Bijlage 3 Kwalitatief beeld Wbmgp 2021

Verlengingsaanvraag 2022-2025 Wbmgp Schiedam

Kwalitatief beeld Wet bijzondere maatregelen grootstedelijke problematiek Schiedam Bijlage bij verlengingsaanvraag 2022-2025

November 2021

1

Verlengingsaanvraag 2022-2025 Wbmgp Schiedam

Versiebeheer 13 september 2021 Versie 1.6 Ilze Tas

2

Verlengingsaanvraag 2022-2025 Wbmgp Schiedam

Inhoudsopgave 1 Inleiding 1.1 1.2 1.3

4

Genomen maatregelen Beeld bij voorrang op sociaal economische gronden Beeld bij selectieve woningtoewijzing

2 Strategische doelstelling 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6

5

Brede aanpak Wbmgp aanvullend op doelstelling Koppeling met andere instrumenten Handhaving Veiligheidsrisico gebied Woningmarkt ontwikkeling

5 6 6 6 6 7

3 Voorrang huurwoningen 3.1 3.2

8

Uitvoering Kwalitatief beeld

8 9

4 Selectieve toewijzing 4.1 4.2

10

Uitvoering Kwalitatief beeld

10 11

5 Lokale evaluatie 2020 5.1 5.2

14

Conclusie uit de tussentijdse evaluatie 2020 Landelijke evaluatie

6 Conclusie 6.1 6.2 6.3

4 4 4

14 15

16

Voorrang op sociaal economische gronden Selectieve woningtoewijzing woonoverlast Samenvattend

3

16 16 16

Verlengingsaanvraag 2022-2025 Wbmgp Schiedam

1

Inleiding Dit is het kwalitatief beeld bij de verlengingsaanvraag van de raad van gemeente Schiedam voor toepassing van de Wet bijzondere maatregelen grootstedelijke problematiek (Wbmgp). De Wbmgp is in werking getreden in twaalf gebieden in Schiedam vanaf 1 januari 2018. Dit document brengt de kwalitatieve effecten in beeld bij uitvoering van deze maatregel. Dit document beschrijft ook de werkwijze en samenwerking met partners voor de genomen maatregelen.

1.1 Genomen maatregelen In Schiedam is gekozen voor twee maatregelen uit de Wbmgp:  Het geven van voorrang voor toewijzing van sociale huurwoningen op sociaal economische gronden (artikel 9 Wbmgp);  Het selectief toewijzen van woningen om woonoverlast en criminaliteit in de woonomgeving te voorkomen (artikel 10 Wbmgp). In twee gebieden worden beide maatregelen (artikel 9 + 10) gecombineerd. Dit leidt tot de volgende aantallen woningen waarop één of twee maatregelen van toepassing zijn: De verdeling over de categorieën en wijken:

Wijk

Artikel 9

Artikel 10

Artikel 9 + 10

Nieuwland

787

216

252

Groenoord

355

104

233

Oost

75

425

0

West

0

246

0

Totaal

1.217

991

485

1.2 Beeld bij voorrang op sociaal economische gronden De ervaring bij uitvoering van het geven van voorrang op sociaal economische gronden wordt separaat in beeld gebracht. Dit bestaat uit een beschrijving van de uitvoering van de maatregel en een beeld bij de effecten van de maatregel bij betrokkenen. Voor 485 adressen geldt dat sprake is van een overlap, hier zijn beide maatregelen van toepassing.

1.3 Beeld bij selectieve woningtoewijzing Ook de ervaring bij uitvoering van selectieve toewijzing ter voorkoming van woonoverlast en criminaliteit wordt separaat in beeld gebracht. Dit bestaat uit een beschrijving van de uitvoering van de maatregel en een beeld bij de effecten van de maatregel bij betrokkenen. Dit document wordt afgesloten met een korte conclusie.

4

Verlengingsaanvraag 2022-2025 Wbmgp Schiedam

2

Strategische doelstelling In Schiedam streven we voor alle inwoners naar een aantrekkelijk woonklimaat. In een aantal buurten en straten in de stad moet de leefbaarheid verbeteren om dit aantrekkelijke woonklimaat te realiseren. Schiedam zet in deze wijken al lange tijd in op een breed spectrum aan maatregelen om dit te bereiken. Dit omvat onder meer het vernieuwen van woningen, het verbeteren van de openbare ruimte, inzet op “Schoon, Heel en Veilig” en het versterken van de sociale structuur. In een aantal buurten is gekozen om, in aanvulling op deze maatregelen, de Wet bijzondere maatregelen grootstedelijke problematiek een bijdrage te laten leveren in het verbeteren van de leefbaarheid.

