Bijlage Jaarstukken 2020
Tekst van het document
Aanpak criminaliteit Straatroof en overvallen hebben grote impact op de veiligheidsgevoelens. Slachtoffers ondervinden vaak nog lang de gevolgen van deze delicten. Daarom heeft de politie extra aandacht voor deze delicten. De gemeente werkt daarbij samen met de politie. Opvallend is dat in 2020 het aantal straatroven, overvallen en woninginbraken fors is gedaald. Dit beeld is in de hele eenheid Rotterdam zichtbaar. De corona-maatregelen waardoor er veel meer mensen thuis waren en minder mensen op straat, hebben hier zeker aan bijgedragen.
§ Paragrafen Prestatie 3
Jaarstukken 2020 Prestatie 4
Prestatie 5
Prestatie 6
Prestatie 7
€ Programma
74
Met Cameratoezicht zijn we in 2020 doorgegaan. We zetten cameratoezicht in daar waar nodig en beëindigen dit zodra het kan. Er is cameratoezicht op het Stationsplein, op de Parkweg-Nolenslaan, in het Beatrixpark, op het Van ‘t Hoffplein, op de Koemarkt en aangrenzende deel Broersvest en op Malmö. Er stonden tijdelijke camera’s op het Vriendschapsplein, Singel/Wattstraat, Hof van Spaland en Schiedamseweg. Preventief fouilleren paste de politie ook in 2020 toe. Delen van de wijken Centrum, Oost, Groenoord, Nieuwland, West, ’s-Gravelandsepolder en Spaanse Polder zijn aangewezen als veiligheidsrisicogebied. De politie heeft hier regelmatig preventief gefouilleerd. In september verlengde de burgemeester op basis van de cijfers en veiligheidssituatie de aanwijzing voor de bestaande gebieden tot eind maart 2021. De evaluatie stuurden we naar de gemeenteraad.
Openbare orde en handhaving In 2020 heeft het team Toezicht en Handhaving ingezet op verkeersveiligheid, parkeerregulering, controle en parkeeroverlast. In het afgelopen jaar heeft het team Toezicht en Handhaving veel ingezet op de naleving van de coronamaatregelen, sluiting van winkels, cafés en restaurants en is het hele team in de zomer twee weken in quarantaine geweest. Dit heeft veel veel impact op het team gehad. Ook omdat ze geconfronteerd werden met een toename van weerstand en onbegrip. Hierdoor kwamen we minder toe aan andere taken. Dat is ook terug te zien in de cijfers. Maar als we kijken wat het team ondanks alle extra inzet op coronamaatregelen heeft uitgevoerd, hebben ze een forse prestatie geleverd. In 2020 hebben we in totaal 7269 naheffingen parkeerbelastingen uitgeschreven en 8343 combibonnen. Hiervan zijn er 793 corona boetes. Ook hoge of te lange voertuigen in de wijken hadden onze aandacht: 243
Programma Overheid in balans Prestatie 1
Prestatie 2
bekeuringen. We onderzochten ook 2346 huisvuilzakken. In 136 gevallen was het huisvuil terug te voeren op een vervuiler en legden we een boete op. Alle meldingen van verkeerd aangeboden huisvuil onderzoeken we en daarnaast kijken we actief rond of mensen huisvuilzakken verkeerd aanbieden. In 2020 voorzagen we 3400 fietswrakken van een sticker. We verwijderden 1337 fietswrakken. Om overlast in de openbare ruimte te verminderen, traden we ook strafrechtelijk op tegen bijvoorbeeld overlast van honden, alcohol en wildplassen. In 2020 informeerden we de gemeenteraad uitvoerig over de taken van het Team Toezicht en Handhaving (20UIT08399). In totaal waren er eind december 2020 4.314 inwoners aangesloten bij Burgernet, dat is 5,6% van het totaal aantal inwoners. Een deelnemer ontvangt een spraak- of sms-bericht met het verzoek in de buurt uit te kijken naar een persoon of voertuig. Als de deelnemer informatie heeft, dan kan hij of zij rechtstreeks contact opnemen met de meldkamer via het gratis Burgernetnummer 0800-0011. Er zijn in 2020 twee grote whatsapp alert groepen bijgekomen en dit brengt het totaal op 34.
jaar veel van jongeren gevraagd. Jongerenwerk heeft hier extra aandacht aan besteed: om met jongeren in gesprek te blijven over de noodzaak van de corona-maatregelen en om overlastgevend gedrag te voorkomen.
Jeugd en Veiligheid
Integriteit en veiligheid
In het zogenaamd ‘hotspot-overleg’ hebben het jongerenwerk, toezicht en handhaving en de politie met elkaar gedeeld wat zij zien op straat, en hebben zij hun acties gericht op overlast op elkaar afgestemd. De jeugdboa’s hebben hier een actieve rol in gespeeld en zijn regelmatig samen met de politie op pad geweest. Aan de hand van thema’s waarmee jongerenwerkers en politieagenten te maken krijgen, hebben zij met elkaar kennis uitgewisseld. In Nieuwland voeren we een persoonsgerichte aanpak uit bij een aantal jongeren die betrokken zijn geweest bij overlast en/of criminaliteit. Een extra jongerenwerker helpt mee met de uitvoering. De corona-maatregelen hebben dit
Bestuurlijke aanpak van Ondermijning
We hebben voor de Strategische Agenda Onderwijs met PO en VO scholen gesproken over ‘sociale veiligheid’ en welke rol de gemeente hierin kan spelen. Op aanvraag van scholen heeft de gemeente daarbij een faciliterende rol gespeeld, bijvoorbeeld door het aanbieden van Halt-lessen over het omgaan met groepsdruk, of trainingen van Humanitas over het tegengaan van seksueel geweld. Op een aantal PO-scholen heeft de politie bijgedragen aan het EPJOlesprogramma (educatief programma jongeren). De politie geeft dan voorlichting aan groep 8 over misdaadpreventie. De politie ging ook in 2020 door met het spreekuur op de praktijkschool ProNova. Vroegsignalering vond ook in 2020 in heel Schiedam plaats. Dit betekent dat we als gemeente contact onderhouden met scholen om tijdig signalen op te halen om jonge kinderen en hun ouders begeleiding te kunnen bieden.
De bestuurlijke aanpak van criminaliteit is een prioriteit. Ondermijnende criminaliteit pakken we samen met het RIEC en de partners op integrale en multidisciplinaire wijze aan. De gemeente brede aanpak bestaat uit onder andere de aanpak van illegale prostitutie, drugs, Outlaw Motorcycle Gangs (OMG’s), controle horeca (waaronder coffeeshops), criminele families, de gezamenlijke aanpak met de gemeente Rotterdam op het bedrijventerrein ‘sGravelandsepolder en Spaanse Polder (project Holsteiner). Door de corona-maatregelen heeft het Interventieteam Ondermijning in 2020 minder integrale controles uit
§ Paragrafen Prestatie 3
Jaarstukken 2020 Prestatie 4
Prestatie 5
Prestatie 6
Prestatie 7
€ Programma
75
kunnen voeren. Toch heeft het Interventieteam ook dit jaar weer hennepkwekerijen, illegale prostitutie en andere ondermijnende activiteiten aangetroffen. Naast het beëindigen van de illegale situaties zijn er door de burgemeester diverse bestuurlijke maatregelen opgelegd, zoals het sluiten van panden en Lasten onder dwangsom. De gebiedsontwikkeling SchieDistrict hangt nauw samen met de bestuurlijke aanpak van de ondermijnende criminaliteit en heeft in 2020 verder vorm gekregen. Het doel is om structureel veilige en bedrijfseconomisch integere gebieden met een transparante bedrijvenstructuur te bewerkstellingen. Ondernemersverenigingen zijn nauw betrokken bij de ontwikkelingen in de polders. In de wijk Nieuwland zijn we ook bezig met de aanpak van ondermijning. Samen met politie, jongerenwerk en andere betrokkenpartners zetten we hier vooral ook in op het voorkomen van nieuwe aanwas van jongeren in de georganiseerde criminaliteit. In de Algemene Plaatselijke Verordening Gemeente Schiedam staat de vestigingsvergunning. Met deze vergunningplicht is het mogelijk om, branches, panden, straten, waar veel ondermijning in voorkomt en die vooralsnog niet onder welk gemeentelijk regime valt, alsnog vergunningplichtig te maken. Hierdoor kunnen we de wet BIBOB toepassen op de aanvraag.
In de ’s-Gravelandsepolder en Spaanse Polder is in 2019 de autoverhuurbranche als vergunningplichtig aangewezen. In 2020 hebben we onderzoek gedaan naar de noodzaak om ook andere branches als vergunningplichtig aan te wijzen. Dit onderzoek was in 2020 nog niet afgerond. In 2020 hebben we 750 dossiers gescreend. In 25 gevallen hebben we een eigen Bibob-onderzoek uitgevoerd. Uiteindelijk heeft het Landelijk Bureau Bibob (LBB) vijf dossiers behandeld. In twee dossier adviseerde het LBB dat er sprake was van gevaar, daarom hebben we de vergunning
Programma Overheid in balans Prestatie 1
Prestatie 2
geweigerd. In drie dossiers adviseerde het LBB positief.
