Begroting 2022 versie 1
Tekst van het document
Begroting 2022 Voorwoord
Bestuurskader
Begroting in één oogopslag
Programma Mens en stad in beweging
Programma Ruimtelijke inrichting in samenhang
Algemene dekkingsmiddelen
§ Paragrafen € Financiële begroting 2022
Programma Economie in ontwikkeling
Programma Overheid in balans
Voorwoord Verantwoord Verder Nu de coronacrisis achter de rug lijkt, zijn we positief over herstel. Herstel van de reguliere gezondheidszorg, van een normale onderwijssituatie, van de economie en van normaal sociaal contact. Ook onze gemeentefinanciën zien er beter uit dan we voorzagen in de Zomernota 2022. Maar dat is niet vanzelf gegaan. Met scherpe keuzes en het stabiliseren van onze reservepositie, leggen we een solide basis voor een volgende bestuursperiode en toekomstige investeringen in de stad. In de zomernota gaven we aan dat we twee scenario’s aan de raad wilden presenteren: een scenario van terug naar de basis (het ‘artikel-12 scenario’) en een minder drastisch scenario met beperktere voorstellen. Scenario 2 heeft onze voorkeur, maar we gebruiken het eerste scenario om scherp te krijgen wat wettelijk verplicht is en wat niet. En waar dus mogelijkheden voor verdere bezuinigingen liggen. Tegelijkertijd rekenden we door welke gevolgen de extra compensatie van het Rijk voor de jeugdzorg betekent. Deze compensatie helpt ons zeker, maar is nog niet voldoende.
Een solide basis Met de zomernota spraken we als college af dat we verantwoord herstel wilden. ‘Grip houden en verantwoordelijkheid nemen’ waren onze uitgangspunten. Verbeteren van onze structurele meerjarig financiële positie stond voorop, ondanks de uitdagingen die we zagen in onder andere uitgaven voor de jeugdzorg. We voegden daarom het resultaat van de jaarrekening 2020 toe aan onze algemene reserve en vormden een reserve compensatie
§ Paragrafen € Financiële begroting 2022
Rijk. Door eerdere toevoegingen van de Eneco-gelden en cofinanciering voor Schieveste hebben we wat ‘vet op de botten’ om toekomstige investeringen te doen in de stad. Om een volgend college en een volgende raad in staat te stellen dit verantwoord te doen, keken we ook waar we verder nog achterstallig onderhoud te doen hadden. Daarvoor gebruikten we enkele afgeronde onderzoeksopdrachten uit 2020, waarmee we meer grip op de financiën en kosten krijgen. Een deel daarvan, zoals voldoende geld voor uitvoering van onze plannen, lossen we nu op in deze meerjarige begroting.
leveren voor stedelijke vernieuwing en grote (woningbouw) projecten. Met deze belangrijke uitgangspunten in gedachten, maakten we eerst de keuze waar we juist niet op willen bezuinigen. We willen bijvoorbeeld niet bezuinigen op maatregelen die Schiedammers veerkrachtiger maken. Of op investeringen in kwetsbare wijken. En we willen de lasten voor bewoners nagenoeg gelijk houden. Uit wat overbleef hebben we scherpe keuzes gemaakt. Daarmee brengen we onze uitgangspunten ‘grip houden en verantwoordelijkheid nemen’ in de praktijk.
Keuze voor wat moet blijven
Het is nu aan de raad om eventuele verdere keuzes te maken. En aan een volgend college om met deze begroting de stad sociaal, ondernemend en groen te houden. De huidige gemeentefinanciën, de plannen die er liggen en de uitvoering die is gestart zijn daarvoor een solide basis. Een volgend college en een volgende raad kunnen verantwoord verder.
We zijn er nog niet. Een meerjarig sluitende begroting is alleen te bereiken is door meerjarige bezuinigingen. We willen structurele lasten niet met eenmalige oplossingen aanpakken. Bij structurele lasten horen structurele oplossingen en bij incidentele lasten horen incidentele oplossingen. Daarnaast willen we ruimte houden om te investeren in de stad, door bijvoorbeeld cofinanciering te
Verantwoord verder
Begroting 2022
2
Bestuurskader In dit hoofdstuk staan we stil bij ontwikkelingen en kaders die veel invloed hebben op deze begroting. Een belangrijk uitgangspunt is te zorgen voor een goede overdracht naar de volgende bestuursperiode. In dit hoofdstuk zijn de twee scenario’s uit de Zomernota 2022 verwerkt met het doel om de Begroting 2022 – 2025 structureel sluitend te krijgen.
Bestuurlijke uitgangspunten bij de Begroting 2022 De Begroting 2022 is de laatste begroting van de huidige bestuursperiode. Uitgangspunt voor deze begroting is te zorgen voor een goede en verantwoorde overdracht naar de nieuwe bestuursperiode. Dat betekent: • Zorgen voor een meerjarige en structurele begroting; • Een solide meerjarige financiële positie; • Versterking en ontwikkeling van de organisatie (uitwerking bouwplan); • Op orde brengen en inzicht in de stedelijke projecten; • Op orde brengen en versterken van de organisatiekracht in het sociaal domein.
Proces van Zomernota naar begroting Voor de Begroting 2022 vormt de Zomernota 2022 het vertrekpunt. Deze Zomernota was gezien de financiële situatie beleidsarm en bevatte voorstellen voor bezuinigingen. Desondanks was er nog geen sprake van een meerjarig sluitende begroting, omdat de gemeente op dat moment te weinig gecompenseerd kreeg vanuit het Rijk. Grip houden (temporiseren) en verantwoordelijkheid nemen, dat was de lijn van de Zomernota 2022. Dit om op verantwoorde wijze tot herstel te komen. Deze lijn is voortgezet in de begroting 2022. We hebben de keuze gemaakt om ook een aantal problematische punten in deze begroting definitief op te lossen. Die verantwoordelijkheid nemen we nu, zodat een volgend college met een solide basis kan starten. Inmiddels is meer duidelijk geworden, maar blijft ook veel onduidelijk. We nemen u mee in de stappen die gezet zijn om tot een structureel sluitende begroting te komen. Na de verwerking van deze stappen ontstaat het volgende financiële beeld dat in deze begroting is verwerkt:
§ Paragrafen € Financiële begroting 2022
2022 2023 2024 2025 Stand financiële ruimte na technische doorrekeningen
1.955
-396
Onvermijdelijke financiële effecten na Zomernota
1.535
227
1.483
1.469
Aanvullende bezuinigingsvoorstellen
66
66
119
351
-285
-131
-196
-261
Vormen reserve Stedelijke Ontwikkeling
-2.140
0
0
0
Stand begroting
1.131
-234 2.152
159
Financieel effect Rotterdampas en hondenbelasting
746 -1.400
In deze financiële stand is de septembercirculaire nog niet verwerkt. De septembercirculaire is ten gevolge van een fout bij het rijk verlaat, waardoor het niet mogelijk is de effecten hiervan in de eindstand op te nemen.
Begroting 2022
3
Vertrekpunt Zomernota
De financiële stand van de Zomernota kende geen structureel sluitende Begroting. Het begrotingsjaar 2025 kende nog een fors tekort.
Vertrekpunt vormde de financiële stand van de Zomernota 2022.
Stand financiële ruimte
2022 2023 2024 2025
A. Beginstand
-4.708
B. Loon- en prijsontwikkelingen
-2.328 -2.282 -2.242 -2.213
C. Algemene uitkering D. Ontwikkelingen sociaal domein E. Wettelijk, onvermijdelijk en dilemma's
Totaal
pm
1.008
pm
2.581
pm
1.366
pm
-3.480 -2.902 -2.974 -2.584
Afronding en uitkomsten 3 onderzoeksopdrachten -820
-394
-450
-514
-11.336 -4.570 -3.085 -3.945
Dekking - Dividend, renteontwikkeling en vertragingsfactor
875
875
875
875
- Vrijval reserves
5.988
0
0
0
Tussentotaal
-4.473 -3.695 -2.210 -3.070
- Bezuinigingsvoorstellen
1.491
Stand financiële ruimte Zomernota
-2.982 -2.740 -1.224 -2.220
Effect Meerjarenperspectief grondexploitaties (MPG)
Financiële ruimte na MPG
Gedurende de zomermaanden is alles op alles gezet om tot een structureel sluitende begroting te komen. We zullen kort de stappen met de uitkomsten aangeven die de afgelopen maanden gezet zijn. Deze stappen zijn integraal verwerkt in de Begroting. De verwerking en de effecten op de Begroting zijn na de beschrijving van deze stappen verwoord.
