Document · PDF

Accountantsverslag 2020 Schiedam

Gemeenteraad 8 juli 2021, gemeente SchiedamBij agendapunt: Raadsbesluit Jaarstukken 202013.286 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Gemeente Schiedam Accountantsverslag 2020

6 juli 2021

Deloitte Accountants B.V. Wilhelminakade 1 3072 AP Rotterdam Postbus 3031 3000 CA Rotterdam Nederland Tel: 088 288 2888 Fax: 088 288 9830 www.deloitte.nl Beconnummer 110620

Aan de gemeenteraad van de gemeente Schiedam T.a.v. de heer J.W. Scherpenzeel, griffier Postbus 1501 3100 EA SCHIEDAM Rotterdam, 6 juli 2021 Ons kenmerk: 2107198749/EB

Geachte leden van de raad, Graag bieden wij u hierbij ons accountantsverslag aan met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2020 van de gemeente Schiedam. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2020 van de gemeente Schiedam. Bij de jaarrekening 2020 van de gemeente Schiedam hebben wij een goedkeurende controleverklaring voor getrouwheid en rechtmatigheid afgegeven. Onze verantwoordelijkheid is het geven van een oordeel over de jaarrekening opgemaakt door het college van burgemeester en wethouders onder toezicht van de gemeenteraad. De controle van de jaarrekening ontslaat het college of de raad niet van hun verantwoordelijkheden. Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging van 13 januari 2021 en ons auditplan dat is besproken met de auditcommissie op 16 september 2020. Bij de jaarrekening 2020 hebben wij op 6 juli 2021 een goedkeurende controleverklaring voor getrouwheid en rechtmatigheid afgegeven. Wij bespreken onze bevindingen met de auditcommissie.

Wij hebben deze rapportage tijdens de bijeenkomst met uw auditcommissie op 23 juni 2021 besproken en hebben toen uw vragen beantwoord. Wij hebben de inhoud van dit accountantsverslag op 9 en 10 juni 2021 afgestemd met de portefeuillehouder Financiën en control, portefeuillehouder Vastgoed en grondzaken, de gemeentesecretaris, de concerncontroller en de teammanager Financiën en control. Hoogachtend, Deloitte Accountants B.V.

drs. R.M.J. van Vugt RA Op alle opdrachten verricht door Deloitte, behoudens M&A Diensten, zijn de Algemene Voorwaarden Dienstverlening Deloitte Nederland, januari 2020 gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel onder nummer 24362837 van toepassing. Deloitte Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel te Rotterdam onder nummer 24362853. Deloitte Accountants B.V. is a Netherlands affiliate of Deloitte NSE LLP, a member firm of Deloitte Touche Tohmatsu Limited.

Inhoudsopgave

Managementsamenvatting 2020

Managementsamenvatting 5

De financiële positie van uw gemeente De financiële positie van uw gemeente

Het weerstandsvermogen

Belangrijkste bevindingen en observaties

Overige aangelegenheden

Jaarrekening en jaarverslag

Effecten COVID-19

Rechtmatigheid

SiSa en WNT

Voorzieningen

Grondexploitaties

Bijlage A: Niet-gecorrigeerde controleverschillen

Overige aangelegenheden

Bijlage B: Onzekerheden in de controle

Fraude als onderdeel van onze controle

Bijlage C: In de controle opgenomen aanpassingen

Bijlage D1: Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020

Bijlage D2: Bevindingen SiSa-bijlage Tozo 2020

Bijlage E: Gecorrigeerde controleverschillen > € 100.000

Bijlage F: Onafhankelijkheid

Interne-beheersingsomgeving en speerpunten audit 2020 De belangrijkste bevindingen uit onze boardletter 2020

Speerpunten audit 2020

Communicatie met het management

Bijlagen

Gemeente Schiedam | Accountantsverslag 2020

2107198749/EB/3

01 Managementsamenvatting

Gemeente Schiedam | Accountantsverslag 2020

2107198749/EB/4

Managementsamenvatting 2020

Tijdens onze interim-controle hebben wij eventuele wijzigingen binnen uw gemeente vastgesteld en is de impact op onze controleaanpak daarvan bepaald. Deze hebben wij aan u gerapporteerd via onze Boardletter 2020 d.d. 15 januari 2021 en met u besproken tijdens de vergadering met de auditcommissie op 13 januari 2020.

