Bijlage 5 Risicoprofiel privaatrechtelijke samenwerking 2026 SHM
Tekst van het document
Risicoprofiel Stadsherstel Maassteden BV Een privaatrechtelijke samenwerking
Inleiding In 2018 is de gemeente Schiedam aandeelhouder geworden van Stadsherstel Maassteden BV. De BV stelt zich tot doel om monumentaal vastgoed te verwerven, te restaureren en te bestemmen met het oog op maatschappelijk rendement en een (relatief beperkt) financieel rendement op langere termijn. De BV is een maatschappelijke onderneming en een partner voor de gemeenten Schiedam, Vlaardingen en Maassluis bij het oplossen van vastgoedopgaves met monumenten of beeldbepalende panden, die voor de reguliere markt niet aantrekkelijk zijn. De activiteiten van voorganger Stadsherstel Schiedam zijn overgegaan in de BV. De deelneming van de gemeente is indertijd gericht geweest op het mogelijk maken van de opstartfase van de BV en niet specifiek op toekomstige groei van het eigen aandeelhoudersbelang van de gemeente. Momenteel verkeert Stadsherstel in een fase van eerste groei en bestendiging, zichtbaar in uitbreiding portefeuille (eigendom en beheer), personeel en aandeelhouders. Uiteindelijk zal de BV door inkomsten vanuit te ontwikkelen projecten duurzaam zijn missie moeten kunnen uitvoeren en voor de uitvoering van zijn projecten andere aandeelhouders aan zich moeten binden. Een goed functionerende Stadsherstel-organisatie is van maatschappelijke waarde voor gemeente Schiedam.
Dit vanwege de positieve effecten op het behoud, gebruik en beleving van monumenten en ander gebouwd cultureel erfgoed in onze historische (binnen)stad. Aanleiding Naar aanleiding van de implementatie van de Nota Verbonden Partijen 2025 dient er per verbonden partij een risicoprofiel te worden opgesteld, de uitwerking daarvan staat hieronder. Eerst volgt een uitwerking van de bestuurlijke analyse, vervolgens een uitwerking van de financiële analyse en ten slotte volgt de conclusie alsmede de (aan het risicoprofiel verbonden) consequenties. Risicoprofiel bij een privaatrechtelijke samenwerking Bestuurlijk: Toetsingscriteria Laag risico Gemiddeld risico Consistentie belang Belang valt samen Belang valt gedeeltelijk vennootschap met samen gemeentelijk belang Aandeelhoudersbelang > 50% 20% - 50%
Hoog risico Belang valt nauwelijks samen < 20% (zie toelichting)
Worden stukken ambtelijk afgestemd?
Ja
Beperkt
Niet
Maatschappelijk risico
Niet aan de orde
Beperkt sprake van
Ja
Kwaliteit van de samenwerkingsrelatie
Goed
Gemiddeld
Moeizaam
Conclusie: Laag tot laag/gemiddeld risico. Toelichting: Consistentie belang verbonden partij met gemeentelijk belang Het werkgebied van Stadsherstel Maassteden BV omvat het grondgebied van de drie gemeenten Maassluis, Vlaardingen en Schiedam. Hoofddoel van de BV is om cultuurhistorisch vastgoed te verwerven, te restaureren en te bestemmen met het oog op maatschappelijk rendement en een (relatief beperkt) financieel rendement op langere termijn. De BV stelt bij de ontwikkeling van zijn activiteiten de continuïteit van de BV voorop en beslist autonoom over de projecten. Pagina 1 van 4
De meerwaarde van een partner bij opgaven met incourant monumentaal vastgoed in onze stad, vormt de grondslag voor onze deelneming. De activiteiten van de BV (het ontwikkelen van projecten) hebben directe raakvlakken met de doelstellingen van beleid en begroting, met name voor wat betreft een vitalere binnenstad door relevante herbestemming van monumenten. In die zin vallen de inhoudelijke belangen samen. Omdat het werkgebied van de BV ook buiten de gemeentegrenzen ligt, valt te betogen dat daarmee het belang ook slechts gedeeltelijk samen valt. Echter: het is voor de BV -en daarmee voor Schiedam- voor een duurzaam voortbestaan van belang om een substantiële portefeuille op te bouwen, waar het grotere werkgebied juist aan bijdraagt. Vandaar de beoordeling: Laag risico. Aandeelhoudersbelang De gemeente is als aandeelhouder vertegenwoordigd in de Algemene Vergadering van Aandeelhouders (verder: AVA). In de AVA krijgt het financieel toezicht vorm door de goedkeuring van jaarrekeningen en begroting. Daarnaast is statutair bepaald dat de AVA verantwoordelijk is voor de benoeming, de schorsing en het ontslag van de statutair directeur en de Raad van Commissarissen (RvC). Er zijn momenteel zes aandeelhouders; de drie gemeenten: Vlaardingen, Maassluis en Schiedam. En drie fondsen: de Stichtingen Fonds Schiedam Vlaardingen e.o., het De Groot Fonds en het Elise Mathilde Fonds.