601
955
532
-2.381 -2.208
986
518
850
721
-706 -1.499
§ Paragrafen € Financiële begroting 2022
De 3 in de begroting 2021 opgenomen onderzoeksopdrachten hebben we afgerond. De drie onderzoeksopdrachten betroffen het sociale domein, het fysieke domein en de bedrijfsvoering. Sociaal domein De onderzoeksopdracht in het sociaal domein heeft geen directe besparing opgeleverd maar wel extra kennis over de mogelijkheden om op langere termijn tot besparingen te komen. Specifiek aandachtspunt hierin was de mogelijkheid om tot besparing op het jeugdvervoer te komen. De conclusie is dat dit niet wenselijk is. Daarnaast is parallel aan deze onderzoeksopdracht een traject gestart naar de richting van het MVS model jeugdzorg. Dit heeft inmiddels geleid tot een aanbestedingsmodel dat op langere termijn (vanaf 2024) tot inverdieneffecten (5-15%) zou moeten leiden. Voor deze begroting hebben we vanaf 2025 voorzichtigheidshalve 2% aan inverdieneffecten opgenomen. Via het traject Samen Schiedam lopen initiatieven waarbij de maatschappelijke (zorg)instellingen via samenwerking komen tot efficiëntere zorg.
Fysieke domein In het fysieke domein is gekeken naar het IUPB en het grote aantal projecten dat de komende jaren in uitvoering zal worden genomen. Ook met het oog van de financiële en organisatorische mogelijkheden. Dit heeft uiteindelijk geleid tot een incidentele vrijval van de reserve IUPB in de Zomernota 2022. Inzicht is verkregen in de uitvoering en temporisering van de stedelijke projecten. Bedrijfsvoering In deze onderzoeksopdracht is gekeken naar het op orde brengen van de organisatie in relatie tot de besparingsmogelijkheden. Gekeken is naar de Staat van personele lasten, de inhuurkosten en is een Zero Based Budgetting (hierna: ZBB) onderzoek uitgevoerd voor het KCC. Taakstellende afspraken zijn gemaakt om de personele lasten binnen twee jaar op orde te brengen, daarnaast wordt in 2025 bespaard op de inhuurkosten. Uit het ZBB onderzoek van het KCC blijkt dat er voor de komende jaren extra capaciteit nodig zal zijn om de dienstverlening op peil te houden. De extra kosten hiervoor zijn structureel in deze begroting verwerkt. Conclusie is dat de onderzoeken meer kennis en inzicht hebben opgeleverd, maar geen extra besparingsmogelijkheden.
Analyse structurele en incidentele budgetten begroting De structurele en incidentele budgetten in de begroting zijn beter in beeld gebracht en geanalyseerd. De afgelopen jaren is op basis van de realisatie in de jaarstukken sprake van een structureel tekort van € 1,5 miljoen. In deze begroting bedraagt het structurele tekort € 0,6 miljoen. Dit tekort wordt opgevangen door de inzet van incidentele middelen. Op de langere termijn gezien is dit een onwenselijke situatie en daarom moet ook sprake zijn van structureel begrotingsevenwicht.
Begroting 2022
4
Financieel beeld en verwerking in de begroting
Lasten jeugdzorg Lastenontwikkeling
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
GR Jeugd Rijnmond
12,4
12,6
13,9
15,6
17,8
17,0*
16,8 + 0,6 = 17,4
Jeugd lokaal (ROG plus)
1,9
2,6
4,3
4,6
5,2
5,7
5,1
zijn sprake is van een versterkt weerstandsvermogen en solvabiliteitspositie, maar dat dit in de toekomst wel onder druk komt te staan. Incidentele middelen zijn daarbij ook beschikbaar ook om de voorfinanciering en cofinanciering van de stedelijke vernieuwing in Nieuwland en Oost te borgen.
De gemeentefinanciën blijven onder druk staan. Waar we op het ene beleidsveld worden gecompenseerd (Jeugdzorg), vindt op een ander beleidsterrein weer een aanpassing plaats waardoor we weer geld kwijt raken (herziening Gemeentefonds). We introduceerden met de Zomernota 2022 twee scenario’s. In het eerste scenario gaan we terug naar de basis en kijken we naar wat de gemeente wettelijk verplicht is om te doen. Op alle andere taken kan dan in theorie worden bezuinigd. Dit scenario is iets waar we mee te maken krijgen als de vergoeding van het Rijk niet toereikend zal zijn en we onze tekorten niet oplossen, het ‘artikel 12-scenario’. Dit levert ons een spiegel op, een zo objectief mogelijk beeld op wat er, als het echt nodig is, minder kan. Het tweede scenario is minder drastisch, maar bevat toch pijnlijke maatregelen op een aantal punten.
Winstwaarschuwingen
Scenario 1
Ook zijn de ontwikkelingen in beeld gebracht die in de toekomst kunnen leiden tot extra lasten voor de gemeente. Dit beperkt zich niet alleen tot de risico’s die we hebben opgenomen in het risicoprofiel. Deze ontwikkelingen kunnen het gevolg zijn van rijksbeleid maar ook kunnen dit voorbereidingen van beleid zijn waarvan nu al duidelijk is dat dit tot toekomstige lasten zal leiden. Deze onvermijdelijke effecten zijn, met het oog op het neerleggen van een realistische begroting waar ook een volgend college mee aan de slag kan, in deze begroting verwerkt.
Via scenario 1 zijn alle budgetten binnen de gemeente op grootboekniveau onderverdeeld naar 3 verschillende taken: wettelijk, niet wettelijk en hybride. Deze onderverdeling leidde tot het beeld dat een groot deel van de begroting wordt besteed aan wettelijke taken en dat de meeste niet-wettelijke taken zich in het programma Economie in Ontwikkeling bevinden. De budgetten met het zuivere oormerk nietwettelijk zijn nader onderzocht op besparingsmogelijkheden. Onderstaand overzicht geeft weer in welke mate er op programma taakvelden niet wettelijk en hybride budgetten sprake is. Dit overzicht is als inspiratie gebruikt voor de bezuinigingen in de Zomernota en de aanvullende bezuinigingen. Scenario 1 levert het volgende concernbeeld op van de begroting:
Woonplaatsbeginsel Jeugdzorg
2,0 +1,0 = 3,0 14,3
15,2
18,2
20,2
23,0
22,7
25,5
* Exclusief stijging productie 2e kwartaal en aanpak wachtlijsten. In de bovenstaande tabel zijn de lasten (tekorten) van de jeugdzorg van de afgelopen jaren en die in de komende jaren te verwachten zijn, in beeld gebracht. Deze lasten zijn in mindering gebracht van de extra meerjarige rijksinkomsten voor de jeugdzorg als gevolg van de uitspraak in de door de VNG tegen het rijk aangespannen arbitragezaak. Het overzicht van de tekorten in de Jeugdzorg over de afgelopen jaren komt later, staat niet in deze Begroting 2022 maar wordt nog voor de begrotingsbehandeling verstrekt. Het matchen van de inkomsten en uitgaven aan jeugdzorg in de afgelopen jaren is precisiewerk en vraagt daarom meer tijd. Dit is niet standaard uit de financiële administratie te halen.
Optimalisatie inzet van vrijgevallen reserves Onderdeel van de analyses vormde de verschillende mogelijkheden om de inzet van de vrijgevallen reserves te optimaliseren voor de begrotingsjaren 2022 - 2025. Ook met het oog op het op peil houden c.q. versterken van het weerstandsvermogen van de gemeente. Uitkomst hiervan is onder andere dat er met de keuzes (voor de inzet van vrijgevallen reserves) die in de Begroting 2022 gemaakt
§ Paragrafen € Financiële begroting 2022
Uitwerking scenario 1 en 2
Besparingsvoorstellen Zomernota 2022 De in de Zomernota opgenomen besparingsvoorstellen zijn, tegen de achtergrond van de raadsbehandeling van de Zomernota 2022, tegen het licht gehouden. In de Begroting 2022 is er een aanpassing aangebracht van twee besparingsvoorstellen.
Begroting 2022
5
Concernbeeld
Conclusie is dat de meeste niet-wettelijke uitgaven in het programma Economie in ontwikkeling plaatsvinden.
Totaal lasten 2021 Totaal lasten 2021
Totaal baten 2021 Totaal baten 2021
21,3 ; 7% 21,3 ; 7%
Een ander onderdeel van scenario 1 bestaat uit de uitwerking van de artikel 12 variant voor de belastingen en heffingen. Uitkomst hiervan is dat dit voor de Schiedammers een extra stijging van de OZB van gemiddeld € 30 kost en de afvalstoffenheffing € 59.