3. Reikwijdte

Bij de jaarrekening 2020 van de gemeente Schiedam verstrekken wij een goedkeurend oordeel voor getrouwheid en rechtmatigheid.

De reikwijdte van onze controle staat omschreven in de opdrachtbevestiging d.d. 13 januari 2021.

De hierbij gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 3,968 miljoen en respectievelijk € 11,904 miljoen. De rapportagetolerantie bedraagt € 100.000.

Er is gedurende het verloop van de controle op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking of wijziging in de reikwijdte van onze controle. Onze opdracht is ongewijzigd uitgevoerd.

Onze planning beschrijft het proces van risicoinschatting, inclusief nadere informatie over de significante risico’s die wij tijdens deze opdracht hebben geïdentificeerd. Onze bevindingen en conclusies met betrekking tot deze risico’s zijn vermeld in deze rapportage. De significante risico’s bevinden zich op de onderwerpen:

5. Conclusie significante risicogebieden Wij wijzen u op onze conclusies met betrekking tot de significante controlerisico’s. Wij merken op dat wij geen tekortkomingen hebben geconstateerd ten aanzien van de significante risicogebieden.

• Management override of controls. • Waardering Voorraad onderhanden werk, waaronder bouwgronden in exploitatie. • Grondtransacties.

Bevindingen

Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2020 voldoende voor de doelstelling van onze controle.

4. Inschatting significante risico’s

• Waardering Voorraad onderhanden werk, waaronder bouwgronden in exploitatie: Wij hebben het proces beoordeeld waarmee het management schattingsposten met betrekking tot de grondexploitatie ontwikkeld en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Een en ander in de context van onze verklaring bij de jaarrekening als geheel. Wij hebben specialisten ingeschakeld bij het beoordelen van de toepassing van de juiste methodiek, de aannames, de berekeningen en de consistente toepassing van de betrokken modellen en/of de van toepassing zijnde financiële verslaggeving. Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen aannemelijk zijn en consistent worden gebruikt. • Sociaal Domein: Wij hebben de verantwoorde baten en lasten inzake het sociaal domein beoordeeld. Hierbij hebben wij geconstateerd dat de lasten inzake de Wet Maatschappelijke Ondersteuning en de Jeugdwet Bovenlokaal, die voortvloeien uit de gemeenschappelijke regelingen ROGPlus NWN en Jeugdhulp Rijnmond, op grond van de laatst verstrekte versies van de conceptjaarstukken 2020 van deze verbonden partijen zijn verantwoord. Deze conceptcijfers kunnen echter nog wijzigen waardoor een wijziging van uw jaarstukken, afhankelijk van de omvang van de wijzigingen, mogelijk noodzakelijk is.

De controle van de lasten inzake de Jeugdwet Lokaal is op 11 mei 2021 door de accountant van ROGPlus afgerond. Hierbij zijn geen fouten of onzekerheden geconstateerd. In het onderdeel Sociaal Domein gaan wij hier nader op in. • Begrotingsrechtmatigheid: Wij hebben bij de controle op de jaarrekening vastgesteld dat er sprake is van één begrotingsoverschrijding op het programma economie in ontwikkeling. Deze begrotingsoverschrijding weegt echter niet mee in het accountantsoordeel. In het onderdeel Begrotingsrechtmatigheid gaan wij hier nader op in. • Financiële positie: De financiële positie van uw gemeente vraagt continue aandacht als gevolg van de begrote afname van de structurele exploitatieruimte in de komende jaren en de lage solvabiliteit van uw gemeente in relatie tot de toename van de (grondexploitatie)projecten portefeuille wat het financiële risicoprofiel van uw gemeente primair vergroot. In het onderdeel De financiële positie van uw gemeente gaan wij hier nader op in. • Wij hebben geen bevindingen ten aanzien van de controle op management override of controls.

