Domein Schiedam

5

Visie en missie De visie omschrijft het Schiedam waar we naar toe willen. De missie omschrijft hoe de gemeente de visie wil bereiken. De visie en missie baseren we op de wettelijke taak van de gemeente, ervaringen met huidig beleid, maatschappelijke ontwikkelingen en reacties die Schiedammers en partners ons hebben meegegeven.

5.1 Visie Inwoners, ondernemers en bezoekers kunnen in Schiedam prettig wonen, werken en recreëren. Schiedammers hebben zicht op een betere toekomst, ongeacht de situatie waarin zij geboren zijn, doordat zij zich veilig en gezond voelen, zich verbonden voelen met anderen en de kracht hebben om (zich) te herstellen bij problemen en/of anderen daarbij te helpen.

5.2 Missie Als lokale overheid zorgen we voor goede voorzieningen die voor iedereen beschikbaar zijn. We ondersteunen inwoners die hulp nodig hebben om deze voorzieningen te gebruiken en/of deel te nemen aan de samenleving. We bieden hulp en ondersteuning op maat en vermijden daarmee kosten die niet nodig of zinloos zijn. We werken samen met de bewoner, zijn of haar netwerk en betrokken hulpverleners. We werken binnen de ruime grenzen van de wet.

5.3 Uitgangspunten/ leidende principes Onderstaande regels noemen we leidende principes. Deze passen we toe bij al onze activiteiten. We verwachten hetzelfde van onze uitvoeringsorganisaties, opdrachtnemers en ontvangers van gemeentelijke subsidie. 







Ieder persoon is gelijkwaardig en heeft gelijke rechten. In ons streven naar zoveel mogelijk gelijke kansen voor inwoners behandelen we ongelijke situaties ongelijk (VN verdrag, bestaanszekerheid) Inwoners met een hulpvraag helpen we door uit te gaan van wat iemand wel kan en nodig heeft om te veranderen, in plaats van de beperking die een inwoner ervaart. (positieve gezondheid) We versterken de ontwikkelingsmogelijkheden van kinderen en jongeren (normaliseren). Als een inwoner zijn eigen mogelijkheden niet kan verbeteren vragen we het netwerk van de inwoner om hulp. Zo nodig ondersteunen we de inwoner bij het vinden/ bouwen van een netwerk. Onze taak is om inwoners vooruit te helpen. We zorgen ervoor dat systemen niet meer leidend zijn in de ondersteuning van inwoners. We hanteren het principe ‘principle-based’ in plaats van ‘rule-based’. Oftewel, we handelen naar de bedoeling van de wet en doen het juiste voor de situatie. Loopt ondersteuning toch vast dan zoeken we een doorbraak. We zetten in op preventie, onze ondersteuning richt zich op het voorkomen van (andere) problemen. De inwoner heeft regie over zijn eigen situatie, en staat centraal bij het toekennen van ondersteuning. De ondersteuning organiseren we dichtbij, eenvoudig en doorlopend. We zorgen voor eenvoudige processen en voorkomen dat inwoners van het kastje naar de muur gestuurd worden.

We stimuleren dat verschillende organisaties samenwerken.

15

Kadernota Sociaal Domein Schiedam



De ondersteuning die we bieden leidt naar een duurzame oplossing voor de inwoner. We gebruiken voorzieningen die zich elders in Nederland al bewezen hebben en/ of waarbij we dit zelf kunnen onderbouwen. Daarbij leren we van ervaringen van inwoners, vrijwilligersorganisaties en opdrachtnemers.

16

Kadernota Sociaal Domein Schiedam

6

Thema’s en (prestatie)doelen In de visie van het Sociaal Domein staan drie thema’s centraal: Veilig, Veerkrachtig en Verbonden. Dit hoofdstuk werkt de visie verder uit in meer specifieke doelen. Als eerste benoemen we thema’s. Per thema formuleren we doelen die weer uiteen vallen in prestatiedoelen (zie onderstaand figuur). Om te komen tot relevante prestatiedoelen schetsen we eerst een algemeen beeld van ontwikkelingen. Deze ontwikkelingen beïnvloeden het doel en bepalen waar de gemeente zich op moet/ wil richten om de visie te realiseren. Bij het opstellen van de prestatiedoelen hebben we deze getoetst aan de Sustainable Development Goals/Duurzame Ontwikkeldoelen. De (prestatie)doelen vormen de basis voor (verschillende plannen voor) de uitvoering.