De fondsen bezitten tezamen meer dan 90% van de aandelen. Het aandelenpercentage van gemeente Schiedam betreft 1,44% en zal verder verlagen de komende jaren, bijvoorbeeld als er nieuwe partijen toe treden als aandeelhouder. De risicomatrix classificeert een aandeelhoudersbelang van minder dan 20% als hoog risico, vanuit de gedachte dat de gemeente weinig inbreng heeft bij de besluitvorming via de AVA. In dit specifieke geval vormt dit geen groot risico. Ten eerste was het ‘verwateren’ van het aandeelhouderbelang ingecalculeerd. Vanaf de start in 2018 was helder dat het doel van het aandeelhouderschap was om de BV te helpen opstarten en níet specifiek groei van eigen aandelen of aandeelhoudersbelang. Een meer inhoudelijke uitleg is dat de doelstellingen van Stadsherstel in lijn liggen met het beleid van de Gemeente (bijv. op het gebied van monumentenzorg) waardoor de kans dat er besluiten genomen worden, waar we als gemeente geheel niet achter kunnen staan, beperkt is. Worden stukken ambtelijk afgestemd? Intern is er afstemming via de accounthouder en de portefeuillehouder. Via het proces van de AVA is afstemming over de financiële, beleidsmatige en bedrijfskundige stukken geborgd. Hiermee is het risico laag.
Maatschappelijk risico Omdat het bestaansdoel van de BV om monumentaal vastgoed te verwerven, te restaureren, te herbestemmen en exploiteren met het oog op maatschappelijk rendement ook in het belang is van gemeente en dit alles op een transparante wijze verloopt, is het maatschappelijk risico laag. Er bestaat echter altijd een maatschappelijk afbreukrisico. Bijvoorbeeld dat er reputatieschade of de schijn van belangenverstrengeling optreedt. Op dit moment zijn er echter geen acute risico’s in beeld. Als er signalen zijn dat dergelijke risico’s zich realiseren, wordt het criterium aangepast naar gemiddeld of hoog en worden daar meteen maatregelen aan gekoppeld. Kwaliteit van de samenwerkingsrelatie De Gemeente is inmiddels acht jaar aandeelhouder. Er wordt naast het formele proces via de AVA ook op ambtelijk en bestuurlijk afgestemd met de directie van Stadsherstel. Dit verloopt naar tevredenheid.
Pagina 2 van 4
Financieel: Toetsingscriteria
Laag risico
Gemiddeld risico
Hoog risico
Omvang dividenduitkering
< € 150.000
€ 150.000 - € 500.000
> € 500.000
Stabiliteit van de dividenduitkering
Stabiel
Licht afwijkend
Grote afwijkingen
Heeft de gemeente in de afgelopen 2 jaar bijgedragen aan een kapitaalinjectie?
Nee
Ja, maar op eigen initiatief
Ja, op aandringen van de deelneming
Financiële bijsturing
Volledig
Deels
Niet
Worden financiële stukken ambtelijk afgestemd?
