Bijlage 1. Visie Economisch Vestigingsklimaat
Tekst van het document
Stads- en dorpsverzorgende economie De stads- en dorpsverzorgende economie omvat alle economische activiteiten die zich richten op het dagelijks functioneren van steden en dorpen. Denk aan winkels, horeca, zorg, onderwijs, dienstverlening, cultuur en recreatie. Deze sectoren leveren directe voorzieningen voor bewoners en spelen een sleutelrol in de leefbaarheid, werkgelegenheid en economische vitaliteit van de regio. Economisch gezien gaat het om sectoren zoals: detailhandel en horeca (bijv. supermarkten, speciaalzaken, cafés, restaurants); zorg en welzijn (huisartsen, fysiotherapeuten, apotheken); persoonlijke dienstverlening (zoals kappers, sportscholen, kinderopvang); onderwijs en publieke voorzieningen (basisscholen, wijkcentra, bibliotheken); culturele en recreatieve functies (musea, theaters, bioscopen); lokale bouw en reparatiediensten.
• • • • • •
24 Het indirecte economische effect komt voort uit bestedingen rond internationale congressen, diplomatieke missies en rechtszaken, en uit de vestiging van internationale organisaties die vraag creëren naar diensten, huisvesting en onderwijs.
Visie Economisch Vestigingsklimaat 2025
31
De diversiteit van deze economie blijkt uit tal van plekken in de regio: Westfield Mall of the Netherlands (Leidschendam-Voorburg): het grootste overdekte winkelcentrum van Nederland, met ruim 280 winkels, horeca en vrijetijdsbesteding. Deze bovenregionale voorzieningenlocatie functioneert als belangrijke trekker en bied brede werkgelegenheid en ontwikkelingskansen voor de regio. Bijvoorbeeld de Westfield Mall kan zowel de lokale stads- en dorpsfunctie versterken als bijdragen aan regionale opgaven op het gebied van bereikbaarheid, arbeidsmarkt, onderwijs en leefomgeving. Haagse Markt (Den Haag): een levendige plek waar handel, cultuur en sociale interactie samenkomen. Wijkwinkelcentra in woonwijken in de gehele metropoolregio met belangrijke voorzieningen voor de directe woonomgeving. Dorpskernen in plaatsen als Wateringen, Pijnacker en Naaldwijk: met een mix van winkels, horeca, zorg en publieke functies. Landschap- en buitenlucht recreatie in onder andere Midden-Delfland ondersteunt de stads- en dorpsverzorgende economie door toerisme te bevorderen, duurzame recreatiemogelijkheden te bieden, de lokale gemeenschap te versterken en agrarisch ondernemerschap te ondersteunen met recreatieve initiatieven.
•
• • • •
De stads- en dorpsverzorgende economie is niet alleen lokaal van belang, maar speelt ook een belangrijke rol in de samenhang met de economische clusters in de regio. Clusters als de hoogwaardige maakindustrie, digitale technologie en duurzaam maritiem & haven zijn sterk afhankelijk van een aantrekkelijk woon- en leefklimaat om talent en bedrijven aan te trekken. Goede voorzieningen, bereikbare zorg en een aantrekkelijk cultureel en recreatief aanbod maken het verschil in het vestigingsklimaat.