Radicalisering en polarisatie Het dreigingsbeeld dat de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) periodiek opstelt, staat op 3 van de 5. Dat betekent dat de terroristische dreiging nog steeds aanzienlijk is. Het onderwerp blijft daarom onverminderd onze aandacht houden. De vrijwillige Persoons Gerichte Aanpak (PGA) voor radicaliserende personen is in 2020 voortgezet. De gemeente biedt ondersteuning aan personen en aan hun familie, waarvan de gemeente vermoedt dat zij gewelddadig extremistisch gedachtegoed aanhangen. Deze PGA wordt ook aangeboden aan personen die in dat kader veroordeeld zijn door de rechter. Doel van de aanpak is om radicaliserende personen zo vroeg mogelijk te signaleren en het radicaliseringsproces te (doen) stoppen. Ten behoeve van eventuele terugkeerders naar onze regio maakten we in samenwerking met het Veiligheidshuis plannen van aanpak. In 2020 verzorgde het Rijks Opleidingsinstituut Radicalisering (ROR) vier online trainingen. Deze ROR-trainingen zijn voor docenten, politie, reclasseringswerkers, medewerkers van woningbouwverenigingen, wijkteams, GGZ-personeel, jeugdzorg medewerkers, veiligheidscoördinatoren van scholen, maatschappelijk werkenden, medewerkers van Toezicht en handhaving van de Waterweggemeenten en Stroomopwaarts. Het doel van de geaccrediteerde ROR trainingen is bewustwording creëren.
Om zo het herkennen van mogelijke signalen van radicalisering in een zo vroeg mogelijk stadium mogelijk te maken, een handelingskader te bieden en om tevens eventuele handelingsverlegenheid weg te nemen.
In geval van twijfel aangaande signalen van mogelijke radicalisering, zowel op links als rechts, anti-overheid, milieu als op jihadistische radicalisering, kunnen professionals altijd contact opnemen met het gemeentelijke Informatie- en Adviespunt Radicalisering en Polarisatie voor advies. In het kader van de aanpak van Polarisatie zijn er ook dit jaar weer sportactiviteiten georganiseerd door Civitas jongerenwerk om met moeilijk bereikbare doelgroepen in contact te komen. Het betreft preventieve inzet om jongeren te begeleiden die kwetsbaar zijn voor extreme idealen. Het Rijk financiert dit.
Fysieke Veiligheid Crisisorganisatie Op het moment dat er sprake is van een bijzonder ongeval of crisis, zetten hiervoor aangewezen en opgeleide functionarissen de crisisorganisatie in gang volgens een opschalingsprincipe en zij vullen deze in. Normaal gesproken besteden we continu aandacht aan het werven en opleiden van nieuwe sleutelfunctionarissen voor de crisisorganisatie vanwege het reguliere personeelsverloop onder de hoofden taakorganisatie en teamleiders. In 2020 vonden er vanwege de COVID-19 pandemie geen trainingen en oefeningen plaats en lag het werven van nieuwe leden helaas ook stil. Het grootste deel van 2020 was er sprake van een crisissituatie vanwege Covid-19. Dit heeft een zware wissel getrokken op de crisisorganisatie. Vanaf maart is er vrijwel continu een regionaal beleidsteam (RBT) en een regionaal operationeel team (ROT) actief geweest en ook lokaal is er een bestuurlijk en een operationeel crisisteam dat soms meerdere malen per week bij elkaar komt. Inmiddels zijn er diverse vacatures en is er een achterstand in het opleiden, trainen en oefenen. Hier tegenover staat dat we veel ervaring hebben opgedaan in het werken volgens de crisisstructuur. Ondanks de vacatures zijn we er kwalitatief
§ Paragrafen Prestatie 3
Jaarstukken 2020 Prestatie 4
Prestatie 5
Prestatie 6
Prestatie 7
€ Programma
76
wel op vooruit gegaan maar zodra de omstandigheden het toelaten gaan we weer veel aandacht geven aan het opleiden en trainen.
Jaarwisseling Deze bijzondere jaarwisseling 2020-2021 (Corona en een landelijk afsteekverbod van vuurwerk) was druk maar verliep zonder grote bijzonderheden. We werkten zoals gebruikelijk zeer nauw samen met de brandweer, politie, Irado en andere betrokkenen, zowel in de voorbereiding als tijdens de jaarwisseling. Zo’n 50 Schiedammers fungeerden als “ogen en oren” in de wijk voor de gemeente en de hulpdiensten. Mede dankzij hun bijdrage konden we veel overlastgevend materiaal van straat verwijderen voordat dit tot problemen kon leiden. Bekende overlastgevers hebben voorafgaand aan de jaarwisseling een burgemeestersbrief ontvangen. In deze brief stond dat het verstoren van de openbare orde of het plegen van vernielingen niet wordt getolereerd en dat eventuele schade zoveel mogelijk op de daders zal worden verhaald. Ondanks de goede voorbereidingen en het vuurwerkverbod, maar mogelijk ook vanwege de Corona-maatregelen, was het op diverse plekken in de stad toch onrustig. Tijdens de jaarwisseling staken inwoners nog behoorlijk wat vuurwerk af maar dit was vele malen minder dan in voorgaande jaren en het gaf daardoor veel minder overlast. Ondanks het vuurwerkverbod was het schadebedrag dit jaar groter dan het jaar daarvoor maar een fors gedeelte hiervan, bijna € 17.000,-, is veroorzaakt door het opblazen met zwaar en illegaal vuurwerk in de weken voorafgaand aan de jaarwisseling.
Programma Overheid in balans Prestatie 1
Prestatie 2
Veiligheidsbeleving Veiligheid kent een objectieve en een subjectieve kant. Investeren in objectieve veiligheid gebeurt op basis van analyses en waarnemingen. Ook andere factoren bepalen de mate waarin deze interventies leiden tot de verbetering van veiligheidsgevoelens bij inwoners. Bijvoorbeeld de zichtbaarheid van interventies en het geloof in de effectiviteit van de interventies. De objectieve veiligheid en de veiligheidsbeleving ontwikkelen zich niet altijd in dezelfde richting. Dit spanningsveld is communicatief een grote uitdaging. Uit de monitor Leefbaarheid en Veiligheid bleek dat de gevoelens van onveiligheid zijn gestegen en dat bewoners van de wijken Nieuwland, Oost en Groenoord zich onveiliger in hun eigen wijk voelen dan daarbuiten. Om dit nader te onderzoeken startte de Hogeschool Inholland een onderzoek in Schiedam naar de achterliggende oorzaken van deze onveiligheidsgevoelens. De uitkomsten van dit onderzoek zijn in het 1e kwartaal van 2021 aan de gemeenteraad gepresenteerd en zullen onder andere betrokken worden bij de nieuwe Kadernota integrale veiligheid. Communicatie is een belangrijk hulpmiddel om zichtbaar te maken welke interventies worden gepleegd om Schiedam veiliger te maken en wat de betekenis daarvan is voor de inwoners van Schiedam. Het is de kwaliteit van de interventies die het objectieve effect bepaalt.
De toegevoegde waarde van communiceren is om die resultaten ook zichtbaar te maken en te vertalen naar de persoonlijke situatie van mensen. Daarmee investeren we in de subjectieve veiligheid. De manier waarop we als gemeente communiceren, heeft in 2020 extra aandacht gekregen en zal zijn vervolg krijgen in een communicatiestrategie veiligheid breed en voor de aanpak van woonoverlast en ondermijning.
§ Paragrafen Prestatie 3
Jaarstukken 2020 Prestatie 4
Prestatie 5
Prestatie 6
Prestatie 7
€ Programma
77
Prestatie Veiliger Schiedam door te werken aan een schone, veilige en leefbare stad
Prestaties
Nulmeting
Doel 2022
Realisatie 2020
5. Objectieve Veiligheidsgegevens
7,4 (2017)
7,5
7,6
6. Veiligheidsbeleving
6,3 (2017)
6,5
6,5
7. Woonoverlast
6,6 (2017)
6,6
6,7
Objectieve Veiligheidsgegevens uitgesplitst
2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Diefstal
5,8
6,2
6,7
5,8
6,6
7,2
6,7
7,0
7,4
7,1
7,2
Inbraak
5,7
6,6
6,4
5,5
7,0
6,8
6,9
7,4
7,9
8,1
8,2
Geweld
6,9
6,9
7,0
7,4
7,4
7,2
7,3
7,3
7,5
7,3
7,3
Vernieling
6,9
6,2
6,3
6,7
7,0
7,5
7,5
7,8
7,8
8,0
7,8
Objectieve Veiligheidscijfers
6,3
6,5
6,6
6,4
7,0
7,2
7,1
7,4
7,7
7,6
7,6
Meetinstrument: Misdrijvenregistratie Politie Rijnmond-Noord
Meetinstrument Leefbaarheids en VeiligheidsMonitor 2019 Voor een overzicht van de onderliggende indicator woonoverlast zie de uitgewerkte tabel op pagina 79.