2.1 Brede aanpak Schiedam heeft er bewust voor gekozen om toepassing van de Wbmgp, de Wet aanpak Woonoverlast (Wet Tellegen) en de overige instrumenten in een geïntegreerde aanpak in te zetten. Binnen deze aanpak is inzet van de Wbmgp (artikel 9 en artikel 10) een preventief middel op die plekken waar de leefbaarheid en sociale structuur het meest kwetsbaar is. Naast preventie wordt, ter verbetering van de leefbaarheid, met inzet van een regisseur Woonoverlast, gemeente breed ingezet op de aanpak van bestaande (woon)overlastgevers. Hiertoe zijn per 1 januari 2018 de maatregelen uit de Wet Aanpak Woonoverlast (Wet Tellegen) in de APV opgenomen. De afgelopen jaren is er vanuit de aanpak gebouwd aan een pallet van instrumenten waar de Wet aanpak Woonoverlast en de Wbmgp onlosmakelijk aan zijn verbonden. Zo heeft Buurtbemiddeling een doorstart gemaakt en is de inzet van het Huurteam gecontinueerd. Ook zijn de regels voor o.a. kamerverhuur in de kwetsbare wijken en buurten strenger geworden, is er het data-dashboard ‘Goed verhuurderschap’ gebouwd, dat wordt gebruikt om malafide verhuurders in beeld te brengen, en is de afdeling 10C ‘Tegengaan huurdersuitbuiting’ opgenomen in onze APV.

Dit laatste instrument zal naar verwachting worden vervangen door de wet ‘Goed verhuurderschap’, waar Schiedam via de pilot met het APV artikel en deelname aan het overleg ‘Goed verhuurderschap’ (gemeenten en ministerie van BZK) heeft bijgedragen.

Samenhangende aanpak beleid en uitvoering (bron Woonvisie september 2020)

5

Verlengingsaanvraag 2022-2025 Wbmgp Schiedam

2.2 Wbmgp aanvullend op doelstelling De Wbmgp is aanvullend op het geheel van de maatregelen in Schiedam op twee punten. Artikel 9 biedt de mogelijkheid om voorrang te geven op sociaal economische gronden. Deze voorrang wordt ingezet om te komen tot meer gemengde buurten, waar diverse groepen en inkomens een prettige woonomgeving kunnen vinden. Op basis van de reguliere toewijzingsregels is dit niet mogelijk. Artikel 10 levert een bijdrage in het verbeteren van de veiligheidsbeleving in buurten. Artikel 10 draagt bij aan het voorkomen van woonoverlast of andere criminaliteit in de woonomgeving op plekken waar dit al een probleem is. Op basis van de reguliere regels voor huisvesting is dit niet mogelijk. Schiedam past deze regeling ook toe op aangewezen locaties waar in de particuliere sector verhuurd wordt.

2.3 Koppeling met andere instrumenten In Schiedam is er bewust voor gekozen om toepassing van artikel 10, gekoppeld aan de Wet aanpak Woonoverlast (Wet Tellegen) en de overige instrumenten, in een geïntegreerde aanpak in te zetten. Beide instrumenten zijn in 2018, onder de regie van de Regisseur woonoverlast, in uitvoering genomen. Door onder andere de screening aan de voorkant en inzet van de Wet aanpak woonoverlast aan de achterkant heeft de Regisseur de aanpak woonoverlast versterkt.

2.4 Handhaving Voor de adressen waar een verplichting tot een huisvestingsvergunning geldt, kan handhavend worden opgetreden. Het handhavingsteam legt huisbezoeken af om te controleren of bewoners in de BRP staan ingeschreven en indien van toepassing een huisvestingsvergunning hebben. Het team kan eigenaren, die verhuren zonder hun huurder een huisvestingsvergunning aan te laten vragen, aanschrijven en vanaf 2019 ook een bestuurlijk boete opleggen. De inspanningen van het handhavingsteam hebben in eerste instantie een toename van het aantal aanvragen voor een huisvestingsvergunning geleid. De evaluatie laat zien dat daarmee ook een afname van de administratieve leegstand van woningen in de particuliere verhuurde woningen is gerealiseerd. Dit draagt bij aan de veiligheid (bijvoorbeeld bij brand is het van groot belang te weten hoeveel bewoners er aanwezig kunnen zijn).

2.5 Veiligheidsrisico gebied In Schiedam zijn er al gedurende meerdere jaren veiligheidsrisicogebieden aangewezen. Dit geeft de politie de mogelijkheid om in deze gebieden preventief te fouilleren. In deze gebieden is er sprake van (gewapende) geweldsdelicten (overvallen, straatroven, zware mishandeling, doodslag), bezit van (vuur-)wapens, een onrustige situatie in de gebieden en de vrees voor een verdere verstoring van de openbare orde. In deze gebieden zien we ook een toename van het aantal jongeren dat wapens bij zich heeft. De wijken Centrum, Nieuwland, Oost, een deel van West en het industriegebied Spaanse Polder en ‘s Gravelandsepolder zijn aangewezen als veiligheidsrisicogebieden. Alle Wbmgp gebieden liggen in een veiligheidsrisicogebied.