Ja
Beperkt
Nee
Kwaliteit bedrijfsvoering
Goed op orde
Gedeeltelijk op orde
Onvoldoende op orde
Mate van transparantie en onderbouwing in financiële stukken
Goed
Gemiddeld
Onvoldoende
Conclusie: Laag tot laag/gemiddeld risico. Toelichting: Omvang dividenduitkering Er is momenteel geen sprake van dividenduitkering aan de aandeelhouders of een toezegging daarop. Zodra er bij de BV zicht is op een duurzaam positief bedrijfsresultaat, zullen op dit aspect met de aandeelhouders afspraken gemaakt worden. Het is vanwege het maatschappelijke karakter van de BV denkbaar dat er gekozen wordt voor een maatschappelijk dividend in plaats van uitkering aan de aandeelhouders. Dividenduitkering was voor de Gemeente niet het doel van de start van het aandeelhouderschap en hier wordt ook niet op/mee gerekend. Het risico is laag. Stabiliteit van de dividenduitkering De dividenduitkering is vanaf het begin nul, en daarmee stabiel. Het risico is laag. Financiële bijsturing De gemeente is als aandeelhouder vertegenwoordigd in de Algemene Vergadering van Aandeelhouders (verder: AVA). In de AVA krijgt het financieel toezicht vorm door de goedkeuring van jaarrekeningen en begroting. Daarmee is financiële bijsturing, voor zover beïnvloedbaar door stemming en besluitvorming in de AVA, deels mogelijk. Dat leidt tot een gemiddelde risico score. Worden financiële stukken ambtelijk afgestemd. Via het proces van de AVA is afstemming over de financiële, beleidsmatige en bedrijfskundige stukken geborgd. Hiermee is het risico laag.
Kwaliteit van de bedrijfsvoering De kwaliteit van de bedrijfsvoering is voldoende. De BV werkt inmiddels wel al langer dan beoogd naar een positief bedrijfsresultaat. De onderbouwing hierbij is echter transparant en navolgbaar. We beoordelen daarom het risico als gemiddeld.
Pagina 3 van 4
Mate van transparantie en onderbouwing in financiële stukken Via de jaarrekening, directieverslag en RvC-verslag is er een transparant en onderbouwd beleid. In de praktijk blijkt dat wanneer er onduidelijkheden zijn, bijvoorbeeld indien dit wenselijk blijkt in een AVA, verder toelichting geleverd wordt. Daarmee is het risico op dit punt laag. Conclusie Het risicoprofiel van Stadsherstel Maassteden BV kent volgens de beoordelingssystematiek risico’s die laag tot gemiddeld scoren. Één aspect, namelijk ‘aandeelhoudersbelang’ scoort in de matrix hoog, maar in de toelichting is uitgelegd dat dit in werkelijkheid een laag risico betreft. Het gemiddeld risico ontstaat met name doordat het werkveld van de BV breder is dan alleen onze gemeente en doordat de gemeente minderheidsaandeelhouder is, waardoor financiële bijsturingsmogelijkheden beperkt zijn. Maar ook omdat de BV nog steeds richting positief resultaat werkt. Echter: er is de afgelopen jaren aantoonbaar hard gewerkt aan het uitbouwen van de organisatie. Momenteel verkeert Stadsherstel in een fase van groei en bestendiging, zichtbaar in uitbreiding portefeuille (eigendom en beheer), personeel en aandeelhouders. De RvC en de aandeelhouders hebben vertrouwen in de BV. De beoordeelde risico’s zijn bijna allemaal laag tot gemiddeld ingeschat, waarbij het zwaartepunt bij ‘laag’ ligt.
Om die reden wordt het risicoprofiel ingeschat als laag tot laag/gemiddeld. Qua beheersmaatregelen betekent dat (naast de standaardbeheersmaatregelen) ‘beperkt beheer’. We monitoren de financiële, operationele en politieke risico’s op basis van de rapportages (jaarverslag, jaarstukken, managementrapportages, begroting, e.d.). Er is een accounthouder aangesteld die de ambtelijke schakel is tussen de verbonden partij en de gemeente.
Pagina 4 van 4