Bijlage Jaarverslag 2020 Commissie Welstand en Monumenten
Tekst van het document
Advisering Omgevingskwaliteit
Ruimtelijke Kwaliteit en Erfgoed gemeente Schiedam
© Google Earth 2020
2
Aandacht voor omgevingskwaliteit gemeente Schiedam
Inhoud Advisering over architectuur, stedenbouw, landschap en erfgoed Organisatie Afstemming Kaders Erfgoed Plannen
3 3 4 4 5 6
Transitie stedelijk gebied Dirkzwagerterrein
7
Reconstructie historische winkelpui
9
Herbestemming perceel Kloosterplaats 6
10
Nieuwe seniorenwoningen ParkEntree
11
Blik vooruit
12
Dorp, Stad & Land 2021
3
Aandacht voor omgevingskwaliteit gemeente Schiedam
Advisering over architectuur, stedenbouw, landschap en erfgoed Gemeente Schiedam is met haar fysieke omgeving aantrekkelijk voor
Hierdoor is voor aanvragers vooraf inzichtelijk hoe en waarop het
bedrijven, bewoners en bezoekers. Initiatiefnemers, commissieleden en
plan wordt getoetst. De burgemeester en wethouders krijgen over de
gemeente werken samen aan het creëren en behouden van de unieke
bouwplannen waar initiatiefnemers een omgevingsvergunning voor
kwaliteiten van Schiedam met haar vele monumenten, beschermde
aanvragen bij hun beslissing tot toekenning advies van de Commissie
stadsgezichten en voor- en naoorlogse woongebieden. Een aantrekkelijke
Welstand en Monumenten. Voor de gemeente Schiedam vormen adviseurs
en goed verzorgde omgeving draagt bij aan de kwaliteit van wonen
van Dorp, Stad en Land de commissie. De experts die zitting nemen
en leven. De verschijningsvorm van bouwwerken en hoe deze zich ten
hebben in de gemeente geen zakelijke of bestuurlijke belangen. Hierdoor
opzichte van de omgeving verhouden zijn daar een onderdeel van.
is de onafhankelijkheid bij de advisering aan uw gemeente gewaarborgd. Afhankelijk van de aard van de plannen, zijn specialisten met aanvullende
Met zorg houdt de gemeente daarbij de synergie tussen historie,
expertises bij de advisering op afroep mogelijk.
landschap, gebiedsontwikkeling en architectuur voor ogen. Iedere beslissing heeft immers impact op een omgeving die duurzaam leefbaar is en blijft voor mens en natuur. Adviseurs van Dorp, Stad en Land ondersteunen uw gemeente hierbij als onafhankelijke kennispartner. In dit verslag leest u over de omgeving van de gemeente Schiedam en hoe onze adviseurs bij ruimtelijke kwaliteit en erfgoed uw gemeente in 2020 hebben ondersteund.
Organisatie Initiatiefnemers dienen hun bouwplannen in bij de gemeente. Zij kunnen op de website van de gemeente de criteria lezen waar een ontwerp voor een vergunning aan moet voldoen. Impressie van nieuwe woningen aan het waterfront in het stedelijke gebied Dirkzwagerterrein naar ontwerp van Stats Architecten Schiedam. Lees meer over dit plan op pagina 7.
Dorp, Stad & Land 2021
4
Aandacht voor omgevingskwaliteit gemeente Schiedam
Bij haar advisering kijkt de commissie naar hoe het uiterlijk van het
De commissie gaat desgewenst vervolgens in overleg met de ontwerpers
plan past in de omgeving, hoe het ontwerp eruit komt te zien en welke
van de bouwplannen over de vertaalslag van de uitgangspunten van
materialen zijn gebruikt. Bij het formuleren van het advies hanteren de
het beleid in het ontwerp. De communicatie met de gemeente, de
leden de actuele beleidsrichtlijnen van de gemeente, en werken zij in
voorbereiding van de agenda en de informatie over de te behandelen
geest van de Omgevingswet die naar verwachting vanaf 2022 van kracht
plannen verloopt naar ieders tevredenheid.
zal zijn. Onder de nieuwe Omgevingswet kan deze commissie worden omgevormd tot de integrale Adviescommissie Omgevingskwaliteit.