6

Verlengingsaanvraag 2022-2025 Wbmgp Schiedam

2.6 Woningmarkt ontwikkeling In 2020 en 2021 zien we een terugloop van de verhuismobiliteit in de particulier voorraad in Wbmgpo gebied, dit duidt erop dat meer eigenaren kiezen voor langer lopende huurcontracten voor dit gebied. Ook laten de aangewezen gebieden waar particulier verhuurd wordt, geen significante groei zien van het aantal particulier verhuurde woningen. Deze ontwikkeling zien we in de wijken en stad als geheel wel, bijvoorbeeld recent onderzoek van het kadaster laat zien dat 46% van alle door particulieren verkochte woningen in Schiedam-Oost naar een belegger zijn gegaan. Dat het aandeel particuliere huur in de Wbmgp gebieden over een periode van vier jaar redelijk constant is gebleven, kan betekenen dat de aangewezen gebieden minder aantrekkelijk zijn voor beleggers en eigenaarbewoners de kans krijgen een woning te kopen.

7

Verlengingsaanvraag 2022-2025 Wbmgp Schiedam

3

Voorrang huurwoningen Op 21 december 2017 is toepassing van de Wbmgp voor een periode van vier jaar toegewezen voor 12 gebieden (bijna 2.700 woningen) in Schiedam. Eén van de toegewezen maatregelen is het geven van voorrang aan bepaalde sociaal economische doelgroepen bij de toewijzing van sociale huurwoningen. Deze maatregel is in de afgelopen periode van toepassing geweest op zeven locaties. Waarbij de maatregel op twee locaties is gecombineerd met selectieve woningtoewijzing.

3.1 Uitvoering De maatregel voorrang toewijzing huurwoning op basis van sociaal economische gronden is van toepassing voor de volgende gebieden:  Hogenbanweg;  Roëllstraat e.o.;  Dr. Schaepmansingel e.o.;  Schuttersveld;  Groenoord – Midden;  Groenoord Zuid (in combinatie met artikel 10 Wbmgp);  Johan de Wittsingel e.o. (in combinatie met artikel 10 Wbmgp). De gronden waarop voorrang wordt verleend zijn: 1. Huishoudens waarvan minimaal 1 persoon een beroep heeft in de maatschappelijke dienstverlening (bijvoorbeeld de overheid, zorg, onderwijs, openbare orde en veiligheid) volgens de definitie van dienstverlening van het CBS; 2. Huishoudens waarvan ten minste één persoon werkzaam is in de maakindustrie (volgens definitie van de bedrijfstak Industrie van het CBS) in Schiedam; 3. Huishoudens waarvan ten minste één persoon studeert aan een HBO of WO instelling. De voorrang voor studenten wordt alleen verleend voor locaties waar hoogwaardig openbaar vervoer in de buurt is.

Uitvoering De uitvoering van dit artikel verloopt volledig geautomatiseerd via het woonruimte verdeel systeem van de regionaal samenwerkende woningcorporaties (Woonnet Rijnmond). In dit proces is de selectie op voorrangsvoorwaarden geautomatiseerd. Het aanmaken van dit selectieproces is een complex proces geweest. De verhuur loopt via de lokale woningcorporatie Woonplus. In overleg met Woonplus is ervoor gekozen om, zolang het proces niet geautomatiseerd was, het artikel niet uit te voeren. Dit is gedaan om onrechtmatige toewijzingen en het onterecht niet geven van voorrang bij een handmatige toewijzing te voorkomen. Vanaf 2019 is de maatregel wel uitgevoerd. Het geven van voorrang wordt uitgevoerd door Woonplus. Woonplus geeft aan dat het geven van voorrang in hun proces goed verloopt en niet leidt tot meerkosten of vertraging in de uitvoering. De gemeente is geen onderdeel van het uitvoerend proces. Woonplus informeert de gemeente over de resultaten van het toewijzen met voorrang. De afgifte van de huisvestingsvergunning wordt in

8

Verlengingsaanvraag 2022-2025 Wbmgp Schiedam

mandaat uitgevoerd door de woningcorporatie. Dit sluit aan bij het mandaat dat alle corporaties hebben voor de afgifte van huisvestingsvergunningen in de regio voor de verhuur van sociale huurwoningen (aangeboden via het regionale woonruimte verdeel systeem) en leidt niet tot extra administratieve lasten.