Kernpunten

Na de behandeling van de boardletter 2020 zijn er geen (significante) wijzigingen geweest.

2. Vaststelling materialiteit

• Wij hebben twee niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd. Dit betreft voor een bedrag ad € 1,85 miljoen aan rechtmatigheidsfouten die geconstateerd zijn als gevolg van het niet naleven van de Europese aanbestedingsrichtlijnen. De tweede fout ad € 0,28 mln. is ontstaan bij uw gemeenschappelijke regeling Stroomopwaarts MVS en wordt veroorzaakt doordat bij het verstrekken van uitkeringen de Participatiewet niet juist is toegepast. Doordat de uitvoering van de Participatiewet gemandateerd is aan Stroomopwaarts MVS wegen de in hun jaarrekening 2020 geconstateerde fouten en onzekerheden op dit onderdeel, ook mee in het oordeel van de gemeente Schiedam. De fouten vallen binnen de tolerantie van € 3,968 miljoen en hebben hierdoor geen invloed op de strekking van de controleverklaring. • Wij hebben geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot SiSa en de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT). • Er zijn geen belangrijke wijzigingen in de verslaggevingsregels als gevolg van het wijzigingen van de verslaggevingsgrondslagen.

Oordeel

Kernactiviteiten

1. Identificeren van wijzigingen binnen uw gemeente

Bij de jaarrekening 2020 van de gemeente Schiedam hebben wij op 1 juli 2020 een goedkeurende controleverklaring voor getrouwheid en rechtmatigheid afgegeven. De controle 2020 van de gemeente Schiedam © 2021 Deloitte The Netherlands

Gemeente Schiedam | Accountantsverslag 2020

2107198749/EB/5

Managementsamenvatting 2020 Wij hebben onze controle van de jaarrekening 2020 van de gemeente Schiedam uitgevoerd, en geven hierbij een goedkeurende controleverklaring af voor getrouwheid en rechtmatigheid. Met de opdrachtbevestiging 2020 heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2020. Naast de opdrachtbevestiging zijn bepalend (geweest) voor onze controle: •

Het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado).

•

De ‘Controleverordening gemeente Schiedam 2017’ (op grond van artikel 213 van de Gemeentewet).

•

Het normenkader 2020.

•

Controleprotocol WNT 2020.

Geen significante wijzingen in reikwijdte van de controle De reikwijdte van onze controle staat omschreven in de opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking of wijziging in de reikwijdte van onze controle. Onze opdracht is ongewijzigd uitgevoerd. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2020 voldoende voor de doelstelling van onze controle. Wij zijn onafhankelijk van de gemeente Schiedam Ons zijn geen relaties bekend tussen Deloitte Accountants B.V. en haar zuster- en/of dochterondernemingen of de memberfirms van Deloitte Touche Tohmatsu Limited en hun respectievelijke zuster- en/of dochterondernemingen en de gemeente Schiedam, die naar ons professionele oordeel mogelijk van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid. Onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging is te vinden in bijlage E bij deze rapportage. Geen wijzigingen in de verslaggevingsgrondslagen Significante verslaggevingsgrondslagen en de toepassing hiervan zijn zeer belangrijk voor de presentatie van de financiële positie en de resultaten van de gemeente. Daarnaast vereisen zij van het management het toepassen van oordeelsvorming ten aanzien van moeilijke, subjectieve en complexe posities, vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn.