Thema Doel 1 Prestatiedoel 1.1

Doel 2

Prestatiedoel 1.2

Prestatiedoel 2.1

Prestatiedoel 2.2

Figuur 4: schematische weergave doelen en prestatiedoelen

6.1 Veilig 6.1.1 Schiedamse jeugd groeit op in een veilige omgeving Toelichting We gaan ervan uit dat een veilige omgeving een positieve invloed heeft op de kansen van jeugd voor een toekomst waarin zij zelfstandig en zelfredzaam kunnen zijn. Bijvoorbeeld door kansen te hebben op werk, zich (mentaal) gezond voelen en daarmee zelf ook een positief voorbeeld voor anderen kunnen zijn. Daarom willen we dat de jeugd in Schiedam in een veilige omgeving opgroeit. De omgeving is de situatie thuis (in het gezin), op school en op straat. De kadernota integrale veiligheid (21VR058, 13 juli 2021) beschrijft doelen en kaders waarmee Schiedam werkt aan een schone, veilige en leefbare stad. De doelen in deze kadernota Sociaal Domein sluiten aan op de doelen uit de kadernota integrale veiligheid. Het programma Nieuwland en Oost bevat de ambitie dat meer bewoners zich veilig voelen. Daarbij geldt als doel dat Schiedammers de veiligheid gemiddeld met een 6,8 waarderen.

17

Kadernota Sociaal Domein Schiedam

Ontwikkelingen Uit landelijk onderzoek1 in 2022 blijkt dat 25% van de 16- tot 18 jarigen het jaar ervoor slachtoffer is geweest van één of meer vormen van huiselijk geweld. In de leeftijdscategorie 18- tot 24-jarigen is dat 16%. Meisjes zijn daarbij veel vaker slachtoffer dan jongens. Slachtoffer huiselijk geweld 16-18 jaar 18-24 jaar

Gemiddeld

Meisjes

Jongens

25% 16%

29% 20,2%

20% 12,8%

Kinderen en jongeren ervaren toenemende problemen. Zo voelt 47% van de jongeren zich wel eens somber of eenzaam. De jeugdmonitor, onderwijs en subsidie-partners signaleren daarnaast dat jongeren prestatiedruk ervaren, zich al dan niet via social media onder druk gezet voelen (bijvoorbeeld sextortion) en behoefte hebben aan (gender)identiteitsontwikkeling.

Prestatiedoelen Prestatiedoelen 1. Onveilige gezinssituaties voorkomen 2. Zo snel mogelijk zicht op onveilige situaties en zo snel mogelijk en duurzaam oplossen 3. Schiedamse jeugd heeft thuis en in hun directe omgeving personen met wie zij gevoelens kunnen bespreken en die een positieve invloed hebben (positieve rolmodellen) 4. Schiedamse jeugd is weerbaar tegen verleidingen van crimineel gedrag

Inzet    

Uitvoeringsplan Jeugd en Veiligheid (2022) Ondersteuning gemeenschappelijke regeling Rogplus, Jeugdhulp Rotterdam Rijnmond Werkwijze subsidies welzijn Jongerenwerk

6.1.2 Geweld hoort nergens thuis Toelichting We willen dat niemand slachtoffer wordt van (huiselijk) geweld of huiselijk geweld hoeft mee te maken. Dit geweld kan verschillende vormen hebben. Bijvoorbeeld seksueel geweld (aanranding, verkrachting, sextortion), geweld door partner, geestelijke/ mentale onderdrukking of uitbuiting. Geweld kan overal voorkomen.

Ontwikkelingen 37% van de meisjes en 13% van de jongens in de leeftijd van 15 tot 17 jaar hebben ervaring met seksueel geweld/ intimidatie.

1

Prevalentiemonitor Huiselijk Geweld en Seksueel Overschrijdend Gedrag (PHGSG)

18

Kadernota Sociaal Domein Schiedam

Prestatiedoelen Prestatiedoelen 1. Schiedammers zijn meer bewust van vormen van huiselijk geweld 2. Er is minder geweld/ intimidatie 3. Schiedammers voelen zich veilig om melding te doen van (huiselijk) geweld

Inzet   

Uitvoeringsplan Zorg en Veiligheid Jongerenwerk Werkwijze subsidies welzijn

6.1.3 Gemeente biedt bescherming Slachtoffers van huiselijk geweld, Schiedammers zonder dak boven hun hoofd, of Schiedammers die door een (licht) verstandelijke beperking niet volledig zelfstandig kunnen wonen hebben enige vorm van bescherming nodig. Dat kan tijdelijke opvang zijn of een omgeving waarin zij met 24-uurs toezicht of ondersteuning wonen. In geval van tijdelijke opvang is er sprake van begeleiding die Schiedammers ondersteunen richting meer zelfstandigheid.

