Bijlage 1 Voorstel zienswijze gemeente Schiedam op Strategische Agenda MRDH

gemeente Schiedam

Ruimtelijke Ontwikkeling & Beleid; Economie, Cultuur & Stadspromotie; Projecten Stadsontwikkeling

Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) Algemeen Bestuur Postbus 21012 3001 AA ROTTERDAM

Stadskantoor, Stadserf 1 Postbus 1501 3100 EA Schiedam 14 010 schiedam.nl

Uw kenmerk

Ons kenmerk

Datum

97739

23UIT00015

Uw brief van

Doorkiesnummer

E-mail

16 december 2023

14 010

contact@schiedam.nl

Onderwerp

Zienswijze op de conceptontwerp Strategische agenda 2023-2026

Geachte voorzitter, Wij hebben het genoegen om u, namens de gemeenteraad van Schiedam, onze zienswijze aan te bieden op de conceptontwerp-Strategische Agenda 2023-2026 van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag. Een agenda die met een open blik naar de wereld en met buitengewone inspanning en betrokkenheid van velen tot stand is gekomen. Daarvoor willen wij u om te beginnen in elk geval onze waardering uitspreken. Samenwerken in de regio heeft ons in de afgelopen bestuursperiode verder gebracht dan wat we alleen bereikt zouden hebben. We wijzen hiervoor graag naar alle succesvolle voorbeelden vanuit de Verstedelijkingsalliantie en de Groeiagenda Zuid-Holland. Als de afgelopen bestuursperiode ons verder iets geleerd heeft, is het dat de wereld in een enorm tempo kan veranderen. We zijn in veel opzichten en voor de korte termijn wendbaar gebleken om met deze veranderingen om te kunnen gaan. Dit heeft echter wel een prijs en is maar beperkt vol te houden. Voor de lange termijn is het noodzakelijker dan ooit om ons aanpassingsvermogen te vergroten om structureel met de veranderingen om te kunnen gaan. We herkennen ons daarmee in de koers, de opgaven en opdrachten zoals deze staan verwoord in de conceptontwerp-Strategische Agenda.

Toch vragen veel van de opgaven en opdrachten ook om een bredere context en concretere uitwerking van wat dit de komende jaren gaat vragen aan keuzes en besluitvorming. Hier gaan we in onze zienswijze verder op in. Wij lopen in onze zienswijze langs de vier opgaven en zes opdrachten zoals deze in de conceptontwerp-Strategische Agenda staan verwoord. We sluiten af met onze visie op de samenwerking.

*23UIT00015*

Opdracht 1: Investeren in bereikbaarheid om de inwonersgroei in de regio te faciliteren Nabijheid en kwaliteit van verbindingen Eerdere onderzoeken lieten zien dat het vergroten van nabijheid in de stad een enorme impuls betekent voor de bereikbaarheid. Hier is de regionale strategie van stedelijke transitie en verstedelijking op gericht. De kwantiteit zegt in dit geval nog onvoldoende over de kwaliteit van verbindingen. De zes opdrachten vragen nadrukkelijker dan ooit ook om een kwalitatieve analyse van onze bereikbaarheid met als centrale vraag: Bereiken de inwoners ook in voldoende mate de passende arbeidsplaatsen, rekening houdend met de ontwikkeling en vernieuwing van de economie? De groei van de regio moet wat ons betreft gepaard gaan met een betere bereikbaarheid voor alle inwoners en alle voorzieningen. Inzetten op brede welvaart en breed welzijn staat wat ons betreft voorop bij investeringsbeslissingen. In MRDH-verband dient nadrukkelijker aandacht te zijn voor de verwevenheid van gemeenten met de woonopgave. Immers hebben keuzes m.b.t. verdichting dan wel uitbreiding van steden direct gevolgen voor omliggende gemeenten m.b.t. bereikbaarheid. Strategische visie op logistiek In een verstedelijkende omgeving neemt het belang van schone en efficiënte logistiek en bevoorrading steeds verder toe.

Het uitrollen van een efficiënte logistiek vereist niet alleen kennisuitwisseling, maar ook een strategische visie op netwerken en locaties voor logistieke knooppunten gericht op stedelijke bevoorrading. In deze strategie moet ook oog zijn voor het vernieuwen van werklocaties. Opdracht 2: Toekomstbestendige economie stimuleren Transitie in plaats van een vernieuwing We leven in een tijdperk die vraagt om structurele en systematische vernieuwing, een Transitie. De Transitie van de regio vraagt om veel meer dan de nu aangedragen opgaven, te weten inzet op Ruimte, Verouderde Technologie en Mismatch Arbeidsmarkt. Het gaat om een Transitie op het terrein van energie, grondstoffen, circulair, sociaal, onderwijs, maar ook financieel. De Transitie van de economie vraagt ook om innovatie van business modellen, om nieuw leiderschap, om inclusiviteit. Onderzoek wijst uit dat zo’n 40% van de ondernemers niet zo maar vanzelf mee kan in deze transitie. Universiteiten, Hogescholen en ondernemers werken al veel samen in ecosystemen. Onderzoek heeft uitgewezen dat om innovatie te versnellen de samenwerking tussen universiteiten en bedrijfsleven in innovatie-ecosystemen essentieel is. Zonder deze ecosystemen is de economie kleiner en minder veerkrachtig.