3.2 Kwalitatief beeld Woningcorporatie Woonplus is tevreden over de uitvoering van deze maatregel. De evaluatie laat zien dat bij het verhuren met voorrang er voor 85% van de woningtoewijzingen is verhuurd met voorrang. Dat betekent ook dat kandidaten zonder voorrang niet zijn uitgesloten van het kunnen huren van een woning in deze gebieden, 15% van de verhuringen is geweest aan een kandidaat zonder voorrang. De helft van de woningen is verhuurd aan een kandidaat uit Rotterdam, één op zes verhuringen aan een kandidaat uit Schiedam en overige verhuringen voornamelijk aan kandidaten uit andere plaatsen in de regio. De maatregel sluit daarmee groepen niet uit van een woning in het aangewezen gebied, maar biedt de aangewezen sociaal economische groepen wel een kans op voorrang. Ook sluit de maatregel niet de groepen uit met de laagste inkomens, de primaire doelgroep van de woningcorporatie is de belangrijkste groep waaraan woningen verhuurd zijn. De corporatie ervaart verhuren met voorrang als een positieve maatregel. Zij ervaren deze maatregel als een verbetering voor hun complexen. De uitvoering van deze maatregel is geautomatiseerd ingepast in het verhuurproces en leidt nu niet tot extra werkdruk of verhoogde kosten. Ook treedt geen vertraging op in het verhuurproces.

Vooraf is met Woonplus afgesproken om de selectie voor artikel 9 geautomatiseerd uit te voeren via het woonruimte verdeel systeem Woonnet Rijnmond. Het is voor de Maaskoepel, uitvoerder van Woonnet Rijnmond namens alle corporaties, complexer gebleken dan vooraf ingeschat om de selectie in het systeem in te programmeren. Dit is voor de samenwerkingskoepel van de regionale corporaties een intensief en kostbaar traject geweest. Maar in de regio gebruiken de gemeenten Rotterdam, Vlaardingen, Capelle ad IJssel en Nissewaard artikel 9 Wbmgp ook. Er zijn dus meer partijen die baat hebben gehad bij de inspanning die in 2018 is gepleegd om dit artikel geautomatiseerd uit te kunnen voeren.

9

Verlengingsaanvraag 2022-2025 Wbmgp Schiedam

4

Selectieve toewijzing De tweede maatregel die is toegewezen in december 2017 is selectieve toewijzing ter beperking van woonoverlast en crimineel gedrag in de woonomgeving bij de toewijzing van sociale huurwoningen. Deze maatregel is in de afgelopen periode van toepassing geweest op zeven locaties. Waarbij de maatregel op twee locaties is gecombineerd met voorrang bij woningtoewijzing op sociaal economische gronden.

4.1 Uitvoering De maatregel selectieve toewijzing huurwoning ter beperking van woonoverlast en crimineel gedrag in de woonomgeving is van toepassing voor de volgende gebieden:  Boerhaavelaan e.o.;  Boylestraat e.o.;  Van Heuven Goedhartstraat (in aanvraag 2017 omschreven als Parkweg Midden);  Nicolaas Beetsstraat / Rembrandtlaan;  Mariastraat;  Groenoord Zuid (deels in combinatie met artikel 9 Wbmgp);  Johan de Wittsingel e.o. (in combinatie met artikel 10 Wbmgp).

Uitvoering Bij de uitvoering van selectieve toewijzing woonoverlast zijn diverse partijen betrokken. De verhuurder (woningcorporatie of particulier verhuurder) sluit nog geen huurovereenkomst, maar geeft wel een verhuurdersverklaring af. De toekomstige huurder doet de aanvraag voor een huisvestingsvergunning. In het geval dat het om een corporatiewoning gaat, doet de kandidaat huurder dit met ondersteuning van Woonplus. De aanvraag wordt bij de gemeente in behandeling genomen door het Klant Contact Centrum (college verantwoordelijkheid). De uitvoering van de woonverklaring wordt gedaan door aangewezen ambtenaren bij het team Toezicht en Handhaving (verantwoordelijkheid burgemeester). Bij een voorgenomen negatieve woonverklaring of een woonverklaring onder voorwaarden wordt altijd eerst een gesprek met de aanvrager gevoerd door aangewezen ambtenaren van Toezicht en Handhaving. Bevindingen uit dit gesprek worden meegewogen in de beslissing van de burgemeester. Op basis van de woonverklaring (positief of negatief) geeft het Klant Contact Centrum al dan niet een huisvestingsvergunning af. In de procedure is een werkwijze ingebouwd waarmee het college in dringende omstandigheden af kan wijken van een negatieve woonverklaring. Alle informatie wordt conform de wettelijke privacy vereisten behandeld en bewaard. Er is een Privacy Impact Analyse aanwezig voor de procedure.