Ontwikkelingen Er zijn minder plekken waar mensen met geestelijke problemen behandeld worden. Mensen wonen na behandeling sneller thuis en zijn dan aangewezen op begeleiding door de gemeente. Omdat mensen daarbij zelfstandig wonen, neemt het aantal meldingen van verward gedrag op straat toe. Door een tekort aan geschikte woningen stijgt het aantal mensen dat dakloos is. Precieze cijfers zijn niet beschikbaar. Bijvoorbeeld omdat mensen zelf een tijdelijke oplossing vinden en zich daardoor niet melden.

Prestatiedoelen 1. In dringende situaties bieden we maatschappelijke opvang en begeleiden/ondersteunen we Schiedammers zo snel mogelijk richting zelfstandige woonruimte 2. We bieden (tijdelijk) 24 uurs toezicht aan Schiedammers die niet zelfstandig kunnen wonen (beschermd wonen) 3. Schiedammers die gevaar voor zichzelf of anderen veroorzaken ontvangen met drang ondersteuning (bemoeizorg)

Inzet    

Maatwerkvoorzieningen Wet maatschappelijke ondersteuning Beschermd wonen Maatschappelijke opvang Uitvoeringsplan Zorg en Veiligheid

19

Kadernota Sociaal Domein Schiedam

6.2 Veerkrachtig 6.2.1 Schiedammers hebben werk Toelichting Het hebben van werk geeft inwoners mogelijkheden tot zelfstandige deelname aan de samenleving. Werk geeft bijvoorbeeld invulling aan de dag, levert (nieuwe) vaardigheden, vergroot sociale contacten en leidt tot een inkomen. Het programma Nieuwland en Oost streeft ernaar dat meer (wijk)bewoners aan het werk zijn. De werkloosheid in Nieuwland en Oost is daarbij niet hoger dan 10% van het stedelijke gemiddelde. Met onderwijs worden jongeren onder andere voorbereid op het verkrijgen van werk. Op school leren jongeren vaardigheden die hiervoor nodig zijn. Om jongeren zoveel mogelijk (gelijke) kansen te bieden willen we achterstanden in het onderwijs voorkomen. En dat het onderwijs zoveel mogelijk aansluit op behoeften uit de arbeidsmarkt. Dit is een verantwoordelijkheid van scholen. Inwoners hebben ook meer kans op werk als er voldoende plek is om te werken. Met de economische visie werkt de gemeente daarom aan een aantrekkelijk klimaat voor ondernemers om zich in Schiedam te vestigen.

Ontwikkelingen Ongeveer een derde van de inwoners heeft moeite met taal (lezen en schrijven). We zien dat steeds meer kinderen de basisschool verlaten met een achterstand op taal. Dit vormt een bedreiging voor een toekomst waarin zij zich zelfstandig kunnen blijven deelnemen. Daarbij wordt de samenleving ingewikkelder. Zowel in het persoonlijk leven als in het werk. Bijvoorbeeld omdat steeds meer digitaal gebeurt. Mensen moeten dan meer kunnen dan alleen kunnen lezen en schrijven. Als inwoners daar achterstanden bij hebben, dan kunnen zij ook steeds meer problemen ervaren bij het meedoen aan een steeds ingewikkelder wordende samenleving. We zien een toename van jongeren dat thuis zit en geen onderwijs volgt. Dat komt door een gebrek aan voldoende zorg en ondersteuning voor het kind in het onderwijs.

