Bijlage 4 concept ontwerp visie op EV MRDH

27

6. Aanpak

In dit hoofdstuk beschrijven we kort welk instrumentarium we inzetten om onze ambities te bereiken. Dit zal verder worden uitgewerkt na vaststelling van de visie.

6.1 Gebiedsgerichte aanpak De Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH), gemeenten en partners verkennen gezamenlijk mobiliteitscorridors en gebieden. Samen maken zij bindende afspraken over mobiliteit, ruimtelijke ontwikkeling en economische opgaven. In het uitvoeringsprogramma dat volgt op deze visie, bepalen we per gebied met elkaar wanneer en hoe deze opgaven worden uitgewerkt. Juist omdat opgaven en kansen per gebiedstype verschillen, werkt een gebiedsgerichte aanpak. MRDH kiest daarom bewust voor een aanpak die recht doet aan de lokale context én regionale doelen. Waar mogelijk wordt aangesloten op de corridorbenadering, zoals de Oude Lijn, de Hoekse Lijn of corridors tussen mainport en greenport. Mobiliteit en verstedelijking worden langs deze lijnen als samenhangend systeem ontwikkeld. Per economisch cluster werkt MRDH toe naar gebiedsagenda’s die ruimte, mobiliteit en human capital integraal verbinden. Door deze aanpak ontstaat een krachtig samenspel van ruimtelijke ordening, economische ontwikkeling en slimme mobiliteit. Zo blijft de regio concurrerend, leefbaar én inclusief – met mobiliteit als verbindende kracht.

6.2 Nieuwe financieringsbronnen We maken een fundamentele omslag in de manier van investeren in het vestigingsklimaat. In plaats van versnipperde, kortlopende projectbijdragen verschuift de focus naar doelgerichte, programmatische investeringen op strategische plekken en rond thema’s waar ruimtelijke, economische en maatschappelijke opgaven samenkomen. Deze aanpak vraagt ook om een andere financiële strategie. MRDH zet actief in op het aanboren van nieuwe financieringsstromen, zowel publiek als privaat: •

•

•

Versterking van samenwerking met het Rijk en Europa: De Metropoolregio Rotterdam Den Haag positioneert regionale opgaven scherper in nationale en Europese investeringsagenda’s, en voert een proactieve lobby om aan te sluiten bij fondsen voor o.a. energietransitie, digitalisering en arbeidsmarktvernieuwing. Uitbreiding van het investeerdersnetwerk: Metropoolregio Rotterdam Den Haag verbindt publieke én private partijen in coalities, en bundelt regionale investeringsbehoeften tot samenhangende voorstellen die aantrekkelijk zijn voor investeerders. Inzet op meerjarige financiële afspraken met gemeenten voor meer voorspelbaarheid, schaal en impact.

28

•

Meer sturen op resultaatafspraken gericht op het realiseren van de eigen ambities. (bijv. de meerjarenafspraken met o.a. InnovationQuarter).

Door deze aanpak wordt investeren in de MRDH niet alleen effectiever, maar ook aantrekkelijker voor externe financiers. Voor de stads- en dorpsverzorgende economie blijft ruimte bestaan voor gerichte projectbijdragen, maar ook daar groeit de behoefte aan meer samenhang en langdurige impact. In lijn daarmee onderzoeken we ook op welke wijze de inwonerbijdrage kan worden afgebouwd tot een niveau, waarbij de apparaatslasten worden gedekt en een deel van de investeringslasten. Dit laatste is nodig om in te zetten om koppelingen te kunnen maken met nieuwe financieringsstromen. Inzet is om dit binnen een periode van 10 jaar te hebben gerealiseerd.

6.3 Aanpassen Bijdrageregeling De Bijdrageregeling versterking economisch vestigingsklimaat draagt in zijn huidige vorm te weinig bij aan strategische doelen en vraagt aanpassing. De regeling is projectmatig, weinig voorspelbaar en mist regie. De regeling zal worden herzien met ruimte voor een programmatische aanpak: minder losse projecten, meerjarige investeringen in integrale gebieds- en themaprogramma’s, en betere aansluiting op publieke en private financieringsbronnen. Ook wordt ruimte gehouden voor thematische coalities en innovatieve financieringsvormen. Voor kleinschalige projecten met hoge maatschappelijke waarde binnen de stads- en dorpsverzorgende economie blijft een deel van het budget beschikbaar.