Toelichting Vanaf 2007 zijn er objectieve en subjectieve cijfers over veiligheid in Schiedam. Echter, de representativiteit van de respondenten en het aantal respondenten daalt langzaam. Daarom passen we de frequentie en de grootte van de meting van de L&V-monitor, één van de bronnen van de veiligheidsindex, aan. Met het periodiek uitzetten van kortere
Programma Overheid in balans Prestatie 1
Prestatie 2
vragenlijsten kijken we of we een hogere respons kunnen krijgen op deelonderwerpen. Dit betekent dat we jaarlijks meten: de objectieve Veiligheidscijfers, de Woonoverlast, het veiligheidsgevoel in de eigen wijk en buiten de eigen wijk en de als meest onveilig ervaren plekken. De Leefbaarheids en Veiligheidsmonitor met uitgebreide enquête zal plaatsvinden in het jaar voorafgaand aan de gemeenteraadsverkiezingen (onderlegger voor nieuw coalitieakkoord) én als beginpunt van een nieuwe kadernota Integrale Veiligheid.
Indicator objectieve Veiligheidscijfers De ontwikkeling van het aantal misdrijven in Schiedam vertoont een dalende lijn. Het doel voor de komende jaren is om ervoor te zorgen dat deze gunstige trend zich voortzet. De aangiftes hebben vier hoofdcategorieën: diefstal, inbraak, geweld en vernieling. Elke hoofdcategorie heeft een gemiddeld rapportcijfer.
§ Paragrafen Prestatie 3
Jaarstukken 2020 Prestatie 4
Prestatie 5
Prestatie 6
Prestatie 7
€ Programma
78
Woonoverlast
Indicator Veiligheidsbeleving Naast de objectieve misdrijfgegevens is ook de subjectieve beleving van Schiedammers een belangrijke indicator die weergeeft hoe het met de veiligheid in de stad is gesteld. Om hier een beeld van te schetsen leggen we de Schiedammers ieder jaar vragen voor over de veiligheidsbeleving in het algemeen en die in de eigen woonbuurt. De uitkomst is een rapportcijfer. Daarnaast vragen we naar de plekken in de stad die mensen als meest onveilig ervaren.
Gemiddeld rapportcijfer veiligheid in de eigen woonbuurt, naar wijk
Wijk
2017
2019
Centrum
5,9
6,5
Oost
5,7
5,8
West
6,5
6,5
Zuid
6,8
6,5
Nieuwland
5,8
5,9
Groenoord
6,4
6,4
Kethel
7,0
7,1
Woudhoek
7,2
7,3
Spaland/Sveaparken
7,3
7,3
Schiedam
6,4
6,5
Indicator Woonoverlast
2015
2017
2019
Overlast van groepen jongeren
6,2
5,8
6,3
Geluidsoverlast door omwonenden
6,1
5,7
5,7
Overig overlast door omwonenden
7,1
6,6
6,6
Lawaai op straat
6,3
5,8
5,9
Andere vormen van geluidsoverlast
7,2
6,6
7,0
Overlast van zwervers / daklozen
9,2
9,1
8,8
Woonoverlast Schiedam
7,0
6,6
6,7
Het Uitvoeringsprogramma Woonoverlast ziet met name op de onderdelen geluidsoverlast door omwonenden en overige overlast door omwonenden.
Prestatie 1
Prestatie 2
Preventief en repressief beleid op het gebied van persoonsgerichte aanpak, woonoverlast, aanpak criminaliteit, openbare orde en handhaving, aanpak jeugd, bedrijvigheid, fysieke veiligheid, ondermijning en radicalisering en polarisatie. De aanpak van ondermijning (zowel door criminaliteit als door ondemocratische gedragingen) en woonoverlast zijn belangrijke onderdelen van het veiligheidsbeleid en moeten bijdragen aan verbetering en leefbaarheid en veiligheidsbeleving van de Schiedammers. De concrete maatregelen staan in het uitvoeringsprogramma Integrale Veiligheid, het uitvoeringsprogramma Woonoverlast en het uitvoeringsprogramma Ondermijning.
Verbonden Partijen Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond, ambulances en brandweerzorg, gemeenschappelijke regeling.
BBV indicatoren: - Verwijzingen Halt - Harde kern jongeren - Winkeldiefstallen - Geweldsmisdrijven - Diefstallen uit woning - Vernieling en beschadiging in de openbare ruimte - Jongeren met delict voor de rechter - Jongeren met Jeugdreclassering
De effecten van de bestrijding van woonoverlast monitoren we met een indicator die bestaat uit overlastproblematiek die onder meer te maken heeft met jongeren, geluid van omwonenden, lawaai op straat, overlast zwervers etc. De uitkomst is een samengesteld rapportcijfer.
Programma Overheid in balans
Wat doen we om dit te bereiken (activiteiten globaal en verwijzingen naar uitvoeringsprogramma’s)
Kaderstellende beleidsnota’s • Kadernota Integrale Veiligheid 2016 • Beleidsplan VRR 2013-2017 (2012) • Strategische thema’s veiligheid 2019-2022 politie eenheid Rotterdam (2018) • Actualisatie Horecabeleid (2017) • Nota Schiedams Prostitutiebeleid (2016) • Coffeeshopbeleid 2014-2018 (2013) • Damoclesbeleid gemeente Schiedam 2014
§ Paragrafen Prestatie 3
Jaarstukken 2020 Prestatie 4
Prestatie 5
Prestatie 6
Prestatie 7
€ Programma
79
Wat heeft het gekost? Realisatie vorig jaar
Bedragen x 1.000
Begroot huidig jaar
Realisatie huidig jaar
Toe te lichten afwijkingen
Taakveld
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
0.1 Bestuur
3.129
-23
3.106
3.188
0
3.188
3.084
-41
3.043
105
41
146
0.2 Burgerzaken
3.261
-1.121
2.139
3.264
-842
2.422
2.975
-849
2.126
289
8
297
1.1 Crisisbeheersing en brandweer
5.628
0
5.628
5.654
-13
5.641
5.827
0
5.827
-173
-13
-186
1.2 Openbare orde en veiligheid
5.043
-213
4.830
6.011
-826
5.185
5.125
-368
4.757
886
-457
429
6.1 S amenkracht en burgerparticipatie
11.307
-237
11.071
11.719
-33
11.685
11.392
-128
11.263
327
95
422
Saldo van baten en lasten
28.367
-1.594
26.773
29.836
-1.714
28.123
28.403
-1.387
27.016
1.433
-327
1.106
0.10 Mutaties reserves
127
-10
118
73
-252
-178
211
-31
179
-137
-220
-358
Saldo van baten en lasten
127
-10
118
73
-252
-178
211
-31
179
-137
-220
-358
Begroot en gerealiseerd resultaat
28.495
-1.604
26.891
29.910
-1.965
27.944
28.614
-1.418
27.196
1.296
-547
749
Programma Overheid in balans Prestatie 1
Prestatie 2
§ Paragrafen Prestatie 3
Jaarstukken 2020 Prestatie 4
Prestatie 5
Prestatie 6
Prestatie 7
€ Programma
80
Analyse afwijkingen begroting na wijziging en realisatie Omschrijving Bedragen x € 1.000
L/B Lasten
Baten
Reden van afwijking
Taakveld 0.1 Bestuur In het budget voor kosten accountant zijn tevens kosten voor andere externe deskundigen begrepen. Het budget voor andere externe deskundigen is niet aangewend.
L
In 2019 en 2020 heeft Schiedam deelgenomen aan het Europese netwerk TechRevolution. Voor de gemaakte kosten is een vergoeding ontvangen.
B
73
5
42
5
Taakveld 0.2 Burgerzaken Projecten digitalisering hebben geen doorgang kunnen vinden door o.a. technische- en capaciteitsproblemen IT. Ook zaken door coronamaatregelen moeten doorschuiven naar 2021.
L
114
5
In de begroting wordt rekening gehouden met één verkiezing. In 2020 heeft geen verkiezing plaats gevonden.
L
103
5
L
-229
5
Minder kosten zijn gemaakt voor juridische ondersteuning, vaktechnische trainingen, leerwerk trajecten en beleidsonderzoeken.
L
71
5
De uitgaven voor de bestrijding van jihadisme en radicalisering zijn achtergebleven bij de daarvoor beschikbaar gestelde middelen (jihadisme € 116.000). Daarnaast is voor € 56.000 minder kosten aan versterkingsgelden gemaakt. De middelen voor jihadisme en radicalisering worden op basis van de BBV-regelgeving overgeheveld naar 2021 (omdat het doeluitkeringen zijn).
L
176
5
De ontvangen doeluitkering versterkingsgelden ter bestrijding van radicalisering (totaal € 215.000) wordt op basis van de BBV-regelgeving voor een bedrag van € 56.000 overgeheveld naar 2021.
B
-56
5
De verschillen worden met name veroorzaakt door de ontvangst van gelden in het kader van de pilot goed verhuurderschap (€ 500.000). De nog niet uitgegeven middelen zijn als beklemd middel opgenomen.