Prestatiedoelen Prestatiedoelen 1. Zo veel mogelijk Schiedammers tot aan pensioenleeftijd volgen onderwijs of hebben werk 2. Schiedamse jongeren hebben minimaal een diploma of startkwalificatie

Inzet        

Voor en vroegschoolse educatie Strategische educatie agenda Brede vorming Loopbaanoriëntatie Leven lang ontwikkelen Uitvoeringsplan Nieuwland en Oost Ambitieplan taalvaardig Schiedam Strategische visie Werk en Inkomen MVS

20

Kadernota Sociaal Domein Schiedam

6.2.2 Schiedammers kunnen financieel rondkomen Toelichting We willen dat inwoners zo zoveel mogelijk zelf kosten kunnen betalen voor minimale zaken in het eigen leven zonder dat daarbij schulden ontstaan. Bijvoorbeeld wonen, voedsel, persoonlijke verzorging en zorg. Veel vormen van ondersteuning bij het inkomen zijn geregeld in landelijke wetten. De gemeente voert deze wetten uit. De gemeente heeft binnen de grenzen van de wet mogelijkheden om zelf beleid te maken om inwoners te ondersteunen. Daarnaast willen we dat alle Schiedammers geen zorgen hebben over schulden. Een hypotheek is bijvoorbeeld een schuld, maar leidt over het algemeen niet tot zorgen. Een onverwachte tegenvaller niet direct kunnen betalen en het te betalen bedrag zien oplopen met rente en boetes kan wel leiden tot zorgen over schulden. Een zeker inkomen en vaardigheden om met het geld om te gaan helpen om het ontstaan van schulden te voorkomen. Het biedt echter geen garantie. Door gebeurtenissen in het persoonlijk leven kunnen alsnog problemen ontstaan. Bijvoorbeeld na een scheiding, langdurige ziekte of ontslag. De gemeente zorgt voor ondersteuning waarmee de inwoner kan voorzien in dagelijkse behoeften en (zorgen over) schulden verminderen.

Ontwikkelingen Het leven wordt duurder. In 2022, 2023 stegen de kosten voor energie en boodschappen hard. Door nieuwe Cao-afspraken zijn ook salarissen gestegen en worden diensten ook duurder. Toch gaat de koopkracht van veel mensen achteruit. Voor mensen met een minimum inkomen of een uitkering wordt het daardoor lastiger om financieel rond te komen. Voor hen nemen kansen op gelijke deelname in de samenleving af. Veel activiteiten zijn niet betaalbaar. Dat betekent bijvoorbeeld minder (gezond) eten, minder mobiliteit en minder ontmoeten.

Prestatiedoelen Prestatiedoelen 1. Schiedammers zijn schuldenzorgvrij. Minder huishoudens hebben zorgen over schulden (problematische schulden) 2. Schiedamse jeugd eugd kan ondanks lager inkomen in het gezin meedoen in de samenleving

Inzet    

Vertrekken van uitkeringen en uitvoering participatiewet (door gemeenschappelijke regeling Stroomopwaarts) Regionale visie Armoede en Schulden MVS Schuldhulpverlening, Schuldenlab MVS Werkwijze subsidies welzijn

21

Kadernota Sociaal Domein Schiedam

6.2.3 Schiedammers zorgen voor hun persoonlijke gezondheid met een gezonde leefstijl Toelichting Voldoende bewegen en sporten, gevarieerd eten, beperken van het gebruik van verslavende middelen, en voorkomen van stress (mentale gezondheid) dragen bij aan een gezonde leefstijl. Met een gezonde leefstijl zorgen mensen zo goed mogelijk voor zichzelf. Hierdoor voelen zij zich zo lang mogelijk fit genoeg om bijvoorbeeld boodschappen of huishoudelijke klussen te doen. Hierdoor zorgen inwoners ervoor dat zij minder afhankelijk zijn van hulp van anderen. Een gezonde leefstijl is iets anders dan gezondheid. Mensen kunnen ziek zijn en toch een gezonde leefstijl hebben.

Ontwikkelingen Schiedammers met een laag inkomen geven hun gezondheid een lager cijfer dan Schiedammers met een hoger inkomen. Jongeren tot 35 jaar voelen zich het vaakst belemmerd door mentale problemen.

Prestatiedoelen Prestatiedoelen 1. De gemeente zorgt voor een openbare ruimte die uitnodigt tot een gezonde leeftijl 2. Meer Schiedammers voldoen aan de landelijke beweegnorm 3. Schiedammers zijn in staat om gezonde keuzes te maken 4. Schiedammers kennen de risico’s van het gebruik van verslavende en stimulerende middelen 5. Schiedamse jeugd voelt minder mentale druk

6.2.4 Schiedammers wonen zo lang mogelijk zelfstandig Toelichting Een zelfstandige woning is een woning met een eigen toegang en eigen keuken en toilet. De persoon betaalt zelf huur/ hypotheek. Wanneer sprake is van verblijf in een instelling dan woont iemand niet meer zelfstandig. Iemand kan zelfstandig wonen en daarbij ondersteuning en/of begeleiding ontvangen. Deze ondersteuning is beschikbaar vanuit verschillende wetten: Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) 2015, Jeugdwet, Participatiewet, Wet passend onderwijs, Wet langdurige zorg (Wlz), en de Zorgverzekeringswet (Zvw).