29

7. Bijlagen

Bijlage

Korte beschrijving van de regionale clusters

Duurzaam Maritiem & Haven Dit cluster draait om de toekomstbestendige ontwikkeling van havens en maritieme activiteiten. Van duurzame scheepsbouw en slimme logistiek tot offshore windenergie en circulaire havenindustrieën: de focus ligt op vergroening, digitalisering en internationale handelsstromen. Technische innovatie en infrastructuur versterken de concurrentiekracht van deze sector. De Rotterdamse haven is cruciaal voor de energietransitie via waterstof, windenergie en circulaire industrie. Door haar positie als grootste haven van Europa kan de regio uitgroeien tot een logistiek en industrieel knooppunt voor duurzame energie- en grondstoffenstromen. De toegevoegde waarde haven-industrieel cluster bedraagt €23,7 miljard (2021) biedt werkgelegenheid aan ca. 385.000 banen gerelateerd aan havenactiviteiten (direct en indirect). Er is substantieel groeipotentieel door transitie naar waterstof, elektrificatie, circulaire industrie en offshore wind. Het cluster kan zich ontwikkelen tot een duurzame energiemainport met grootschalige investeringen in productie, opslag en logistiek van groene energie. De toegevoegde waarde kan fors kunnen toenemen, vooral in energie, logistiek en industrie.

De combinatie van de Rotterdamse haven, maritieme maakbedrijven met ruimte (internationale) ervaring, innovatieve startups en scale-ups, kennisinstellingen, fieldlabs en innovatiehubs (zoals Buccaneer) maakt deze ontwikkeling mogelijk.

Hightech Horticulture De glastuinbouwsector ontwikkelt zich razendsnel tot een hightech en datagedreven ecosysteem, waarin teelt, kassenbouw, zaadtechnologie, verslogistiek en automatisering samenkomen. Hightech Horticulture gaat daarmee veel verder dan alleen glastuinbouw: het omvat het volledige innovatieve systeem van duurzame voedselproductie. Binnen dit ecosysteem speelt agrofood een belangrijke en vanzelfsprekende rol. Waar voedselproductie samengaat met technologie en data – zoals in precisielandbouw, slimme kassen of alternatieve eiwitten – is de verweving met agrofood sterk. Samen vormen ze een krachtig netwerk van bedrijven, kennisinstellingen en technologieontwikkelaars dat werkt aan de voedselopgaven van de toekomst. Deze koppeling versterkt niet alleen de economische kracht van de regio, maar draagt ook bij aan internationale voedselzekerheid en duurzame groei. De glastuinbouw in het Westland en Oostland combineert innovatie, schaalgrootte en exportgerichtheid. Door verdere digitalisering, energie-efficiëntie en internationalisering kan dit cluster wereldwijd leidend blijven in duurzame voedselproductie. De Greenport draagt bij aan ca. €5,5 miljard aan toegevoegde waarde in de regio.

30

Zij bieden werkgelegenheid aan ca. 80.000 banen, met sterke concentraties in productie, technologie en logistiek. Onderzoek en bedrijvigheid op het gebied van biotechnologie - met Biotech Campus Delft als belangrijke hotspot - leveren onder andere innovaties op het gebied van voeding en voedselproductie, zoals de ontwikkeling van alternatieve eiwitten en zoetstoffen. Er wordt een aanhoudende groei verwacht door internationale vraag naar duurzame, efficiënte voedselproductie en technologie. Door verdere digitalisering en export van kennis en technologie wordt het strategisch belang verder vergroot. De toegevoegde waarde neemt toe door hogere productiviteit en technologische complexiteit, ondanks mogelijke krimp in fysieke omvang van de sector.