B
-404
5
Lagere uitgaven voor de pilot goed verhuurderschap (€ 390.000), minder gegenereerde inkomsten (hennep, bestuursdwang, dwangsommen etc. - € 13.000), minder uitgaven i.v.m. WBMPG (€ 25.000) door verminderde inzetbaarheid huisbezoeken en minimale uitgaven (€ 25.000) voor cameratoezicht (door geplande aanbesteding in 2021).
L
Taakveld 1.1 Crisisbeheersing en brandweer De 1e begrotingswijziging van de VRR is niet juist verwerkt, waardoor sprake lijkt te zijn van een overschrijding. Feitelijk is geen sprake van een overschrijding omdat de ophoging van het budget in de begroting abusievelijk achterwege is gebleven.
Taakveld 1.2 Openbare orde en veiligheid
Programma Overheid in balans Prestatie 1
Prestatie 2
§ Paragrafen Prestatie 3
453
5
Jaarstukken 2020 Prestatie 4
Prestatie 5
Prestatie 6
Prestatie 7
€ Programma
81
Omschrijving Bedragen x € 1.000
L/B Lasten
Baten
Reden van afwijking
Taakveld 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie Vanwege de coronamaatregelen zijn er minder aanvragen ontvangen voor de wijkbudgetten. Er konden minder activiteiten plaatsvinden vanwege alle beperkingen. Resultaat 2020 op wijkontwikkeling van € 170.000 is in de reserve wijkontwikkeling gestort.
L
281
5
De kosten a.g.v. Corona zijn gedempt.
L
87
5
De niet geraamde inkomsten betreffen een overboeking van de FCL aanpak geweld binnen het gezin naar deze FCL voor extra inzet in Nieuwland.
B
Hogere uitgaven in het kader van het aanvullend preventiepakket CJG.
L
-107
5
Budget was bedoeld voor begeleiding van bewonersverenigingen en bewonersinitiatieven. Vanwege de coronamaatregelen was er minder begeleiding mogelijk. Niet alle bewonersverenigingen en bewonersinitiatieven zijn digitaal vaardig waardoor een aantal ervoor gekozen hebben begeleiding uit te stellen tot er weer meer mogelijk is.
L
48
5
Lagere doorbelasting apparaatskosten aan Programma 4.
L
265
5
Overige verschillen
L/B
97
Totaal saldo programma Overheid in Balans
S
Programma Overheid in balans Prestatie 1
Prestatie 2
§ Paragrafen Prestatie 3
65
26
5
5
1.106
Jaarstukken 2020 Prestatie 4
Prestatie 5
Prestatie 6
Prestatie 7
€ Programma
82
Algemene dekkingsmiddelen Wat heeft het gekost? Bedragen x 1.000
Realisatie vorig jaar
Begroot huidig jaar
Realisatie huidig jaar
Toe te lichten afwijkingen
Taakveld
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
0.4 Overhead
27.284
-2.836
24.448
31.406
-2.745
28.661
31.139
-2.607
28.532
267
-138
129
0.5 Treasury
-6.761
-3.184
-9.945
-5.508
-46.307
-51.815
-5.803
-44.419
-50.223
295
-1.887
-1.592
0.61 OZB Woningen
677
-7.286
-6.609
774
-7.347
-6.573
761
-7.435
-6.674
13
88
101
0.62 OZB Niet woningen
107
-7.462
-7.355
624
-7.754
-7.130
272
-8.058
-7.786
352
304
656
0.64 Belastingen overig
-23
-385
-408
118
-445
-327
13
-393
-380
105
-53
52
-147.320
-147.320
-155.559
-155.559
-154.706
-154.706
0
-853
-853
-581
2.931
-2.283
-1.661
-2.884
-2.724
462
601
1.063
84
-84
0
-84
0.7 A lgemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten 0.9 Vennootschapsbelasting (VPB)
Saldo van baten en lasten
3.512 0
622
0
160 84
24.797
-169.054
-144.257
28.035
-222.439
-194.404
26.625
-220.501
-193.876
1.410
-1.938
-528
0.10 Mutaties reserves
9.944
-12.772
-2.828
58.408
-7.617
50.791
55.921
-7.992
47.929
2.488
375
2.862
Saldo van baten en lasten
9.944
-12.772
-2.828
58.408
-7.617
50.791
55.921
-7.992
47.929
2.488
375
2.862
Begroot en gerealiseerd resultaat
34.740
-181.825
-147.085
86.443
-230.056
-143.613
82.546
-228.493
-145.948
3.897
-1.563
2.335
Algemene dekkingsmiddelen
§ Paragrafen
Jaarstukken 2020
€ Programma
83
Analyse afwijkingen begroting na wijziging en realisatie Omschrijving Bedragen x € 1.000
L/B Lasten
Baten
Reden van afwijking
0.4 Overhead Diverse afwijkingen centrale overheadbudgetten.
L/B
276
-138
5
In de begroting is rekening gehouden met een bepaald volume aan leningen en een rentepercentage van 3%. In de realisatie is door ontvangen middelen van o.a. Eneco geen additionele financiering aangetrokken en was het werkelijke gewogen gemiddelde rentepercentage lager.
L
1.214
Hoger dividend BNG.
B
74
5
Hoger dividend Evides.
B
103
5
Omslagrente is verlaagd van 3 tot 2,5%. Aan andere taakvelden is minder omslagrente toegerekend en uit zich dit in onderschrijdingen. Het taakveld treasury daarentegen realiseert hierdoor echter minder omslagrente. In de paragraaf financiering wordt hier nader op ingegaan.
L
-919
-2.064
5
L/B
365
392
5
-853
5
601
5
Taakveld 0.5 Treasury 5
Taakveld 0.61 en 0.62 OZB Woningen en Niet woningen De OZB opbrengst is € 0,4 miljoen hoger dan geraamd omdat er nagenoeg geen aanslagen zijn verminderd (weinig waardeverlagingen in stijgende woningmarkt) en de leegstand was minder dan verwacht. Daarnaast zijn de kosten van oninbaarheid, waar in het kader van corona in de Berap rekening mee is gehouden, meegevallen.
Taakveld 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds Er is in 2020 minder ontvangen aan Algemene Uitkering en Uitkering Deelfonds Sociaal Domein dan geraamd. Het bedrag van ongeveer € 0,8 miljoen is het gevolg van afwijkingen in gehanteerde aantallen in maatstaven (b.v. aantal inwoners, aantal bijstandsgerechtigden etc.), die worden gebruikt voor de berekening van de algemene uitkering. De aantallen van het Rijk lopen achter op die van het kenniscentrum. Bovendien is in januari 2021 nog een bedrag van ruim € 0,5 miljoen over het jaar 2020 ontvangen, dat volgens de regels op 2021 moet worden verantwoord. De wekelijkse betaling van het bedrag uit de betaalstaat gemeentefonds bestaat uit één bedrag, waardoor het moeilijk is een onderscheid te maken tussen algemene uitkering en uitkering sociaal domein.
B
Taakveld 0.8 Overige baten en lasten Een eenmalig voordeel van per saldo € 0,4 miljoen door een vrijval van de voorziening juridische claims en de fiscale afrekening van voorgaande jaren (verwerking Nedvang BTW suppletie 2015 en een positieve afwikkeling van het hoger beroep op de beschikking BTW-compensatiefonds (2011 tot en met 2014).
Algemene dekkingsmiddelen
§ Paragrafen
L/B
-160
Jaarstukken 2020
€ Programma
84
Omschrijving Bedragen x € 1.000
L/B Lasten
Baten
Reden van afwijking
Restant stelpost CAO.
L
121
De post onvoorzien is niet gebruikt dit jaar. Een onttrekking aan het begin van het jaar is gecompenseerd via de Algemene Uitkering (coronacompensatie).
L
500
5
De gemeente heeft over 2016 een aanslag Vpb ontvangen m.b.t. reclameconcessies. De aanslag is in 2020 betaald en er is tegelijkertijd bezwaar ingediend tegen de correctie.
L
-84
5
Overige verschillen
L/B
97
Totaal saldo programma Algemene Dekkingsmiddelen
S
-528
Taakveld 0.9 Vennootschapsbelasting
Algemene dekkingsmiddelen
§ Paragrafen
-53
5
Jaarstukken 2020
€ Programma
85
Paragrafen Bedrijfsvoering
Onderhoud kapitaalgoederen
Financiering
Grondbeleid
Lokale heffingen
Verbonden partijen
Weerstandsvermogen, risicobeheersing en financiële positie
Verstrekken van subsidies
Corona
§ Paragrafen € Jaarrekening Overige gegevens
Jaarstukken 2020
86
Paragraaf Bedrijfsvoering Huisvesting ambtelijke organisatie Eind 2019 heeft het college de raad geïnformeerd dat een verhuizing van de ambtelijke organisatie naar de voormalige bibliotheek niet mogelijk is. In 2020 is een verkenning uitgevoerd naar de ontwikkelingsmogelijkheden van het Stadserfcomplex en omgeving. Onderdeel daarvan was een onderzoek naar overige mogelijkheden voor huisvesting van de ambtelijke organisatie. De gemeenteraad heeft begin 2021 de voorkeursvariant van de ruimtelijke verkenning vastgesteld waarbij de ambtelijke organisatie in de kantoortoren en bestuursvleugel gehuisvest blijft, en het gemeentearchief en KCC compact kunnen worden herbouwd. Het kantoorconcept richt zich nu op een diversiteit aan werkvormen, waarbij structureel flexwerken het uitgangspunt is met een bezettingsgraad van 60% à 70% van het aantal medewerkers en met toereikende overlegruimtes. Het college heeft met dit concept ingestemd en de raad per brief geïnformeerd over het vervolgonderzoek dat in de eerste helft van 2021 plaatsvindt.
