Bijlage 8 Risicoprofiel publiekrechtelijke samenwerking 2026 DCMR
Tekst van het document
Risicoprofiel DCMR Milieudienst Rijnmond Een publiekrechtelijke samenwerking Inleiding De DCMR Milieudienst Rijnmond is een Gemeenschappelijke Regeling van 12 gemeenten in de regio Rijnmond, de gemeente Goeree Overflakkee en de provincie Zuid-Holland. Sinds 2019 verricht de DCMR werkzaamheden voor de provincie Zeeland voor uitvoering van de BRZO taken (risicovolle bedrijven). De provincie Zeeland is hiervoor niet toetreden tot de GR, maar er is een dienstverleningsovereenkomst vastgesteld. Voorwaarde is dat de GR-participanten geen juridisch en financieel risico lopen door uitvoering van deze taken. Sinds 1 juli 2017 is de DCMR een omgevingsdienst op basis van de Omgevingswet waarin de basis milieutaken (voorbereiden omgevingsvergunning milieu en handhavingsbeschikkingen, beoordelen van meldingen activiteitenbesluit milieu en het besluit bodemkwaliteit, en toezicht op asbest) moeten worden ondergebracht. Voor Schiedam zijn alle basismilieutaken ondergebracht bij de DCMR. Tenslotte levert de DCMR aan Schiedam advisering op het vlak van geluid, luchtkwaliteit en externe veiligheid in relatie tot de ruimtelijke ordening. Aanleiding Naar aanleiding van de implementatie van de Nota Verbonden Partijen 2025 dient er per verbonden partij een risicoprofiel te worden opgesteld, de uitwerking daarvan staat hieronder.
Eerst volgt een uitwerking van de bestuurlijke analyse, vervolgens een uitwerking van de financiële analyse en ten slotte volgt de conclusie alsmede de (aan het risicoprofiel verbonden) consequenties. Risicoprofiel bij publiekrechtelijke samenwerkingen Onderdeel bestuurlijk: Toetsingscriteria Laag risico Gemiddeld risico Consistentie belang Belang valt samen Belang valt gedeeltelijk gemeenschappelijke samen regeling met gemeentelijk belang Bestuurlijke Portefeuillehouder in Alleen vertegenwoordiging in dagelijks bestuur portefeuillehouder gemeenschappelijke in algemeen regeling bestuur Duidelijke afspraken over Prestatiedoelstellingen Prestatiedoelstellingen doelen en te leveren vallen samen met die vallen gedeeltelijk prestaties programma’s van de gemeente samen met die van de begroting gemeente. Invloed op realisatie Maximale invloed door Gedeeltelijke invloed gemeentelijke de gemeente door de gemeente prestatiedoelstellingen programma’s begroting Duidelijke afspraken over Ja Gedeeltelijk informatievoorziening programma’s begroting Kwaliteit van de Goed Gemiddeld samenwerkingsrelatie Worden stukken ambtelijk afgestemd?
Ja
Soms
Pagina 1 van 6
Hoog risico Belang valt nauwelijks samen
Geen vertegenwoordiging
Prestatiedoelstellingen vallen nauwelijks samen met die van de gemeente. Minimale invloed door de gemeente
Nee
Moeizaam
Niet
Maatschappelijk risico
Niet aan de orde
Beperkt sprake van
Ja
Ontwikkeling klachten en bezwaarprocedures
Neemt af/N.V.T.