60,0 ; 19% 60,0 ; 19%
78,9 ; 25% 78,9 ; 25%
218,4 ; 58%218,4 ; 58%
Wettelijk
Niet wettelijk Hybride Wettelijk Niet wettelijk
253,6 ; 81%253,6 ; 81%
Wettelijk
Hybride
Niet wettelijk Hybride Wettelijk Niet wettelijk
Hybride
Bedragen x Bedragen miljoen x miljoen
Per programma ontstaat het volgende beeld:
Lasten Bedragen x miljoenen
Baten
Wettelijk
Niet wettelijk
Hybride
Wettelijk
Niet wettelijk
Hybride
Programma 1: Mens en stad in beweging
127,4
9,6
17,1
46,5
1,5
0,1
Programma 2: Ruimtelijke inrichting en samenhang
45,0
25,6
0,9
25,1
19,1
0,1
-
43,1
3,4
-
39,5
0,0
Programma 4: Overheid in balans
18,3
-
-
1,0
-
-
Algemene dekkingsmiddelen
27,7
0,5
-
181,0
-
-
Programma 3: Economie in ontwikkeling
§ Paragrafen € Financiële begroting 2022
Begroting 2022
6
Scenario 2
Ook heeft een benchmark onderzoek plaatsgevonden op basis van de begroting 2021 van de baten en lasten per inwoner. Hierbij zijn als referentiegemeenten Delft, Gouda, Oss en Vlaardingen gehanteerd. Daarnaast zijn onze resultaten naast het gemiddelde van Nederland gelegd. De grafieken hieronder geven per taakveld inzicht in de gemiddelde lasten per inwoners op basis van de begroting 2021:
De resultaten uit scenario 1 zijn gebruikt om nader richting te geven aan bezuinigingen. Deze zijn vooral gezocht in de niet-wettelijke budgetten. Daarbij is beoordeeld in hoeverre het stopzetten of temporiseren mogelijk is en wat dit voor onbedoelde kostenverhogende effecten kan hebben. Naast de gebruikelijke actualisaties op de Zomernota, zijn we dus aan de slag gegaan met de uitwerking van de twee hiervoor genoemde scenario’s om de begroting zover mogelijk sluitend te krijgen. Daarnaast zijn eerder opgenomen bezuinigingen die in de Zomernota zijn aangekondigd, geëvalueerd en waar nodig aangepast. Al met al een behoorlijke operatie, waarbij veel financiële mutaties hebben plaatsgevonden. Wij zijn van meerjarige tekorten, naar een positief begrotingssaldo gegaan. Het structurele saldo is helaas nog niet sluitend, maar we komen van ver.
€ 162 € 159
Lasten taakveld 3economie
Lasten taakveld 4onderwijs
€ 167 € 27 € 59 € 47 € 151 € 91 € 86
Lasten taakveld 1veiligheid
€ 225 € 149 € 216 € 131 € 114
152 124 138 131 103 128 120
Lasten taakveld 0bestuur
1.125 702 553 686 560 727 727
Lasten per inwoner taakvelden 0-4
€ 1.558 € 1.844 € 1.771 € 1.784 € 1.546 € 1.697 € 1.488
Lasten per inwoner taakvelden 5-8
§ Paragrafen € Financiële begroting 2022
€ 222 € 279
€ 231 € 108 € 318 € 233 € 213
Lasten taakveld 8volkshuisvestiging, ruimtelijke ordening en stedelijke...
€ 342 € 258 € 417 € 313 € 338 € 333 € 294 Lasten taakveld 7volksgezondheid en milieu
Lasten taakveld 6sociaal domein
€ 322 € 261 € 314 € 232 € 259 € 274 € 290 Lasten taakveld 5sport, cultuur en recreatie
Legenda Gemeente Schiedam Gemeente Vlaardingen Gemeente Gouda Gemeente Delft Gemeente Oss Gemiddelde referentiegemeenten Nederland
Begroting 2022
7
Toelichting verwerking stappen in financieel beeld Deze paragraaf biedt inzicht hoe het saldo in deze begroting is opgebouwd vanaf de stand in de Zomernota:
Stand financiële ruimte
2022 2023 2024 2025
A. Beginstand
-4.708
B. Loon- en prijsontwikkelingen
-2.328 -2.282 -2.242 -2.213
C. Algemene uitkering D. Ontwikkelingen sociaal domein E. Wettelijk, onvermijdelijk en dilemma's
Totaal
pm
1.008
pm
2.581
pm
1.366
Stand Zomernota
-820
-394
-450
-514
Aanvullende bezuinigingen
Stand in de begroting
-11.336 -4.570 -3.085 -3.945
Verwerking meicirculaire
Actualisatie technische doorrekening
Gelijktijdig met de Zomernota is de gemeenteraad op de hoogte gesteld van de effecten van de meicirculaire. Met de verwerking van de meicirculaire in de stand ontstaat het volgende financiële beeld:
Verwerking meicirculaire 2022 2023 2024
2025
Hierna heeft een technische doorrekening plaatsgevonden aan de hand van de uitgangspunten van de Zomernota, is het financiële effect van de Bestuursrapportage (exclusief meicirculaire) verwerkt en is rekening gehouden met het financieel effect van de herziening van het Gemeentefonds. Dit laatste is een vereiste van de Provincie Zuid-Holland.
Financieel beeld Zomernota 2022 na MPG
-706
-1.499
2022 2023 2024 2025
1.673
313
-241
-535
-393 -1.740
875
875
875
- Vrijval reserves
5.988
0
0
0
Tussentotaal
-4.473 -3.695 -2.210 -3.070
Effecten meicirculaire 2021 2.283
- Bezuinigingsvoorstellen
1.491
Stand financiële ruimte Zomernota
-2.982 -2.740 -1.224 -2.220
Financieel beeld na verwerking meicirculaire 2021
Financiële ruimte na MPG
Onvermijdelijke financiële effecten
-3.480 -2.902 -2.974 -2.584
875
Effect Meerjarenperspectief grondexploitaties (MPG)
Actualisatie technische doorrekening
Verwerking Meicirculaire
Uitwerking scenario 1 en 2
pm
Dekking - Dividend, renteontwikkeling en vertragingsfactor
Vanaf de stand in de Zomernota zijn de volgende stappen doorlopen om te komen tot het saldo in de begroting. Deze stappen worden in het vervolg van deze paragraaf toegelicht:
601
955
532
-2.381 -2.208
986
518
850
721
-706 -1.499
§ Paragrafen € Financiële begroting 2022
-2.381 -2.208
-98
Financieel effect actualisatie doorrekening Zomernota
1.996
1.749
1.708
1.036
Financieel effect Berap (exclusief effect meicirculaire)
57
-730
310
183
Eis provincie: verwerken herijking Gemeentefonds
0
-880
-880
-880
Stand financiële ruimte na technische doorrekeningen
1.955
-396
746 -1.400
Begroting 2022
8
De actualisatie van de doorrekening van de Zomernota levert een behoorlijk positief effect op. Deze actualisatie bestaat uit de volgende onderdelen:
Actualisatie technische 2022 2023 2024 2025 doorrekening Zomernota Kleine financieel technische correcties Correctie baggerkosten (Zomernota 2019, beslispunt A9)
-29
-68
-73
-66
0
0
-354
0
Correctie beginstand Zomernota
0
0
0
570
Correctie teruggave meeropbrengst OZB meerjarig verwerkt
226
226
226
226
Verwerking prijscompensatie lasten
-41
-39
-39
-38
Verwerken begroting gemeenschappelijke regelingen
10
10
7
10
Herrekening kapitaallasten
485
12
Actualisatie heffingen en leges
1.183
1.447
Effect kostenverdeelstaat (meer toerekenen aan investeringen)
161
Correctie baggerkosten Om de twee jaar heeft de gemeente baggerkosten, hiervoor is via de Zomernota 2019 budget voor vrijgemaakt. Uit de analyse van de budgetten is naar voren gekomen dat de baggerkosten voor 2024 abusievelijk niet in de cijfers van de Zomernota 2022 waren meegenomen. Correctie teruggave meeropbrengsten OZB In de meerjarige ramingen van de OZB-opbrengsten was de eenmalige compensatie van de meeropbrengsten OZB structureel verwerkt in plaats van incidenteel. Herrekening kapitaallasten Na het vaststellen van de Zomernota vindt een herrekening van de kapitaallasten plaats op basis van het actuele investeringsprogramma en de rente-ontwikkeling. Actualisatie heffingen en leges Dit bestaat uit een aantal effecten, waarvan de effecten boven de € 100.000 hieronder zijn toegelicht:
Actualisatie heffingen en leges
161
141 -1.624 1.639 161
1.797 161
Totaal technische 1.996 1.749 1.708 1.036 doorrekening Zomernota Toelichting op effecten boven de € 100.000:
§ Paragrafen € Financiële begroting 2022
Onvermijdelijke financiële effecten na Zomernota In de Zomernota waren een aantal onvermijdelijke financiële effecten nog niet verwerkt, maar gesignaleerd als winstwaarschuwing. In de tussentijd is meer duidelijk geworden over deze effecten. Deze onvermijdelijke effecten zijn met het oog op het neerleggen van een realistische begroting waar ook een volgende college mee aan de slag kan, in deze begroting verwerkt. Het betreft de volgende financiële effecten:
Onvermijdelijke financiële effecten
2022 2023 2024 2025
1. Verwerking Jeugdzorgmiddelen
3.370
1.750
2.020
2.010
2. Klant Contact Centrum (KCC)
-117
-143
-97
-97
0
-350
-350
-350
4. Nieuwe werken (mobiele telefoons, thuiswerken)
-378
-90
-90
-94
3. Sociaal domein leerlingenvervoer
2022 2023 2024 2025
LEGES actualisatie opbrengst
283
417
462
462
5. Bouwplan ambtelijke organisatie
-700
-300
0
0
Afvalstoffenheffing
245
245
244
245
6. CAO stijging welzijnssubsidies
-640
-640
0
0
BTW effect op dotatie voorziening vervanging
475
475
475
475
Effect op de financiële ruimte
1.535
Raming exploitatie-effect ten laste van voorziening
111
300
556
713
227 1.483 1.469
Effecten kostenverdeelstaat Ieder jaar wordt de kostenverdeling over projecten en exploitatiebudgetten geactualiseerd. De actualisatie leidt ertoe, dat meer lasten ten laste van projecten komen in plaats van exploitatiebudgetten.