Regionaal Profiel in beeld (indicatief) Legenda WASSENAAR
Hotspots Duurzaam maritiem en haven
DEN HAAG
DEN HAAG
ZOETERMEER
SCHIEDAM
VOORNE AAN ZEE
RIDDERKERK
ROTTERDAM
MAASSLUIS
SCHIEDAM
CAPELLE AAN DEN IJSSEL
VOORNE AAN ZEE
RIDDERKERK
ROTTERDAM
MAASSLUIS
KRIMPEN AAN DEN IJSSEL
VLAARDINGEN
ALBRANDSWAARD NISSEWAARD
Overheid / Vrede / Recht
MIDDEN-DELFLAND
CAPELLE AAN DEN IJSSEL KRIMPEN AAN DEN IJSSEL
SCHIEDAM
RIDDERKERK ALBRANDSWAARD
BARENDRECHT
NISSEWAARD
CAPELLE AAN DEN IJSSEL KRIMPEN AAN DEN IJSSEL
VLAARDINGEN VOORNE AAN ZEE
ALBRANDSWAARD
BARENDRECHT
LANSINGERLAND
DELFT
WESTLAND
MIDDEN-DELFLAND
VLAARDINGEN
Digitale technologie / cybersecurity
LANSINGERLAND
DELFT
WESTLAND
ROTTERDAM
MAASSLUIS
RIJSWIJK
LANSINGERLAND
MIDDEN-DELFLAND
ZOETERMEER PIJNACKER-NOOTDORP
RIJSWIJK DELFT
WESTLAND
DEN HAAG
ZOETERMEER PIJNACKER-NOOTDORP
RIJSWIJK
Innovatie / Hoogwaardige maakindustrie
LEIDSCHENDAM-VOORBURG
LEIDSCHENDAM-VOORBURG
PIJNACKER-NOOTDORP
Hightech Horticulture en Agrologistiek
WASSENAAR
WASSENAAR
LEIDSCHENDAM-VOORBURG
BARENDRECHT
NISSEWAARD
Stads- en Dorpsverzorgende Economie
WASSENAAR
WASSENAAR
LEIDSCHENDAM-VOORBURG
LEIDSCHENDAM-VOORBURG DEN HAAG
DEN HAAG
ZOETERMEER
WASSENAAR
RIJSWIJK
RIJSWIJK LANSINGERLAND
DELFT
WESTLAND
MIDDEN-DELFLAND ROTTERDAM
MAASSLUIS
SCHIEDAM
ZOETERMEER
CAPELLE AAN DEN IJSSEL
VOORNE AAN ZEE
RIDDERKERK
ROTTERDAM
MAASSLUIS
KRIMPEN AAN DEN IJSSEL
VLAARDINGEN
DEN HAAG
SCHIEDAM
VOORNE AAN ZEE
RIDDERKERK ALBRANDSWAARD
BARENDRECHT
NISSEWAARD
CAPELLE AAN DEN IJSSEL KRIMPEN AAN DEN IJSSEL
VLAARDINGEN
ALBRANDSWAARD
PIJNACKER-NOOTDORP
LANSINGERLAND
DELFT
WESTLAND
MIDDEN-DELFLAND
LEIDSCHENDAM-VOORBURG
ZOETERMEER PIJNACKER-NOOTDORP
PIJNACKER-NOOTDORP
BARENDRECHT
NISSEWAARD
RIJSWIJK DELFT
WESTLAND
LANSINGERLAND
MIDDEN-DELFLAND
SCHIEDAM
CAPELLE AAN DEN IJSSEL LEIDSCHENDAM-VOORBURG
LEIDSCHENDAM-VOORBURG
KRIMPEN AAN DEN IJSSEL
VLAARDINGEN
DEN HAAG
DEN HAAG
ZOETERMEER
RIJSWIJK DELFT
WESTLAND
RIDDERKERK
LANSINGERLAND
SCHIEDAM
CAPELLE AAN DEN IJSSEL
VOORNE AAN ZEE
RIDDERKERK
ROTTERDAM
MAASSLUIS
KRIMPEN AAN DEN IJSSEL
VLAARDINGEN
SCHIEDAM
Visie Economisch Vestigingsklimaat 2025
BARENDRECHT
CAPELLE AAN DEN IJSSEL KRIMPEN AAN DEN IJSSEL
VLAARDINGEN VOORNE AAN ZEE
RIDDERKERK ALBRANDSWAARD
ALBRANDSWAARD NISSEWAARD
LANSINGERLAND
MIDDEN-DELFLAND ROTTERDAM
MAASSLUIS
DELFT
WESTLAND
MIDDEN-DELFLAND
ALBRANDSWAARD BARENDRECHT
ZOETERMEER PIJNACKER-NOOTDORP
PIJNACKER-NOOTDORP RIJSWIJK
VOORNE AAN ZEE
NISSEWAARD
WASSENAAR
WASSENAAR
ROTTERDAM
MAASSLUIS
NISSEWAARD
BARENDRECHT
32
7.2 Sectoren binnen clusters / Hotspots (indicatief) 7.2.1 Vijf regionale economische clusters MRDH met (bedrijfs)sectoren Onderstaand figuur betreft een overzicht van de bedrijfssectoren die onder de vijf regionale economische cluster vallen. De sectoren die onder de regionale economische clusters staan zijn bedoeld ter illustratie, de lijst is niet limitatief.