Als een aanvrager het niet eens is met een afwijzend besluit of een vergunning met voorwaarden, kan de aanvrager bezwaar maken. Pas op het punt van bezwaar en beroep wordt conform de wet informatie door betrokken afdelingen gedeeld. De doorlooptijd van een procedure is maximaal vier weken, met éénmalig mogelijkheid tot verlengen voor de duur van vier weken. Gestreefd wordt naar een zo kort mogelijke doorlooptijd. Maar een

10

Verlengingsaanvraag 2022-2025 Wbmgp Schiedam

minimum van meerdere werkdagen tot een week is onvermijdelijk, ook bij een dossier zonder bevindingen. Bij een lagere personele bezetting (bijvoorbeeld de vakantieperiode) moet met een langere behandeltermijn rekening gehouden worden. In dit proces wordt samengewerkt door twee interne afdelingen van de gemeente, vanwege de wettelijke scheiding van bevoegdheden tussen college en burgemeester uit oogpunt van bescherming van de privacy van aanvragers. Daarnaast is er een intensieve samenwerking met de politie. De politie ervaart het proces als arbeidsintensief, met name voor de dossiers waar informatie over de huurder naar voren komt. De woningcorporatie ervaart het proces ook als intensief, ook met name voor die casussen waar informatie naar voren komt. Het duiden en beoordelen hiervan kost tijd. Processen kunnen tot maximaal 8 weken doorlooptijd hebben en leiden in een dossier met bevindingen daardoor tot tijdelijke leegstand.

Vergunning onder voorwaarden Schiedam heeft ervoor gekozen om ook te werken met een vergunning onder voorwaarden. Dit doen we als het dossier wel zorgelijke bevindingen laat zien, maar niet zodanig dat weigeren van de aanvraag aan de orde is. In de voorwaarden die worden opgelegd wordt maatwerk geleverd op basis van de bevindingen.

Hardheidsclausule De wet biedt het college de ruimte in schrijnende gevallen af te wijken van de weigering van de huisvestingsvergunning. Deze hardheidsclausule is voor het eerst in september 2021 toegepast in een casus waar sprake is van het vormen van een gezin. In 2019 is een beroep op de hardheidsclausule niet gehonoreerd. In deze casus was sprake van een huishouden dat gefaseerd naar een woning met Wbmgp artikel 10 verhuisde, als eerste de partner zonder antecedenten en na enkele maanden de partner voor wie geen positieve woonverklaring mogelijk bleek. De rechter heeft in deze casus gemeente Schiedam in het gelijk gesteld, de vergunning is terecht afgewezen.

VOG of politiedossier De wet biedt de mogelijkheid om de woonverklaring van de burgemeester te baseren op een duiding van het politiedossier of op basis van de afgifte van een Verklaring Omtrent gedrag (VOG). Schiedam heeft in 2017 gekozen voor een duiding van het politiedossier. Dit geldt overigens ook voor de andere gemeenten die deze maatregel toepassen. In het kader van de landelijke evaluatie is onderzocht hoeveel geweigerde aanvragers ook op basis van een VOG geweigerd zouden zijn. Het onderzoeksbureau Rigo, dat de landelijke evaluatie heeft opgesteld, concludeert dat maximaal 18% van de aanvragen op basis van een VOG geweigerd zou zijn en dat ten minste 82% van de geweigerden op basis van de VOG wel een huisvestingsvergunning gekregen zou hebben

4.2 Kwalitatief beeld Het beeld vanuit de woningcorporatie Woonplus is dat bij moeilijkere procedures (dus een dossier waar bijzonderheden naar voren komen) leegstand ontstaat. Bij een complexere dossiers (daar waar de gemeente meer tijd nodig heeft voor een beslissing op de aanvraag) ziet de corporatie een verband met de vakantieperiodes (beperktere personele bezetting). Hierbij ervaren zij vaker dat procedures verlengend worden. De woningcorporatie ervaart op deze maatregel geen merkbare positieve effecten. Bij de tussenevaluatie in 2020 is naar voren gekomen dat het aantal reacties op een woning met selectieve toewijzing woonoverlast gemiddeld iets minder reacties binnen komen (180 tegenover 210 op woningen zonder dit label).

11

Verlengingsaanvraag 2022-2025 Wbmgp Schiedam

De politie ervaart de samenwerking met de gemeente als goed, maar het proces om een duiding van een dossier te maken voor de burgemeester (gemeente) als zeer arbeidsintensief. Daarbij zijn de reacties van betrokken wijkagenten over de effecten van de maatregel divers, niet alle betrokkenen ervaren ook een effect in verbetering van de buurten die zijn aangewezen. De samenwerking binnen de gemeente tussen de betrokken afdelingen wordt als goed ervaren. Binnen het gemeentelijk kader wordt in het proces van aanvraag van een huisvestingsvergunning zorgvuldig binnen de gescheiden taken (college en burgemeester) gewerkt. Pas op het punt van een bezwaarprocedure Vanuit de gemeentelijke handhaving wordt de maatregel ervaren als een positieve maatregel. Men ervaart dat vestiging van nieuwe criminele en overlast gevende bewoners wordt voorkomen. Handhaving ziet een positief effect hiervan op de buurten waar de maatregel geldt. Er wordt ook een waterbed effect naar Zuid en Centrum ervaren. De maatregel heeft ook neveneffecten. Handhaving heeft meer inzicht gekregen in de doorstroom in bepaalde woningen waar BRP registratie uitbleef. Ook heeft handhaving meer inzicht in de toenemende stroom van particuliere verhuur en de impact die particuliere verhuur in combinatie met korte bewoning in de wijk heeft. De impact op de sociale cohesie en leefbaarheid is voor de Schiedammer groot.