Ontwikkelingen De bevolking wordt ouder en vergrijst. Het aantal plekken in instellingen stijgt niet mee. Dat betekent dat meer mensen behoefte hebben/ krijgen aan vormen van ondersteuning thuis. Meer Schiedammers ervaren beperkingen in hun dagelijkse leven door een slechte lichamelijke conditie, mentale problemen of geldproblemen. Dit is toegenomen door bijvoorbeeld de Coronapandemie en maatregelen om verspreiding van Corona tegen te gaan. Daarnaast vraagt de samenleving meer. Mensen kunnen bijvoorbeeld meer druk ervaren om te moeten presteren. Verder wonen meer mensen thuis omdat er minder plek is voor behandeling van problemen of de behandeling duurt korter. Stijgende prijzen kunnen leiden tot een toename van zorgen/ stress wat de gezondheid negatief beïnvloedt. Schiedammers die zelf, of wiens ouders in het buitenland geboren zijn, ervaren meer belemmeringen.

22

Kadernota Sociaal Domein Schiedam

Prestatiedoelen Prestatiedoelen 1. Schiedammers (zowel jeugd als volwassen) ontvangen de ondersteuning die zij nodig hebben 2. Schiedammers ontvangen ondersteuning dichtbij

Inzet     

Ondersteuning (Wmo en Jeugdhulp) via uitvoeringsorganisaties (Gemeenschappelijke Regeling Rogplus en gemeenschappelijke regeling Jeugdhulp Rotterdam Rijnmond) Werkwijze subsidies welzijn (algemene voorzieningen via subsidies) Samenwerking met zorgkantoor DSW > convenant Samenwerking met huisartsen Plan van aanpak wonen met zorg

6.3 Verbonden 6.3.1 Schiedam is een inclusieve stad Toelichting We willen dat iedere inwoner mee kan doen in de samenleving. Dat betekent dat niemand mag worden uitgesloten en dat we rekening houden met verschillen tussen inwoners (diversiteit). Mensen verschillen van elkaar door bijvoorbeeld hun afkomst, gender, uiterlijk, persoonlijkheidskenmerken en houding en gedrag. De gemeente werkt aan een omgeving waarin mensen begrip hebben voor elkaar (en de verschillen) zodat iedereen op zijn eigen manier mee kan doen.

Ontwikkelingen Ongeveer een kwart van de Schiedammers voelde zich in de afgelopen twee jaar wel eens gediscrimineerd. In het bijzonder vanwege hun ras of huidskleur. Dit is evenveel als in 2017.

Prestatiedoelen

Prestatiedoelen 1. Schiedammers kunnen op hun eigen manier meedoen in de samenleving

Inzet  

Inclusie-agenda (in ontwikkeling) Werkwijze subsidies welzijn

6.3.2 Schiedammers kunnen anderen ontmoeten en een netwerk vormen Toelichting Met een netwerk bedoelen we dat mensen een aantal/ meerdere mensen om zich heen hebben met wie zij contact hebben. Dat hoeft geen intensief contact te zijn. Mensen in het netwerk kunnen ieder op hun eigen manier vormen van ondersteuning bieden. Bijvoorbeeld een buurman/ buurvrouw die de planten water geeft bij afwezigheid of een boodschap haalt als dat nodig is. Een familielid of

23

Kadernota Sociaal Domein Schiedam

vriend die met je meegaat naar een doktersbezoek. Een kennis die je wegbrengt naar een afspraak. Enzovoorts. Om een netwerk te kunnen vormen moeten mensen elkaar kunnen ontmoeten. Bijvoorbeeld op school of bij een vereniging. Maar ook in de straat/ flat. Anderen kunnen ontmoeten en een netwerk hebben draagt bij aan een fijne omgeving om in te leven.