Hightech Horticulture en agrologistiek • Glastuinbouw (technologie) en vertical farming • Precisie glastuinbouw (smart farming) • Voedseltechnologie • Duurzame gewasbescherming • Sensoriek en dataplatforms (o.a. beeldvormingstechnologie) • Robotica en automatisering in de tuinbouw • Agrologistiek • Klimaat- en watermanagement in de kas • Plantveredeling en zaadtechnologie (biotechnologie gericht op moleculen en cellen)
Duurzaam Maritiem & Haven • Duurzame energie (-materialen) en brandstoffen • Waterbouw en baggerindustrie • (Groene) chemische industrie • Scheepsbouw en -onderhoud • Maritieme toeleveranciers en technologie • Offshore energie • Havenlogistiek en infrastructuur • Scheepsvaart en maritiem transport • Circulaire industrie en grondstoffenmanagement
Overheid / Vrede / Recht • Onderzoek en onderwijs op het gebied van vrede en recht • NGO’s en internationale (VN en EU) organisaties • Terrorismebestrijding en (inter)nationale veiligheid • Internationale rechtspraak • Rijksoverheid
Regionaal Economische Clusters Innovatieve Maakindustrie
Digitale Technologie & Veiligheid • Informatie- en Communicatietechnologie (ICT) en Softwareontwikkeling • Cybersecurity • Kunstmatige intelligentie (AI) • Immersieve technologie (o.a. virtual reality, extended reality, augumented reality) • Drone technologie • Quantum technologie
Visie Economisch Vestigingsklimaat 2025
• Optica en geïntegreerde fotonica (o.a. medische technologie) • Machinebouw • Kunststoffen en composieten (materialentechnologie) • Duurzame bouw en innovatieve bouwtechnologie • Halfgeleiderindustrie (semicon) • (Opto) mechatronica
33
7.2.2 Hotspotlijst per gemeente Dit betreft een overzicht van de fysieke locaties die op de kaart met hotspots staan. Dit zijn de economische hotspots die behoren bij de vijf regionale economische clusters. Deze economische hotspots gaat verder dan alleen de fysieke locatie en hebben ook impact op andere gebieden of gemeente in onze metropoolregio. Verder betreft dit een momentopname en is de lijst indicatief en niet limitatief.
Albrandswaard -
Lansingerland
Barendrecht Locatie
Cluster
Dutch Fresh Port
Hightech Horticulture en agrilogistiek
Capelle aan den IJssel -
Locatie
Cluster
Horti Science Park Lansingerland
Hightech Horticulture en agrilogistiek
Leidschendam-Voorburg Maassluis Locatie
Cluster
Loods M
Duurzaam Maritiem & Haven
Delft Locatie
Cluster
Bucanneer Delft
Duurzaam Maritiem & Haven
Innovatiedistrict Delft: TU Delft Campus en schieoevers
Innovatieve Maakindustrie
Biotech Campus Delft
Innovatieve Maakindustrie
RoboHouse Delft
Innovatieve Maakindustrie
Sam XL Delft
Innovatieve Maakindustrie
YES!Delft
Innovatieve Maakindustrie
Quantum Campus Delft
Digitale Technologie & Veiligheid
Mondai Delft
Digitale Technologie & Veiligheid
Ridderkerk
DO LoT Fieldlab Delft
Digitale Technologie & Veiligheid
Locatie
Cluster
Dutch Fresh Port
Hightech Horticulture en agrilogistiek
Midden-Delfland Nissewaard Pijnacker-Nootdorp -
Den Haag Locatie
Cluster
Rijswijk
Technology Park Ypenburg
Innovatieve Maakindustrie
Locatie
Cluster
Hague Security Delta
Digitale Technologie & Veiligheid
Energy Cave
Innovatieve Maakindustrie
Central Innovation District (CID)
Overheid / Vrede / Recht
Patent Office
Overheid / Vrede / Recht
Internationale Zone Den Haag
Overheid / Vrede / Recht
Scheveningen Haven
Duurzaam Maritiem & Haven
Krimpen aan den IJssel
Rotterdam Locatie
Cluster
Haven Rotterdam
Duurzaam Maritiem & Haven
RDM Campus
Duurzaam Maritiem & Haven
Erasmus MC
Innovatieve maakindustrie
Locatie
Cluster
Katoenhuis
