Bijlage 2 Integrale verkenning Zwembad Zuid 2022

Integrale omgevingsverkenning Zwembad Zuid Locatie:

Westfrankelandsedijk 3 (zwembad Zuid)

Kenmerk:

-

Datum:

20 juni 2022

Adviseurs:

1. Aanleiding en voortraject In 2021 heeft de raad de kadernota Sportaccommodaties vastgesteld. Als uitwerking van de kadernota wordt nu onder andere gewerkt aan een toekomstverkenning voor de zwembaden. De afgelopen periode is voorbereidend gewerkt aan enkele scenario’s. Insteek is deze met, zo mogelijk, een financiële onderbouwing op korte termijn te bespreken met college en raad. De scenario’s die worden doorgerekend zijn: 1. nieuwbouw Zuid, renovatie Groenoord; 2. sluiting Zuid, renovatie en uitbreiding Groenoord (op huidig kavel); 3. sluiting zuid en nieuwbouw Groenoord. Inhoudelijk zijn er nog geen zwaarwegende argumenten om het aanbod aan zwemvoorzieningen in Schiedam niet te beperken tot één centrale locatie. Een eerste doorrekening laat zien dat scenario 2 financieel verreweg de gunstigste is. Wanneer het college de raad voorstelt om op scenario 2 door te werken, zou dat betekenen dat de locatie van het zwembad Zuid op termijn vrij komt. Het zwembad sluit en de locatie komt beschikbaar voor een andere functie. De grond is gemeentelijk eigendom. Voor een herontwikkeling van de locatie zijn twee varianten in beeld: a. behoud van de grond en invulling als een beweeglocatie in de openbare ruimte; b. verkoop van de grond.

Besluitvorming over de vervolgaanpak is uiteraard pas aan de orde wanneer de gemeenteraad een standpunt heeft ingenomen over hoe met de zwembadaccommodaties in Schiedam om te gaan. Dit besluit is op dit moment nog niet genomen. Het is nu wel wenselijk om aan de hand van mogelijke invullingen een inschatting te maken van de potentiële waarde van de grond. Om die te kunnen maken is gevraagd een omgevingsverkenning op te stellen. In deze omgevingsverkenning wordt ingegaan op de mogelijkheden voor herontwikkeling van de locatie, zowel vanuit het geldend bestemmingsplan gezien als bij een afwijking daarvan. Voor het laatste worden met name diverse beleidsmatige uitgangspunten benoemd, die bij een eventuele verdere uitwerking relevant zijn.

1

2. Locatiekarakteristieken Zwembad Zuid ligt in de zuidelijke stadsrand van Schiedam, tussen de wijken West en Zuid en het havengebied. De zwembadlocatie grenst aan het Volkspark, maar is daar fysiek van gescheiden door de (doorgaande) verkeersroute over de Westfrankelandsedijk. Aan de oostkant grenst de locatie aan het te ontwikkelen woongebied Houthavens 2, maar is ook hiervan gescheiden door de Westfrankelandsedijk. Het zwembad ligt aan de Wilhelminahaven. De oevers van de haven nabij het zwembad zijn ingericht als zogeheten ‘getijdenpark’. Op de bijgaande figuur is de ligging van het zwembad met een gele omranding aangegeven. De zwembadlocatie is een bijzondere plek in de stedelijke structuur van Schiedam. De stedelijke hoofdgroenstructuur raakt hier aan de Wilhelminahaven. Het is een groene verblijfsruimte waar vanuit de stad zicht is op de haven en de rivier.

3. Ruimtelijk-planologisch beleidskader Bestemmingsplan Het ter plaatse geldende bestemmingsplan is Havens, vastgesteld op 16 september 2015. De locatie bestaat uit een kadastraal perceel van circa 5.400m2 groot (perceel nummer 6483), en heeft de bestemming Sport. Een deel van het terrein kent een bouwvlak (circa 1.800m2 groot), waarbinnen gebouwen van 15m hoog mogen worden gebouwd. Het huidige zwembad ligt binnen dit bouwvlak. Het terrein is verder onder andere ingericht als parkeerterrein bij het zwembad. Het perceel heeft ook een dubbelbestemming Waarde – Archeologie – 1 en (deels) Waterstaat – Waterkering. Het gehele terrein ligt binnen de aanduiding ‘Geluidszone’, opgenomen vanwege de ligging binnen diverse geluidcontouren behorend bij (gezoneerde) industrieterreinen en de nabijgelegen wegen. De voor 'Sport' aangewezen gronden zijn bestemd voor sport en een zwembad, met bijhorende ondergeschikte detailhandel en ondersteunende horeca, tuinen en erven, ontsluitingswegen, parkeervoorzieningen etc.. Het bestemmingsplan kent een wijzigingsbevoegdheid waarmee de bestemming ‘Sport’ kan worden gewijzigd naar de bestemming ‘Gemengd’. Dit wanneer het gebruik ten behoeve van sport blijvend en/of duurzaam is gestaakt of wordt gestaakt.

Volgens de huidige bestemmingsplanregeling voor 'Gemengd' zouden de gronden dan onder andere in gebruik kunnen worden genomen voor: - bedrijfsmatige activiteiten die een milieubelasting kennen die niet hoger is dan categorie 3.1 als bedoeld in de als bijlage 1 opgenomen Staat van milieubelastende activiteiten; - cultuur en ontspanning; - dienstverlening; - horeca 1, uitsluitend op de begane grond; - maatschappelijke voorzieningen; - ter plaatse van de aanduiding 'kantoor', tevens zelfstandige kantoren; - parkeervoorzieningen.