Ontwikkelingen Door Rijksbeleid is er verhoudingsgewijs minder plek in verpleeghuizen. Mensen blijven daardoor langer thuis wonen, of gaan weer sneller naar huis na behandeling in het verpleeg- of ziekenhuis. Hierdoor hebben meer mensen behoefte aan (collectieve) voorzieningen in de buurt. Bijvoorbeeld voor ontmoeten of hand- en spandiensten. Monitor Leefbaarheid en veiligheid: Schiedammers hebben in vergelijking met 2019 iets minder sociaal contact en 1 op de 7 voelt zich eenzaam. Dit komt vooral voor bij jongeren tot 35 jaar die zelf of wiens ouders in het buitenland geboren zijn.

Prestatiedoelen Prestatiedoelen 1. Schiedammers geven aan dat zij een netwerk hebben 2. Schiedammers kunnen voldoende plek vinden waar zij anderen kunnen ontmoeten

Inzet   

Werkwijze subsidies welzijn Wijkbudgetten Maatwerkvoorzieningen Wet maatschappelijke ondersteuning (bijvoorbeeld begeleiding/ buurtcirkels)

6.3.3 Schiedammers helpen elkaar Toelichting Elkaar helpen kan met raad en daad. Bijvoorbeeld met advies, het verstrekken van informatie, kleine hand- en spandiensten. Werk dat iemand vrijwillig uitvoert voor een ander zonder daarvoor betaald te krijgen beschouwen we als vrijwilligerswerk. Als de hulp bestaat uit langdurige zorg (persoonlijke zorg of hulp bij dagelijkse activiteiten) voor een (ziek) familielid of vrienden dan spreken we over mantelzorg. Mensen kunnen ook zorg of hulp bieden aan andere mensen dan familieleden of vrienden. In dat geval is sprake van informele zorg. In een samenleving kijken mensen naar elkaar om en helpen zij elkaar. De gemeente stimuleert dit om te zorgen voor een fijne leefomgeving voor iedereen en kosten voor de samenleving te voorkomen. De gemeente zorgt er daarbij voor dat zwaardere vormen van hulp en ondersteuning beschikbaar en betaalbaar blijft voor de mensen die dat nodig hebben.

24

Kadernota Sociaal Domein Schiedam

Ontwikkelingen Ongeveer een kwart van de inwoners doet wel eens vrijwilligerswerk. Door Corona stopten tijdelijk veel instellingen, wijk- en buurtcentra met activiteiten. Dit zien we terug in de Monitor leefbaarheid en veiligheid 2022: 22% van de inwoners geeft aan vrijwilligerswerk te verrichten. Dat is iets lager dan voorheen. Het aantal mantelzorgers nagenoeg gelijk gebleven.

Prestatiedoelen Prestatiedoelen 1. Schiedammers kunnen zich vrijwillig inzetten 2. Voor Schiedammers die mantelzorg bieden zijn er mogelijkheden om overbelasting te voorkomen

Inzet  

Werkwijze subsidies welzijn KLiK Vrijwilligers

25

Kadernota Sociaal Domein Schiedam

7

Financiën Deze kadernota beschrijft de huidige financiële kaders en doet geen voorstellen voor een hoger budget op doel x of y. Dat gebeurt in de begroting. Deze kadernota is een basis voor de manier waarop uitgaven begroot en verantwoord worden.

7.1 Overzicht begroting 2023

In bovenstaande tabel staan budgetten uit de begroting 2023 van het programma Mens en stad in Beweging verdeeld over de speerpunten uit deze kadernota (Veilig, Verbonden, Veerkrachtig). Van het totaal beschikbare budget geeft de gemeente 22% uit aan voorzieningen in het algemeen belang. Het gaat dan om publieke voorzieningen zoals scholen en sportvelden en om voorzieningen voor de sociale basis. Bijvoorbeeld plekken waar inwoners elkaar kunnen ontmoeten (wijkcentrum, soos, e.d.) Dit zijn voorzieningen die alle inwoners kunnen gebruiken. Zij hebben daarvoor geen indicatie nodig. Aan eerstelijns voorzieningen geeft de gemeente 4% van het budget uit. Het gaat hier om kosten voor bijvoorbeeld het wijkondersteuningsteam (WOT). Het WOT helpt inwoners hun weg naar publieke voorzieningen of de sociale basis te vinden, biedt zelf kortdurend ondersteuning en/of begeleidt de inwoner met het aanvragen van zwaardere vormen van ondersteuning: voorzieningen uit de tweede lijn of geëscaleerde zorg. Hier geeft het college respectievelijk 61% en 13% van het budget aan uit.