Begroting 2022
9
1. Verwerking jeugdzorgmiddelen Vooruitlopend op de septembercirculaire zijn de financiële gevolgen uit de arbitragezaak over de jeugdzorg bekend gemaakt en in deze begroting verwerkt. Deze middelen zijn geoormerkt voor het opvangen van tekorten in de Jeugdzorg (toekomstige lastenontwikkeling), de inperking van de wachtlijsten en het inzetten voor de Agenda voor de Toekomst (MVS Jeugdmodel).
2022 2023 2024 2025 Jeugdzorg (schatting vooruitlopend op septembercirculaire)
6.570
3.950
3.620
3.210
Jeugdzorg (schatting lastenkant)
3.200
2.200
1.600
1.200
Ten gunste van de financiële ruimte
3.370 1.750 2.020 2.010
Onderstaand overzicht geeft inzicht in de componenten in de lastenkant van de Jeugdzorg. De genoemde budgetten komen bovenop de budgetten die al in de meerjarenbegroting stonden:
2022 2023 2024 2025 Lastenontwikkeling jeugdzorg
600
600
600
600
Woonplaatsbeginsel
1.000
1.000
1.000
1.000
Aanpak wachtlijsten
1.000
Inrichten MVS Jeugdmodel (schatting)
Inramen inverdieneffect MVS Jeugdmodel 2%
600
De component lastenontwikkeling betreft een inschatting van de nominale lastenontwikkeling. Deze inschatting heeft plaatsgevonden op basis van de volgende meerjarige analyse:
Lastenontwikkeling
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
GR Jeugd Rijnmond
12,4
12,6
13,9
15,6
17,8
17,0*
16,8 + 0,6 = 17,4
Jeugd lokaal (ROG plus)
1,9
2,6
4,3
4,6
5,2
5,7
5,1
Woonplaatsbeginsel Jeugdzorg
2,0 +1,0 = 3,0 14,3
15,2
-400 3.200 2.200 1.600 1.200
§ Paragrafen € Financiële begroting 2022
20,2
23,0
22,7
25,5
* Exclusief stijging productie 2e kwartaal en aanpak wachtlijsten.
2. Klant Contact Centrum (KCC)
4. Nieuwe werken (mobiele telefoons, thuiswerken)
Via de Zomernota 2022 is een eerder opgelegde taakstelling teruggedraaid in afwachting van de resultaten van de 2e fase van het Zero Based Budgetting (ZBB) Onderzoek. Inmiddels zijn de resultaten van dit onderzoek bekend. Belangrijke conclusie is dat om goede, betrouwbare en persoonlijke dienstverlening te kunnen blijven bieden, het noodzakelijk is om extra capaciteit in te zetten bij het KCC. Dit heeft het financiële effect zoals hierboven in de tabel staat aangegeven. Meer over de resultaten van het ZBB onderzoek vindt u in het programma Overheid in Balans, onderdeel als gemeente beter in contact met de stad/Open Schiedam.
Zoals u ook in de paragraaf bedrijfvoering kunt lezen, wordt in 2022 gestart met de vernieuwing van het werkplekconcept en het faciliteren van de medewerkers in het nieuwe werken. Vooruitlopend op de resultaten van de CAO-onderhandeling is een calculatie van de thuiswerkvergoeding en thuiswerkfaciliteiten (mobiele telefoon) in de begroting meegenomen. Ook om in deze lastige arbeidsmarkt een aantrekkelijke werkgever zijn en te blijven.
3. Sociaal domein leerlingenvervoer 600
18,2
In de Zomernota 2022 is eenmalig een budget opgenomen voor jeugd- en leerlingenvervoer. Zoals u ook in het programma Mens en Stad in Beweging, paragraaf “kosten beheersen door creatieve oplossingen” kunt lezen zijn er geen mogelijkheden om de stijgende uitgaven rondom het leerlingenvervoer te beïnvloeden. Daarom is in het kader van realistisch begroten het budget meerjarig meegenomen in de begroting.
5. Bouwplan ambtelijke organisatie Voor het versterken en het ontwikkelen van de organisatie is het afgelopen jaar een bouwplan vastgesteld. Het is van belang dat de ambtelijke organisatie aansluit bij de opgaven uit de Stad. Om die continuïteit te waarborgen en waar nodig te verbeteren zijn financiële middelen nodig in 2022 en 2023.
6. CAO stijging welzijnssubidies In de begroting 2021 is eenmalig een aanvullend budget verleend voor de in de subsidieaanvragen verwerkte CAO-consequenties op het terrein van (jeugd)zorg en welzijn. Evenals die voor
Begroting 2022
10 10
gemeentepersoneel bedraagt dit meer dan 6%. Dit betreft een structureel effect, ingrijpen op de korte termijn heeft tot gevolg dat de dienstverlening via de WOT’s onder druk komt te staan. In de begroting is daarom voor de jaren 2022 en 2023 alsnog het budget opgenomen. Vooralsnog is geen budget opgenomen voor de jaren 2024 en 2025 omdat vanaf die jaren het MVS jeugdmodel in werking treedt.
Nog geen sluitende meerjarenbegroting Het meerjarige financiële beeld leidde nog niet tot een sluitende meerjarenbegroting. Daarom worden aan de hand van de eerder genoemde uitwerkte scenario’s de volgende aanvullende bezuinigingen voorgesteld.
Aanvullende bezuinigingsvoorstellen
2022 2023 2024 2025
Museumkwartier
0
0
22
44
Kindergemeenteraad
0
0
21
21
Binnenstad
10
10
20
30
Stadsmarketing
20
20
20
20
Centraal inhuurbudget
0
0
0
200
Rekenkamer
36
36
36
36
Totaal aanvullende bezuinigingsvoorstellen
66
66
119
351
Museumkwartier Het betreft een niet-wettelijke taak voor de gemeente. De bezuiniging wordt tot stand gebracht door het bijstellen van de ambities. Kindergemeenteraad Schiedam was één van de eerste gemeenten die een kindergemeenteraad had. De kindergemeenteraad heeft inmiddels meerdere zittingsperioden gekend. De kindergemeenteraad kent een zittingsperiode van twee jaar. Het instellen van de kindergemeenteraad is geen wettelijke
§ Paragrafen € Financiële begroting 2022
taak van de gemeente Omdat meerdere organisaties het voorbeeld hebben overgenomen van de gemeente, wordtvoorgesteld om vanaf 2024 geen kindergemeenteraad meer in te stellen. Binnenstad en Stadsmarketing Dit betreft niet wettelijke taken voor de gemeente. Bezuiniging wordt tot stand gebracht door een soberdere uitvoering en minder intensieve inzet. Centraal inhuurbudget De verwachting is dat met het invullen van vacatures, het nieuwe werken en digitaliseringsslag er minder behoefte is aan een structureel inhuurbudget. Voorgesteld wordt om het inhuurbudget met € 0,2 miljoen te verlagen vanaf 2025. Rekenkamer Dit betreft weliswaar een wettelijke taak, maar nieuwe wetgeving rond de Rekenkamerfunctie zal er toe leiden dat minder onderzoeken nodig zijn. Dit leidt tot een structurele besparing van € 35.000. Op het moment dat deze begroting werd afgerond, lag er een voorstel bij het presidium om bij de vormgeving van de nieuwe Rekenkamer het budget structureel met € 35.000 te verlagen. Inmiddels heeft het presidium ervoor gekozen deze verlaging nog niet direct te realiseren, maar eerst de nieuwe Rekenkamer in 2022 de ruimte te geven een nieuw onderzoeksprogramma te maken en aan de hand daarvan na een jaar pas een definitieve keuze te maken. Deze recente beslissing kon echter niet meer in de financiële begroting verwerkt worden.