Met deze maatregel kan handhaving, zelfs als de pandeigenaar zich houdt aan de strengere regels in de huisvestingsverordening (voor bijvoorbeeld kamerverhuur) maar er toch voor kiest kort lopende huurcontracten af te geven, of zijn huurders niet toe staat zich in te schrijven, door middel van een boete afdwingen een huisvestingsvergunning aan te vragen. Met deze maatregel heeft handhaving ook meer zicht gekregen op pandeigenaren in de kwetsbare straten en hoe zij omgaan met de lokaal geldende wet en regelgeving. Dit inzicht heeft geholpen bij de opzet van de pilot voor de verhuurdersvergunning. Een instrument waarmee de eerste malafide verhuurders nu worden aangepakt met als doel het gedrag te verbeteren of anders de verhuur door een dergelijke partij te stoppen. Locaties die lijken op de Boerhaavelaan en Rembrandtlaan worden gezien als locaties die voor een uitbreiding van de maatregel in aanmerking komen. Het gaat dan om wat grotere, oudere panden, vaak aan doorgaande wegen in de oude wijken, die gemakkelijk kamergewijs verhuurd kunnen worden en waar de pandeigenaar die verhuur normaal gesproken ‘onzichtbaar houdt’ voor de gemeente door huurders (vaak arbeidsmigranten) zich niet in te laten schrijven.

De normale BRP controle op deze panden is arbeidsintensief en levert niet altijd wat op omdat de handhaver moet bewijzen dat een bewoner meerdere keren bij controle is aangetroffen. De maatregel wordt ervaren als een signaal naar bewoners dat de gemeente actief iets doet aan de leefbaarheid. De controles die worden uitgevoerd door handhaving zijn zichtbaar voor bewoners en dragen bij aan het kunnen aanpakken van malafide verhuurders. In het beeld dat de gemeentelijke wijkregisseurs schetsen komt naar voren dat met name de controle en handhaving op het hebben van een huisvestingsvergunning een zichtbare maatregel is voor bewoners en bijdraagt aan een gevoel dat er actie wordt ondernomen. Bewoners waarderen deze inzet. Tegelijkertijd ervaren bewoners, door de doorlopende verschuiving naar meer particuliere verhuur in de wijk en daarmee samenhangend verlies van sociale cohesie en ervaren van overlast, dat de wijk als geheel niet vooruit gaat. Er zijn heel specifieke straten aangewezen voor de maatregel, vaak is niet duidelijk waarom geen grotere gebieden zijn aangewezen. In 2017 zijn 573 particuliere adressen aangewezen. Hiervan werden in 2017 328 woningen particulier verhuurd. Inmiddels is dat aantal met 17 woningen toegenomen naar 345 woningen. Bij deze ontwikkeling valt op dat de toename van het aantal particulier verhuurde woningen beperkt is. Op de

12

Verlengingsaanvraag 2022-2025 Wbmgp Schiedam

schaal van Schiedam zien we een ontwikkeling waarbij het aandeel koopwoningen daalt en het aandeel huurwoningen stijgt. Een opmerkelijke ontwikkeling omdat het accent in de nieuwbouw de afgelopen jaren gelegen heeft op het koopsegment. Zeer recent onderzoek van het kadaster (opdracht van RTV Rijnmond, gepubliceerd 9 september 2021) laat zien dat particuliere investeerders zich met name gericht hebben op de wijken Oost (46%), West (39%) en Zuid (42% van alle aankopen in 2020). Wij zien in de stad een sterke groei van de aantallen verhurende partijen, van 2.200 verhuurders in 2017 naar 3.300 verhuurders nu. Dat nu het aandeel particuliere verhuur in het aangewezen deel over een periode van vier jaar redelijk constant is gebleven duidt erop dat de Wbmgp aanwijzing het vastgoed minder aantrekkelijk maakt voor investeerders. Omdat het om de zwakste buurten gaat, waar slecht verhuurderschap een probleem kan zijn, lijkt dit een positief neveneffect. In 2020 is een nieuwe lokale woonvisie vastgesteld. Deze woonvisie zet in op stedelijke vernieuwing. Ten opzichte van 2017 zijn de plannen om bepaalde gebieden te vernieuwen versneld en uitgebreid. We merken in de uitvoering dat de maatregel selectieve woningtoewijzing niet meer wenselijk is als een uitverhuistraject is gestart en lastig combineert met leegstandsbeheer.