De commissievergaderingen zijn openbaar. De aanvrager en/of architect wordt uitgenodigd voor deze vergadering. De aanvrager krijgt in de
Afstemming
vergadering als eerste het woord om het plan toe te lichten. De commissie
Iedere dinsdag houdt de commissie zitting in de gemeente. In de
formuleert haar ideeënvorming voor het te schrijven advies in bijzijn van
oneven weken is de voltallige commissie en in de even weken is alleen
de aanvrager, opdat de werkwijze van de totstandkoming van het advies
de voorzitter aanwezig. Deze is bevoegd om namens de commissie te
voor de aanvrager inzichtelijk is.
adviseren over kleinere plannen en plannen met minder impact op de omgeving. Vanuit de gemeente worden de plannen voorbereid door de
Kaders
wabo-regisseurs. De vergaderingen vinden plaats op het Stadskantoor en
Als toetsingskader bij de advisering geldt het beleid van de
sinds corona in principe online.
gemeente zoals dat is vastgelegd in de Welstandsnota 2019. De commissieleden baseren zich zoals wettelijk is bepaald bij de
De commissie bespreekt ter voorbereiding van de vergadering de
beoordeling van bouwplannen op deze nota en op aanvullende, actuele
geagendeerde plannen door met de gemeente. Hierdoor is de commissie
beleidsontwikkelingen van de gemeente. Bij een ontwerp voor een
goed op de hoogte van welk beleid een rol speelt bij het
vergunningsaanvraag dat niet past binnen dit beleid, gaat de commissie
voorgelegde plan.
samen met de aanvrager op zoek naar passende oplossingen.
Dorp, Stad & Land 2021
5
Aandacht voor omgevingskwaliteit gemeente Schiedam
Het uitgangspunt van de commissie is het zoeken naar mogelijkheden.
In het uiterste geval kan de commissie het plan van een negatief advies
Persoonsafhankelijke aspecten zoals smaak en architectuurstijl blijven
voorzien. De commissie geeft dan een mondelinge en een schriftelijke
buiten beschouwing. In vrijwel alle gevallen wordt er een oplossing
toelichting waarom het plan niet voldoet aan de kaders gesteld door
gevonden. Het komt in de praktijk dan ook weinig voor dat de commissie
de gemeente. Bij een ingediend bouwplan dat niet past binnen het
genoodzaakt is om na deze adviesgesprekken een negatief advies uit
bestemmingsplan, maakt de gemeente de afweging of het plan toch
te brengen.
doorgang kan vinden, en zo ja, welke stedenbouwkundige voorwaarden voor het uiterlijk van het bouwwerk dan van kracht zijn.
Wanneer een plan niet past binnen de kaders, dan zal de commissie de aanvrager adviseren het plan aan te passen, opdat de oplossing past bij
Erfgoed
de wensen van de aanvrager en tevens voldoet aan de criteria van de
De gemeente vindt het vanwege haar rijke historie belangrijk om het
welstandsnota 2019 van de gemeente.
Schiedamse erfgoed in de binnenstad, in Kethel en de gemeentelijke- en rijksmonumenten te waarborgen voor de toekomst. Hiervoor beschermt de gemeente gebouwen en objecten met grote cultuurhistorische waarde. Dit kunnen objecten zijn, uiteenlopend van gebouwen, bruggen, sluizen en havens, tot bomen of straatmeubilair die iets vertellen over de lokale geschiedenis. De verhalen achter de monumenten herinneren aan een bepaalde periode, aan bekende personen of aan kenmerkende ambachten, oude landschappen en steeds zeldzamer geworden gebouwtjes, zoals branderijen of het zakkendragershuisje. Het aanpassen of herbestemmen van erfgoed is belangrijk om bestaande monumentale, karakteristieke locaties een nieuwe toekomst te geven én
Het perceel Kloosterplaats 6 wordt modern verduurzaamd voor toekomstbestendig gebruik door de sociale onderneming Hotspot Hutspot. Lees meer over dit plan op pagina 10. Bron: Stats Architecten Schiedam.
Dorp, Stad & Land 2021
te beschermen.