2

Provinciaal beleid Op grond van de provinciale Omgevingsverordening zijn enkele kaderstellende aanduidingen relevant bij een eventuele herontwikkeling van het gebied. De Omgevingsverordening stelt regels waar onder andere een gemeente zich aan moet houden bij de uitwerking van nieuwe ruimtelijke plannen. Meest relevant is de ligging in het havengebied. De gronden van het zwembad zijn in het provinciaal omgevingsbeleid, met de omliggende haventerreinen, aangeduid als bedrijventerrein, met de nadere aanduiding watergebonden bedrijventerrein (kaartblad 20). Ook is het gebied aangemerkt als locatie voor grote ruimtevragers (kaartblad 21). De artikelen 6.12 en 6.12a uit de Omgevingsverordening zijn van toepassing. Dit betekent onder andere dat een zo hoog mogelijke milieucategorie bedrijvigheid moet worden toegestaan, en dat onder voorwaarden een compensatieverplichting kan gelden wanneer de mogelijkheden voor bedrijfsvestiging worden weggenomen. De huidige bestemmingslegging van de locatie is niet conform het provinciaal beleid. De begrenzing is door de provincie langs de zuidzijde van de Westfrankelandsedijk gelegd, maar daarbij is de weg gevolgd en is niet gekeken naar de specifieke invulling bij het zwembad. De bestemmingslegging maakt ter plaatse geen (zware) bedrijvigheid mogelijk.

Dit betekent dat op grond van de provinciale verordening geen sprake is van een compensatieplicht, er worden immers geen bedrijfsmogelijkheden verwijderd. Wel zal bij een herontwikkeling gemotiveerd moeten worden waarom een alternatieve invulling passend is binnen het provinciaal beleid. Procedure Invulling binnen de huidige bestemmingslegging Wanneer de locatie, na eventuele sluiting en sloop van het zwembad, als ‘beweeglocatie’ voor Schiedam behouden blijft, dan ligt een invulling binnen de geldende bestemming Sport voor de hand. Binnen die bestemming zijn, naast een zwembad, immers ook andere sportfuncties mogelijk. Het terrein kent een bouwvlak waarbinnen ten behoeve van die functie ook substantieel bebouwing kan worden opgericht (bouwvlak van circa 1.800m2 groot, met een toegestane bouwhoogte van 15m). Ondergeschikte detailhandel en ondersteunende horeca bij de sportfunctie is eveneens toegestaan. Vanwege de ligging nabij een waterkering is de dubbelbestemming Waterstaat – Waterkering, welke ook over een groot deel van het bouwvlak ligt, relevant. In geval van herontwikkeling moet dus overleg met de beheerder van de waterkering plaatsvinden (Hoogheemraadschap van Delfland). In principe zal een vergunning op grond van de Waterwet nodig zijn.

Mogelijk betekent dit ook dat beperkingen, of een noodzaak tot het treffen van specifieke technische maatregelen, gelden bij de toepassing van de planologische mogelijkheden. Toepassen wijzigingsbevoegdheid Het geldende bestemmingsplan voorziet met de wijzigingsbevoegdheid naar ‘Gemengd’ in een mogelijkheid om een andere functie op het perceel te leggen, mocht de functie ‘Sport’ vervallen. Mogelijk gebruik betreft dan de functies bedrijf, cultuur en ontspanning, dienstverlening, maatschappelijke voorzieningen, parkeervoorzieningen en horeca 1 (op de begane grond). Eventueel kunnen met een aanduiding ‘kantoor’ ook zelfstandige kantoren mogelijk worden gemaakt. Bij toepassing van de wijzigingsbevoegdheid kan het college nadere eisen stellen ten aanzien van de herontwikkeling. Dit wordt dan uitgewerkt in het wijzigingsplan dat moet worden vastgesteld. Toepassing van de wijzigingsbevoegdheid is alleen aan de orde wanneer herontwikkeling binnen de bestemming ‘Sport’ niet aan de orde is. Vanwege de ligging nabij het havengebied lijkt verkoop (of uitgifte in erfpacht o.i.d.) van de gronden gericht op een ontwikkeling passend bij het havengebied een goede mogelijkheid (bedrijfsvestiging, kantoren, dienstverlening), mits passend binnen het relevante beleid.

Een andere mogelijkheid is de realisatie van (collectieve) parkeervoorzieningen of een bredere cultureel-maatschappelijke voorziening. Belangrijk uitgangspunt daarbij zal zijn dat de wederzijdse impact van een alternatieve invulling ter plaatse van het zwembad en de diverse woongebieden (in ontwikkeling) in de omgeving goed in beeld moet worden gebracht. Op voorhand lijkt invulling met een bedrijfsfunctie alleen mogelijk wanneer de akoestische uitstraling en andere milieuaspecten beperkt zijn. Het is wenselijk het wijzigingsplan te baseren op een concreet plan voor herontwikkeling. Dit zodat de onderbouwing zo goed mogelijk kan worden uitgewerkt op het concreet voorliggende initiatief.