Blijft gelijk
Neemt toe
Laag risico Het bestuurlijke risico is relatief laag. Het college heeft weinig invloed in het bestuur. Maar daar staat tegenover dat de DCMR is een uitvoerende organisatie en het beleid ligt bij het college. Er is maandelijks overleg tussen de accounthouder en de uitvoerende organisatie DCMR waarin direct kan worden bijgestuurd als dit noodzakelijk is. Toelichting: Consistentie belang verbonden partij met gemeentelijk belang De DCMR is een uitvoerende dienst. Hetzelfde belang is de uitvoering van wettelijke milieutaken (publieke taken milieu en volksgezondheid). Bestuurlijke vertegenwoordiging in verbonden partij Het college wordt indirect vertegenwoordigd in het dagelijks bestuur. Met Vlaardingen, Maassluis, Lansingerland wordt een cluster gevormd. De belangen zijn gelijk verdeeld tussen de gemeenten in het cluster. Per vier jaar wordt gerouleerd in de vertegenwoordiging in het Dagelijks bestuur. In de periode 2022-2026 nam Schiedam deel aan het Dagelijks Bestuur. In de komende collegeperiode zal een andere gemeente het stokje overnemen. Door de indirecte vertegenwoordiging is er een beperkt risico doordat er minder directe invloed is op de besluitvorming. Aandachtspunt: het DB kan zelfstandig beslissen over de bedrijfsvoering van de DCMR, dat eventuele financiële gevolgen kan hebben voor het college. Het college stelt zelf beleid vast.
Op grond van de Landelijk vastgestelde bestuurlijke afspraken versterking VTH stelstel is per 1 januari 2024 de DCMR gemandateerd voor de uitvoering van alle basismilieutaken die bij de DCMR zijn ondergebracht. Over het uitvoeren van dit mandaat wordt maandelijks gesproken door de accounthouder van de gemeente met de DCMR. Duidelijke afspraken over doelen en te leveren prestaties programma’s begroting Per jaar worden er afspraken vastgelegd over de te leveren prestaties in een werkprogramma. Het gaat dan om het verlenen van vergunningen en het afhandelen van meldingen. Het houden van toezicht en het adviseren over handhaving. Ook worden er milieuadviezen gegeven in het kader van ROontwikkelingen. Invloed op realisatie gemeentelijke prestatiedoelstellingen programma’s begroting De uitvoering van het vastgestelde jaarlijkse werkprogramma wordt maandelijks besproken door de accounthouder van de gemeente met de DCMR. Als er te veel of te weinig werkzaamheden zijn verricht wordt er direct bijgestuurd op de uitvoering, met als doel het afgesproken uitvoeringsniveau te halen. Doordat hier maandelijks over wordt gesproken is het risico laag dat de planning niet wordt gehaald. De taken die voor Schiedam worden uitgevoerd zijn opgenomen in de begroting van de DCMR.
Duidelijke afspraken over informatievoorziening programma’s begroting De begroting en de jaarrekening wordt ingericht overeenkomstig het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Aan de begroting wordt een meerjarenraming toegevoegd. Het dagelijks bestuur voegt bij het voorstel voor de rekening een verslag van een onderzoek van de rekening opgemaakt door een door het AB aangestelde accountant. De voorlopige jaarrekening wordt, na vaststelling door het Dagelijks Bestuur DCMR ter informatie gestuurd naar de gemeenteraad. Ook de concept begroting, deze bevat zowel beleidskaders als financiële kaders, wordt na vaststelling door het Dagelijks Bestuur DCMR naar de gemeenteraad gestuurd. Pagina 2 van 6
Hierop kan de gemeenteraad een zienswijze geven. Het Algemeen Bestuur DCMR stelt nadat er eventuele zienswijze zijn ingediend in juli de begroting en de jaarrekening vast. Aandachtspunt: door de indirecte vertegenwoordiging in het DB komt informatie soms laat door. Kwaliteit van de samenwerkingsrelatie De onderlinge relatie is goed. Er zijn geen conflicten en de informatie over de werkzaamheden voor Schiedam zijn transparant. De DCMR neemt de gemeente goed mee in de organisatieontwikkelingen, risico’s en ontwikkelingen in het werkveld. Aandachtspunt: uitvoering van politiek/bestuurlijke gevoelige dossiers. Worden ambtelijke stukken afgestemd? Voor elke vergadering van dagelijks bestuur is er een ambtelijk voorbereidend overleg tussen de gemeenten Vlaardingen, Maassluis Lansingerland en Schiedam. Daarnaast is er een ambtelijke agendacommissie als voorbereiding op het Dagelijks Bestuur samen met de DCMR. Deze stukken worden vervolgens ook voorbereid met de wethouder. Een aantal stukken, waaronder met name alle financiële stukken en het inhoudelijke Meerjarenprogramma van de DCMR komen daarna in het Algemeen Bestuur. Ook het Algemeen Bestuur wordt voorbereid met de wethouder. Maatschappelijke risico De werkzaamheden van de DCMR leveren een bijdrage aan de veiligheid en de verbetering van de fysieke leefomgeving.