Bij de eerste begrotingswijziging van 2022 zullen wij dit alsnog technisch corrigeren. Tegelijkertijd zien wij kans om de vergoeding van de Rotterdampas voor minima nog voor 2022 te continueren. Ook de hondenbelasting wordt gefaseerd afgebouwd. Dit geeft de volgende financiële effecten:
2022 2023 2024 2025 Vergoeding Rotterdampas voor minima
-220
Afbouw hondenbelasting
-64
-128
-193
-257
-284
-128
-193
351
Financieel effect
Vergoeding Rotterdampas voor minima Het vergoeden van de Rotterdampas voor minima is geen wettelijke taak van de gemeente. Vanuit dat perspectief was dit ook als bezuiniging voorgedragen. Voorlopig wordt de vergoeding van de Rotterdampas voor minima nog voor één jaar verlengd,, mede in het licht van de in de Begroting 2021 opgenomen bezuinigingen in het sociaal domein. 2022 geldt hierin als een overgangsjaar. Afbouw hondenbelasting Het college komt tegemoet aan de wens van de raad om deze afbouw te realiseren. Er speelt een landelijke discussie om de hondenbelasting in heel Nederland volledig af te schaffen. Dit verlies aan inkomsten voor gemeenten zal dan door de rijksoverheid gecompenseerd moeten worden. Doordat wij nu als gemeente zelfstandig de hondenbelasting afschaffen komen we voor die compensatie waarschijnlijk niet in aanmerking. Vrijval reserves In de Zomernota is voorgesteld om een aantal reserves vrij te laten vallen. Één van die reserves is de reserve Grondfonds. Na het verschijnen van de Zomernota werd duidelijk dat Schiedam ruim € 11 miljoen subsidie ontvangt uit het Volkshuisvestingsfonds voor de aanpak van de Staatsliedenbuurt. De co-financiering hiervan wordt momenteel in beeld gebracht. De aanpak van de Staatsliedenbuurt maakt deel uit van een grotere multidisicplinaire stedelijke vernieuwingsaanpak voor Nieuwland en met deze middelen
Begroting 2022
11 11
kan vast een eerste start worden gemaakt. Schiedam maakt kans om voor de brede aanpak van Nieuwland en Oost rijksmiddelen te krijgen. Hierop zal de komende periode moeten worden doorgepakt, om dit mogelijk te maken wordt in deze begroting voorgesteld de reserve Grondfonds om te vormen in de reserve ontwikkeling stedelijke vernieuwing.
Na verwerking van deze aanpassingen ontstaat het volgende financiële beeld:
maar laten nog wel een beter beeld zien dan de afgelopen jaren (voor 2019). Het wordt steeds moeilijker om tot een sluitende begroting te komen zonder een beroep te doen op de Schiedammers. De maatschappelijke opgaven voor gemeenten nemen alleen maar toe, de financiële compensatie ervan vindt nog steeds onvoldoende plaats. Één van de speerpunten van het meerjarige financiële beleid is beheersing van de lastenontwikkeling voor de inwoners en bedrijven. Dit speerpunt komt steeds verder onder druk te staan, doordat compensatie nog steeds uitblijft.
2022 2023 2024 2025
Aandachtspunten afronding bestuursperiode
Stand financiële ruimte na technische doorrekeningen
1.955
Samen op weg in Schiedam na Corona
Onvermijdelijke financiële effecten na Zomernota
1.535
227
1.483
1.469
Aanvullende bezuinigingsvoorstellen
66
66
119
351
-285
-131
-196
-261
Vormen reserve Stedelijke Ontwikkeling
-2.140
0
0
0
Stand begroting
1.131
-234 2.152
159
Financieel beeld na verwerking
Financieel effect Rotterdampas en hondenbelasting
-396
746 -1.400
De financiële situatie van Schiedam blijft zorgelijk. Deze zorgen manifesteren zich vooral in de meerjarig structureel sluitende meerjarenbegroting. Het weerstandsvermogen is voldoende op orde, de solvabiliteit redelijk stabiel en ook de netto-schuldquote is beter dan die twee jaar geleden was. Desalniettemin blijven de ratio’s in de toekomst wel een belangrijk aandachtspunt. De solvabiliteit en de netto schuldquote ontwikkelen zich naar de advieswaarden,
§ Paragrafen € Financiële begroting 2022
Vooral kwetsbare Schiedammers, ondernemers en jongeren zijn hard geraakt door de gevolgen van de corona crisis. Achterstanden en problemen die er al waren zijn verscherpt en veel zichtbaarder geworden. Het college heeft in de eerste fase van de crisis al veel gedaan om de gevolgen te verzachten. Daarvoor zijn de budgetten gebruikt die de rijksoverheid beschikbaar heeft gesteld. Hiervoor is ook een aparte reserve gecreëerd. Schiedammers hebben laten zien dat ze heel goed weten wat er nodig is, dit blijven we faciliteren in de tweede fase als eerste pijler van de vervolgaanpak, die we beschrijven in het herstelplan ‘Samen op weg na corona’. Als tweede pijler zijn er maatregelen die we voortzetten, op basis van de kennis die we hebben opgebouwd over de impact van de crisis. De aanpak in de derde fase zal structureel herstel moeten bevorderen, gebaseerd op meer (wetenschappelijke) kennis van de lange termijn gevolgen. Dit bereiden we voor, in de aanloop naar een nieuwe bestuursperiode. Inmiddels zien we een sneller herstel van de economie waarbij in delen van de arbeidsmarkt sprake is van een arbeidstekort.
Afronding Collegeprogramma De Tussenevaluatie van juni 2020 liet zien dat vrijwel alle inspanningen van start zijn gegaan. Het collegeprogramma is nagenoeg uitgevoerd, de stedelijke ontwikkeling is op gang gebracht, in het sociaal domein is de samenwerking tussen de instellingen vergroot en is een nieuw model voor de jeugdhulp opgepakt. De stad is op weg naar herstel van corona. Veel is de afgelopen periode in gang gezet. Belangrijke leidraad voor de aanpak in de afgelopen periode is de Staat van de stad geweest. Het beeld van de Staat van de stad 2021 laat de eerste positieve veranderingen zien.
Staat van de stad (samenvatting) Trend afgelopen jaren Meerdere jaren achtereen kwam uit de analyse van de verhuisstromen naar voren dat Schiedammers met belangstelling voor een grondgebonden woning of een woning in het hogere segment de stad vaak verlieten, omdat dergelijke woningen niet in voldoende mate in Schiedam voorhanden waren. De ruimte die daardoor in het lagere woningmarktsegment in de stad vrijkwam, werd relatief vaak ingevuld door huishoudens van buiten de stad, met name uit Rotterdam en (in de particuliere voorraad) uit het buitenland (onder wie veel arbeidsmigranten). Deze trend was in 2020 nog steeds wel zichtbaar, maar toch een stuk minder sterk dan in voorgaande jaren. Dat komt enerzijds doordat er in de stad een behoorlijk aantal (grondgebonden) woningen in het midden en hogere segment zijn bijgebouwd maar anderzijds doordat de prijzen van woningen de laatste tijd fors zijn gestegen. Waar in het verleden Rotterdamse huishoudens voornamelijk in het goedkopere deel van de Schiedamse woningvoorraad terechtkwamen (in dezelfde prijsklasse als personen die zich vanuit het buitenland in Schiedam vestigen), is dat in korte tijd opgeschoven naar een gemiddeld aanzienlijk duurder segment.
Begroting 2022
12 12
Tegelijkertijd zijn er de afgelopen tijd ook behoorlijk wat flatwoningen gesloopt. Hierdoor was er minder aanbod van goedkope huurwoningen, met als gevolg dat er minder ruimte was voor huishoudens van buiten de stad om zich in de sociale huursector in Schiedam te vestigen. Op basis van één jaar is het nog te vroeg om te spreken van een trendbreuk, maar de ontwikkeling van de afgelopen tijd maakt wel duidelijk dat veranderingen in de woningvoorraad invloed hebben op de verhuisstromen en het type huishoudens dat de stad aantrekt. Dat neemt overigens niet weg dat sociale stijging ook nu nog steeds leidt - zij het in mindere mate - tot het vertrek van (oudere) Schiedammers en een instroom van jonge huishoudens aan de onderkant van de woningmarkt. In het duurdere segment is er weinig veranderd en is er evenals voorheen nog altijd sprake van een uitstroom van huishoudens.
Sociale samenstelling De veranderingen in de woningvoorraad beginnen geleidelijk aan zichtbaar te worden in de sociale samenstelling van de bevolking. Een duurdere woningvoorraad trekt huishoudens aan die doorgaans meer te besteden hebben en/of vaker kansrijk zijn opgeleid. In iets mindere mate is zo’n zelfde effect waarneembaar voor wat betreft het inkomen: voor het eerst in lange tijd is de achterstand op het landelijk gemiddelde iets kleiner geworden. Ook het aandeel huishoudens dat van het sociaal minimum moet rondkomen, vertoont in Schiedam een snellere daling dan landelijk.