6
Aandacht voor omgevingskwaliteit gemeente Schiedam
Zo blijven erfgoedverhalen voor de toekomst gewaarborgd en behoudt de
Tijdens de vergaderingen van de commissie over erfgoedplannen is er
gemeente haar karakteristieken.
nauw overleg met de erfgoedadviseurs van de gemeente en de aanvrager. Dit resulteert vrijwel altijd in een plan waarbij de wensen van de
De commissie ontvangt veel plannen voor hergebruik en aanpassingen
aanvrager en de karakteristieke waarden van het monument zo optimaal
van monumenten of panden binnen de beschermde stadsgezichten. De
mogelijk in harmonie met elkaar zijn gebracht.
plannen betreffen vooral het verduurzamen van monumenten door isolatie, dubbel glas en zonnepanelen, het hergebruiken van monumenten met
Plannen
een gewijzigde functie zoals pakhuizen en branderijen, het vernieuwen
De commissie adviseert gedurende een jaar op veel uiteenlopende
van onderdelen, zoals vensters, voegwerk, gevelpuien of dakpannen,
plannen. De adviezen die de gemeente aan de commissie hebben
het toevoegen van gebouwde onderdelen als uitbouwen, bijgebouwen,
voorgelegd, worden direct na de vergadering met adviezen door de
overkappingen en serres, het wijzigen van indelingen en het doorbreken
voorzitter ingevoerd in het bouwaanvraag registratiesysteem (Squit) van de
van kamers.
gemeente. In 2020 heeft de gemeente 249 plannen ter advisering aan de commissie voorgelegd, die zijn gespecificeerd in de tabel.
Bij de advisering over en het beoordelen van plannen voor herbestemming van monumenten gelden steeds meerdere afwegingen. Zo is de vraag enerzijds hoe de monumentale waarde van het erfgoed zoveel mogelijk behouden en leefbaar blijft. Anderzijds is de realiseerbaarheid van de nieuwe bestemming net zo goed van belang. De adviseurs gaan ervan uit dat het object juist daardoor duurzaam wordt behouden, doordat
Geadviseerde plannen
2019
2020
Totaal
194
249
Rijks- en gemeentelijke monumenten
68
91
Ruimtelijke Kwaliteit
126
158
Direct of na aanpassingen positief geadviseerd
191
247
iemand bereid is voor het pand te zorgen, er in te wonen of te werken. Als
In dit verslag belicht de commissie een paar van deze bijzondere plannen,
toetsingskader bij de advisering geldt de Erfgoedwet en het beleid van
omdat deze goed laten zien hoe er met zorg in de gemeente Schiedam
de gemeente.
wordt gewerkt aan kwaliteit.
Dorp, Stad & Land 2021
7
Aandacht voor omgevingskwaliteit gemeente Schiedam
Transitie stedelijk gebied Dirkzwagerterrein Stats Architecten Schiedam Van Wijnen projectontwikkeling West gaf Stats Architecten Schiedam de opdracht om voor dit gebied een plan te maken voor wonen, recreëren en ondernemen. In het plan is er ruimte voor circa 130 woningen. De woningtypes variëren van een combinatie van hof- en eengezinswoningen tot appartementen, herenhuizen en kadewoningen. De monumenten krijgen binnen het ontwerp voor dit gebied een prominente plaats, opdat oud en nieuw met elkaar blijft verbonden. De vormgeving van de nieuwbouw sluit aan op de binnenstedelijke bebouwing en de bebouwing langs de kades van de stad. De diversiteit in de architectonische vormgeving geven de buurt een kleinschalig en historisch karakter. In de panden zijn beelden naar de jeneverindustrie verwerkt. Zo is het zigzag metselwerkpatroon in de gevel van de type Impressie van de nieuwe buurt op het Dirkzwagerterrein, waar het verleden voelbaar zal zijn door het hergebruik van industriele panden. Bron: Stats Architecten Schiedam.
De koninklijke distilleerderij Dirkzwager stond indertijd op een unieke
woningen een directe verwijzing naar het kenmerkende zigzag patroon op de flessen van Bobby’s Schiedam Dry Gin en zijn oude jenever reclames opgenomen in het gevelbeeld.
locatie in de binnenstad van Schiedam. Het was niet het enige jeneverbedrijf dat daar was gevestigd. In het gebied tussen de Noordvest
Het historisch stadscentrum kenmerkt zich door gesloten bouwblokken.
en de Schie stonden ooit rond de 400 jeneverstokerijen. Dit gebied heet
Dit geeft een bepaalde kwaliteit aan het straatbeeld, omdat de minder
nu het Dirkzwagerterrein. Door de nog zichtbare geschiedenis en de
representatieve achterkanten van de woningen vanaf de openbare weg
prachtige ligging is het gebied een beschermd stadsgezicht en telt een
nauwelijks zichtbaar zijn. Bovendien komen er bij gesloten bouwblokken
aantal unieke gemeentelijke- en rijksmonumenten.
geen blinde kopgevels voor.