3

Overige procedurele mogelijkheden Mocht een alternatieve invulling niet passen binnen de reikwijdte van de wijzigingsbevoegdheid dan zal, om een herontwikkeling mogelijk te maken, het bestemmingsplan kunnen worden herzien of kan worden afgeweken van het bestemmingsplan. De motivering en onderbouwing van een dergelijke herontwikkeling zal zwaarder moeten worden ingestoken dan wanneer binnen de regels van het geldende bestemmingsplan (inclusief de wijzigingsbevoegdheid) wordt gewerkt.

4. Kaders en aandachtspunten voor herontwikkeling In dit hoofdstuk volgt een beschrijving van diverse (sectorale) beleidskaders die van invloed zijn op de vraag om herontwikkeling van deze locatie. Ook wordt in dit hoofdstuk beschreven op welke wijze eventuele sectorale ambities relatie hebben tot het voorliggende perceel. De benoemde punten zijn met name relevant wanneer een wijziging van het bestemmingsplan of anderszins aanpassing van de planologische mogelijkheden ter plaatse wordt voorgestaan. 3.1 Bedrijven en economie Eind 2021 is de Economische visie vastgesteld. Op basis van deze visie zijn er geen specifieke doelen of behoeftes ten aanzien van de locatie. De ruimtelijk-economische opgave zit hem voor het havengebied in het algemeen vooral in ontwikkeling en ingebruikname van het slibdepot en de invulling van de kantoorplot op Vijfsluizen (naast beter benutten van bestaand terrein etc.). Qua behoefteraming zijn de bestaande mogelijkheden voor nieuw te ontwikkelen terrein en beter te benutten terrein naar verwachting voldoende voor de periode tot 2030. Het zwembad ligt nabij zware industriële bedrijvigheid van het maritieme cluster (o.a. naast HSM Offshore, tegenover ERS Saipem), en binnen de contour van het circulaire grondstoffencluster aan de Nieuwe Waterwegstraat.

Het perceel is omringd door bedrijfsterreinen met een hoge milieucategorie (HMC) én watergebonden kavels en bedrijvigheid. Dit betekent dat een functie wonen uitgesloten is. Een eventuele alternatieve invulling als woonontwikkeling is op deze plek niet aan de orde, gelet op de impact van de bedrijvigheid nabij en het benodigde behoud van de milieuruimte voor de havens en het maritieme cluster. Het maritieme/offshore cluster wordt in de Economische visie aangemerkt als één van de sterke clusters in de gemeente die we verder willen ontwikkelen en ruimte willen geven met het oog op een sterk en toekomstbestendig economisch vestigingsklimaat. Grootschalige kantoorontwikkeling (meer dan 1.000m2 vloeroppervlak) is evenmin aan de orde. Dit met het oog op de afspraken met provincie Zuid-Holland en in MRDH-verband (tenzij het gaat om bedrijfsgebonden kantoor), de in de Economische visie aangewezen plekken voor zelfstandige kantoren (Vijfsluizen en Schiedistrict), de nog in te vullen kantoorplot op Vijfsluizen en de bestaande kantoormogelijkheden aan de Havenstraat. Denkbaar bij een alternatieve invulling van de locatie is een ondersteunende functie/ondersteunende bedrijvigheid aan de haven en het maritieme cluster en/of circulaire economie. De locatie is een goed gelegen zichtlocatie, in het verlengde van het nabijgelegen (beoogde) Port Facility Centre aan de Havenstraat.

Invulling met een dergelijke ondersteunende functie zou ook kunnen dienen als buffer tussen het daadwerkelijke havengebied en haar zware industriële activiteiten, en de noordelijk en oostelijk van het zwembad gelegen (woon)gebieden. Te denken valt aan een incubator/startupfunctie, onderwijs/bijeenkomstfunctie met eventueel bijbehorende ondersteunende horeca. Een precieze invulling is nog niet te geven, maar een initiatief georiënteerd op de maritieme sector, circulaire economie of educatie zou een meerwaarde kunnen leveren voor het gehele gebied er om heen. Bekeken kan worden in hoeverre een uitwerking aanhakend bij het beoogde PFC aan de Havenstraat mogelijk is. (De bedrijfspercelen rond de Havenstraat hebben veelal een bestemming ‘Gemengd’. Omzetting van de bestemming van de zwembad-locatie naar ‘Gemengd’ zou daar bij aansluiten.)

4

3.2 Stedenbouw en Landschap Voor een mogelijke herontwikkeling van de zwembadlocatie is de Groen Blauwe Structuurvisie (GBSV) uit 2015 de beleidsmatige basis, bezien vanuit de duurzame ontwikkeling van het landschap en de groenstructuur. Bijgaand een uitsnede uit de visiekaart, met de locatie van het zwembad rood omkaderd. Vanuit de thematiek ‘’sterk rivierfront’’ is de ambitie neergezet om, gekoppeld aan de dijk, de kwaliteit en samenhang van gebieden aan de dijk te versterken. Het Getijdenpark nabij het zwembad is daarin een belangrijke stap. Hierdoor is er nu een openbare oever met verblijfskwaliteit aan de Wilhelminahaven. Dat betekent dat er een punt is waarop een structurele verbinding van het binnendijks woongebied in West met het buitendijks gebied mogelijk is vanaf de Willem de Zwijgerlaan. Aanhakend zou, wellicht via de ontwikkeling van Houthavens 2, een dergelijke verbinding ook kunnen ontstaan met Zuid (de planuitwerking voor Houthavens 2 ligt uiteraard buiten de reikwijdte van deze verkenning). Herontwikkeling van de zwembadlocatie biedt echter kansen om het Volkspark en het buitendijkse Getijdenpark duidelijker onderdeel te laten worden van de stad. Vanuit stadsontwikkeling bezien zou de ambitie moeten zijn om op schakelpunten aan de dijk, zoals de locatie van het zwembad, zwaar in te zetten op programma met een betekenis voor de gehele stad.