Sociale problematiek blijft groot Ondanks de betere cijfers blijft de sociale problematiek van de stad groot. Bovendien zijn in vergelijking met andere gemeenten de verschillen per buurt binnen Schiedam fors. Dat geldt bijvoorbeeld voor het inkomen, opleidingsniveau en de veiligheidsbeleving. Met name in delen van Nieuwland, Oost en Groenoord heeft dit problematische vormen aangenomen.
§ Paragrafen € Financiële begroting 2022
Conclusie De eerste tekenen lijken zichtbaar dat het toevoegen van nieuwe woningen in het midden en hogere segment helpt om enerzijds meer Schiedammers een wooncarrière binnen de stad te laten maken en anderzijds om nieuwe doelgroepen naar de stad te trekken. Mede als gevolg van de stijgende prijzen van woningen trekt Schiedam in toenemende mate huishoudens aan die wat meer te besteden hebben en vaker kansrijk zijn opgeleid. Effecten van het aanpassen/ veranderen van de woningvoorraad op de samenleving worden pas goed zichtbaar als het grote aantallen (duizenden) betreft. Het in stand houden van de nu ingezette trend vraagt dan ook om een lange adem.
veiligheid. De 15 burgemeesters van de 16 kwetsbare gebieden hebben ook het afgelopen jaar een stevige lobby gevoerd voor extra rijksmiddelen. Daarbij ondersteund door vele maatschappelijke partners. Het wachten is nu op de formatie van een nieuw kabinet en het coalitieakkoord. Het is nog onzeker of de aanpak van de 16 kwetsbare gebieden in het regeerakkoord komt. Vooruitlopend op meer structurele middelen wordt ook een beroep gedaan op incidentele rijksmiddelen. Als één van de kwetsbare gebieden maken Nieuwland en Oost veel kans op een bijdrage. Zoals bijvoorbeeld bij de toekenning van een bijdrage uit het Volkshuisvestingsfonds voor de Staatsliedenbuurt in Nieuwland.
Gecombineerde aanpak van woningbouw en sociale aanpak Een meer evenwichtige woningvoorraad alleen is niet genoeg. Een sociale aanpak, zoals het investeren in onderwijs, het toeleiden naar werk en het aantrekken en behouden van bedrijven die werkgelegenheid bieden is minstens zo belangrijk voor de sociaaleconomische stijging van de stad als geheel.
Kansen rijkssteun voor de stedelijke vernieuwing van Schiedam Het college zet zich actief in voor extra rijkssteun voor Nieuwland en Oost. Nieuwland en Oost zijn gezamenlijk één van de 16 kwetsbare gebieden in Nederland, waar een langjarige integrale aanpak nodig is om de neerwaartse spiraal van verslechtering van de leefbaarheid te doorbreken. De aanpak van de brede problematiek vraagt om een lange adem, waarin de partners in Schiedam gezamenlijk werken aan integrale daadkrachtige oplossingen. Daarnaast is er gedurende langere tijd extra financiële ondersteuning nodig om tot een goed, leefbaar gebied te komen. Denk bijvoorbeeld aan het inhalen van onderwijsachterstanden, het kunnen aanbieden van maatwerkpakketten voor multiprobleemhuishoudens of extra inzet op jeugd en
Begroting 2022
13 13
347,4
Inkomsten
171,4 miljoen
214,1 miljoen
Van het rijk.
Begroting 2022 in één oogopslag
46,1
Wat betaal ik in 2022 aan:
€ 211,96
Afvalstoffenheffing Eenpersoonshuishoudens Meerpersoonshuishoudens
miljoen
De rest krijgen we uit lokale heffingen en overige inkomsten.
€ 317,97 € 375,55 € 263,22
Hondenbelasting
€
56,25
€ € € € € €
12.928 196 15.655 3.502 10.527 3.311
76.255 27.935 11.392 29.000 9.373 28.825
Ruimtelijke inrichting in samenhang
Afval en milieubeheer Openbaar groen en (openlucht)recreatie Riolering Ruimtelijke ordening Verkeer, vervoer en waterstaat Wonen en bouwen
€ € € € € €
14.780 6.411 9.419 4.495 19.629 19.697
€ € € € € €
2.609 3.876 2.437 28.948 4.927 45
Bestuur en dienstverlening Veiligheid
€ €
€ 6.460 € 12.496
Algemene kosten (overhead e.d.)
€
€ 25.990
Storting reserves
€
€ 38.615
42,8 87,2
€ € € € € €
Lokale heffingen
Afvalstoffenheffing Hondenbelasting Onroerende zaakbelasting (OZB) Parkeerbelasting Rioolheffing Leges, retributies, precario
miljoen
Rioolheffing
miljoen
miljoen
Mens en stad in beweging
Bijstand en WSW Jeugdzorg Participatie Onderwijs Sport WMO
74,4 miljoen
OZB (gemiddeld)
133,3
+
346,3
Uitgaven
miljoen
miljoen
Overige inkomsten
Dividend en rente Erfpacht Grondexploitatie Huuropbrengsten en vergoedingen Wonen en bouwen Onderwijs en leerlingzaken Overig
€ € € € € € €
4.739 18.886 25.046 7.816 258 6.556 3.277
Onttrekkingen reserves
€
19.117
Begrotingssaldo
€
1.131
Economie in ontwikkeling
Bibliotheek en media Cultureel erfgoed Economie Gronden en panden Musea en gemeentearchief Recreatieve havens
19
miljoen
Overheid in balans
Overzicht van baten en lasten begroting 2022 Bedrag werkelijk 2020
Bedragen x € 1.000,-
Programma
Mutatie reserve
Bedrag begroot 2022
Baten
Lasten
Saldo
Baten
Lasten
Saldo
Baten
Lasten
Saldo
1. Mens en stad in beweging
65.074
-154.227
-89.153
48.081
-152.423
-104.342
54.486
-171.428
-116.942
2. Ruimtelijke inrichting in samenhang
55.613
-77.995
-22.382
41.266
-65.866
-24.601
47.415
-74.431
-27.015
3. Economie in ontwikkeling
32.130
-40.907
-8.778
33.630
-40.396
-6.767
34.102
-42.841
-8.739
4. Overheid in balans
1.387
-28.403
-27.016
977
-18.265
-17.288
1.127
-18.956
-17.829
5. Algemene dekkingsmiddelen
220.501
-26.625
193.876
179.152
-28.494
150.658
191.169
-25.990
165.179
Totaal
374.705
-328.157
46.547
303.105
-305.445
-2.340
328.300
-333.646
-5.346
1. Mens en stad in beweging
8.847
-1.328
7.520
1.997
-50
1.947
1.330
-19
1.311
2. Ruimtelijke inrichting in samenhang
8.273
-10.922
-2.649
5.830
-8.011
-2.181
2.568
-2.074
494
3. Economie in ontwikkeling
6.649
-1.490
5.159
1.742
-41
1.701
795
-1.754
-959
31
-211
-179
130
-
130
107
-20
87
7.992
-55.921
-47.929
31.256
-30.514
743
14.317
-8.773
5.544
Totaal
31.793
-69.872
-38.078
40.955
-38.615
2.340
19.117
-12.640
6.477
1. Mens en stad in beweging
73.922
-155.555
-81.633
50.078
-152.473
-102.395
55.816
-171.447
-115.631
2. Ruimtelijke inrichting in samenhang
63.886
-88.917
-25.031
47.096
-73.878
-26.782
49.983
-76.505
-26.521
3. Economie in ontwikkeling
38.779
-42.397
-3.618
35.371
-40.437
-5.066
34.897
-44.595
-9.698
4. Overheid in balans
1.418
-28.614
-27.196
1.107
-18.265
-17.158
1.234
-18.976
-17.742
5. Algemene dekkingsmiddelen
228.493
-82.546
145.948
210.408
-59.008
151.400
205.486
-34.763
170.723
Totaal
406.498
-398.029
8.469
344.061
-344.061
0
347.417
-346.286
1.131
4. Overheid in balans 5. Algemene dekkingsmiddelen
Resultaat
Bedrag begroot 2021
§ Paragrafen € Financiële begroting 2022
Begroting 2022
15 15
Mens en stad in beweging Doelen Meer eigen kracht en burgerkracht
Prestaties
51% van de totale begroting is bestemd voor programma Mens en stad in beweging
Totaal lasten € 171,4 miljoen
Totaal baten € 54,5 miljoen
Global Goals
1. Actieve bijdragen 2. Sociale contacten
Meer gezonde Schiedammers
3. Gezond bewegen 4. Ervaren gezondheid* 5. Huishoudens met drie of meer voorzieningen*
Meer mogelijkheden voor sociale stijging en maatschappelijke carrière
6. Percentage inwoners met inkomen tot 120% van het sociaal minimum 7. Opleidingsniveau beroepsbevolking
16
Mens en stad in beweging Inleiding
Kosten beheersen door creatieve oplossingen
Zelfstandig mee kunnen doen in de samenleving, ook wel zelfredzaamheid genoemd, is een recht. De gemeente zorgt voor voorzieningen in de stad waarmee inwoners zo lang en zelfstandig mogelijk mee kunnen doen in de samenleving. Dat betekent dat inwoners bijvoorbeeld voor zichzelf kunnen zorgen, een woning hebben en naar school gaan of werken. Met alle activiteiten in het begrotingsprogramma Mens en stad in beweging bevorderen we de zelfredzaamheid van Schiedammers. Hiermee voorkomen we het gebruik van (zwaardere) ondersteuning en houden we de kosten voor de samenleving zo laag mogelijk.
