Bijlage Brief 'Noodzaak voor structureel extra middelen' namens GRJR en JORR

Aan: Demissionair staatssecretaris Blokhuis Van: Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond en de gecontracteerde aanbieders Datum: 9 februari 2021 Onderwerp: Noodzaak voor structureel extra middelen Jeugdhulp Rijnmond

Geachte staatssecretaris Blokhuis, Met belangstelling hebben wij kennisgenomen van uw brief aan de Tweede Kamer (d.d. 18 december jl. kenmerk 1801927-216254-J) over de resultaten van het AEF-onderzoek naar het structureel benodigd budget voor de jeugdzorg. Naast het onderzoek waarin zowel de noodzaak voor structureel meer geld als aanvullende maatregelen duidelijk worden, hebben wij binnen de Jeugdhulpregio Rijnmond ook grote zorgen over de gevolgen van de Covid-19 pandemie op onze jongeren. Met dit schrijven willen wij de situatie in onze regio toelichten. Wij vragen u om op korte termijn meer structurele middelen beschikbaar te stellen en wij willen graag een beroep doen op de landelijke incidenteel beschikbare middelen om de toegenomen hulpvraag van jeugdigen als gevolg van de Covid-19 in onze regio te dekken. Ook nodigen wij u hierbij uit voor een bezoek om onze ervaring en ideeën met deze onderwerpen met u te bespreken. Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond Zoals u weet, werken 15 gemeenten in de regio Rijnmond samen in de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond (GRJR). De GRJR koopt specialistische jeugdhulp in en subsidieert Gecertificeerde Instellingen en Veilig Thuis Regio Rijnmond. De gemeenten werken samen aan de transformatie van de jeugdhulp en doen dat in nauw overleg met zowel inwoners als de gecontracteerde jeugdhulpaanbieders in de regio.

In Rijnmond lopen achtentwintig transformatie projecten waarin zorgaanbieders, verwijzers en gemeenten actief samenwerken aan de verbetering van de zorg voor jeugd. Met behulp van KPMG monitoren we integraal de bijdragen van deze projecten aan het bereiken van de transformatiedoelstellingen. Gevolgen van Covid-19 Op dit moment zien wij een grotere toestroom van jeugdigen met toenemende ernst van problematiek. Zo is er bijvoorbeeld een forse toename van jeugdigen met (meervoudige) complexe problematiek in een levensbedreigende situatie (suïcidepoging of ernstige zelfdestructie door anorexia, zware zelfbeschadiging etc.). We zien dat bij de genoemde doelgroep er vaker spoed nodig is, de leeftijd lager is en de intensiteit van behandeling hoger is. Dit vraagt een grotere inzet van de hulp. Het gaat vaak om schrijnende situaties voor jongeren en hun gezinnen. Door uitval van personeel door Covid-19 en de quarantainemaatregelen staat behandelcapaciteit en continuïteit onder druk. Deze situatie waarin steeds meer spoedzorg nodig is, betekent een enorme psychische belasting voor jongeren, gezinnen én hulpverleners. Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond p/a Gemeente Rotterdam Jeugd en Onderwijs Postbus 70014 3000 KS Rotterdam www.jeugdhulprijnmond.nl

1

Het is onze verwachting dat de gevolgen van Covid-19 voor de jeugdigen minstens twee tot vier jaar aanhouden. Juist kwetsbare gezinnen hebben het meeste last van de coronamaatregelen door kleine behuizing, werkloosheid, schulden en we zien een toename in problematische echtscheidingen, allemaal risicofactoren voor kindermishandeling. Dat zal maken dat jeugdigen nog lang de gevolgen van deze stressvolle periode ondervinden en vroeger of later een beroep zullen doen op specialistische jeugdhulp, van ambulant tot en met zeer gespecialiseerde residentiële hulp. Om de continuïteit van specialistische jeugdhulp te kunnen waarborgen, is zo spoedig mogelijk in 2021 duidelijkheid nodig over een verruiming van de financiële middelen. Bijvoorbeeld uit de landelijk incidenteel beschikbare middelen. Bovendien is het belangrijk dat hier ook de komende jaren middelen voor vrijgemaakt worden. Structurele noodzaak De gemeenten en ook de aanbieders zien in het AEF-rapport, maar ook in andere onderzoeken, de bevestiging van de financiële krapte die zij al lange tijd merken: de rek uit de gemeentelijke begroting en daarmee een toereikende bekostiging voor de jeugdproblematieken is er helemaal uit.