Het gaat dan om de samenhang tussen binnendijks en buitendijks (stad-haven-rivier) maar ook om de samenhang tussen verschillende onderdelen van de waterkeringen (voor Schiedam karakteristieke lange lijnen). Het gebied rondom het zwembad zou daarbij bezien moeten worden in samenhang met het Volkspark, het gebied Houthavens 2 en verder uitlopend langs de Spuihaven, het Havenhoofd en Park Maasboulevard. Bij een verdere uitwerking kan nut en noodzaak worden bezien om voor het gebied in één studie te verkennen waar de kansen liggen en hoe herontwikkeling van de zwembad-locatie een vliegwiel kan zijn voor het wijdere gebied. Wanneer behoud van een openbare (sport)functie niet haalbaar is, kan worden gekeken in hoeverre de locatie met toevoeging van niet-openbare functies (dienstverlening, horeca, maatschappelijk, kantoren) een bredere betekenis kan krijgen. Ook dergelijke andere functies kunnen immers worden gebruikt voor het verbinden van de stad. De ligging nabij de havens biedt uiteraard ook specifieke mogelijkheden voor positionering in relatie tot de ambities voor de havens. 3.3 Mobiliteit De Westfrankelandsedijk en de Havendijk maken deel uit van de zuidelijke route om de binnenstad van Schiedam. In 2018 is hier ook de nieuwe fietsroute langs de Westfrankelandsedijk gereed gekomen.

Dit maakt van de locatie enerzijds een goed bereikbare locatie, maar tegelijk ook een aandachtspunt voor wat betreft effecten op de omgeving. Met name de verkeersveiligheid, geluid en luchtkwaliteit rondom de wegen zijn aandachtspunten. Het zwembad ligt in een omgeving waar het parkeren een belangrijk thema is. Overdag is de parkeerdruk op vooral de aangrenzende bedrijventerreinen hoog. In de avond en ’s nachts is de parkeerdruk in de aangrenzende woonwijken erg hoog. Er is behoefte aan alternatieve parkeerlocaties, om de parkeerdruk in de wijken te verlichten en de leefbaarheid in de wijken te kunnen verbeteren.

5

Ambities Bij aanpassing van de verkeersafwikkeling rond de Schiedamse binnenstad en het verleggen van de Oost-Westroute naar de Westfrankelandsedijk, moet ook de kruising Westfrankelandsedijk - Willem de Zwijgerlaan worden aangepast. De route Westfrankelandsedijk - Havendijk wordt hierbij de doorgaande route. Puur vanuit het deelaspect mobiliteit bezien, is de zwembadlocatie in beeld als alternatieve parkeerlocatie voor bedrijfsbussen (200-250 stuks) uit de wijken Schiedam Zuid en West. Overdag zou het kunnen dienen als parkeerhub voor de havens. Het terrein is groot genoeg, afsluitbaar en te beveiligen en daarmee aantrekkelijk in te richten. Er is dan ook een doorgaande looproute naar Schiedam Zuid met een brug over het Spuikanaal noodzakelijk. In combinatie met de invoering van betaald parkeren ten zuiden van de A20 is voor het inrichten als parkeerlocatie ook een financieel exploitatiemodel denkbaar. Herontwikkeling van deze locatie in de vorm van een parkeerhub zou een positieve invloed kunnen hebben op de verbetering van de kwaliteit van de wijdere leefomgeving, vanuit het mobiliteit-vraagstuk bezien. Aandachtspunt bij een eventuele herontwikkeling van het gebied is de bereikbaarheid met het OV. Een goede verbinding met de stad per openbaar vervoer kan de mogelijkheden voor een bredere functie voor de stad vergroten.

3.4 Wonen In september 2020 is de Woonvisie Schiedam: Groei als kans voor de stad vastgesteld. In de woonvisie is de locatie niet specifiek benoemd in relatie tot mogelijke woningbouw. De ligging nabij het havengebied beperkt de mogelijkheden voor woningbouw in algemene zin. Voor woningbouw is deze locatie op voorhand dan ook niet voor de hand liggend. Een nadere verkenning voor invulling met woningbouw is, mede gelet op meer geschikte (zoek)locaties in Schiedam, niet aan de orde. 3.5 Duurzaamheid en ecologie Energie Schiedam is in 2050 een CO2-neutrale gemeente, in 2030 wordt 49% minder broeikasgassen uitgestoten dan in 1990. Herontwikkeling van de locatie moet bijdragen aan deze ambities. Gasloos bouwen is de norm en vanwege de gemeentelijke en regionale ambities omtrent de opwek van zonneenergie, is specifiek aandacht voor de opwek van zonne-energie bij een herontwikkeling wenselijk. Circulair bouwen In het Klimaatbeleidsplan is opgenomen dat een overgang naar een circulaire economie wenselijk en noodzakelijk is, om onder andere de economische positie van Schiedam in de regio in de toekomst te bestendigen en te versterken. Ook draagt dit bij aan de doelstellingen op het gebied van het terugbrengen van de CO2-uitstoot.