De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van de gemeente zijn uiteengezet in de toelichting in de jaarrekening 2020. Wij hebben het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingspraktijken geëvalueerd, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij hebben specialisten betrokken bij het beoordelen van de toepassing van de juiste methodiek, de aannames, de berekeningen en de consistente toepassing van de betrokken modellen betreffende de grondexploitaties Spaanse Polder en ‘s-Gravenland Noord. Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen redelijk zijn en consistent worden gebruikt. COVID-19 De eerste financiële gevolgen van COVID 19 (het coronavirus) zijn gepresenteerd in de jaarrekening over het boekjaar 2020. Hoe groot de financiële en maatschappelijke impact voor het boekjaar 2020 is geweest op de gemeente Schiedam en wat de verwachtingen van de gemeente zijn met betrekking tot deze impact in de komende jaren is toereikend toegelicht in de paragraaf ‘Corona’ op pagina 135 van de jaarstukken 2020. Deze paragraaf is in opvolging van het advies van de commissie Bado aan de jaarstukken 2020 toegevoegd, zoals opgenomen in de ‘Notitie effecten en risico’s voor decentrale overheden vertaald naar de jaarrekening 2020’.

In het onderdeel COVID-19 gaan wij nader in op deze paragraaf en de belangrijkste effecten van COVID-19 op het vermogen en het resultaat van de gemeente Schiedam.

Gemeente Schiedam | Accountantsverslag 2020

2107198749/EB/6

Managementsamenvatting 2020 Verloop accountantscontrole jaarstukken 2020 De controle van de jaarrekening 2020 heeft net als vorig jaar volledig op afstand plaatsgevonden. Een groot verschil ten opzichte van de controle van de jaarrekening 2019 is dat ook het interne opstel- en samenstelproces van de jaarrekening, als gevolg van de tweede lockdown volledig op afstand heeft plaatsgevonden alsmede een belangrijk deel van de bedrijfsvoering gedurende het boekjaar. Het opstel- en samenstelproces zoals dit traditioneel gezien plaatsvindt en waarop de huidige planningen ingericht zijn, moest dus op een wezenlijk andere wijze uitgevoerd worden. Landelijk zien wij dat het volledig op afstand opstellen en samenstellen van jaarrekeningen en het op afstand controleren ervan zorgt voor langere doorlooptijden van de controle. Dit wordt onder andere veroorzaakt doordat natuurlijke afstemmingsmomenten op de werkvloer vervallen, waardoor het met name bij complexe dossiers langer duurt voordat de noodzakelijke, kwalitatief toereikende controle-informatie beschikbaar is.

Daarnaast is ook de omvang van de accountantscontrole toegenomen door COVID-19-specifieke onderwerpen, zoals de ‘Coronaparagraaf’ en de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandigen (Tozo), en zijn gemeenten en accountants in januari 2021 geconfronteerd met een explosieve toename van het aantal regelingen die via de SiSa-bijlage gecontroleerd moesten worden. Ook het controleproces van de jaarrekening van de gemeente Schiedam heeft hierdoor een langere doorlooptijd gekend dan normaal. Dit is vooral veroorzaakt door het vraag-en-antwoordspel dat tijdens de accountantscontrole plaatsvindt op belangrijke controlevraagstukken zoals de naleving van de Europese aanbestedingsrichtlijnen, de waardering van het vastgoed, de toereikendheid van voorzieningen en de bepaling en onderbouwing van nog te betalen en nog te ontvangen bedragen. Het werken op afstand zorgt vooral bij dit type vraagstukken voor langere doorlooptijden. De afstemming tussen de gemeente en het controleteam vanuit Deloitte heeft, als gevolg van de huidige COVID-19-situatie, geleid tot een andere dynamiek in de controle dan in 2020. Ondanks deze andere, meer digitale en interactieve manier van werken en de lange doorlooptijd, heeft de accountantscontrole altijd op een constructieve en positieve wijze plaats kunnen vinden.

Wij vinden dit gezien de omstandigheden een knappe prestatie van het ambtelijk apparaat van de gemeente Schiedam. Voor komend jaar zullen wij met uw organisatie een nieuwe balans zoeken tussen de voordelen van op afstand werken en het weer op locatie controleren bij met name de complexe dossiers en posten in de jaarrekening.