Op verschillende manieren proberen we de kosten voor ondersteuning beheersbaar en binnen de begroting te houden. Hierdoor houden we ondersteuning beschikbaar. Diverse verordeningen en beleidsregels bepalen in welke situatie de gemeente ondersteuning biedt aan een inwoner. We wijken daarin niet of nauwelijks af van onze wettelijke verplichting. Toch zien we op onderdelen een kostenstijging. Bijvoorbeeld voor leerlingenvervoer. We zien geen mogelijkheden om de uitgaven te beïnvloeden door de verordening of beleidsregels aan te passen. De stijgende uitgaven zijn namelijk het gevolg van prijsstijgingen en jongeren die een specifiekere en duurdere vorm van vervoer nodig hebben. We proberen die specifieke behoefte aan vervoer te verminderen door bijvoorbeeld projecten te ondersteunen die zorg en onderwijs combineren, zoals het opzetten van een multidisciplinaire onderwijsplek op de Poldervaart. Hier wordt aanvullende zorg en ondersteuning geboden op school, waardoor minder leerlingen de stad/regio uit gaan voor speciaal onderwijs of naschoolse behandeling.
Om alle Schiedammers te ondersteunen naar zelfredzaamheid zijn de activiteiten uit het sociaal domein gericht op de ontwikkeling van eigen kracht en burgerkracht, meer en betere gezondheid en sociale stijging.
Zelfredzaam naar vermogen Er zullen altijd Schiedammers zijn die, tijdelijk of permanent, ondersteuning nodig hebben om mee te kunnen doen. Voor deze noodzakelijke ondersteuning biedt Schiedam verschillende voorzieningen op basis van bijvoorbeeld de Participatiewet, Wmo en de wet Jeugdzorg.
Inwoners met een hulpvraag kunnen terecht bij de wijkondersteuningsteams (WOT’s). De WOT’s zijn dichtbij (in de eigen wijk) en laagdrempelig (mogelijkheid om spontaan binnen te lopen). De WOT’s helpen de inwoner naar de passende vorm van ondersteuning of bieden deze zelf.
Programma Mens en stad in beweging
§ Paragrafen € Programma
Prestatie 1
Prestatie 2
Prestatie 3
Effectieve en duurzame ondersteuning met maatwerk Met de Schiedamse Maatwerkaanpak realiseren de wijkondersteuningsteams doorbraken wanneer de ondersteuning aan inwoners knel loopt. Met de doorbraak onderbouwen de WOT’s een investering in ondersteuning waarmee kosten op korte en/of lange termijn voorkomen worden. Dit leidt niet direct tot lagere uitgaven. We bieden namelijk nog steeds ondersteuning. Met de doorbraak zorgen we ervoor dat inwoners de ondersteuning krijgen die nodig is en dat de uitgaven niet nog harder stijgen.
Voorkomen van (zwaardere) ondersteuning door meer samenwerking We proberen het gebruik van ondersteuning te voorkomen met goede algemene voorzieningen in de stad. Met Samen Schiedam werken we samen met vrijwilligers en welzijnsorganisaties aan een structuur waarmee we inwoners met een lichte hulpvraag kunnen ondersteunen. We investeren in meer samenwerking tussen vrijwilligers, welzijnsorganisaties, de wijkondersteuningsteams en de voor zwaardere vormen van ondersteuning gecontracteerde
Ondersteuning laagdrempelig en dichtbij
aanbieders. Hiermee werken we aan een keten waarin een inwoner de ondersteuning krijgt die nodig is waarbij de ondersteuning gericht is op zelfredzaamheid. In de keten wordt ondersteuning verlaagd of verhoogd als dat nodig is.
Prestatie 4
Prestatie 5
Begroting 2022 Prestatie 6
Prestatie 7
17
Meer eigen kracht en burgerkracht Vrijwilligerswerk
Zelfredzame en veerkrachtige Schiedammers kunnen op eigen kracht omgaan met veranderingen en tegenslagen in hun leven. Tegelijkertijd biedt dit ook mogelijkheden om elkaar te helpen en initiatief te nemen als het tegenzit. We spreken dan over burgerkracht.
Taalvaardigheid is in Schiedam een grote opgave en krijgt in 2022 dan ook weer de nodige aandacht. De voorbereidingen op het vervolg van het Ambitieplan Taalvaardig Schiedam uit 2020 en de pilot van een gezinsaanpak staan bijvoorbeeld op de agenda.
Inclusieve samenleving
Financieel gezonde schiedammer
Een voorwaarde voor het hebben van eigen kracht is gelijkheid. In Schiedam mag iedereen zichzelf zijn, telt iedereen mee en doet iedereen mee ongeacht eventuele verschillen. Met voorlichting op scholen bevorderen we acceptatie en emancipatie van diversiteit. In 2022 starten we formeel met de uitvoering van de nieuwe wet inburgering. Hierover maakten we in 2021 al afspraken met Stroomopwaarts. We zorgen ervoor dat iedere inwoner zich lokaal kan verplaatsen. Naast openbaar vervoer bieden we specifiek vervoer aan bepaalde doelgroepen. Het openbaar vervoer wordt steeds meer toegankelijk voor mensen met een beperking. Daarom proberen we het gebruik van openbaar vervoer door doelgroepen te stimuleren.
Mensen zijn financieel gezond als zij zich weten te redden zonder problematische schulden. Daarom proberen we dit zoveel mogelijk te voorkomen (onder andere door basisvaardigheden te verbeteren) en door schulden te bestrijden. Voor inwoners die in armoede leven zijn er voorzieningen beschikbaar. We gaan samen met Stroomopwaarts starten met de implementatie van collectief schuldregelen en we kijken naar de mogelijkheden van het opschalen van de doorbraakmethode en de start van het jongerenperspectief fonds met de hulp van partners binnen Schuldenlab.
Mensen werken vrijwillig omdat ze dat werk leuk vinden, zich ertoe geroepen voelen of ‘iets terug willen doen’. We stimuleren vrijwilligerswerk door vraag en aanbod op een eenvoudige manier samen te brengen. Door vrijwilligerswerk te doen leren mensen daarnaast vaardigheden, ontmoeten mensen elkaar en/of heeft iemand structuur in het dagelijks leven. Daarnaast maakt de gemeente Schiedam samen met Vlaardingen en Maassluis vrijwilligerswerk toegankelijk door middel van het platform KLiK Vrijwilligers. Vrijwilligerswerk biedt net als mantelzorg ook een mogelijkheid om ondersteuning aan inwoners aan te vullen. We onderscheiden beide vormen omdat mantelzorgers vaak emotioneel betrokken zijn. De inzet van mantelzorgers is heel waardevol voor de inwoners zelf en voor de samenleving. Daarom proberen we te voorkomen dat mantelzorgers overbelast raken. We bieden daarom informatie en ondersteuning op maat.
Werk en dagbesteding
Sociale netwerken
Werk geeft structuur aan de dag en levert een inkomen op. Dit is een belangrijke basis om regie te voeren over je eigen leven. We streven ernaar dat alle inwoners (ongeacht eventuele beperkingen) naar vermogen werken. Daarvoor investeren we bijvoorbeeld in de ontwikkeling van vak- en werknemersvaardigheden, bieden we loonkostensubsidie of bieden we een beschutte werkplek. Naar verwachting wijzigt de wet individuele studietoeslag vanaf 2022. Dit is afhankelijk van de kabinetsformatie in 2021. Met de wetswijziging wordt de studietoeslag voor jongeren met een beperking landelijk vastgesteld op € 300 per maand. Voor Schiedamse jongeren met een beperking is dit een positieve wijziging: hun toeslag gaat omhoog.
Een sociaal netwerk bestaat bijvoorbeeld uit familie, vrienden, buren, leden van dezelfde vereniging of deelnemers aan eenzelfde (groeps)activiteit. Het netwerk stelt inwoners in staat om zelfredzaam te zijn. Bijvoorbeeld door informatie te krijgen, eenvoudige hulpvragen op te lossen (oppassen, een klusje in huis, boodschappen). Ook kan een netwerk steun bieden bij gevoelens van eenzaamheid. Inwoners met een hulpvraag en weinig of geen sociaal netwerk bieden we ondersteuning en voor hen proberen we het netwerk te vergroten. Voorzieningen als Wijkconnect bieden een alternatief voor het oplossen van eenvoudige hulpvragen wanneer een netwerk daarin niet kan voorzien of als een netwerk ontbreekt.