Bij leegstandsbeheer is het van groot belang dat een woning direct na vrijkomen tijdelijk wordt verhuurd. De ervaring wijst uit dat in leegstaande woningen, in gebieden waar vernieuwd gaat worden, vaak wordt ingebroken om bijvoorbeeld koper te stelen. Gebeurt dat, dan is de woning niet meer verhuurbaar. Dat heeft een impact op de omgeving en maakt inzet van deze maatregel ongewenst. In de verlengde aanvraag houden we voor langere termijn rekening met de toekomstplannen voor buurten en vragen we geen verlenging aan voor gebieden waar vernieuwing gepland is.

In en rond de aangewezen gebieden voor selectieve woningtoewijzing ter preventie van woonoverlast liggen in totaal 2.828 adressen, verspreid over 4 wijken. Uitgaande van de gemiddelde woningdichtheid per wijk, worden de volgende aantallen adressen/huishoudens beïnvloed door het weigeren of verstrekken met voorwaarden van een huisvestingsvergunning per weigering of vergunning met voorwaarden: Wijk

Adresdichtheid per km2

Aantal adressen binnen staal 100 m

Aantal adressen binnen staal 50 m

Oost

4.332

136

40

West

3.508

110

28

Nieuwland

3.429

108

27

Groenoord-Zuid

2.356

74

18

In de afgelopen periode zijn 40 vergunningen geweigerd en zijn aan 26 vergunning voorwaarden gesteld. Alleen al kijkend naar een straal van 50 m van zo’n adres, kom het aantal huishoudens dat mogelijk tegen overlast is beschermd uit op een getal dat ligt tussen de duizend en tweeduizend huishoudens. Het effect is het viervoudige als gekeken wordt naar een straal van 100 meter rond het adres waar een vergunning is geweigerd of met voorwaarden is verleend.

13

Verlengingsaanvraag 2022-2025 Wbmgp Schiedam

5

Lokale evaluatie 2020 In het kader van de landelijke evaluatie van de Wbmgp is in 2020 een lokale evaluatie gemaakt. Hierbij is gebruik gemaakt van het door het ministerie van BZK aangeleverde format. Dit document is input geweest voor een door Rigo in opdracht van BZK uitgevoerde landelijke evaluatie. De landelijke evaluatie is op 12 augustus 2021 gepubliceerd. Vanwege het demissionaire karakter van het kabinet zal deze evaluatie op dit moment nog niet behandeld worden in de kamer. De minister laat voorstellen voor aanpassing van de wet over aan haar opvolger.

5.1 Conclusie uit de tussentijdse evaluatie 2020 In Schiedam worden de artikelen 9 en 10 Wbmgp ingezet in onze meest kwetsbare straten en buurten. De aangewezen gebieden in Schiedam zijn zorgvuldig gekozen. Hiervoor is onder meer gekeken naar de buurten die de slechtste cijfers lieten zien in relatie tot leefbaarheid en veiligheid. Doel van de maatregelen zijn het verbeteren van de sociaal economische structuur in deze kwetsbare buurten. Artikel 9 biedt de mogelijkheid om voorrang te geven aan woningzoekenden op sociaal economische gronden. Artikel 10 draagt bij aan het voorkomen van woonoverlast of andere criminele activiteiten in de woonomgeving van deze kwetsbare straten en buurten. De inzet van de Wbmgp heeft een preventieve werking. Ook zijn er een aantal positieve neveneffecten in de aanpak van huisjesmelkers als het gevolg van de toepassing van de Wbmgp. Zo hebben we meer zicht gekregen op de huisvesting en mutatiegraad van tijdelijke bewoners, bijvoorbeeld arbeidsmigranten, die gehuisvest zijn in woningen van particuliere verhuurders. Woningen in de aangewezen gebieden lijken minder aantrekkelijk te worden voor investeerders die de woningen kamergewijs of aan tijdelijke bewoners willen verhuren. Voor artikel 10 dient er een huisvestingsvergunning te worden aangevraagd. Deze kan positief, positief onder voorwaarden of negatief worden verleend..