Er zijn nu geen specifieke bedreigingen of acuut aandacht vragende zaken. Als er signalen zijn dat dergelijke risico’s zich realiseren, wordt het criterium aangepast naar gemiddeld of hoog en worden daar meteen maatregelen aan gekoppeld. Ontwikkeling klachten en bezwaarprocedures In het jaarverslag van klachten rapporteert de DCMR jaarlijks over het aantal klachten. Het aantal klachten is al een aantal jaren stabiel en laag (een handvol per jaar).Ook het aantal bezwaar-, beroeps-, en hoger beroepszaken is de afgelopen jaren stabiel en laag. Gemiddeld vier bezwaarzaken en één beroep en/of hoger beroepszaak. Conclusie bestuurlijk risico Het bestuurlijke risico is relatief laag. Het college heeft weinig invloed in het bestuur. Maar daar staat tegenover dat de DCMR is een uitvoerende organisatie en het beleid ligt bij het college. Er is maandelijks overleg tussen de accounthouder en de uitvoerende organisatie DCMR waarin direct kan worden bijgestuurd als dit noodzakelijk is.
Pagina 3 van 6
Onderdeel financieel: Toetsingscriteria
Laag risico
Gemiddeld risico
Hoog risico
Omvang financiële bijdrage
€ 0 - € 500.000
€ 500.000 - € 1.000.000
> € 1.000.000
Toereikendheid weerstandsvermogen gemeenschappelijke regeling
Volledig
Deels
Bijdrage aan de DCMR 2026 € 1.770.083 Niet
Benodigd gemeentelijk weerstandsvermogen
< € 100.000
€ 100.000 - € 500.000
> € 500.000
Hoe is de verhouding van de Schiedamse bijdrage tot andere deelnemers?
Naar rato
Licht uit balans
Onredelijk
Hoe ontwikkelde de financiële bijdrage zich de afgelopen 4 jaar?
Minimaal
Licht stijgend effect
Stijgt harder dan verwachting
Worden financiële stukken ambtelijk afgestemd?
Ja
Soms
Nee
Hoe reageert de gemeenschappelijke regeling op financiële bijsturing? Kwaliteit bedrijfsvoering
Goed
Middelmatig
Onvoldoende
Goed op orde
Gedeeltelijk op orde
Onvoldoende op orde
Mate van transparantie en Goed Gemiddeld Onvoldoende onderbouwing in financiële stukken Gemiddeld risico De financiële risico’s zijn gemiddeld, maar de bedragen zullen waarschijnlijk laag zijn aangezien er ook een verdeling naar ratio over alle deelnemers zal worden vastgesteld. Toelichting: Omvang financiële bijdrage € 1.770.083,-- prijspeil 2026. Toereikendheid weerstandsvermogen verbonden partij Binnen de begroting van de DCMR is er specifiek voor Schiedam een bestemmingsreserve. Hierin wordt jaarlijks gestort of onttrokken wanneer er een onderbesteding of overbesteding is op het jaarlijkse afgesproken werkplan. Binnen de begroting van een DCMR is een weerstandsvermogen opgenomen. Het weerstandsvermogen geeft aan in welke mate DCMR beschikt over een financiële buffer om financiële gevolgen van risico’s op te vangen. Het Algemeen Bestuur heeft vastgesteld om de ratio tussen 1,0 < x < 1,4 te houden. De risicomanagement cyclus is de basis voor het berekenen van het benodigde weerstandsvermogen. Alle risico’s geclassificeerd als ‘Zeer Hoog’ en ‘met een financieel effect worden meegenomen inclusief een opslag van 20%. Pagina 4 van 6