Zelfstandig wonen Inwoners blijven steeds langer thuis wonen. Indien nodig biedt de gemeente daarbij ondersteuning. Om zelfstandig wonen langer mogelijk te maken investeert de gemeente in projecten waarin wonen met zorg gecombineerd wordt.
Basisvaardigheden verbeteren We willen dat inwoners regie hebben en houden over hun eigen leven. Daar zijn verschillende vaardigheden voor nodig. Bijvoorbeeld kunnen lezen en schrijven, inkomsten en uitgaven bijhouden en de weg weten te vinden in (digitale) processen.
Programma Mens en stad in beweging Prestatie 1
Prestatie 2
Prestatie 3
§ Paragrafen € Programma Prestatie 4
Prestatie 5
Begroting 2022 Prestatie 6
Prestatie 7
18
Prestaties
Nulmeting
Doel 2022
1. Gemiddeld rapportcijfer actieve bijdragen
6,9 (2017)
7,0
2. Gemiddeld rapportcijfer sociale contacten
6,6 (2017)
6,7
Meetinstrument
Verbonden partijen/partners
Monitor Leefbaarheid en Veiligheid Schiedam
• DOCK • De Bibliotheek Schiedam
Toelichting Veel bewoners zetten zich in voor de stad, hun wijk, de sportvereniging, hun school, in de zorg of voor een kerk of moskee. Een sterk sociaal netwerk in de wijk helpt inwoners verder. Het zorgt voor meer zelfredzaamheid en minder eenzaamheid. En het draagt bij aan de leefbaarheid in de wijk en de aantrekkelijkheid van de stad als geheel. De maatschappelijke effecten van het beleid op dit punt worden gemonitord op basis van de indicatoren ‘actieve bijdragen’ en ‘sociale contacten’. Beide indicatoren zijn samengesteld op basis van enkele onderliggende sub-indicatoren. Zo gaat het bij actieve bijdragen om de ontwikkeling van het aandeel Schiedammers dat zich inzet als mantelzorger, vrijwilligerswerk verricht en/of actief is in de eigen woonbuurt. Bij sociale contacten betreft het de frequentie waarmee mensen met familie, vrienden, kennissen omgaan en een aantal vragen waaruit kan worden afgeleid of en in welke mate er sprake is van eenzaamheid. Zowel de uitkomsten van de actieve bijdragen als die van de sociale contacten worden weergegeven in de vorm van een samengesteld rapportcijfer.
Programma Mens en stad in beweging Prestatie 1
Prestatie 2
Prestatie 3
Kaderstellende beleidsnota’s • Visienota Schiedams maatwerk in het sociaal domein, vastgesteld in 2012 • Kadernota Sociaal domein, vastgesteld in 2012 • Kadernota Jeugd 2014-2019 Een sterke basis! Vastgesteld in 2014 • Kadernota WMO/WPG 2014-2019 Gezond leven in Schiedam, vastgesteld in 2014 • Cultuurvisie Schiedam: de culturele schijf van vijf • Visie op inburgering, vastgesteld in 2019 • Ambitieplan taalvaardig Schiedam
§ Paragrafen € Programma Prestatie 4
Prestatie 5
Begroting 2022 Prestatie 6
Prestatie 7
19
Meer gezonde Schiedammers Een gezonde leefstijl is voor veel zaken belangrijk. Het voorkomt bijvoorbeeld ontwikkeling van ziekten waardoor het gebruik van voorzieningen uitgesteld wordt. Een gezonde leefstijl helpt inwoners ook om zo lang mogelijk zelfstandig mee te doen. Bijvoorbeeld om voor zichzelf te zorgen, erop uit te gaan en andere mensen te ontmoeten.
Bevorderen van gezonde leefstijl Binnen SamenSchiedam werken partners uit de stad aan de thematafel gezondheid samen aan het stimuleren en bereiken van een gezonde leefstijl voor Schiedammers. Dit doen we met acties uit het lokaal preventieakkoord. Een gezonde leefomgeving is daarbij van essentieel belang. Binnen het programma Ruimtelijke Inrichting in Samenhang is daarom aandacht voor de inrichting van de openbare ruimte, de luchtkwaliteit, een groene leefomgeving en geluidsoverlast. Investeren op een gezonde leefstijl loont, maar dit heeft alleen effect als het over een langere periode gebeurd. Effecten van preventie zijn vaak na tien jaar pas zichtbaar. Binnen SamenSchiedam werken partners uit de stad aan de thematafel gezondheid samen aan het stimuleren en bereiken van een gezonde leefstijl voor Schiedammers. Dit doen we met acties uit het lokaal preventieakkoord. Een gezonde leefomgeving is daarbij van essentieel belang. Binnen het programma Ruimtelijke Inrichting in Samenhang is daarom aandacht voor de inrichting van de openbare ruimte, de luchtkwaliteit, een groene leefomgeving en geluidsoverlast.
Programma Mens en stad in beweging Prestatie 1
Prestatie 2
Prestatie 3
Voorkomen overgewicht
Bewegen en sporten aantrekkelijk maken
Om overgewicht te voorkomen is het belangrijk dat een gezonde leefstijl zo vroeg mogelijk begint. Bijvoorbeeld al met een gezonde zwangerschap. Voor 2022 wordt onderzocht of Schiedam kan mee doen aan het landelijk programma “Jongeren op gezond gewicht” (JOGG). Een JOGG-regisseur stimuleert samen met partners een gezonde levensstijl en leefomgeving voor jongeren tot en met 19 jaar.
Met de nieuwe kadernota voor sportaccommodaties werken we aan kwalitatieve accommodaties die uitnodigen om te bewegen en sporten. Met ‘Lekker Bezig’ maken we beweeg- en sportaanbod in de wijken meer zichtbaar. Hiermee stimuleren we inwoners om te bewegen en sporten.
Rookvrije generatie Roken vinden we niet passen bij een gezonde leefstijl. Daarnaast zorgt roken voor gezondheidsproblemen voor degene die rookt en degenen die ‘meeroken’. Daarom stimuleren we inwoners om niet te roken. Sportparken en schoolpleinen zijn dan ook rookvrij.
Voorkomen beweegachterstanden Vanaf schooljaar 2021/2022 werken we samen met scholen aan het voorkomen van beweegachterstanden. Daarvoor organiseren we structurele tests tijdens beweeglessen op scholen. Afhankelijk hiervan organiseren we gerichte activiteiten om eventuele (dreigende) achterstanden te voorkomen.
Stimuleren bewegen en sporten Bewegen en sporten gebeurt zowel in georganiseerd verband als individueel. Buurtsportcoaches laten inwoners kennismaken met beweegactiviteiten in de wijk of buurt. Met het lokaal sportakkoord ontvangt de gemeente tijdelijk extra budget van het Rijk om meer inwoners voldoende te laten bewegen en sporten.
§ Paragrafen € Programma Prestatie 4
Prestatie 5
Begroting 2022 Prestatie 6
Prestatie 7
20
Prestatie
Nulmeting
Doel 2022
3. Gezond bewegen
77% (2018)
80%
Meetinstrument
een half uur matig intensief bewegen) en de Fitnorm (minstens drie dagen per week minimaal twintig minuten zwaar intensief bewegen). De combinorm wordt behaald indien men aan één of beide normen voldoet.
Sportmonitor Monitor Leefbaarheid en Veiligheid Schiedam
Toelichting Meer bewegen is een belangrijke voorwaarde voor een goede gezondheid en leidt tot meer sociale contacten en activering. De mate waarin Schiedammers voldoende bewegen wordt afgeleid uit de zogeheten ‘combinorm’. Deze is gebaseerd op de norm Gezond Bewegen (vijf dagen per week minimaal
Verbonden partijen/partners
Prestatie
Nulmeting
Doel 2022
4. Ervaren gezondheid
7,3 (2019)
7,4
Meetinstrument
Verbonden partijen/partners
Monitor Leefbaarheid en Veiligheid Schiedam
• • • • • • • • • •
Toelichting Een gezonde Schiedammer is in staat zich aan te passen en zijn eigen regie te voeren. Gezonde Schiedammers participeren meer, dragen vaker bij aan de leefbaarheid van hun wijk en hoeven minder vaak een beroep te doen op zorg en ondersteuning. Om te kunnen bepalen hoe de Schiedammers er op dit punt voor staan, wordt gebruikgemaakt van een definitie van de VNG. Deze omvat de meetpunten lichamelijke conditie, psychische problemen, beperkte kennis van taal, geldproblemen, gevoel er niet bij te horen en algemene gezondheid. De uitkomsten daarvan worden weergegeven in een samengesteld rapportcijfer.
Programma Mens en stad in beweging Prestatie 1
Prestatie 2
Prestatie 3
• Optisport • Beheerstichting sportpark Willem-Alexander • Beheerstichting sportpark Harga-Noord