Personeelsbeleid “Verschil is onze grootste overeenkomst”, zo luidt de ondertitel van het in 2020 vastgestelde diversiteitsbeleid. Dit beleid is het vervolg op het in 2019 door gemeente Schiedam ondertekende Charter Diversiteit. Hierdoor heeft de gemeente zich verbonden aan de eigen doelen om diversiteit en inclusie op het werk te bevorderen. Het diversiteitsbeleid beschrijft diverse activiteiten die moeten leiden tot diversiteit en inclusie als intrinsieke waarde van iedere medewerker van de gemeente. Ook de gemeenteraad is gevraagd hierin een actieve rol te spelen.
Met de inwerkingtreding van de Wnra (Wet normalisering rechtspositie ambtenaren) met ingang van 1 januari 2020 is de CAR-UWO vervangen door de ‘cao-gemeenten’ en een personeelshandboek. Medewerkers krijgen een arbeidsovereenkomst in plaats van een aanstellingsbesluit. In het kader van de bedrijfsidentiteit hebben trainingen plaatsgevonden over dilemma’s, schrijven van heldere bestuursvoorstellen en communiceren in begrijpelijke taal. Fysieke trainingen konden geen doorgang vinden, maar in de loop van het jaar kwamen onlineversies beschikbaar. Overige trainingen betroffen vooral vakinhoudelijke ontwikkeling. Ondanks corona zijn de trainingen van de Schiedam Campus goed bezocht. Daarnaast is meer gebruik gemaakt van e-learning en webinars. De beperkingen als gevolg van corona betekenden dat veel tijd en energie gestoken is in de ontwikkeling van alternatieve werkwijzen: reiskosten woon-werk, werknemersverklaringen en thuiswerkfaciliteiten. Het plotseling aangewezen zijn op thuiswerken heeft grote invloed op de medewerkers. Door middel van verschillende berichten op SharePoint en een aanbod aan webinars zijn medewerkers gewezen op de voor- en nadelen van thuiswerken, de mogelijkheden van facilitaire ondersteuning en de zorg voor de balans tussen werk en privé. Men is voorzien van tips voor fysieke en mentale gezondheid. Ook is gewezen op de mogelijkheden van coaching.
In mei 2020 hebben we ter aanmoediging alle medewerkers een cadeaubon van 10 euro gestuurd en een kaartje met een boodschap van dank voor de getoonde inzet. In september
§ Paragrafen € Jaarrekening Overige gegevens
2020 hebben we in het kader van de Vitaliteitsweek, de medewerkers een fruitpakket en airpadkussen gestuurd. Dit gebeurde in samenwerking met Stroomopwaarts en zoveel mogelijk lokale ondernemers. Na een inventarisatie onder leidinggevenden over de inhuurdesk, is besloten de inhuur van extern personeel via een Managed Service Provider (MSP) te continueren. Omdat de overeenkomst met de toenmalige inhuurdesk Tapfin per 1 oktober 2020 afliep, is er begin 2020 een Europese aanbesteding gestart. De opdracht is gegund aan een nieuwe leverancier, Staffing MS, die na een voorbereidingsperiode op 1 oktober is begonnen. De Schiedam Campus lanceerde in september een introductie-app voor nieuwe medewerkers. Deze maakt de medewerkers wegwijs in de organisatie en laat hen kennis maken met de stad. De app vervangt niet het gebruikelijke introductieprogramma en het inwerken op kantoor, maar helpt nieuwe collega’s de eerste maanden op weg.
Informatiemanagement Innovatie Een belangrijk deel van de inzet in 2020 was gericht op de stabiliteit van de systemen. De ontvlechting van de gezamenlijke ICT-omgeving met de gemeente Vlaardingen was hiervoor een belangrijke voorwaarde. Deze ontvlechting is in 2020 succesvol afgerond. Na de ontvlechting hebben updates plaatsgevonden van alle basis-onderdelen van de ICT-infrastructuur. Hiermee is de basis op orde gebracht. Dit heeft het mogelijk gemaakt ook een aantal
Jaarstukken 2020
87
innovatieve ontwikkelingen te starten. Er is onder andere ervaring opgedaan met virtuele assistenten of robotics. Daarnaast is een nieuwe BAG-applicatie in gebruik genomen die in samenwerking met onder andere Rotterdam, Utrecht en Nijkerk is ontwikkeld.
Data Schiedam zet in op datagedreven werken. Tevens willen wij onze data waar mogelijk beschikbaar stellen aan bewoners en ondernemers. In 2020 zijn hiervoor de eerste grote stappen gezet in de vorm van een dataplatform waarbij de data uit de verschillende vakapplicaties worden samengebracht. We werken hier onder andere nauw samen met de gemeente Delft om te komen tot een generiek gemeentelijk datamodel. De VNG heeft hiervoor grote interesse getoond.
Inkoop ICT Het aanbod aan applicaties stond vanuit het oogpunt van rechtmatigheid onder druk. Een aantal vitale informatiesystemen zou de komende jaren opnieuw moeten worden aanbesteed. Door een andere manier van software inkopen zijn problemen met rechtmatigheid voorkomen.
Privacy en informatieveiligheid Schiedam vindt informatiebeveiliging en bescherming van persoonsgegevens van groot belang. Deze twee zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Het informatiebeveiligingsbeleid is in 2020 verder aangescherpt en klaar gemaakt voor de invoering van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO). In de uitvoering zijn serieuze stappen gezet in het veilig, vertrouwd en verantwoord werken. Dit was van mede van belang in verband met het massale thuiswerken vanwege corona. De bescherming van persoonsgegevens blijft een zaak van alertheid van iedereen binnen de gemeentelijke organisatie. De Functionaris Gegevensbescherming, de (C)ISO en het management hebben hierin een cruciale rol. Het college
besteedt hier ook veel aandacht aan. Het is een proces van continue verbetering, waarbij de diverse onderzoeken en richtlijnen mede de basis voor de verbeteringen vormen. Het op technisch vlak inperken van risico’s omtrent informatiebeveiliging kreeg veel aandacht. Thema’s als phishing, ransomware, het voorkomen van datalekken speelden in 2020 een grote rol.
Regionale samenwerking Stroomopwaarts Bij de oprichting van Stroomopwaarts in 2015 is de hosting van de bedrijfsvoeringstaken door de gemeenten Maassluis, Schiedam en Vlaardingen (MVS) gezien als een tijdelijke constructie. De ambitie was om in MVS-verband te komen tot een gedeeld dienstencentrum voor deze taken. In de loop van de tijd bleek deze optie minder realistisch. De drie colleges van burgemeester en wethouders hebben daarom eind 2019 aan het adviesbureau BMC opdracht gegeven een advies op te stellen over de verdere ontwikkeling van de bedrijfsvoering van Stroomopwaarts. Op 30 juni 2020 hebben de colleges na positief advies van de gezamenlijke Ondernemingsraden een definitief principebesluit genomen om de bedrijfsvoeringstaken volledig over te dragen aan Stroomopwaarts. In 2020 is gestart met de voorbereidingen voor de overdracht.
Inkoop In 2020 waren er twee belangrijke speerpunten voor Inkoop: het verder borgen van de rechtmatigheid en de evaluatie van de inrichting van de inkooporganisatie. Voor de borging van de rechtmatigheid zijn diverse (Europese) aanbestedingen. Op basis van de evaluatie is besloten om de inkoopsamenwerking met Maassluis en Vlaardingen per 1 januari 2021 te beëindigen. Hierdoor is de gemeente Schiedam zelf verantwoordelijk geworden voor alle inkopen vanaf 35.000 euro tot en met de Europese drempelbedragen. Aanvullend zijn er diverse scenario’s voor de inrichting van de inkooporganisatie in beeld gebracht, inclusief de bijbehorende consequenties.
§ Paragrafen € Jaarrekening Overige gegevens
Jaarstukken 2020
88
Paragraaf Financiering Inleiding
Kaders 2020
De paragraaf geeft inzicht in de wijze waarop de financieringsfunctie (treasury) van de gemeente is ingericht. Deze paragraaf bevat ook de risico’s rond het liquiditeitenbeheer en geeft inzicht in de omvang en toerekening van de rentelasten.