Dorp, Stad & Land 2021
8
Aandacht voor omgevingskwaliteit gemeente Schiedam
Dit stedenbouwkundige principe is niet overgenomen in het nieuwe plan. De nieuwbouw-rijtjeswoningen staan in stroken, die werken als open blokken. De achterzijde is vanaf de openbare weg zichtbaar en de blokken eindigen met een gesloten zijgevel. Om in beeld zoveel mogelijk aan te sluiten bij de kwaliteit van de historische binnenstad, adviseerde de commissie om de kopgevels te verlevendigen (door middel van bijvoorbeeld ramen), en om het zicht op de achterzijde van de woningen te beperken door tuinmuren.
Impressie van een woonblok op het Dirkzwagerterrein. De diversiteit aan woningen benadrukken het kleinschalige binnenstedelijke karakter. De blinde zijgevels zijn verlevendigd. De archtertuinen zijn afgeschermd met tuinmuren. Bron: Stats Architecten Schiedam.
Dorp, Stad & Land 2021
9
Aandacht voor omgevingskwaliteit gemeente Schiedam
Reconstructie historische winkelpui Bureau Polderman derde verdieping P+8535
derde verdieping P+8535 P+8255 o.k. vloerbalk
P+8255 o.k. vloerbalk
Rond de jaren zeventig van de vorige eeuw zijn veel winkelpanden in de
Tweede verdieping P+6470
Tweede verdieping P+6470
P+6255 o.k. vloerbalk
Hoogstraat gemoderniseerd. Ouderwetse winkelramen moesten wijken
tweede verdieping P+4990
P+6255 o.k. vloerbalk tweede verdieping P+4990
P+4720 o.k. vloerbalk
voor nieuwe winkelpuien met veel glas tot aan de grond. Hippe kleuren
Eerste verdieping P+3830
P+4720 o.k. vloerbalk
Eerste verdieping P+3830
P+3625 o.k. vloerbalk
en strakke luifels moesten het geheel een moderne uitstraling geven. Veel
P+3625 o.k. vloerbalk
Eerste verdieping P+1500
van deze puien zijn in verval geraakt en passen niet langer meer in het
Eerste verdieping P+1500 P+1230 o.k. vloerbalk
straatbeeld. Met subsidie van de gemeente worden de puien opgeknapt.
Begane grond (voorhuis) P=0
P+1230 o.k. vloerbalk Begane grond (voorhuis) P=0
Patiovloer 990-P
De eigenaar van het monument Hoogstraat 176 – 178 heeft bureau
Begane grond (achterhuis) 1155-P
Begane grond (achterhuis) 1155-P
Kelderverdieping 1870-P
Polderman gevraagd om de pui historisch te reconstrueren. De commissie
Kelderverdieping 1870-P
B is er langsdoorsnede een voorstander van de oorspronkelijke winkelpui te reconstrueren,
langsdoorsnede A
langsdoorsnede C
waardoor de Hoogstraat weer in oude glorie wordt hersteld.
ok overstek daklijst 10750+P
oppervlaktes
=
103 m2
appartement nr.1 =
76,1 m2
appartement nr.2 =
65,1 m2
winkelruimte derde verdieping P+8535
P+8255 o.k. vloerbalk
Tweede verdieping P+6470
ok overstek daklijst 7520+P
P+6255 o.k. vloerbalk tweede verdieping P+4990
Eerste verdieping P+3830
P+4720 o.k. vloerbalk
appartement nr.3 =
67,0 m2
appartement nr.4 =
105,2 m2
appartement nr.5 =
138,3 m2
appartement nr.6 =
110,0 m2
appartement nr.7 =
76,0 m2
appartement nr.8 =
33,3 m2
tuinwoning (nr.9) =
75,9 m2
P+3625 o.k. vloerbalk
Eerste verdieping P+1500
P+1230 o.k. vloerbalk
MATEN IN HET WERK CONTROLEREN
Begane grond (voorhuis) P=0
5974
6030
Project:
Hoogstraat 176-178 te Schiedam Begane grond (achterhuis) 1155-P
Onderwerp:
Voorgevel aanzicht nieuwe winkelpui Hoogstraat 176 – 178. De ontwerpen zijn geïnspireerd op het oorspronkelijke gevelbeeld. Bron: Bureau Polderman.