Gemeente Schiedam | Accountantsverslag 2020

2107198749/EB/7

02 Belangrijkste bevindingen en observaties

Gemeente Schiedam | Accountantsverslag 2020

2107198749/EB/8

Belangrijkste bevindingen en observaties

Jaarrekening en jaarverslag

Wij hebben vastgesteld dat de grondslagen van de jaarrekening aanvaardbaar zijn en dat het jaarverslag verenigbaar is met de jaarrekening.

Jaarrekening en jaarverslag De jaarstukken 2020 van uw gemeente bestaan uit: • Het jaarverslag 2020, waaronder de programmaverantwoording en de paragrafen. • De jaarrekening 2020, waaronder het overzicht van baten en lasten met toelichting, de balans met toelichting, de SiSa-bijlage en het overzicht met taakvelden. • De overige gegevens. De programmaverantwoording vormt samen met de verplicht voorgeschreven paragrafen (over o.a. het weerstandsvermogen en risicobeheersing, bedrijfsvoering en verbonden partijen) het jaarverslag. In de programmaverantwoording wordt informatie opgenomen met betrekking tot de vragen: wat hebben wij gedaan, wat hebben wij bereikt en wat heeft het gekost? Op basis van de Nederlandse wetgeving en de Nadere Voorschriften Controle- en Overige Standaarden (NVCOS) 720 is de accountant verplicht bepaalde werkzaamheden uit te voeren met betrekking tot het jaarverslag en de andere informatie die in de jaarstukken is opgenomen. Als onderdeel van deze vereisten hebben wij de volgende werkzaamheden uitgevoerd: • Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag de vereiste informatie bevat op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en artikel 26 BBV.

• Wij hebben, voor zover wij kunnen beoordelen, vastgesteld dat verklaringen van het bestuur in het jaarverslag en de andere informatie zoals opgenomen in de jaarstukken verenigbaar zijn met de beweringen en verklaringen die in de jaarrekening zijn opgenomen. • Wij hebben vastgesteld dat de verklaringen in het jaarverslag overeenstemmen met de resultaten van de uitgevoerde controlewerkzaamheden. De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van uw gemeente zijn uiteengezet in de ‘grondslagen voor waardering en resultaatbepaling’ op pagina 165-167 van de jaarrekening 2020.

Gemeente Schiedam | Accountantsverslag 2020

2107198749/EB/9

Belangrijkste bevindingen en observaties

Effecten COVID-19

De gemeente Schiedam heeft de effecten van COVID-19 in de paragraaf ‘Corona’ toegelicht in de jaarstukken 2020.

COVID-19 De eerste financiële gevolgen van COVID 19 (het coronavirus) zijn gepresenteerd in de jaarrekening over het boekjaar 2020. Hoe groot de financiële en maatschappelijke impact voor het boekjaar 2020 is geweest op de gemeente Schiedam en wat de verwachtingen van de gemeente zijn met betrekking tot deze impact in de komende jaren, is toereikend toegelicht in de paragraaf ‘Corona’ op pagina 135 van de jaarstukken 2020. Wij sommen hier de belangrijkste effecten van corona op de jaarrekening van de gemeente Schiedam op: •

Waardering vorderingen: als gevolg van financiële problemen of tekorten bij debiteuren en andere soorten schuldenaars bestaat een toegenomen risico op het niet ontvangen van vorderingen. Wij hebben de invorderingsrisico’s en daarmee de waardering van de vorderingen gecontroleerd en wij merken op dat als gevolg van diverse steun- en coulancemaatregelen (door het rijk dan wel door de gemeente) nog geen sprake is van een grote toename in de oninbare vorderingen. Door de Regionale Belasting Groep, die voor de gemeente Schiedam de belastingen en heffingen int, zijn hogere kwijtscheldingen geprognosticeerd met een effect ad € 0,7 mln.