7.2 kosten in relatie tot inwoners met ondersteuning

Figuur 4: schematische weergave kosten in relatie tot aantal inwoners met ondersteuning

26

Kadernota Sociaal Domein Schiedam

Bovenstaande figuur geeft schematisch weer welk deel van de bevolking ondersteuning nodig heeft en welk deel van het budget dit kost. In het blauw staat een algemene aanname dat 80% van de inwoners zichzelf zonder ondersteuning weet te reden. De inwoner kan daarbij wel gebruik maken van algemene (publieke of sociale) voorzieningen. 20% van de inwoners heeft ondersteuning nodig, waarbij 5% waarschijnlijk voor altijd (zwaardere) ondersteuning nodig heeft. In Schiedam ontving 19,3% van de huishoudens in 2022 ondersteuning uit de Wmo, Jeugdwet of Participatiewet. Dat is bijna 1 procentpunt lager dan landelijk gemiddeld (20,2%). De ondersteuning die deze huishoudens ontvangen kost in ongeveer 75% van het totale budget in Schiedam.

27

Kadernota Sociaal Domein Schiedam

8

Aanpak & Verantwoording Deze kadernota formuleert algemene doelen die de gemeente wil bereiken. In verschillende uitvoeringsplannen vertalen we deze doelen richting uitvoering. De doelen worden daardoor meer tastbaar en/of duidelijk. De doelen uit de kadernota en inzet uit uitvoeringsplannen worden jaarlijks toegelicht in de begroting. Via bestaande processen verantwoordt het college de inzet en het bereiken van gewenste resultaten.

8.1 Uitvoeringsplannen De uitvoeringsplannen geven antwoord op de vraag welke activiteiten de gemeente uitvoert of welke voorzieningen de gemeente realiseert om een bepaald prestatiedoel/ doel te bereiken. Daarbij wordt ook duidelijk of de gemeente zich daarbij richt op een bepaalde groep inwoners. Bijvoorbeeld jongeren, ouderen of een bepaalde wijk. Dit is afhankelijk van ontwikkelingen en trends in de samenleving. De gemeente realiseert de uitvoeringsplannen door voorzieningen of diensten in te kopen. Of met het toekennen van subsidie aan (vrijwilliger)organisaties die zich inzetten voor de doelen uit deze kadernota en/of uitvoeringsplannen.

Figuur 5: verhouding tussen kadernota en uitvoering

8.1.1 Kader voor bestaande uitvoeringsplannen Deze kadernota zorgt niet voor noodzakelijke aanpassingen van bestaande uitvoeringsplannen. De uitvoering heeft zich vaak al aangepast op wijzigende uitdagingen en behoeften in de samenleving. Deze kadernota formuleert daarop algemene overkoepelende doelen en zorgt voor samenhang. Bij vernieuwing van de uitvoeringsplannen kan bepaalde inzet toegeschreven worden aan doelen uit de kadernota (“waarom-daarom”).

8.1.2 Uitvoeringsplannen leiden tot prestatie-indicatoren De uitvoeringsplannen bevatten specifieke activiteiten. Hierbij worden ook de gewenste resultaten/ cijfers per doel (prestatie-indicatoren) bepaald. Deze prestatie-indicatoren worden jaarlijks in de

28

Kadernota Sociaal Domein Schiedam

begroting vastgesteld en met de jaarrekening verantwoord. Afhankelijk van de resultaten of wensen voor de toekomst worden die indicatoren aangepast

8.1.3 Overzicht uitvoeringsplannen Er zijn meerdere uitvoeringsplannen die bijdragen aan de doelen uit deze kadernota. Niet elk doel uit deze kadernota heeft een specifiek uitvoeringsplan. Het college bewaakt dat de verschillende uitvoeringsplannen op elkaar aansluiten. Uitvoeringsplan

Veilig

Verbonden

Veerkrachtig

✓ ✓

✓

✓

✓

Zorg en Veiligheid Jeugd en Veiligheid Koersdocument MVS Jeugdmodel* Strategische visie Werk en Inkomen 20222025