Bij een nieuwbouwsituatie is een bijdrage aan deze circulaire economie wenselijk ((her)gebruik van biobased materialen, aandacht voor de losmaakbaarheid en herbruikbaarheid van de gebruikte materialen etc.). Ook kan worden verkend of het bestaande pand opnieuw is te gebruiken, of hoe bij sloop de materialen opnieuw gebruikt kunnen worden. Natuurinclusief bouwen De locatie maakt deel uit van een ecologische hoofdstructuur. Bij herontwikkeling moet er dan ook aandacht zijn voor de natuurwaarden van dit gebied, een nieuw plan moet deze versterken. Concreet betekent dit dat in het ontwerp van eventuele nieuwbouw aandacht geschonken moet worden aan verblijfplaatsen voor vogels, vleermuizen en andere dieren. Ook moet de buitenruimte zodanig ingericht worden dat deze een bijdrage levert aan de lokale biodiversiteit. Een inrichting met overwegend inheemse beplanting met een jaarronde bloei is bijvoorbeeld een belangrijk element. 3.6 Klimaatadaptatie Bestaande situatie De Wilhelminahaven en omgeving ligt buitendijks. Het gebied is in het verleden opgeslibd en opgehoogd, en ligt vrij hoog. Ongeveer ter hoogte van de Frankelandsedijk is een dijk aangelegd, die Schiedam beschermd tegen hoog water op de rivier. De waterkering is om het zwembad gelegd, deze ligt binnendijks.

Het terrein rondom het zwembad ligt relatief gezien hoog, zoals te zien is op de kaart ‘Hoogteligging’ (hoe donkerder bruin, hoe hoger het gebied ligt). Het maaiveld rondom het zwembad ligt op circa 4,5 meter +NAP (bron: Algemeen Hoogtebestand Nederland; www.ahn.nl).

6

Het onderzoeksgebied ligt in de polder Schiedam West. Het oppervlaktewater in deze polder wordt op peil gehouden en ligt op 0,43 meter -NAP. De drooglegging van de locatie is daarmee circa 5 meter.

Kaart Hoogteligging

Kaart Peilgebieden

Gevoeligheid voor klimaatverandering De klimaatatlas (https://schiedam.klimaatatlas.net) geeft een beeld van de mate waarin het onderzoeksgebied bestand is tegen de gevolgen van klimaatverandering. In kaartbeelden wordt weergegeven hoe gevoelig het gebied is voor een extreme bui, droogte, hitte en overstromingen. Wateroverlast en droogte Bijgaande kaarten uit de klimaatatlas geven een beeld van de gevoeligheid van het gebied voor wateroverlast en droogte. Indien er in de bestaande situatie een extreme bui zou vallen, ontstaan in een deel van het gebied flinke plassen (blauw gekleurd op de afbeelding rechts). Mede doordat de waterkering om het gebied heen loopt, kan het water niet als vanzelf afstromen naar de haven. De wateroverlast hangt samen met het verzakken van de wegen: uit de kaart ‘zettingen wegen’ blijkt dat de ondergrond verzakt: 3 tot 10 mm per jaar (rood) (oranje: zetting van 1 tot 3 mm per jaar). Aangenomen mag worden dat de open ruimte rondom het zwembad mee-zakt met de wegen en dat sprake is van bodemdaling. De mate waarin een gebied gevoelig is voor zettingen, wordt gehanteerd als indicator voor de mate waarin een gebied gevoelig is voor droogte. Droogte speelt een belangrijke rol bij bodemdaling. Uit de kaart ‘zettingen gebouwen’ blijkt dat het zwembad zelf niet verzakt.

Hitte Uit de hittekaart blijkt dat het gebied in de huidige situatie nauwelijks gevoelig is voor ‘hittestress’, ofwel opwarming in tijden van een hittegolf. Hittestress is een term die aangeeft dat de gevoelstemperatuur sterk oploopt, tot een niveau dat onaangenaam en zelfs schadelijk kan zijn voor mensen. Het type oppervlak en de aanwezigheid van schaduw zijn bepalend voor de mate van hittestress. Aanwezigheid van veel verhard oppervlak (bebouwing en bestrating) verhoogt de gevoelstemperatuur en daarmee de hittestress, terwijl aanwezigheid van groen en water deze verlaagt. Uit de kaart blijkt dat groene en waterrijke delen betrekkelijk koel blijven, terwijl de directe omgeving van het gebouw en de verharde terreingedeelten opwarmen. Inmiddels is het parkeerterrein uitgebreid, waarmee de verwachting is dat het gebied iets meer opwarmt dan de kaart nu weergeeft.

7

Overstromingen In de klimaatatlas is een kaart opgenomen die een indicatie geeft van de gebieden die zullen overstromen, in geval van extreem hoge waterstanden op de rivier of een doorbraak van een waterkering/dijk. Uit de kaart blijkt dat de locatie van het zwembad naar verwachting niet zal overstromen, als gevolg van de hoge ligging van het gebied. Het nut van een goed dijkbeheer blijkt wel uit de aanduiding dat grote delen van Zuid en West wel het risico lopen op overstroming. Het Hoogheemraadschap van Delfland is beheerder van het dijklichaam. Een dijkversterking is op middellange termijn noodzakelijk. Uitgangspunten voor omgaan met water en klimaatverandering Omgaan met hevige neerslag en droogte Klimaatverandering heeft tot gevolg dat vaker korte, zeer hevige buien voor zullen komen, afgewisseld met langere periodes van extreme droogte. Dat betekent dat de kans op wateroverlast toeneemt, én ook de kans op verdrogen van de ondergrond. Beide zaken worden in samenhang bekeken. Het is gewenst om het ‘teveel’ aan water in de ene periode te gebruiken voor het aanvullen van het ‘tekort’ in de andere periode. Om wateroverlast te voorkomen is uitgangspunt dat het gebied een extreme bui kan verwerken, waarbij 60 mm neerslag valt in een uur tijd.