In de begroting 2020 zijn de financiële kaders als volgt geformuleerd: - Een begroot rentepercentage voor lang te lenen geld van 2,0%. Een maximale financieringsbehoefte van € 66,5 miljoen. - Een begroot percentage van de omslagrente (= toerekening van de rente aan de verschillende taken van de gemeente) van 3,0%. De gemeente heeft in verband met de verkoop van de aandelen van Eneco en de ontvangst van de Rijksbijdrage woningbouwimpuls geen langlopende leningen hoeven aan te trekken. Wel zijn er kortlopende leningen aangetrokken. Voor de kortlopende leningen was de rente negatief. Dat betekent dat de gemeente hiervoor rente ontvangen heeft. In 2020 levert dit op het onderdeel treasury een positief resultaat op van € 3,1 miljoen.
Financieringsfunctie De financieringsfunctie (ofwel treasury) van de gemeente draagt er zorg voor dat de gemeente altijd aan haar betalingsverplichtingen kan voldoen. De gemeentelijke uitgaven en inkomsten lopen niet synchroon in de tijd. Hierdoor is doorlopend sprake van een tijdelijk tekort van of overschot aan financiële middelen. Oorzaken hiervan zijn divers. Een project kan eerder of later van start gaan; een grondexploitatie kan een ontwikkeling laten zien doordat gronden worden verkocht of opbrengsten kunnen in één maand of verspreid over een aantal maanden worden ontvangen. Het doel van treasury is het tijdig opheffen van het tekort of overschot door te lenen dan wel door middelen uit te zetten. Dit gebeurt tegen zo laag mogelijke kosten en zo hoog mogelijke opbrengsten. Uitgangspunt hierbij is dat geen onaanvaardbare risico’s worden gelopen.
Wettelijk kader Treasury is aan diverse regels gebonden. Deze zijn vastgelegd in verschillende wetten (bijvoorbeeld de Wet Financiering Decentrale Overheden (FIDO) en de Wet Houdbare Overheidsfinanciën (Schatkistbankieren). Daarnaast heeft Schiedam verdere regels vastgelegd in het Treasurystatuut 2011 (geactualiseerd in 2014).
De begrote omslagrente van 3,0% bleek in werkelijkheid uit te komen op 2,48%. Aangezien dit meer is dan de door het Besluit Begroting en Verantwoording Gemeenten en Provincies (hierna: BBV) toegestane marge van een 0,5% is het noodzakelijk om het rentepercentage bij te stellen. Daarom is de rente 2020 over de boekwaarde van de materiële vaste activa herzien naar 2,5% (in afwijking van de begroting). In het treasuryberaad (vier keer per jaar) is via prognoses de liquiditeitsbehoefte bepaald. In 2020 heeft de gemeente ruim binnen het mandaat geopereerd en een risicomijdend beleid gevoerd. Onderstaande tabellen geven nader inzicht in de realisatie van de liquiditeitsbehoefte en de rentekosten in 2020.
§ Paragrafen € Jaarrekening Overige gegevens
Tabel liquiditeitenoverzicht 2020 Bedragen x € 1 miljoen
Begroting (primair)
Saldo inkomsten en uitgaven 2020: - Eneco middelen
6,6
Jaarrekening -0,8 42,1
Investeringen en grondexploitaties - Woningbouwimpuls
-35,5
-24,3
Financiering (aflossing en rente leningen)
37,6
35,1
Financiering (aangetrokken leningen)
-66,5
0
18,1
Het positieve saldo van de inkomsten en uitgaven is veroorzaakt door o.a. opbrengst Enecogelden € 42,1 miljoen. De lagere investeringsuitgaven zijn vooral veroorzaakt door vertraging van een aantal grote projecten (vervangende nieuwbouw scholen Troubadour en Peperclip, renovatie Ambachtenbuurt, FFL-buurt en de renovatie van het Stedelijk Museum). Bij de grondexploitaties is naast de positieve cashflow van € 18,1 miljoen woningbouwimpuls gelden sprake van lagere exploitatiesaldi bij de grondexploitaties Parkweg-midden en A20 ’s-Gaveland-midden. De werkelijke aflossingen op de bestaande leningen waren € 35,1 miljoen en daarmee nagenoeg conform de begroting.
Jaarstukken 2020
89
Tabel rentekosten 2020 Bedragen x € 1 miljoen
Renterisico Begroting
Realisatie
Rentekosten bestaande leningenportefeuille
7,9 mln
7,2 mln
Rentekosten nieuw aan te trekken financiering
1,6 mln
- mln
Totaal rentekosten externe financiering (aangetrokken leningen)
9,5 mln
7,2 mln
Als de rentevaste periode van een lening afloopt en de rente in de tussentijd is gestegen, kan dit tot problemen leiden in de begroting. We moeten dan meer rentekosten gaan betalen dan verwacht. De wetgever heeft via de wet Fido (Financiering decentrale overheden) bepaald wat de maximale omvang mag zijn van leningen die in een jaar moeten worden afgelost en geherfinancierd. In 2020 is door de gemeente binnen de hiervoor genoemde bepalingen gewerkt. De bepalingen zijn opgenomen in onderstaande tabel.
Tabel limieten wet fido
Risicobeheer Conform het BBV dient in de paragraaf financiering aandacht te worden geschonken aan het risicobeheer rond financiering. Het doel is maatregelen te treffen om de risico’s van de financieringsactiviteiten voor de gemeente zo klein mogelijk te maken en te houden. Er zijn vier risico’s onderscheiden, die hieronder zijn toegelicht:
Liquiditeitsrisico Het liquiditeitsrisico is het risico dat de gemeente te weinig liquide middelen heeft om aan directe verplichtingen te voldoen. Om dit risico te voorkomen wordt een liquiditeitsprognose opgesteld. De prognoses zijn besproken in het treasuryberaad. In dit beraad is op basis van de prognoses bepaald of kort of lang geld wordt aangetrokken, of leningen moeten worden afgelost en/of tot herfinanciering moet worden overgegaan.
§ Paragrafen € Jaarrekening Overige gegevens
Limiet
Doel limiet
Bijzonderheden
Norm in % van begrotingstotaal
Norm in miljoenen €
Kasgeldlimiet
Maximalisering financiering met kortlopende leningen (tot één jaar)
Overschrijding norm is toegestaan (max. twee achtereenvolgende kwartalen)
8,5%
25,4
Renterisiconorm
Beheersing renterisico bij (her)financieringen (vanaf één jaar) door spreiding van de financieringsmomenten
Geen
20%
59,8
Jaarstukken 2020
90
Onderstaande verplichte tabellen geven aan in hoeverre de gemeente binnen de renterisiconormen zijn gebleven. In zowel de tabel renterisico kortlopende schuld als renterisico langlopende schuld voldoet de gemeente aan de norm.
Tabel renterisico kortlopende schuld
Tabel renterisico op de langlopende schulden
Bedragen x € 1 miljoen
M
1e kwartaal
2e kwartaal
3e kwartaal
4e kwartaal
Vlottende schuld
1 2 3
24,10 41,20 46,60
41,20 20,00 20,00
0,00 0,00 0,00
0,22 0,00 0,00
Renteherzieningen
8,6
14,1
Aflossingen
21,0
21,0
1 2 3
7,77 1,98 0,02
35,93 8,63 8,97
17,54 4,88 6,36
10,87 2,70 13,56
Renterisico
29,6
35,1
Renterisiconorm
56,3
59,8
1 2 3
16,33 39,22 46,58
5,27 11,37 11,03
-17,54 -4,88 -6,36
-10,64 -2,70 -13,56
Ruimte onder renterisiconorm
26,7
24,7
Begrotingstotaal jaar T
10,5%
8,2%
Gemiddelde per kwartaal
34,05
9,22
-9,59
-8,97
Percentage van begrotingstotaal
Kasgeldlimiet
25,40
25,40
25,40
25,40
8,65
-16,18
-34,99
-34,37
Vlottende middelen
Netto schuld (+) Overschot (-)
Bedragen x € 1 miljoen
Begroting 2020
Rekening 2020
Ruimte (-)
Overschrijding (+)
§ Paragrafen € Jaarrekening Overige gegevens
Jaarstukken 2020
91
Kredietrisico In 2020 zijn geen nieuwe leningen aangetrokken om nieuwe investeringen te financieren. Wel zijn bestaande leningen geherfinancierd. De gemeente Schiedam heeft in het verleden vanuit haar publieke taak beperkt leningen en garanties verstrekt. In de hierna opgenomen tabellen zijn de aangetrokken en verstrekte geldleningen weergegeven. Er zijn geen nieuwe langlopende leningen aangetrokken. Op de bestaande leningen is in totaal € 35,1 miljoen afgelost. In de tabel zijn de mutaties van 2020 opgenomen.
Aangetrokken geldleningen Bedragen x € 1 miljoen
Boekwaarde 1-1-2020
Nieuw Aflossing aangetrokken (renteherziening)
Boekwaarde 31-12-2020
Banken
342,3 mln
14,1 mln
35,1 mln
321,3 mln
Overige instellingen
26,0 mln
0,0 mln
0,0 mln
26,0 mln
Overige financieringen
0,0 mln
0,0 mln
0,0 mln
0,0 mln
368,3 mln
14,1 mln
35,1 mln
347,3 mln
Totaal Debiteurenrisico
Het debiteurenrisico beperkt zich alleen tot de privaatrechtelijke debiteuren van de gemeente zelf. De invordering op belastingdebiteuren is uitbesteed aan de Regionale Belastinggroep. De gemeente Schiedam heeft voor de dubieuze debiteuren een voorziening gevormd, waaraan jaarlijks een bedrag voor oninbaarheid wordt toegevoegd (indien noodzakelijk). De afboekingen van de oninbare vorderingen in het afgelopen jaar zijn binnen deze voorziening opgevangen.