Het weerstandsvermogen ratio (beschikbare weerstandsvermogen benodigde weerstandsvermogen) op basis van de begroting 2026 van de DCMR is 1,1 en daarmee voldoende. Daar waar deze buffer geen uitsluitsel biedt voorziet artikel 34 van de Gemeenschappelijke Regeling, waarin de financiële verantwoordelijkheid van de gezamenlijke participanten is vastgelegd." Artikel 34 voorziet erin dat: “De deelnemers zullen er steeds zorg voor dragen dat het lichaam te allen tijde over voldoende middelen beschikt om aan al zijn verplichtingen jegens derden te voldoen”. De rato verdeling die wordt gehanteerd is gebaseerd op de omvang van het jaar werkplan. De ratoverdeling voor Schiedam is 2,24% (peildatum 2025). Hoe is de verhouding van de Schiedamse bijdrage tot andere deelnemers? Schiedam is een kleine partij in een GR met in totaal 16 deelnemers. De gemeente Rotterdam en de Provincie hebben beiden 18 stemmen en alle overige 13 gemeenten hebben ieder 4 stemmen. Hoe ontwikkelde de financiële bijdrage zich de afgelopen 4 jaar? De financiële bijdrage is de afgelopen 4 jaar eerst opgelopen. Dit is gekomen door de externe geopolitieke ontwikkelingen (prijsstijgingen materiele kosten en sterk oplopende personele kosten door CAO stijgingen). In 2025 en 2026 is er voor Schiedam een structurele bezuiniging gerealiseerd van in totaal 8%.
Hoe reageert de gemeenschappelijke regeling op financiële bijsturing Op de jaarlijks afgesproken werkzaamheden voor Schiedam is financiële bijsturing maandelijks mogelijk. De uitvoering van het vastgestelde jaarlijkse werkprogramma wordt maandelijks besproken door de accounthouder van de gemeente met de DCMR. Als er te veel of te weinig werkzaamheden zijn verricht wordt er direct bijgestuurd op de uitvoering, met als doel binnen de afgesproken financiële kaders te blijven. Voor wat betreft de financiën van de bedrijfsvoering is de bijsturing indirect. Schiedam zit in de komende collegeperiode waarschijnlijk niet in het DB, maar wordt vertegenwoordigd door de één van de andere drie gemeenten waarmee een cluster wordt gevormd. Kwaliteit bedrijfsvoering Er is een goedkeurende accountantsverklaring. Met de aanbevelingen van de accountant worden verbeterpunten geformuleerd en uitgevoerd. De verbeterpunten worden vastgesteld en de uitvoering gemonitord door het Dagelijks bestuur. De bestuurlijke deadlines voor de financiële stukken worden gehaald. Mate van transparantie en onderbouwing in financiële stukken Zoals eerder aangegeven worden deze stukken in de agendacommissie voor het Dagelijks bestuur besproken met de DCMR. Op dat moment is bijsturing mogelijk. De transparantie en onderbouwing is voor verbetering vatbaar.
Conclusie financieel risico De financiële risico’s zijn gemiddeld, maar de bedragen zullen waarschijnlijk laag zijn aangezien er ook een verdeling naar ratio over alle deelnemers zal worden vastgesteld.
Pagina 5 van 6
Conclusie Het risico is laag/gemiddeld. Er hoeven geen aanpassingen plaats te vinden in de werkwijze. Dit betekent qua beheersmaatregelen dat ieder halfjaar wordt gerapporteerd over de DCMR in de updateen terugkoppelingsbrief en dat verder sprake is van beperkt beheer: de gemeente monitort de financiële, operationele en politieke risico’s op basis van de rapportages (jaarverslag, jaarstukken, managementrapportages, begroting, e.d.) van de verbonden partij. Het jaarlijks toesturen van een financiële kader brief door de DCMR voor 30 april is een hele goede aanvulling (op de jaarrekening DCMR en de begroting DCMR) om inzicht te krijgen in financiële zaken van de GR die meewogen kunnen worden bij het samenstellen van de gemeentebegroting.
Pagina 6 van 6