Bijlage A2 toelichting Staat van de stad 2022

Bijlage A2 - Staat van de stad 2022

Bijlage A2 Staat van de stad 2022

21 maart 2022

1

Bijlage A2 - Staat van de stad 2022

De Trend afgelopen jaren Het bouwtempo van de afgelopen jaren zorgt ervoor dat het inwonertal van Schiedam al langere tijd een opgaande lijn vertoont. Met zo’n 79.770 inwoners per 1 januari 2022 nadert de stad de 80 duizend grens. Verwacht wordt dat komend voorjaar dit aantal wordt overschreden. De laatste keer dat Schiedam meer dan 80 duizend inwoners telde was in 1973. Gezien de woningbouwplannen die nog op stapel staan, mag worden verwacht dat de groei nog wel even zal aanhouden. Terwijl er landelijk sprake is van een (sterk) toenemende vergrijzing van de bevolking, valt op dat het aandeel ouderen in Schiedam wederom stabiel is gebleven. Zo behoort landelijk inmiddels ruim 20% tot de groep 65+, in Schiedam bedraagt dit aandeel 17,5%. Het effect van een verouderende bevolking wordt in Schiedam namelijk teniet gedaan door een - per saldo - forse instroom van jonge mensen die zich in de stad vestigen en tegelijkertijd door een (beperkte) uitstroom van ouderen. Op de wat langere termijn zal ook het aandeel senioren in Schiedam nog wel enigszins toenemen maar veel minder sterk dan landelijk. Dat heeft onder meer tot gevolg dat het gebruik van allerlei Wmovoorzieningen in Schiedam naar verwachting minder sterk zal toenemen gemiddeld in Nederland. Verder wordt de stad elk jaar steeds multicultureler van samenstelling.

Zo heeft bijna 46% van de Schiedammers een migratie-achtergrond. Het snelst groeit de groep afkomstig uit Midden- en OostEuropa, jaarlijks met zo’n 10%. Doorgaans betreft dit arbeidsmigranten. In totaal gaat het om ruim 5.100 inwoners waarvan ruim de helft oorspronkelijk afkomstig is uit Polen en een kwart een Bulgaarse achtergrond heeft. Het merendeel van hen woont in Schiedam-Oost. Inmiddels heeft 1 op de 6 inwoners van deze wijk een Oost-Europese achtergrond. Meerdere jaren achtereen verlieten Schiedammers met belangstelling voor een woning in het midden of hogere segment vaak de stad omdat dergelijke woningen niet in voldoende mate in Schiedam voorhanden waren. De ruimte die daardoor in het lagere woningmarktsegment vrijkwam, werd relatief vaak ingevuld door huishoudens van buiten de stad, met name uit Rotterdam en (in de particuliere voorraad) uit het buitenland (onder wie veel arbeidsmigranten). Door de bouw van een flink aantal (grondgebonden) woningen was er in 2020 sprake van een duidelijke stijging van het aantal Schiedammers dat in de eigen stad een woning in het midden en hogere segment had betrokken. Deze ontwikkeling heeft zich in 2021 doorgezet. Dat geldt ook voor de trend dat Rotterdamse huishoudens veel meer dan voorheen in het duurdere deel van de Schiedamse woningvoorraad een woning zoeken.

Dat heeft alles te maken met de forse prijsstijgingen van woningen in Rotterdam. Schiedam is daardoor voor veel Rotterdammers aantrekkelijk geworden bij de zoektocht naar een woning in het midden en hogere segment. Met overigens als gevolg dat ook in Schiedam de huizenprijzen fors stijgen. Dat blijkt onder meer ook uit ontwikkeling van de wozwaarde van woningen. De stijging in Schiedam lag vorig jaar boven het landelijke gemiddelde (+12,8% in Schiedam tegen +7,4% landelijk). Dit heeft mede tot gevolg gehad dat de gemiddelde wozwaarde van koop- en huurwoningen met €221.000 voor het eerst hoger is dan in Vlaardingen. De ontwikkelingen van de afgelopen tijd maken duidelijk dat veranderingen in de woningvoorraad qua aanbod en prijs, invloed hebben op de verhuisstromen en het type huishoudens dat de stad aantrekt. Dat neemt niet weg dat sociale stijging ook nu nog steeds leidt - zij het in mindere mate - tot het vertrek van (oudere) Schiedammers en een instroom van jonge huishoudens aan de onderkant van de woningmarkt. In het topsegment is er overigens weinig veranderd en is er evenals voorheen nog altijd sprake van een uitstroom van huishoudens.

2

Bijlage A2 - Staat van de stad 2022

Sociale samenstelling De veranderingen in de woningvoorraad beginnen geleidelijk aan zichtbaar te worden in de sociale samenstelling van de bevolking. Een duurdere woningvoorraad trekt huishoudens aan die doorgaans meer te besteden hebben en/of vaker theoretisch zijn opgeleid. Uit de onlangs door het CBS gepubliceerde opleidingsgegevens blijkt dat als het gaat om theoretisch (HBO/WO) opgeleiden het aandeel in Schiedam weliswaar lager is dan landelijk maar dat er wel sprake is van een inhaaleffect. In iets mindere mate is zo’n zelfde effect waarneembaar voor wat betreft het inkomen: voor het tweede achtereenvolgende jaar is de achterstand op het landelijk gemiddelde iets kleiner geworden. Ook het aandeel huishoudens dat van een inkomen tot 120% van het sociaal minimum moet rondkomen, vertoont in Schiedam een snellere daling dan landelijk. Was het verschil vijf jaar geleden nog 4 procentpunt (Schiedam 18%, landelijk 14%), inmiddels is dat teruggelopen tot 2,7 procentpunt (Schiedam 15,7%, landelijk 13,0%). De eerste uitkomsten van de monitor Leefbaarheid & Veiligheid van december 2021 laten zien dat de situatie qua veiligheid en overlast gemiddeld genomen redelijk stabiel is. Dat neemt niet weg dat het veiligheidsgevoel van de Schiedammer nog altijd behoorlijk achterblijft bij dat in vrijwel andere gemeenten in Nederland.