Digitale Technologie & Veiligheid
Stormpolder
Duurzaam Maritiem & Haven
M4H
Duurzaam Maritiem & Haven
Visie Economisch Vestigingsklimaat 2025
34
Schiedam Locatie
Cluster
Havens Schiedam
Duurzaam Maritiem & Haven
Mechatronica Innovation Campus Schiedam (MICS)
Innovatieve Maakindustrie
Wassenaar Westland Locatie
Cluster
World Horti Center Naaldwijk
Hightech Horticulture en agrilogistiek
Vlaardingen Locatie
Cluster
Zoetermeer
Food Innovation Academy
Hightech Horticulture en agrilogistiek
Locatie
Cluster
Dutch Innovation Park Zoetermeer
Digitale Technologie & Veiligheid
AIVD
Overheid / Vrede / Recht
Nationale Politie
Overheid / Vrede / Recht
Voorne aan Zee -
7.3 Landschap rondom de metropoolregio Rotterdam Den Haag en de visie op het Economisch Vestigingsklimaat Het landschap rondom de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) en de Visie op het Economisch Vestigingsklimaat ziet er als volgt uit:
Provincie Zuid-Holland (PZH) Vanuit formele bevoegdheden op het gebied van ruimte en taken op het gebied van economie en bepaalt de langtermijnkoers voor de ruimtelijke-economische samenhang in de provincie. Investeert in innovatie, startups, duurzame bedrijventerreinen en benut Europese fondsen voor economische groei.
De toegevoegde waarde van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag: verbindt 21 gemeenten rond vijf economische clusters en versnelt regionaal op ruimte, mobiliteit, arbeidsmarkt en innovatie via agendering en regie.
InnovationQuarter (IQ) Signaleren/uitvoerder van publieke opdrachtgevers, gericht op innovatieve bedrijfsleven.
Visie Economisch Vestigingsklimaat 2025
De toegevoegde waarde van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag: richt zich op stimuleren crossovers tussen regionale cluster, draagt bij aan optimaal startup/scale-up ecosysteem en aan benutting sleuteltechnologieën in clusters.
35
Economic Board Zuid-Holland (EBZ) Vervult een rol als samenwerkingsplatform tussen bedrijfsleven, overheid en kennisinstellingen, gericht op het versterken van de regionale economie. De EBZ vormt coalities met partners (waaronder de Metropoolregio Rotterdam Den Haag), beïnvloedt beleid en initieert programma’s zoals de HCA.
De toegevoegde waarde van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag: de focus van de MRDH ligt op de schaal van de 21 gemeenten, waarbij de inzet voor het economisch vestigingsklimaat gekoppeld wordt aan concrete (gebiedsgerichte) uitvoering.
Arbeidsmarktregio’s (ARM) Primair samenwerking gemeenten/UWV; uitvoerder arbeidsmarktbeleid voor werkzoekenden, werkgeversdienstverlening (in de regio Rotterdam Den Haag zijn er drie arbeidsmarktregio’s).
De toegevoegde waarde van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag: de MRDH richt zich op het mkb, vijf regionale clusters en innovatieve campussen met Leven Lang Ontwikkelen (LLO), binnen een strategisch kader waarin rolzuiver heid en samenwerking met uitvoeringspartners cruciaal blijven.
De rol van de gemeenten Inzet vanuit college- en raadsprogramma’s en wettelijke taken.
Visie Economisch Vestigingsklimaat 2025
De toegevoegde waarde van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag: versterken economische component vanuit drie rollen: katalysator, initiatiefnemer en aanjager.
36
Colofon Dit is een uitgave van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag Westersingel 12 3014 GN Rotterdam Telefoon: 088 - 54 45 100 E-mail: informatie@mrdh.nl www.mrdh.nl Publicatiedatum: 13 februari 2026 Tekstredactie: Hannah Aukes Vormgeving: VormVijf, Den Haag