In de nu voorliggende concept Strategische Agenda wordt de stimulering van ecosystemen in de regio, als belangrijke versneller voor de economische opgaven gemist. Ontwikkeling arbeidsmarkt en onderwijs Bedrijven hebben moeite om arbeidskrachten te vinden. Vraag en aanbod op de arbeidsmarkt sluiten onvoldoende op elkaar aan. Dat vraagt niet zozeer om toekomstbestendige arbeidsplaatsen als wel om meer mensen die geleid worden naar de banen van de toekomst. Dit begint al veel eerder dan nu in de Strategische Agenda aandacht aan wordt besteed. Het begint in het primair en voortgezet onderwijs, met het voorlichten van kinderen, ouders en leerkrachten over de arbeidsplaatsen van de toekomst en de opleidingen die daarvoor nodig zijn. Het is nodig om meer kinderen, meer studenten richting de benodigde opleidingen voor de banen van de toekomst te krijgen. 23UIT00015

Pagina 2

Daarvoor is het belangrijk te investeren in de ontwikkeling van levendige ecosystemen, waarin bedrijfsleven en onderwijs samenwerken aan deze opgave. Ook wordt ingezet op versterken van het MKB en het stimuleren van innovatie. Inzet op technische innovaties De Strategische Agenda zet vooral in op het belang van technische innovatie. Het succes van innovaties wordt steeds afhankelijker van de manier waarop mensen omgaan met innovaties, support vanuit het management. Ook wordt hier het belang van innovatie op het gebied van business modellen, financiering, juridische structuren, leiderschapsontwikkeling en diversiteit gemist. Ook samenwerking in ecosystemen kan innovaties versnellen. “Netwerkend werken zorgt voor meer innovatie en meer toegevoegde waarde”. De MRDH stimuleert daarom de campusontwikkeling. Onze regio kenmerkt zich door diverse mooie en toonaangevende campussen en LLO-programma’s. Deze zijn succesvol als ze zijn ingebed in een volwassen en gezond ecosysteem en als er voldoende talent naar de campussen wordt vervoerd. Wat hier wordt gemist is hoe je leerlingen vanuit de middelbare school en ongezien talent (dat nog niet meedoet) richting de campussen krijgt. Nog meer campussen leiden niet automatisch tot nog meer mensen in de banen van de toekomst.

De campusontwikkeling heeft behoefte aan pre-campusprogramma’s voor po en vo, precampusprogramma’s voor ongezien talent en een vergroting van het ecosysteem rondom de campussen. Opdracht 3: Actieve en collectieve vormen van mobiliteit stimuleren Het stimuleren van actieve en collectieve vormen van mobiliteit vragen om meer dan alleen de beschikbaarheid en verbetering van infrastructuur. Het gaat om structurele veranderingen in ons mobiliteitsgedrag. Daarvoor is ook inzet op de beleving en veiligheid noodzakelijk. Meer regie op verkeersveiligheid Met verkeersveiligheid gaat het regionaal en nationaal de verkeerde kant op. Mede door toegenomen verkeersdrukte na corona gebeuren veel meer ongevallen. Vooral onder fietsers en op lokale verbindingen stijgt het aantal ongevallen en het aantal verkeersslachtoffers nu snel. Willen we in onze regio en binnenstedelijk meer mensen lopend en fietsend laten bewegen, dan moet verkeersveiligheid een hogere prioriteit in de regio gaan krijgen. Het vraagt om een integrale en strategische aanpak om de negatieve trend van verkeersveiligheid weer om te buigen en ‘van de nul een punt te maken’. De komende jaren komt de toepassing van ’Van 50 naar 30 km/h’ in veel gemeenten ter sprake. Dit gaat ook invloed hebben op snelheid, doorstroming en lijnvoering van het openbaar vervoer.