Voor wat betreft het thema overlast komen - mede als gevolg van corona zaken als vliegtuiglawaai, agressief verkeersgedrag en te hard rijden minder vaak voor. Zo is er de laatste tijd aanzienlijk minder vliegverkeer geweest en werkten veel mensen thuis waardoor de auto vaker voor de deur bleef staan. Daarentegen is er veel meer sprake van overlast door parkeren (a.g.v. datzelfde thuiswerken), jongeren en vuilnis-bijplaatsingen naast de container. Met name tijdens de lockdown- en avondklokperiodes was overlast door jongeren een vaker terugkerend probleem. Ook het op grote schaal opruimen van zolders/schuren/kelderboxen en het klussen in de woning leidde zeker in het begin van corona tot nogal wat bijplaatsingen naast vuilcontainers en files in de milieustraat. Verwacht mag worden dat dit soort vormen van overlast vooral tijdelijk van aard zijn geweest.

Sociale problematiek blijft groot Ondanks de betere economische cijfers blijft de sociale problematiek van de stad groot. Zo blijven de schooladviezen van kinderen in groep 8 van het basisonderwijs met betrekking tot het voortgezet onderwijs steevast behoorlijk achter bij het landelijk gemiddelde. Dat verkleint de kansen op succes als deze jonge generatie over enige jaren de weg op de arbeidsmarkt moet gaan vinden. Om de kans van slagen zo groot mogelijk te maken blijft het belangrijk om in een vroeg stadium – bij voorkeur vóór het betreden van de basisschool - eventuele taalachterstanden weg te werken. Maar ook het gericht aanbieden in het voortgezet onderwijs van opleidingen waar in kansrijke sectoren vraag naar is, vergroot de mogelijkheden voor jongeren op de arbeidsmarkt en daarmee op een onafhankelijk bestaan. In vergelijking met andere gemeenten zijn de verschillen per buurt binnen Schiedam nog altijd fors. Zo is het inkomen het meest gestegen in Spaland/Sveaparken en Kethel, gebieden waar het inkomen altijd al hoog was. Anderzijds is er in Groenoord, een wijk met laag gemiddeld inkomen, nauwelijks sprake van een stijging. Ook verschillen in opleidingsniveau en de veiligheidsbeleving dragen ertoe bij dat in geografische zin de kloof tussen kansrijken en kansarmen steeds groter wordt.

Met name in delen van Nieuwland, Oost en Groenoord heeft dit problematische vormen aangenomen. Zo heeft bijvoorbeeld in Nieuwland de herstructurering tot gevolg dat de wijk er in sociaal-economisch opzicht flink op vooruit is gegaan, maar komen huishoudens uit de gesloopte (goedkope) huurwoningen vaak terecht in andere delen van de stad terecht waar de sociale problematiek al groot was. Kortom, dit waterbedeffect zorgt er mede voor dat de problemen zich nog sterker in bepaalde gebieden

3

Bijlage A2 - Staat van de stad 2022

concentreren. Dat maakt het tegengaan van de grote verschillen in de stad er niet gemakkelijker op. Wellicht kan een ondersteuningsplan voor huishoudens die vanwege herstructurering gedwongen moeten verhuizen uitkomst bieden.

Effecten van corona In de monitor Leefbaarheid & Veiligheid was - eenmalig - een vragenblok opgenomen over de effecten van corona op het dagelijks leven van de Schiedammer. Zoals te verwachten viel zijn deze effecten er zeker. Bovendien zijn ze behoorlijk sterk. Zo zegt ruim 40% dat de algehele kwaliteit van leven er slechter door is geworden. En bijna 40% van de Schiedammers geeft aan dat de mentale gezondheid (stress, angst, piekeren) is verslechterd. Bovendien hebben de corona-restricties de relatie met vrienden/kennissen geen goed gedaan. Ruim een derde deel van de Schiedammers geeft aan hier last van te hebben.

Conclusie Voor het tweede achtereenvolgende jaar is zichtbaar dat het toevoegen van nieuwe woningen in het midden en hogere segment helpt om enerzijds meer Schiedammers een wooncarrière binnen de stad te laten maken en anderzijds om nieuwe doelgroepen naar de stad te trekken. Mede als gevolg van de alsmaar stijgende huizenprijzen trekt Schiedam in toenemende mate huishoudens aan die wat meer te besteden hebben en vaker theoretisch zijn opgeleid. Effecten van het aanpassen/veranderen van de woningvoorraad op de samenleving worden pas goed zichtbaar als het grote aantallen betreft. Het in stand houden van de nu ingezette trend vraagt dan ook om een lange adem. Anderzijds zijn de grote verschillen op het gebied van onder meer inkomen, opleiding en veiligheidssituatie een probleem dat de nodige aandacht behoeft. Het alleen inzetten op een meer evenwichtige woningvoorraad is niet voldoende. Een sociale aanpak, zoals het investeren in onderwijs, het wegwerken van taalachterstanden, het toeleiden naar werk en het aantrekken en behouden van bedrijven die werkgelegenheid bieden is minstens zo belangrijk voor de sociaaleconomische stijging van de stad als geheel.

4