Gemeenten ontvangen al sinds 2015 een ontoereikend budget vanuit het Rijk, de tijdelijke middelen zijn bij lange na niet toereikend en gemeenten hebben de begroting voor de (specialistische) Jeugdhulp dan ook opgehoogd zonder dat hier dekking vanuit het Rijk tegenover staat. Gemeenten komen, of staan op het punt om onder preventief toezicht te vallen, waarbij de hoge kosten voor jeugdhulp een belangrijke factor zijn. Naast fundamentele (beleids)keuzes zijn óók structurele middelen noodzakelijk. Als gevolg van de reguliere ontoereikende budgetten kunnen we niet alle kinderen de hulp bieden die ze nodig hebben. De wachtlijsten nemen toe en mede als gevolg van de lange wachttijden raken kinderen die op de wachtlijst staan vaker in crisis, waardoor uiteindelijk met spoed behandeling nodig is. Omdat er meer vraag is naar jeugd GGZ dan behandelcapaciteit beschikbaar, moeten de jongeren – afhankelijk van de problematiek of stoornis – regelmatig lang op hulpverlening wachten. Investeringen in onderwijszorg als manier om uitstroom te bevorderen, zoals ook benoemd in het AEF-rapport, lukt niet door het gebrek aan middelen. Ook zien wij dat door het ontbreken van middelen te weinig begeleid wonen wordt ingekocht, dit heeft nadelige gevolgen voor kinderen uit kwetsbare gezinnen.

Op dit moment zien we dat het beschikbare budget voor het gehele jaar nodig is voor die kinderen die nu al in zorg zijn of op de wachtlijst staan. Dit betekent dat vanaf nu nieuwe aanmeldingen al niet meer geholpen kunnen worden binnen het beschikbare budget voor dit jaar. In de regio Rijnmond staan meer dan duizend kinderen op de wachtlijst en loopt voor delen van de specialistische GGZ de gemiddelde wachttijd op tot 9-12 maanden. Zowel de zwaarte van de problematiek als de wachtlijsten nemen de afgelopen jaren alleen maar toe. Ondanks de ambulantisering die we in Rijnmond hebben ingezet en het oppakken van enkelvoudige problematiek door de wijkteams. Ieder zijn verantwoordelijkheid Juist omdat het een complex probleem is, is het belang van samenwerken en eigen verantwoordelijkheid nemen groot. Binnen onze regio doen wij dat binnen de gemeenten door de jeugdhulp te blijven door ontwikkelen (en betalen!). De aanbieders nemen de 2

verantwoordelijkheid om zo goed mogelijk passende zorg aan te bieden en gezamenlijk onderzoeken we de mogelijkheden hoe wij die best passende zorg kunnen blijven bieden, want dat staat bovenaan. Dat dit niet altijd gemakkelijk is, is evident, toch maken wij hierin stappen zoals: - Het werk maken van het verlichten van de administratieve lasten voor aanbieders. - Het aanpakken van de wachttijden in onze regio, bijvoorbeeld door triage en trajectregie op casusniveau. - Signalen eerder oppakken en vroegtijdige ondersteuning bieden om zo te kunnen transformeren. - Ontwikkelen van regionaal en lokaal aanbod volgens onze regiovisie die in de fase van besluitvorming is. - Het in kaart brengen van data en onderbouwing zodat we steeds beter kunnen sturen op het benodigd zorglandschap en de daarbij behorende middelen. - Financiële handreikingen uit de regiogemeenten: de begroting is afgelopen jaren substantieel verhoogd zonder dat hier een dekking vanuit het Rijk tegenover staat. Wij vragen ook aan u om uw verantwoordelijkheid te nemen en op korte termijn structurele middelen beschikbaar te stellen zodat wij aan de overgedragen opgave kunnen voldoen. Zoals merkbaar in de dagelijkse praktijk, en onderzocht door AEF, komen wij structureel middelen te kort. De tijdelijke gelden van € 300 mln per jaar voor alle gemeenten voorzien daarin slechts voor een zeer beperkt deel.