§ Paragrafen € Jaarrekening Overige gegevens
Jaarstukken 2020
92
Renteresultaat en taakvelden Het BBV schrijft voor dat inzicht wordt geboden in het renteresultaat en de toerekening van die rentelasten, via de interne omslagrente, over de taakvelden. Het voorgeschreven schema volgt hieronder:
Renteschema 2020 Bedragen in €
Begroot
Realisatie
A
De externe rentelasten over de korte en lange financiering
€
10,0 mln
€
7,2 mln
B
De externe rentebaten
-€
0,1 mln
-€
0,1 mln
Saldo rentelasten en rentebaten
€
9,9 mln
€
7,1 mln
Rente die aan grondexploitatie worden doorberekend
-€
0,9 mln
-€
0,6 mln
Aan taakvelden toe te rekenen externe rente
€
9,0 mln
€
6,5 mln
D1
Rente over eigen vermogen
€
1,8 mln
€
1,7 mln
D2
Rente over voorzieningen
€
1,0 mln
€
1,7 mln
D3
Rente over vooruitontvangen erfpachtinkomsten
€
3,5 mln
€
2,9 mln
Totaal aan taakvelden toe te rekenen (in en externe rente)
€ 15,3 mln
€ 12,8 mln
De aan taakvelden toegerekende rente via renteomslag
-€
20,5 mln
-€
15,9 mln
Resultaat op het taakveld treasury voor de rente
€
5,2 mln
€
3,1 mln
C
Toelichting renteschema: Onder A zijn de rentelasten opgenomen die de gemeente dient te betalen aan de bank Onder B staan de ontvangsten aan rente van de gemeente (i.c. Woonplus) Onder C staan de rentekosten die niet verdeeld worden op basis van de omslagrente (de rente grondexploitaties). Onder D staan de ‘interne’ rentekosten die de gemeente aan de eigen exploitatie/ voorzieningen toerekent.
Bovenstaande rentebaten en rentelasten worden verdeeld op basis van de boekwaarde van alle activa (meestal investeringen), die wordt vermenigvuldigd met de omslagrente (3,0%). Bij een correct vastgesteld percentage van de omslagrente is het berekende resultaat zo beperkt mogelijk, maar in ieder geval minder dan 25% van de aan taakvelden door te belasten rentelasten: € 3,1 mln / € 12,8 mln. * 100 = 24,2%. Schiedam voldoet op realisatiebasis aan deze eis, vanwege het feit dat het omslagpercentage is geactualiseerd naar 2,5%. Voor de begroting 2021 is het omslagpercentage al op 2,5% vastgesteld. De komende periode wordt dit nauwlettend bijgehouden en indien nodig (tussentijds) bijgesteld.
§ Paragrafen € Jaarrekening Overige gegevens
Jaarstukken 2020
93
Paragraaf Grondbeleid Inleiding In de paragraaf Grondbeleid wordt, in lijn met het BB1 kort ingegaan op de visie op het grondbeleid in relatie tot de wijze waarop is getracht de doelstellingen in 2020 te realiseren. Ook staat in deze paragraaf een samenvatting over 2020 van de resultaten van de grondexploitaties, eventuele winstneming en het verloop van reserves en voorzieningen.
Programma
Type
Grondexploitatie
Start
Verwacht eind
Economie
Bedrijventerreinen
Graveland Zuid Spaanse Polder Graveland Midden Graveland Noord
2018 2018 2019 2019
2023 2025 2027 2025
Ruimtelijke inrichting in samenhang
Gemengd
Schieveste fase 2 Schieveste fase 5
voor 2018 voor 2018
2029 2024
Ruimtelijke inrichting in samenhang
Woningbouw
Oranjeburgh Parkweg Midden Toernooiveld Wetenschappersbuurt
voor 2018 2019 2019 voor 2018
2020 2024 2024 2021
Visie op het grondbeleid en uitvoering De stadsvisie is leidend voor de programma’s. Het grondbeleid is een instrument om de wensen die voortkomen uit de stadsvisie te realiseren. Het grondbeleid van schiedam geeft aan dat de gemeente faciliterend optreedt tenzij haar ruimtelijk beleid om een actief grondbeleid vraagt (faciliterend-plus). Het actieve grondbeleid werd in 2020 ingevuld met tien actieve grondexploitaties.
In het Meerjarenperspectief Grondexploitaties (MPG) 2021 wordt uitgebreider ingegaan op de resultaten van de grondexploitaties.
Openingen en afsluitingen van grondexploitaties In 2020 zijn er geen grondexploitaties geopend. Conform de raadskaders is in 2020 één grondexploitatie afgesloten, te weten Oranjeburgh.
1
art. 16 Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten
§ Paragrafen € Jaarrekening Overige gegevens
Jaarstukken 2020
94
Resultaten op grondexploitaties De gerealiseerde investeringen en opbrengsten zijn in onderstaande tabel afgezet tegen de ramingen:
Investeringen 2020 Bedragen x € 1 miljoen
Begroot Gerealiseerd Verschil
Opbrengsten 2020 Bedragen x € 1 miljoen
Begroot Gerealiseerd Verschil
88300540
Graveland Zuid
€ 1,65
€ 1,21
-€ 0,43
88300540
Graveland Zuid
€ 1,36
€ 1,02
-€ 0,34
88300545
Spaanse Polder
€ 1,33
€ 1,89
€ 0,56
88300545
Spaanse Polder
€ 0,00
€ 0,79
€ 0,79
88300550
Graveland Midden
€ 0,91
€ 0,42
-€ 0,49
88300550
Graveland Midden
€ 0,00
€ 0,01
€ 0,01
88300555
Graveland Noord
€ 0,36
€ 0,26
-€ 0,10
88300555
Graveland Noord
€ 0,00
€ 0,00
€ 0,00
Programma Economie
€ 4,24
€ 3,78
-€ 0,45
Programma Economie
€ 1,36
€ 1,83
€ 0,47
88300530
Schieveste fase 2
€ 0,62
€ 0,70
€ 0,08
88300530
Schieveste fase 2
€ 0,00
€ 2,35
€ 2,35
88300535
Schieveste fase 5
€ 0,87
€ 0,79
-€ 0,08
88300535
Schieveste fase 5
€ 0,21
€ 0,00
-€ 0,21
88301600
Oranjeburgh
€ 0,54
€ 0,75
€ 0,21
88301600
Oranjeburgh
€ 1,08
€ 1,10
€ 0,03
88301800
Parkweg Midden
€ 9,15
€ 7,50
-€ 1,66
88301800
Parkweg Midden
€ 1,39
€ 1,37
-€ 0,02
88301900
Toernooiveld
€ 0,30
€ 0,20
-€ 0,10
88301900
Toernooiveld
€ 1,58
€ 1,47
-€ 0,11
88303014
Wetenschappersbuurt
€ 1,09
€ 0,94
-€ 0,14
88303014
Wetenschappersbuurt
€ 0,57
€ 0,60
€ 0,03
Programma Ruimtelijke inrichting in samenhang
€ 12,57
€ 10,88
-€ 1,69
Programma Ruimtelijke inrichting in samenhang
€ 4,82
€ 6,90
€ 2,08
Totaal
€ 16,81
€ 14,67
-€ 2,14
Totaal
€ 6,18
€ 8,73
€ 2,55
In het meerjarenperspectief grondexploitaties wordt ingegaan op de verschillen en overige feiten in de grondexploitaties.
§ Paragrafen € Jaarrekening Overige gegevens
Jaarstukken 2020
95
Verloop voorzieningen ter dekking tekorten bouwgrondexploitaties
Reserves
In het geval een grondexploitaties bij afsluiting naar verwachting een verlies (tekort) kent, moet dit worden afgedekt middels een voorziening. Schiedam heeft daarvoor twee voorzieningen ingesteld, te weten de voorziening ‘dekking tekorten bouwgrondexploitaties’ en de voorziening ‘surplus per grex’. Minimaal eens per jaar worden beide voorzieningen aangepast op basis van de feiten van de grondexploitaties.
Reserve afgesloten grondexploitaties ‘reserve restwerken’ Voor het uitvoeren van resterende werkzaamheden van afgesloten grondexploitaties is een budget van aanwezig binnen de reserve afgesloten grondexploitaties. Het bedrag in de reserve restwerken bedraagt:
Onderstaande tabel laat het totaal aan verlieslatende grondexploitaties zien, evenals de verdeling over beide voorzieningen.
Bedragen x € 1 miljoen
Stand per 1-1-2020
Risicoreserve Op alle grondexploitaties wordt risicomanagement uitgevoerd. Het saldo van risico’s en kansen in de grondexploitaties wordt afgedekt doordat het is meegenomen in de risicoreserve. Sinds de kadernota grond 2020 worden de risico’s afgedekt met de risicoreserve. In totaal is voor de grondexploitaties een bedrag € 3,3 miljoen opgenomen (zie paragraaf Weerstandsvermogen).