Om in tijden van droogte het uitdrogen van de bodem en het ‘uitzakken’ van de grondwaterstand tegen te gaan, wordt zoveel mogelijk water opgevangen, vastgehouden (geborgen) en geïnfiltreerd in de bodem. Mogelijkheden om water te bergen zijn: vijvers, watergangen, ondiepe plekken in parken en tuinen waar water tijdelijk kan blijven staan. Verder is te denken aan vervangen van bestrating door waterdoorlatende verharding of groen. Gezien de grote drooglegging is de verwachting dat de bodem goed in staat zal zijn water op te nemen. De bodem kan daarmee een rol spelen in het opvangen van extreme buien. Aan en bij de bebouwing zijn technische voorzieningen mogelijk als groene/waterbergende daken en gevels, bergingskelders, infiltratiekratten of combinaties daarvan. Relatie met het rioolstelsel Het zwembad is aangesloten op het gemengde rioolstelsel in de Westfrankelandsedijk. Op termijn zal dit worden vervangen door een gescheiden stelstel, dat bestaat uit een vuilwaterriool en een schoonwater- of hemelwaterriool. Nu al dient het vuile afvalwater en het relatief schone regenwater gescheiden te worden. Het afvalwater dient te worden aangesloten op het rioolstelsel. Via dat riool wordt het afgevoerd naar de rioolwaterzuiveringsinstallatie. Het relatief schone hemelwater wordt opgevangen en vastgehouden (geborgen) in het gebied.

Bij voorkeur wordt al het hemelwater geïnfiltreerd in de bodem. Alleen overtollig hemelwater kan worden afgevoerd naar de nabijgelegen haven of eventueel naar het rioolstelsel. Omgaan met hitte/hittegolven Als gevolg van de klimaatverandering neemt het risico op hittegolven toe. Het stedelijke gebied is gevoeliger voor opwarming dan het omliggende landelijke gebied. Doelstelling is dat het stedelijke gebied maximaal 2 0C meer opwarmt dan het landelijke gebied. Om opwarming van het gebied in tijden van extreme hitte zoveel mogelijk te voorkomen, moeten maatregelen worden genomen. Bouwtechnische voorzieningen kunnen opwarming van gebouwen beperken. Denk aan: isolatie, luifels en zonwering, mogelijkheden om ramen open te kunnen zetten/natuurlijk te ventileren, beperken van grote glasoppervlakken, gebruik van reflecterende in plaats van absorberende bouwmaterialen. Het gebruik van airconditioning wordt afgeraden, gezien het energieverbruik, dat weer andere klimaatdoelen betreft. In de open ruimte is het wenselijk verharding te beperken. Sedumdaken of groene daken (‘vegetatiedaken’) worden elders al veel toegepast. Op dit moment wordt ervaring opgedaan met daken die ook water kunnen bergen: zogeheten ‘polderdaken’. Dit lijkt ook een effectief middel om het gebouw te verkoelen. Verder kunnen groene gevels een bijdrage leveren aan verkoeling van het gebouw.

8

Bijkomend voordeel van polderdaken en vegetatiedaken is dat deze goed te combineren zijn met zonnepanelen. Wanneer de daken ook vocht vasthouden, hebben zij zelfs een koelend effect op de zonnepanelen, wat het rendement van de panelen verhoogt en het risico op brand verkleint. In de buitenruimte zijn schaduwplekken belangrijk en speelt groen een belangrijke rol. Bomen met grote boomkruinen zorgen voor schaduw en voor verkoeling (bomen verdampen water). Het is dan wel zaak dat de bomen voldoende water kunnen blijven opnemen uit de ondergrond en dat er voldoende ruimte is om bomen in te kunnen passen. Wanneer meer diversiteit in beplanting wordt aangebracht, levert dat een bijdrage aan de rijkdom van de natuur en biedt dit meer kansen voor de ecologie (ecosystemen). Een diverse natuurlijke omgeving biedt kansen voor dieren en een rijkere biodiversiteit. Het onderzoeksgebied maakt nu deel uit van de Schiedamse ecologische/groene hoofdstructuur. Dit dient in de toekomst zo te blijven. Stimuleringsregeling en rioleringsadvies De afdeling Beheer (stedelijk water en riolering) en eventueel het Hoogheemraadschap van Delfland kunnen adviseren over te nemen maatregelen, als het gaat om riolering en klimaatadaptief inrichten van het terrein. Zie voor meer informatie over de regeling en mogelijke maatregelen: www.schiedam.nl/waterklaar.