✓

Strategische Educatie Agenda Regionale visie Armoede en Schulden MVS 2020-2023*

✓ ✓ ✓ ✓ ✓

Ambitieplan taalvaardig Schiedam Plan van aanpak wonen met zorg

✓

Plan van aanpak GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord) Lokaal Sportakkoord Lokaal Preventieakkoord Plan van aanpak regenbooggemeente Inclusieagenda Werkwijze Subsidies Welzijn Uitvoeringsprogramma 2023-2026 Schiedam Nieuwland en Oost Visie op participatie*

✓ ✓

✓ ✓

✓

✓

✓

Visie beschermd wonen en maatschappelijke opvang*

✓

✓ ✓ ✓ ✓ ✓ ✓ ✓ ✓

*Regionaal uitvoeringsplan

8.2 Keuzes via zomernota en begroting De gemeenteraad heeft budgetrecht en bepaalt hoeveel geld beschikbaar is voor bepaalde activiteiten. Dat gebeurt jaarlijks met het vaststellen van de begroting. Indien meer inzet (zowel materieel als fysiek) nodig is voor de uitvoering om de gestelde doelen te bereiken, dan vraagt het college via reguliere processen zoals de zomernota de gemeenteraad om extra budget. Daarbij weegt het college af of dit extra budget bekostigd kan worden door minder inzet elders.

29

Kadernota Sociaal Domein Schiedam

Figuur 6: kadernota en uitvoeringsplannen leiden tot keuzes/ prioriteiten in de begroting

8.3 Toezicht op uitvoering door begroting en jaarrekening De kadernota Sociaal Domein en de verschillende uitvoeringsplannen vormen de basis voor de jaarlijkse begroting van de gemeente. De kadernota bepaalt algemene doelen, en daarmee de structuur, van het programma “Mens en stad in beweging’. De uitvoeringsplannen vormen de basis voor de activiteiten en gewenste resultaten (prestatie-indicatoren) die in dit programma worden toegelicht. De jaarlijkse zomernota is een voorbereiding op de begroting. De zomernota geeft inzicht in hoe de gemeente er financieel voor staat, welke uitdagingen er zijn, welke aanvullende inzet nodig is en wat de financiële gevolgen daarvan zijn. Met de zomernota kiest de gemeente jaarlijks welk budget voor bepaalde inzet (en doelen) beschikbaar is. Daarom geeft deze kadernota alleen inzicht in de verdeling van het budget over de doelen uit de kadernota. Met de jaarrekening rapporteert het college over de realisatie van de plannen die in de begroting vastgesteld zijn. Daarmee verantwoord het college ook de realisatie van de uitvoeringsplannen en de doelen uit de kadernota.

30

Kadernota Sociaal Domein Schiedam

9

Geraadpleegde bronnen SCP De Sociale Staat van Nederland De winst van het Sociaal Domein Monitor Sociaal Domein Landelijk Staat van het onderwijs 2023 Staat van de stad – monitor veiligheid en leefbaarheid MVS in cijfers https://www.ggdrotterdamrijnmond.nl/wat-doet-de-ggd/gezondheidsmonitor/ https://www.scp.nl/binaries/scp/documenten/publicaties/2023/05/31/zicht-opzorgen/Onderzoeksrapport+Zicht+op+zorgen.pdf https://vng.nl/sites/default/files/2021-05/sociaal-sterker-de-crisis-uit.pdf https://www.volksgezondheidtoekomstverkenning.nl/magazine https://www.allesoversport.nl/thema/gezonde-leefstijl/deze-impact-heeft-corona-op-hetbeweeggedrag-in-nederland/ https://www.nponderwijs.nl/binaries/nationaalprogrammaonderwijs/documenten/publicaties/ 2023/06/13/voortgangsrapportage/OCW_NPO_Vierde_Voortgangsrapportage.pdf https://www.cpb.nl/centraal-economisch-plan-cep-2023# https://vng.nl/sites/default/files/2022-09/20220930_Ledebrief_Ondersteuning-gedupeerdeouders-kinderopvangtoeslagaffaire.pdf https://www.tweedekamer.nl/sites/default/files/atoms/files/20201217_eindverslag_parlement aire_ondervragingscommissie_kinderopvangtoeslag.pdf Sustainable Development Goals https://www.ioresearch.nl/actueel/vooral-toeslagenaffaire-schaadt-vertrouwen-in-overheid/

31

Kadernota Sociaal Domein Schiedam

Colofon Stadskantoor, Stadserf 1 Postbus 1501, 3100 AE Schiedam 14 010 schiedam.nl

32