Het is noodzakelijk dat MRDH als concessieverlener en gemeenschappelijke regeling de leidende rol gaat oppakken en richting gaat geven aan deze discussie. Het zal nodig zijn om de invloed op OV-exploitatie verder te onderzoeken en dit mee te nemen in de aanpak van verkeersveiligheid én OV in de toekomst. Duurzaam en structureel mobiliteitsgedrag Wij onderschrijven de noodzaak voor een bredere taakopvatting van Zuid Holland Bereikbaar en de inzet van hun kennis en netwerk voor duurzame en structurele verandering van mobiliteitsgedrag in de regio. Wat ons betreft kan en mag dit nadrukkelijker worden gekoppeld aan de doelstellingen en opgaven van het programma Duurzame Mobiliteit binnen de regio. 23UIT00015

Pagina 3

Opdracht 4: Vernieuwen van werklocaties In november 2021 hebben wij een nieuwe economische visie vastgesteld, ‘Kansen voor Schiedam’, waarin naast diverse thematische economische opgaven ook een ruimtelijk economische strategie is opgenomen ten aanzien van de Schiedamse werklocaties: bedrijventerreinen, kantorenlocaties, detailhandels-/publieksvoorzieningencentra. Deze sluit aan op de Strategie werklocaties van de MRDH. Kernuitgangspunten in de Schiedamse strategie werklocaties zijn:  Behoud van voldoende en passende fysieke ruimte en milieuruimte voor bedrijvigheid op de bedrijventerreinen;  Beter en intensiever benutten van werklocaties en bedrijfsvastgoed;  Concentratie van zelfstandige kantoren op multimodaal ontsloten knooppunten;  Kwantitatieve en kwalitatieve versterking van de detailhandelsstructuur. Hiermee onderschrijven wij wat er in de Strategische Agenda is opgenomen over werklocaties. Hierbij merken we op dat ‘behoud van voldoende en passende ruimte voor bedrijvigheid’ wat ons betreft toegevoegd zou moeten worden toegevoegd aan de omschrijving van opdracht 4. Dit geeft in de eerste plaats aan dat ook werklocaties te maken hebben met de grote druk op de ruimte die de afgelopen jaren is ontstaan in de regio. Hiermee wordt daarnaast ook het belang benadrukt van werkgelegenheid, productiemogelijkheden, voorzieningen en de overgang naar een circulaire economie.

Een laatste opmerking ten aanzien van werklocaties en opdracht 4 betreft het gebruik van de term ‘leegstand’ in de paragrafen Impact en Resultaten. Wij stellen voor om daar als doel het verbeteren en/of optimaliseren van ruimtegebruik op te nemen. Het verminderen van leegstand van bedrijfspanden is daar een logisch gevolg van en geen doel op zich. Opdracht 5: Versterken van het regionale mobiliteitsnetwerk Het vernieuwen van de economie en de samenleving vraagt ook om een flexibele kijk op verbindingen. Niet altijd sluit het aanbod van mobiliteit en infrastructuur aan bij de vraag. Een sterk mobiliteitsnetwerk is in staat om zich aan te passen aan veranderingen in economie en samenleving. Dit is in de MRDH nu nog onvoldoende het geval. We onderschrijven daarom de noodzaak om blijvend te werken aan het versterken van het regionale mobiliteitsnetwerk. We steunen hierbij de prioritering van fiets, verkeersveiligheid, OV en ketenmobiliteit. Bus rapid transit (BRT) Het wegennet in Zuid Holland nadert met de realisatie van verschillende nieuwe wegen zijn voltooiing. Dit biedt ook in onze ogen uitstekende kansen voor Bus Rapid Transit (BRT) op bestaande en nieuwe verbindingen. Als knooppunt in het Westelijk deel van de regio ziet Schiedam deze kansen ook.

Het ruimtebeslag van bus-voorzieningen, waaronder haltes én laadvoorzieningen, in verstedelijkende stationsomgevingen zorgt echter wel voor steeds grotere uitdagingen. Willen we BRT ook in de toekomst kansrijk houden, dan is een visie op BRT en kansrijke verbindingen onontbeerlijk. Deze kan dan bij de ontwikkelingen van knooppunten, waaronder Schiedam Centrum, worden meegenomen.