Innovatieve en Hoogwaardige Maakindustrie Hier draait het om de ontwikkeling en productie van slimme machines, precisiecomponenten en nieuwe materialen. In dit cluster komen werktuigbouw, high-tech health, mechatronica, IT – immersive tech en design samen in ‘Smart Industry’-toepassingen. Onderzoek, prototyping en digitale productietechnieken maken deze sector wendbaar en innovatief. Fieldlabs zoals RoboHouse en SamXL leveren hier een belangrijke bijdrage aan. TU Delft levert een belangrijke bijdrage aan het opleiden van technisch talent binnen dit cluster.

De regio huisvest sterke clusters bedrijven en fieldlabs in onder meer mechatronica, instrumentbouw en slimme productiesystemen. Door de verbinding met kennisinstellingen en toepassing van Smart Industry is er groot potentieel voor productiviteitsgroei, export en nieuwe werkgelegenheid en een bijdrage aan strategische autonomie van Nederland en Europa. De maakindustrie levert ca. €9 miljard toegevoegde waarde binnen de MRDH met een werkgelegenheid van ca. 85.000 banen, met een concentratie rond Delft, Schiedam en Zoetermeer. De innovatieve maakindustrie heeft grote potentie voor groei en kan een bijdrage leveren aan de strategische autonomie van Nederland Europa. Voldoende ruimte, talent en financiering zijn voorwaardelijk om deze groei te realiseren. Kansen liggen in Smart Industry, robotisering en circulaire productie. Bij voldoende investeringen kan het aandeel in het bruto regionaal product toenemen, zeker via export van hightech systemen en maatwerkproducten. De innovatieve maakindustrie levert toepassingen voor onder meer maritiem en offshore, duurzame energie, lucht- en ruimtevaarttechnologie (waaronder drones) en de halfgeleiderindustrie. De verwachte investeringen vanuit Defensie in autonome systemen, robotica en dual-use technologie bieden structurele vraag en innovatieprikkels.

De regio is goed gepositioneerd om hiervan te profiteren, wat het cluster versterkt als strategische pijler van het verdienvermogen én de nationale veiligheid.

31

Digitale Technologie & Veiligheid De digitale economie is de ruggengraat van vrijwel alle sectoren – van zorg en mobiliteit tot haven en tuinbouw. Het cluster digitale technologie betreft alle bedrijven, instellingen en initiatieven die zich bezighouden met het ontwikkelen, toepassen en integreren van digitale technologieën. Denk aan ICT-bedrijven (softwareontwikkelaars, dataverwerking- en opslag, cyberveiligheidsbedrijven), tech-startups en scaleups die nieuwe digitale producten ontwikkelen (zoals platforms of AI oplossingen), toepassing van digitale technologie in andere sectoren (slimme logistiek, e-health etc), onderwijs en onderzoek naar digitale innovatie en technologie, en digitale infrastructuur (glasvezelnetwerken, datacenters. Cloudplatforms etc.). Dit cluster is een belangrijk onderdeel van de bredere digitale economie van de regio. Cybersecurity is hier ook belangrijk, steeds vaker in samenhang met de sleuteltechnologieën die zorgen voor vertrouwen, transparantie en autonomie in digitale systemen. Bedrijven, overheden en kennisinstellingen in de regio werken samen aan toepassingen die niet alleen weerbaarheid vergroten, maar ook economische kansen creëren – van veilige smart cities tot datagedreven maakindustrie.

Met sterke posities in cybersecurity, AI en digitale technologie is dit cluster belangrijk voor onder meer de digitale weerbaarheid van zowel publieke als private sectore nen het versterken van de ontwikkeling en productiviteit van een breed scale aan sectoren. Het potentieel ligt vooral in export van digitale diensten en toepassing in andere clusters, zoals de.toepassing van quantumsensoren in zorg en defensie. De digitale sector had in 2023 al een toegevoegde waarde van ca. €4,4 miljard en biedt directe werkgelegenheid aan ca. 44.000 directe banen in ICT/digitale technologie binnen de MRDH. De verwachting is dat deze toegevoegde waarde verder zal toenemen door verdere digitalisering van alle sectoren, snelle ontwikkeling van AI, cybersecurity, cloud en quantumtechnologie. Vooral door sectoroverstijgende toepassingen. Op het gebied van quantumtechnologie levert de regio tevens een belangrijke bijdrage aan de ontwikkeling van hardware die de toepassing van quantumtechnologie mogelijk maakt.