Stand per 31-12-2020
Voorziening dekking tekorten
24,0
21,0
Voorziening surplus
12,1
7,0
Totaal
36,1
28,0
Bedragen x € 1 miljoen Stand 1-1-2020 Mutaties
Stand 31-12-2020
Reserve restwerken
Egalisatiereserve grondbedrijf en winstneming In de egalisatiereserve worden opbrengsten uit winstgevende grondexploitaties gestort waarmee verlieslatende grondexploitaties gefinancierd kunnen worden. In onderstaande tabel wordt het verloop van de egalisatiereserve in 2020 weergegeven.
Bedragen x € 1 miljoen
Egalisatiereserve
Stand 1-1-2020
0,05
Mutaties
0,79
Stand 31-12-2020
0,84
De mutaties bestaan uit stortingen van de winsten betreffende Schieveste fase 5, Spaanse Polder en ’s Graveland Zuid.
0,4 +/- 0,0
0,4
De mutaties bestaan uit een onttrekkingen t.b.v. Fabriplein en Parkentree en een storting voor restwerken die nog gedaan moeten worden voor Oranjeburgh.
§ Paragrafen € Jaarrekening Overige gegevens
Jaarstukken 2020
96
De mutaties bestaan uit stortingen van de winsten betreffende Schieveste fase 5, Spaanse Polder en ’s Graveland Zuid.
Prognose grondexploitaties Onderstaande tabel geeft de nog te realiseren kosten, opbrengsten en het geprognosticeerde resultaat op netto contante waarde weer van de actieve grondexploitaties.
Grondexploitaties Complex Bedragen x € Totaal Bouwgrondexploitaties
Boekwaarde per 1-1-2020
Nog te maken kosten
35.198.817
Op eindwaarde komt dit per saldo voor alle actieve grondexploitaties neer op € 17,7 mln.
POSITIEF Geprognosticeerd resultaat per 1-1-2021
NEGATIEF Geprognosticeerd resultaat per 1-1-2021
70.589.801
11.589.552
28.026.384
53.027.751
Afdekken door voorzieningen
28.026.384
Canon 2020 Begroot Gerealiseerd
Verloop erfpacht In de begroting 2020 werd al rekening gehouden met dalende erfpachtinkomsten. Deze daling komt met name door canonherzieningen en in mindere mate door conversie van erfpacht naar eigendom. In de ongeveer de helft van de behandelde conversies was sprake van een canonrecht. In de afgelopen jaar vastgestelde Kadernota Grond zijn enkele maatregelen doorgevoerd om de canondaling enigszins te beperken. Niettemin wordt ook in 2021 een canondaling verwacht omdat de aanhoudend lage marktrente een groter effect heeft op de canonberekening dat de stijging van grondwaarden. En voorts hebben bedoelde maatregelen in veel gevallen pas na een aantal jaren effect omdat contractuele momenten verspreid over de jaren volgen.
Nog te realiseren opbrengsten
7,4
7,3
2021 Begroot Gerealiseerd 7,0
Voor 2020 stond een groot aantal canonherzieningen op de agenda. Hiervan zijn er 57 geheel afgerond. Dit betroffen vrijwel alle woningerfpachten. Een aantal canonherzieningen is nog in behandeling. De animo voor conversie van erfpacht was groot. De hypotheekrente is laag, zodat conversie aantrekkelijk te financieren is. Daarnaast lijkt het erop dat men door Corona extra tijd (en geld) heeft om aandacht te besteden aan het huis en de grond waarop het gebouwd is.
§ Paragrafen € Jaarrekening Overige gegevens
Er hebben 60 conversies plaats gevonden. Dit betrof in de meeste gevallen woningen. - Enkele vastgoedbeleggers hebben afgelopen jaar de erfpacht onder een reeks adressen (bouwblok) geconverteerd. - In ’s-Graveland-Zuid is 1 bedrijfsmatige erfpacht omgezet naar eigendom. - Vermeldenswaard is tenslotte dat de VvE van een groot appartementen¬complex het intiatief heeft genomen om de mogelijkheid van conversie onder de aandacht van alle leden te brengen. De VvE functioneerde in het begin van het proces daarvoor ook als aanspreekpunt voor de gemeente. Aldus zijn tot nog toe 15 conversies gerealiseerd.
Jaarstukken 2020
97
Paragraaf Lokale heffingen Inleiding
Totaal belastingen
In deze paragraaf wordt ingegaan op de opbrengsten en het beleid voor lokale heffingen. De uitvoering van de heffing en invordering is sinds 2015 grotendeels ondergebracht bij de Regionale Belasting Groep (RBG).
Gerealiseerde opbrengsten De totale belastingopbrengst van de gemeente bedraagt € 43,9 miljoen, dit is € 0,7 miljoen meer dan begroot na wijziging. Van deze opbrengst is € 15,9 miljoen bestemd voor de algemene dekking (zie programma Algemene Dekkingsmiddelen). De overige belastingopbrengst van € 27,9 miljoen ziet op bestemmingsbelastingen en retributies waaronder leges. De voorzienbare aanslagen, die nog niet zijn opgelegd, zijn meegenomen in de opbrengst.
Begroting
Begroting na wijziging
Realisatie 2020
Totaal belastingen
40.544
40.624
41.292
Totaal leges
2.072
2.164
2.295
Totaal retributies
451
451
271
43.067
43.238
43.858
Totaal
Hierna volgt per onderdeel een toelichting op de gerealiseerde opbrengsten.
§ Paragrafen € Jaarrekening Overige gegevens
Jaarstukken 2020
98
Toelichting opbrengst belastingen Bedragen x € 1.000
Begroting Begroting Realisatie Totaal meer/ na wijziging 2020 minder opbrengst
Programma Algemene Dekkingsmiddelen OZB: - OZB Eigenaren woningen
7.347
7.347
7.435
88
- OZB Eigenaren niet-woningen
4.633
4.633
4.788
155
- OZB Gebruikers niet-woningen
3.121
3.121
3.270
149
15.101
15.101
15.493
392
Hondenbelasting
296
296
274
-22
Precariobelasting
149
149
118
-32
Logiesbelasting
-
79
29
50
15.546
15.625
15.913
389
Rioolheffing
10.149
10.149
10.197
48
Afvalstoffenheffing
11.672
11.672
11.762
90
- Parkeervergunningen
857
807
812
4
- Parkeerbelastingen incl. parkeerboetes
599
549
313
-236
1.670
1.770
2.243
473
51
51
51
1
Totaal Parkeerbelastingen
3.177
3.177
3.420
242
Totaal Programma Ruimelijke Inrichting in samenhang
24.998
24.998
25.378
380
Totaal Belastingen
40.544
40.624
41.292
769
Totaal OZB
Totaal Programma Algemene Dekkingsmiddelen Programma Ruimtelijke inrichting in samenhang
Parkeerbelastingen:
- Straatparkeren - Parkeerkrasvergunning
§ Paragrafen € Jaarrekening Overige gegevens
Hieronder volgt een toelichting van de afwijkingen - groter dan € 50.000 per belasting: • Onroerende zaakbelastingen: € 392.000 meer dan begroot. Voor woningen veroorzaakt door een hogere waarde voor woningen dan verwacht en minder verminderingen en voor niet woningen is het voor een deel veroorzaakt door een hogere waarde dan verwacht en er minder leegstand en verminderingen. • Precariobelasting: In verband met de Coronacrisis is er besloten om in 2020 geen precariobelasting te heffen voor terrassen van horeca aangelegenheden. Dit heeft een negatief effect op de opbrengst van € 20.000 en verklaart voor het grootste gedeelte het verschil. Via de septembercirculaire 2020 is hiervoor compensatie van het Rijk ontvangen. • Logiesbelasting: Deze belasting is per 1 juli 2020 ingevoerd. In verband met corona zijn er in 2020 nog geen aanslagen opgelegd. Door gebrek aan ervaringscijfers is een voorlopige inschatting gemaakt van € 29.000, dat is € 50.000 lager dan begroot. Via de septembercirculaire 2020 is € 10.000 compensatie van het Rijk ontvangen. • De totale opbrengst uit Parkeerbelastingen is per saldo € 242.000 hoger dan begroot. De meeropbrengst uit straatparkeren van € 473.000 wordt deels gecompenseerd met een minderopbrengst voor de parkeerbelastingen inclusief parkeer boetes van € 236.000.
In 2020 had team Toezicht en Handhaving door Corona andere prioriteiten waardoor er minder naheffingsaanslagen zijn opgelegd dan voorgaande jaren. Het aantal transacties voor straatparkeren blijft toenemen, met name het parkeren door middel van de parkeerapp stijgt. Weliswaar was in de periode maart tot en met mei en in november/ december sprake van een dip, toch is er in de andere maanden meer geparkeerd dan in de voorgaande jaren en dus is er een meeropbrengst. Dit is al jaren een stijgende lijn en de begroting was nog niet aangepast aan deze veranderingen.