23UIT00015

Pagina 4

Voorbereid richting Betalen naar gebruik Het kabinet is voornemens om, met de overgang naar zero-emissie automobiliteit in het achterhoofd, in te zetten op ‘Betalen naar gebruik’ voor bezitters van motorvoertuigen. Een groot deel van de bezitslasten van motorvoertuigen verschuiven dan richting gebruikslasten. Het KiM heeft al becijferd dat dit waarschijnlijk gaat leiden tot groei van het wagenpark en toename van gemiddeld gewicht 1. Hiermee verschuift ook een groot deel van de lasten van Rijk (rijden) naar Gemeenten (parkeren). Vooral in stedelijke regio’s als de onze kunnen de gevolgen groot zijn. Het in kaart brengen van de effecten en het vertegenwoordigen van een gezamenlijke inbreng bij het Rijk op het thema ‘Betalen naar gebruik’ zijn, wat ons betreft ook onderdeel van deze opdracht. Opdracht 6: Herstellen van het OV-systeem Deze opdracht beschouwt de gemeente Schiedam als de belangrijkste. De noodzaak is er om de komende jaren blijvend te werken aan een sterk herstel van het openbaar vervoer. Het is van groot belang voor de leefbaarheid, bereikbaarheid en toegankelijkheid van verdichtende steden dat het openbaar vervoer zo goed mogelijk blijft functioneren. De dienstregelingen in het OV zijn in de afgelopen jaren steeds afgeschaald. Niet alleen vanwege de lagere reizigersaantallen door corona, maar ook door personeels- en materieeltekorten.

Dit begint op veel plaatsen met groeiende reizigersaantallen al te knellen. De periodieke herijkingen zijn, om begrijpelijke redenen, primair gericht op de gezonde financiële positie van de vervoerders. Herstel van reizigersaantallen gaan wat ons betreft echter hand in hand met herstel van vervoeraanbod, juist ook op dalurenmomenten. Willen we qua reizigersaantallen in 2025 weer op het gewenste niveau zitten, dan zal ook het vervoeraanbod mee moeten groeien. Wat ons betreft ook veel sneller dan in 2026. Het toekomstige vervoeraanbod hoeft wat ons betreft niet een kopie te worden van het aanbod in 2019. In de dynamische wereld waarin we nu leven is het moment daar om na te gaan of er behoefte is aan andere, nieuwe verbindingen in het netwerk die kunnen bijdragen aan een sneller herstel van het OV. Een zo snel mogelijke terugkeer van de vervoerplannenprocedure is van groot belang voor een evenwichtige afweging van keuzes en voorstellen. De strategische agenda moet duidelijker en nadrukkelijker aandacht hebben voor de rolverdeling tussen en verantwoordelijkheden van alle partijen op de weg naar herstel. Met name de rol van vervoerders bij het terugwinnen van reizigers is in onze ogen nog onvoldoende belicht.

1

https://www.kimnet.nl/actueel/nieuws/2022/11/17/minder-autogebruik-maar-meer-autos-door-betalen-naar-gebruik

23UIT00015

Pagina 5

Visie MRDH op de langere termijn & betrokkenheid raadsleden beter benutten De voorliggende strategische agenda is vooral een plan voor de kortere termijn. Vanuit uitvoeringsgedachte is dat begrijpelijk. Echter zou het meer wenselijk zijn, om een meer omvattende visie vanuit MRDH voor keuzes m.b.t. 20 jaar na vandaag: welke uitdagingen wachten de 21 gemeenten? Welke integrale opgaven zijn er die ook de economie raken of juist impact hebben op verkeer en vervoer? Hoe kunnen we vervoer op water wellicht beter gebruiken in de toekomst, om de landwegen te ontlasten? Tot slot dient er binnen de Strategisch Agenda aandacht te zijn voor een kwalitatieve rol van de deelnemende raadsleden. Reeds in de evaluatie van professor Jouke de Vries van 2017, kwam naar voren dat gepoogd is gemeenteraden meer te betrekken bij de MRDH via adviescommissies. De beleving is nog altijd verre van ideaal. Waar juist de rol van inspiratie doorslaggevend zou moeten zijn, is de huidige praktijk er één van passen in een compacte agenda. Er is nauwelijks tijd om naar elkaar te luisteren en te leren van elkaar. Om de knowhow beter te benutten van de raadsleden, vandaar het beroep hier aandacht aan te geven. Samenwerken De MRDH komt samen verder. Een motto voor de regio dat we geheel kunnen onderschrijven. Het is een samenwerking die daarom kan blijven rekenen op een actieve inbreng vanuit Schiedam.

De samenwerking staat wel op veel gebieden onder druk. Afnemende uitvoeringskracht bij gemeenten zorgt voor onzekerheid over uitvoering van en betrokkenheid bij projecten. We zien ook dat bij groeiende financiële onzekerheid gemeenten kritischer kijken naar de effectiviteit van gemeenschappelijke regelingen. Dit kan op langere termijn sturend gaan werken bij het programmeren van projecten en activiteiten. Wij vragen om hier oog voor te hebben en te blijven werken aan borging van een evenwichtige inzet over de regio.

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Schiedam, de secretaris,

de burgemeester,

C.E. Bos

C.H.J. Lamers

23UIT00015

Pagina 6