In Schiedam is nog geen enkele keer een huisvestingsvergunning verleend op basis van de hardheidsclausule. Er heeft zich ook nog geen situatie voorgedaan waarin iemand met een negatieve vergunning toch de woning in gebruik heeft genomen. De mensen met een negatieve vergunning verspreiden zich voor een deel binnen de gemeente en in de regio. Deze spreiding zorgt ervoor dat er geen sprake is van een direct lokaal of regionaal waterbedeffect. De effecten van de Wbmgp worden nauwlettend in de gaten gehouden en gemonitord. Zo wordt er gebruik gemaakt van de indicator woonoverlast. Echter, twee jaar is een te korte tijd om de Lokale evaluatie toepassing Wbmgp 2018-2019 3 leefbaarheid in de aangewezen gebieden te verbeteren. Ook is de verbetering van de leefbaarheid in de gebieden afhankelijk van verschillende factoren en de voortgang van de integrale aanpak woonoverlast. De uitvoering van de Wbmgp vereist inspanning en samenwerking tussen de gemeente, de woningcorporatie en de politie. Deze samenwerking verloopt goed. Een aantal knel- en verbeterpunten van de Wbmgp bevinden zich op zowel lokaal als landelijk niveau. Zo wordt bijvoorbeeld het proces van de wijze waarop de hardheidsclausule is ingericht als knelpunt ervaren. Daarnaast dient er meer eenduidigheid te komen over artikel 10a Wbmgp.

Het RNI (register niet ingezetenen) wordt gezien als knelpunt, voornamelijk in haar bereikbaarheid. Decentralisatie van het RNI, in die vorm dat Schiedam ook een inschrijfpunt voor het RNI krijgt, zou

14

Verlengingsaanvraag 2022-2025 Wbmgp Schiedam

uitkomst bieden. In het verleden is hier ook voor gepleit. Ook de Wet BRP wordt genoemd als knelpunt. De Wet BRP sluit niet aan op de Wbmgp maar bijvoorbeeld ook niet op de Huisvestingswet. Dit kan opgelost worden door inschrijving in de BRP eerder te verplichten dan de huidige vier maanden.

5.2 Landelijke evaluatie Op 12 augustus 2021 is het rapport ‘Selectieve Woningtoewijzing, landelijke evaluatie van artikel 8, 9 en 10 van de Wbmgp’ van onderzoeksbureau Rigo gepubliceerd. De minister concludeert in haar begeleidende brief dat de Wbmgp omgeven is door dilemma’s rond enerzijds het recht op vrije vestiging en anderzijds het belang van perspectief en leefbaarheid in kwetsbare buurten voor zowel zittende als nieuwe bewoners. De minister onderschrijft in haar brief aan beide kamers dat de Wbmgp een nuttige aanvulling is voor gemeenten in een brede aanpak voor verbetering van kwetsbare wijken. De minister wenst het instrument Wbmgp daarom in te blijven zetten. De minister signaleert ook dat selectieve woningtoewijzing onderdeel moet zijn van een brede en integrale aanpak die een langjarige inzet vergt. De resultaten hiervan zullen volgens de minister op langere termijn zichtbaar zijn. De minister is zich terdege bewust van de ingrijpende gevolgen op persoonlijk vlak die selectieve woningtoewijzing kan hebben. De aanknopingspunten voor verbetering worden overgelaten aan het volgende kabinet.

15

Verlengingsaanvraag 2022-2025 Wbmgp Schiedam

6

Conclusie Het kwalitatieve beeld van de maatregel voorrang geven is positief. Bij de maatregel selectieve toewijzing ontstaat juist een meer gemixt beeld. De kwantitatieve evaluatie laat juist zien dat voor selectieve toewijzing woonoverlast significante

6.1 Voorrang op sociaal economische gronden Het beeld in de uitvoering van de maatregel is positief. De maatregel is uitvoerbaar zonder meerkosten. In kwantitatieve zin (zie de evaluatie) worden nog geen significante effecten gevonden. De maatregel is vanaf 2019 in uitvoering gekomen. De verhuismobiliteit in de aangewezen gebieden is daarbij voor de gebieden waar voorrang wordt gegeven lager dan daar waar selectieve toewijzing woonoverlast wordt toegepast. De maatregel heeft daardoor vermoedelijk meer tijd nodig om significant effect te laten zien.

6.2 Selectieve woningtoewijzing woonoverlast Het beeld in de uitvoering van de maatregel is gemixt, zowel positieve als negatieve ervaringen. De maatregel vraagt veel in de uitvoering van betrokken partijen. In kwantitatieve zin (zie de evaluatie) worden significante effecten gevonden op de ontwikkeling van de veiligheid in de aangewezen gebieden in positieve zin. De verhuismobiliteit in de aangewezen gebieden voor selectieve toewijzing ter bestrijding van woonoverlast is hoog, maar vertoont een dalende lijn.

6.3 Samenvattend Het algemene beeld is dat voor de maatregel waar cijfermatig een significant effect lijkt te ontstaan, dit beeld niet door alle betrokken partijen zo ervaren wordt. En er juist een omgekeerd beeld ontstaat voor de maatregel selectieve toewijzing woonoverlast. Hier wordt niet door alle betrokken een effect ervaren, terwijl de cijfers een significante positieve trend laten zien.

16

Verlengingsaanvraag 2022-2025 Wbmgp Schiedam

Colofon Stadskantoor, Stadserf 1 Postbus 1501, 3100 AE Schiedam 14 010 schiedam.nl

17