De noodzaak voor duidelijkheid op korte termijn wordt extra duidelijk in het inkooptraject dat momenteel doorlopen wordt. Hier maken we (lange) termijn keuzes die mede bepaald worden op wat er aan (financieel) perspectief is. Extra middelen zijn nodig zodat wij de wachtlijsten kunnen terugdringen, crisissen waar mogelijk voorkomen en kinderen de tijdige en passende jeugdhulp kunnen bieden die ze nodig hebben. Daarbij past dat daarvoor ook voldoende personeel (meerjarig) gecontracteerd kan worden. Dat naast deze structurele middelen ook maatregelen nodig zijn (h)erkennen wij volledig. Wij werken dan ook graag met u samen aan de verdere invulling hiervan. Met name de kwaliteit en beschikbaarheid voor degene die het het hardst nodig hebben zien wij als speerpunt. Conclusie De verantwoordelijkheid voor jeugdhulp is een verantwoordelijkheid die gemeenten en aanbieders met passie en aandacht op zich nemen, maar het vergt veel van ons. Het versterken van ‘de voorkant’, integraal werken, het ontwikkelen van nieuwe vormen van lokale en specialistische jeugdhulp, regionaal inkopen en samenwerken, het scheppen van de goede randvoorwaarden en tegelijk het zorgen voor continuïteit van jeugdhulp zien wij als onze taak en we doen dat ook graag, maar dit vraagt om voldoende (financiële) ruimte en wet- en regelgeving die daarin ondersteunend is.

Zonder extra middelen zullen de wachtlijsten en bijbehorende schrijnende problematiek voortduren en nog fors erger worden. Wij vragen u daarom om op korte termijn meer duidelijkheid te geven over structurele financiële middelen om de jeugdhulp aan alle kinderen en jongeren op een goede manier in stand te kunnen houden. Bovendien doen wij een beroep op de landelijk beschikbare middelen om de kosten van de toegenomen vraag door Covid-19 de komende jaren te dekken.

3

Graag zien wij uw reactie tegemoet, deze kunt u richten aan de coördinator GRJR, Joris Buningh, jk.buningh1@rotterdam.nl.

Hoogachtend, Namens het Algemeen Bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond

Namens het Jeugdhulp Overleg Rotterdam Rijnmond (JORR),

J. Bokhove Voorzitter

J.J.A. Olij Voorzitter

GRJR

Jeugdhulp Overleg Regio Rijnmond Stichting ASVZ Stichting Enver Stichting Geestelijke Gezondheidszorg Delfland Jeugdbescherming Rotterdam Rijnmond Stichting Middin Mentaal Beter Cure B.V Stichting Horizon Jeugdzorg en Speciaal Onderwijs Stichting Pameijer Stichting Pluryn Stichting Prokino Zorg Stichting Timon William Schrikker Stichting/ Pleegzorg Parnassiagroep/Youz B.V. Stichting Yulius

Albrandswaard Barendrecht Brielle Capelle a/d IJssel Goeree Overflakkee Hellevoetsluis Krimpen a/d IJssel Lansingerland Maassluis Nissewaard Ridderkerk Rotterdam Schiedam Vlaardingen Westvoorne

4