Verder heeft de gemeente Schiedam eind 2018 het Convenant Klimaatadaptief Bouwen ondertekend, samen met vele andere partijen in de provincie Zuid-Holland. Gezamenlijke ambitie is om versnelling te brengen in het klimaatadaptief bouwen en inrichten van de omgeving. Op de website https://bouwadaptief.nl/ zijn adviezen en voorbeelden te vinden. 3.7 Beheer openbare ruimte De locatie ligt in de groene hoofdstructuur. Het eventueel kappen van bomen is daardoor in beginsel alleen mogelijk wanneer er gevaarzetting dreigt. Wanneer vanwege deze reden bomen moeten worden gekapt, dan wordt een herplantplicht per boom opgelegd. Uitgangspunt is dat de bestaande groene structuur in ieder geval behouden blijft. Verder geldt deze plek als belangrijk knooppunt in het ecologisch netwerk van Schiedam. Een nieuwe ontwikkeling mag ecologische waarden en verbindingen niet schaden. Bij eventuele herontwikkeling zou randvoorwaarde moeten zijn dat deze alleen doorgang kan vinden wanneer de ecologische waarden en -verbindingen worden versterkt. Het bestaande zwembad is op de waterkering gebouwd, naast de feitelijke dijk maar binnen de beschermingszone. Vanuit het hoogheemraadschap (beheerder) is in het verleden aangegeven dat uitbreiding van de bebouwing ter plaatse in principe niet gewenst is.

Dit zou betekenen dat het oppervlak van het huidige gebouw als maximaal oppervlak kan gelden voor nieuwe bebouwing, en dat het betrekken van omliggende openbare ruimte in eventuele plannen voor herontwikkeling gecompliceerd kan liggen. Voor sloop en nieuwbouw is het hoe dan ook nodig in overleg te treden met het Hoogheemraadschap van Delfland. Dan kunnen ook alternatieven worden verkend. Mede van belang is dat voor het dijkvak langs het zwembad een dijkversterking op middellange termijn nodig is. Op welke wijze deze wordt uitgevoerd is nu nog niet bekend, maar dit is een aandachtspunt bij een eventuele herontwikkeling van de locatie. 3.8 Geluid en milieuzonering Wet geluidhinder Op deze locatie zijn verschillende geluidsbronnen relevant. Die zijn vooral van belang als de beoogde functie geluidgevoelig is. Geluidgevoelige functies volgens de Wet geluidhinder zijn wonen en maatschappelijke functies, zoals onderwijs, kinderdagverblijf, gezondheidszorg. Andere functies zijn formeel weliswaar niet geluidgevoelig, maar het is wel goed om te bedenken of de locatie geschikt is voor een maatschappelijke functie, zoals een muziekschool of andere cultureel-maatschappelijke functies waarvoor stilte van belang kan zijn.

Het plangebied ligt in de wettelijke geluidzones van vijf industrieterreinen: Schiedam-Zuid, Botlek / Vondelingenplaat, Vulcaanhaven/Vettenoord, Havens Noordwest-Oost Frankenland en Waal-/ Eemhaven. Van deze zones is Schiedam-Zuid het meest bepalend, de locatie ligt daar tegenaan. Het plangebied ligt ook in de geluidzones van de wegen Westfrankelandsedijk en Willem de Zwijgerlaan.

9

Geluidinval vindt van alle zijden plaats. Mede om deze reden is woningbouw niet wenselijk. Andersoortige geluidgevoelige functies kunnen nader worden bezien, wellicht is daar eenvoudiger met toepassing van de juiste ontwerpprincipes een aanvaardbaar akoestische situatie te realiseren. Bedrijven en milieuzonering Volgens de wijzigingsbevoegdheid uit het geldende bestemmingsplan zijn bedrijven toegestaan tot categorie 3.1,en ook andere functies die een bepaalde vorm van milieuruimte nodig kunnen hebben (horeca, cultuur, recreatie, sport). Aan de oostzijde van de Westfrankelandsedijk zijn woningen geprojecteerd (Houthavens 2). In principe is de afstand tot die toekomstige woningen voldoende groot, bovendien is het effect van de bestaande industrieterreinen op deze woningen veel groter. Wel is dit een aspect om bij eventuele planuitwerking nader te bezien. Ambities en geluidbeleving In het kader van de Wet geluidhinder spreken we over berekende en gereserveerde geluidbelasting. Dan lijkt de locatie zwaar geluidbelast. In de praktijk wordt de locatie met name vanaf waterkant (Schiedam-Zuid) als rustig ervaren en alleen bij tijd en wijle als lawaaiig. Het is daarom een goede plek om even uit te waaien en tot rust te komen, ook vanwege de beleving en het uitzicht.

5. Conclusies en aanbevelingen Wanneer wordt besloten tot herontwikkeling van de locatie dan kan in eerste instantie worden gekeken naar mogelijkheden binnen de geldende bestemmingslegging. De huidige bestemming ‘Sport’ biedt, naast de mogelijkheid voor een zwembad, immers ook mogelijkheden voor een andere invulling met sportvoorzieningen. Het terrein beschikt over een bouwvlak van circa 1.800m2 groot, waarbinnen bebouwing tot een hoogte van 15m mag worden opgericht. Dit biedt goede mogelijkheden voor invulling met een sportfunctie. Belangrijk daarbij is op te merken dat een nieuwe invulling binnen de huidige planologische kaders zowel een openbare sportvoorziening kan betreffen, als een private sportgelegenheid (bijv. een sportschool). Kanttekening daarbij is dat ook binnen de geldende bestemmingslegging een groot deel van het terrein binnen de dubbelbestemming Water-Waterkering ligt, en dat afstemming met de beheerder van de waterkering dus noodzakelijk is. Dit mede gelet op de mogelijke dijkversterking die op termijn voor het dijklichaam moet worden gerealiseerd. Wanneer invulling binnen de huidige bestemmingsplanmogelijkheden niet mogelijk is, ligt de meest voor de hand liggende alternatieve invulling besloten in de wijzigingsbevoegdheid die het geldende bestemmingsplan voor de locatie kent.