Voorgevel aanzichten
6875
Achtergevel aanzichten
5420
Doorsnedes en aanzichten 176, bestaande situatie Bestaande winkelpui Hoogstraat 176 – 178. Bron: GoogleHoogstraat Streetview. Datum:
Getekend:
23-10-2019
PM
Werknummer:
Tekeningnummer:
Formaat:
A0
Polderman bureau voor
416
Dorp, Stad & Land 2021
O-101
monumenten- en restauratieadvies
Schaal:
1:50
Eendrachtsweg 67, 3012 LG Rotterdam tel. (010) 4363250 info@bureaupolderman.nl / www.bureaupolderman.nl
10
Aandacht voor omgevingskwaliteit gemeente Schiedam
Herbestemming perceel Kloosterplaats 6 Stats Architecten Schiedam Het perceel Kloosterplaats 6 is als voormalige gymnastieklokaal van
Dit ontwerp laat zien hoe monumenten met moderne verduurzaming
oorsprong onderdeel van de arm-, spin-, en naaischool uit 1779. In het
toekomstbestendig gebruik van het pand goed mogelijk maakt. Het gebouw
oude monument kregen reeds tweehonderd jaar geleden arme kinderen uit
wordt geheel geïsoleerd, voorzien van lage temperatuur vloerverwarming
de stad scholing. De sociale onderneming Hotspot Hutspot zet als nieuwe
met bodemwarmte als verwarmingsbron, warmteterugwinning bij de
gebruiker van het monument, met het bieden van nieuwe kansen aan
ventilatie en een gasloze keuken. Het gebouw krijgt een duurzame installatie,
kwetsbare jongeren in de stad, de sociale betekenis van het gebouw voort.
ventilatiesysteem en een warmtepomp met bronboringen. Binnen het plan
Zij dienden hiervoor een plan van Stats Architecten in ter restauratie
blijft de monumentale uitstaling behouden. De houten dakspanten komen
en verduurzaming.
opnieuw in het zicht en de resterende houten gymnastiektoestellen krijgen een nieuwe functie in het interieur. De commissie is positief over de wijze van toepassen van de verduurzamingsmaatregelen met behoud van de cultuurhistorische waarden en de uitstraling van het monument.
Bron: Stats Architecten
Dorp, Stad & Land 2021
Het nieuwe interieur. De sfeer van het monument en het gymnastieklokaal zijn behouden. Bron: Stats Architecten.
11
Aandacht voor omgevingskwaliteit gemeente Schiedam
Nieuwe seniorenwoningen ParkEntree INBO Architecten INBO architecten ontwierp tussen de Schiedamse binnenstad en het Beatrixpark het woningbouwproject Parkentree. De huur-en koopwoningen zijn gebouwd voor de doelgroep 55+. In ParkEntree zijn 89 woningen in een combinatie van bungalows en appartementen gerealiseerd met een gemeenschappelijke lounge voor alle bewoners. De woningen liggen gegroepeerd rond twee binnenhoven. De woningen, de tuinen en de lounge zijn in nauwe co-creatie met de bewoners ontwikkeld. De commissie is enthousiast over het fraaie contrast tussen de stedelijke voorkant, de poort naar het Beatrixpark en de ‘zachte’ achterkant, waar aangename verblijfsgebieden zijn gecreëerd. De diversiteit in woningtypes en de verzorgde uitwerking van het plan maken ParkEntree een waardevolle toevoeging aan het woningaanbod in Schiedam.
Dorp, Stad & Land 2021
De achterzijde van de bungalows en het appartementencomplex van woningbouwproject ParkEntree. Bron: INBO Architecten.
12
Aandacht voor omgevingskwaliteit gemeente Schiedam
Blik vooruit Wij zijn verheugd om een bijdrage te mogen leveren aan het mooie werk dat uw gemeente verricht aan het ontwikkelen, behouden en borgen van een goede omgevingskwaliteit, want Schiedam is een aantrekkelijke gemeente.
De voorzijde van het appartementencomplex van woningbouwproject ParkEntree, zoals omschreven op de vorige pagina. Bron: INBO Architecten.
Dorp, Stad & Land 2021
Dorp, Stad en Land is een onafhankelijke kennispartner op het gebied van landschap, stedenbouw, architectuur en cultureel erfgoed. Met een integrale benadering vanuit deze expertises adviseert de vereniging sinds 1929 haar leden over optimale omgevingskwaliteit. Ruim 60 gemeenten uit meer dan 3 provincies zijn lid. U kunt Dorp, Stad en Land bereiken op 010 – 280 94 45 en via info@dorpstadenland.nl
Kantoor: Stationsplein 45 | hoofdingang A 3e etage | unit A3.207 Postbus 29129 | 3001 GC Rotterdam www.dorpstadenland.nl
Dorp, Stad & Land 2021