Overheid / Vrede / Recht Den Haag is hét centrum van internationale rechtspraak, diplomatie en bestuur. Dit cluster bundelt publieke instellingen, internationale organisaties en juridische dienstverlening die zich inzetten voor rechtsorde, vrede, mensenrechten en toezicht. Kennisinstellingen en NGO’s versterken deze unieke positie in de wereld. Den Haag is internationaal uniek als centrum voor recht, bestuur en diplomatie. Het cluster draagt bij aan hoogwaardige werkgelegenheid, kennisontwikkeling en vestigingsklimaat. De groei zal verder toenemen, mede door governance van digitale en maatschappelijke transities.

32

Het cluster is goed voor ca. 70.000 banen in publieke sector, juridische dienstverlening en internationale organisaties. Er is ook een indirect economisch effect door congressen 17 en internationale vestiging. Het cluster neemt aan belang toe door de indirecte economische waarde via internationale positionering, kennisontwikkeling en diplomatieke netwerken. Steeds meer relevant in digitale ethiek, klimaatbestuur en internationale samenwerking.

Stads- en dorpsverzorgende economie De stads- en dorpsverzorgende economie omvat alle economische activiteiten die zich richten op het dagelijks functioneren van steden en dorpen. Denk aan winkels, horeca, zorg, onderwijs, dienstverlening, cultuur en recreatie. Deze sectoren leveren niet alleen directe voorzieningen voor bewoners, maar spelen ook een sleutelrol in de leefbaarheid, werkgelegenheid en economische vitaliteit van de regio. Economisch gezien gaat het om sectoren zoals: • • • • • •

Detailhandel en horeca (bijv. supermarkten, speciaalzaken, cafés, restaurants) Zorg en welzijn (huisartsen, fysiotherapeuten, apotheken) Persoonlijke dienstverlening (zoals kappers, sportscholen en kinderopvang) Onderwijs en publieke voorzieningen (basisscholen, wijkcentra, bibliotheken) Culturele en recreatieve functies (musea, theaters, bioscopen) Lokale bouw en reparatiediensten

De diversiteit van deze economie blijkt uit tal van plekken in de regio: •

• • •

Westfield Mall of the Netherlands (Leidschendam-Voorburg): het grootste overdekte winkelcentrum van Nederland, met ruim 280 winkels, horeca en vrijetijdsbesteding. Deze voorziening heeft een bovenlokale aantrekkingskracht en biedt brede werkgelegenheid. Haagse Markt (Den Haag): een levendige plek waar handel, cultuur en sociale interactie samenkomen. Wijkwinkelcentra in o.a. Rotterdam-Zuid en Zoetermeer: belangrijke voorzieningen voor de directe woonomgeving. Dorpskernen in plaatsen als Wateringen, Pijnacker en Naaldwijk: met een mix van winkels, horeca, zorg en publieke functies.

De stads- en dorpsverzorgende economie is niet alleen lokaal van belang, maar speelt ook een belangrijke rol in de samenhang met de economische clusters in de regio. Clusters als de hoogwaardige maakindustrie, digitale technologie en duurzaam maritiem & haven zijn sterk afhankelijk van een aantrekkelijk woon- en leefklimaat om talent en bedrijven aan te

17 Het indirecte economische effect komt voort uit bestedingen rond internationale congressen, diplomatieke

missies en rechtszaken, en uit de vestiging van internationale organisaties die vraag creëren naar diensten, huisvesting en onderwijs.

33

trekken. Goede voorzieningen, bereikbare zorg en een aantrekkelijk cultureel en recreatief aanbod maken het verschil in het vestigingsklimaat.

34

Bijlage

Regionaal Profiel in beeld

(legenda aanpassen; check hotspots en verkleuring)

35

Bijlage

Sectoren binnen clusters / Hotspots (indicatief)

36