Door toepassing te geven aan deze bevoegdheid kan het college de bestemming wijzigen naar ‘Gemengd’, waarbinnen een gebruik voor diverse functies kan worden toegestaan. Het gaat dan onder andere om de functies Bedrijf, Maatschappelijk, Horeca, Cultuur en Ontspanning en Kantoor, eventueel onder nadere voorwaarden. Een dergelijke invulling zal met name aan de orde zijn wanneer het terrein door verkoop, uitgifte in erfpacht o.i.d. aan een particuliere initiatiefnemer wordt overgedragen. Afhankelijk van de nog te bepalen werkwijze, kan worden bezien of en in hoeverre een wijziging van de planologische mogelijkheden op voorhand moet worden doorgevoerd, of dat deze kan worden gerealiseerd wanneer de beoogde nieuwe gebruiker bekend is. Bij de uitwerking van het wijzigingsplan kan ook worden bekeken of en in hoeverre aanpassing van de bouwmogelijkheden wenselijk is. Denk aan een andere situering van het bouwvlak of een wijziging van de toegestane bouwhoogte. Uit de input van diverse sectorale beleidsvelden is echter op te maken dat herontwikkeling van deze locatie niet los kan worden gezien van de omgeving en de ruimtelijke context waarin het zwembad zich bevindt. Het zwembad ligt op een belangrijke plek in Schiedam. Het is feitelijk een scharnierpunt waar de havens, openbaar groen en de woonwijken bij elkaar komen.

Daarbij wordt de locatie in haar benuttingsmogelijkheden beperkt door diverse milieutechnische omstandigheden (geluid, veiligheid, infrastructuur, waterkering). De kwaliteit en betekenis van de locatie in de stedelijke structuur van Schiedam pleit voor een openbare, voor het publiek toegankelijke functie. Ook invulling met havengerelateerde of –ondersteunende bedrijvigheid met een beperkte milieu-impact is denkbaar, woningbouw is uitgesloten (ook vanwege de diverse milieutechnische beperkingen). Gezocht kan worden naar een invulling die recht doet aan de positie van deze plek in de stad, en waar een nieuwe functie bijdraagt aan de aantrekkelijkheid van Schiedam. Dit kan wellicht door een combinatie van

10

functies: (betaald) parkeren, maatschappelijke of openbare toegankelijke voorzieningen, havengerelateerde bedrijvigheid in combinatie met horeca etc.. De plek heeft zondermeer potentie, maar de manier waarop deze potentie benut kan worden moet in een breder perspectief worden bezien. Geadviseerd wordt een eventuele herontwikkeling projectmatig op te pakken, zodat de diverse relevante aandachtspunten op de juiste manier mee kunnen worden genomen in de uit te werken aanpak voor herontwikkeling. In deze verkenning is op een divers aantal punten ingegaan. Belangrijke punten voor verdere uitwerking van een eventuele projectopdracht zijn in ieder geval de volgende: - ligging binnen de beschermingszone van de waterkering; - ligging binnen diverse geluidzones (Wet geluidhinder); - ecologisch functioneren binnen de hoofdgroenstructuur (Volkspark en Getijdenpark); - potentie van de locatie voor versterking van de stedelijke structuur; - mogelijke relatie/beïnvloeding met het te ontwikkelen woongebied Houthavens 2; - ontsluiting en bereikbaarheid vanuit de stad (woonwijken); - kaders en richtlijnen vanuit provinciaal- en rijksbeleid. Voor de financiële afweging is globale doorrekening van enkele varianten voor herontwikkeling nu wellicht reeds mogelijk op basis van algemene kengetallen.

In ieder geval kan worden gekeken welke waarde een herontwikkeling binnen de huidige bestemmingsplanmogelijkheden (Sport) kan bieden. Als varianten is verder de situatie na toepassing van de wijzigingsbevoegdheid naar ‘Gemengd’ door te rekenen. Denkbare functies zijn invulling voor vestiging van lichte (havengerelateerde) bedrijvigheid en dienstverlening, maatschappelijke voorzieningen of een invulling als parkeervoorziening. Combinaties van deze functies zijn ook denkbaar, vergelijkbaar met het beoogde Port Facility Centre aan de Havenstraat. Of en in hoeverre er behoefte is aan vergelijkbare voorzieningen is op basis van deze verkenning nog niet te bepalen. Dit vergt nader onderzoek en onderbouwing, wat buiten de reikwijdte van deze verkenning valt.

NB Ten overvloede wordt opgemerkt dat deze verkenning is opgesteld naar huidig inzicht en kennis van zaken. Gelet op de naar verwachting nog relatief lange tijd voordat eventueel een concrete projectopdracht voor herontwikkeling van de locatie kan worden vastgesteld, is aannemelijk dat er op dat moment wijzigingen hebben plaatsgevonden in kaderstellend beleid, wet- en regelgeving of andere punten die in deze verkenning staan benoemd. De verkenning moet dan ook nadrukkelijk worden gezien als een eerste inventarisatie van aandachtspunten. Rechten kunnen aan deze verkenning niet worden ontleend.

11