•

Subsidieverstrekkingen: de gemeente heeft in de algemene subsidieverordening een hardheidsclausule opgenomen. Hierin staat dat het college in bijzondere gevallen kan afwijken. Dit houdt in dat ondanks dat gesubsidieerde instellingen niet alle prestaties hebben geleverd, de subsidies op basis van de hardheidsclausule kunnen worden vastgesteld en hiermee als rechtmatig kunnen worden beschouwd.

•

Tozo: Eén van de maatregelen die het kabinet gebruikt om ondernemers te steunen tijdens de coronacrisis is de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo). Als onderdeel van de controle van de SiSa-bijlage hebben wij de uitvoering en verantwoording van deze regeling gecontroleerd. De gemeente Schiedam heeft de uitvoering van de Tozo gemandateerd aan de gemeenschappelijke regeling Stroomopwaarts MSV. Voor de controle van de getrouwheid en rechtmatigheid van de Tozo-verantwoording maken wij daarom gebruik van de werkzaamheden die de accountant van de gemeenschappelijke regeling Stroomopwaarts heeft uitgevoerd. Op grond van de door ons verrichte controlewerkzaamheden hebben wij vastgesteld dat aantoonbaar voldaan wordt aan de gestelde eisen in het kader van de Tozo. De Nota verwachtingen accountantscontrole schrijft daarnaast voor dat er een kwalitatieve toets door de accountant verricht moet worden op het beleid inzake Misbruik en Oneigenlijk beleid voor de Tozo-regeling. Wij hebben vastgesteld dat de gemeenschappelijke regeling Stroomopwaarts MVS een M&O-beleid heeft vastgesteld met daarin de getroffen interne-beheersingsmaatregelen, zoals de controle achteraf en hoe u gebruikmaakt van het Inlichtingenbureau.

Tevens is vastgesteld dat de gemeenschappelijke regeling het M&O-beleid heeft nageleefd, waarmee u als gemeente eveneens voldaan heeft aan deze kwalitatieve vereiste.

•

Eigen vermogen: De gemeente Schiedam heeft in 2020 de bestemmingsreserve ‘compensatie Corona’ ingesteld. De gemeente Schiedam heeft in deze reserve de coronacompensatiemiddelen gestort, die ontvangen zijn vanuit het Rijk. Uit deze reserve zijn in 2020 én worden er in het volgende boekjaar de coronagerelateerde ‘meerkosten’ gedekt. Hierdoor houdt uw gemeente goed zicht op de kosten en de compensatie als gevolg van corona.

Gemeente Schiedam | Accountantsverslag 2020

2107198749/EB/10

Belangrijkste bevindingen en observaties

Rechtmatigheid

Er is geen sprake van een begrotingsoverschrijdingen op het niveau van de programma’s die nee dienen te wegen in het accountantsoordeel.

Begrotingsrechtmatigheid Naast de controle op de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2020, hebben wij de begrotingsrechtmatigheid gecontroleerd. De toe te passen normen voor dit begrotingscriterium zijn gebaseerd op de artikelen 189, 190 en 191 van de Gemeentewet en moeten door de gemeenteraad zelf nader worden ingevuld en geconcretiseerd. Dit gebeurt door middel van de begroting en via de verordening op het financieel beheer ex artikel 212 van de Gemeentewet. Het systeem van budgetbeheer en -bewaking moet waarborgen dat de baten en lasten binnen de begroting blijven en dat belangrijke wijzigingen of dreigende overschrijdingen tijdig worden gemeld aan de raad, zodat zij tijdig (binnen het begrotingsjaar) een besluit kan nemen. Een systeem met onvoldoende waarborgen voor tijdige melding aan de gemeenteraad van budgetoverschrijdingen heeft het risico in zich dat inbreuk wordt gemaakt op het budgetrecht van de raad als toezichthoudend orgaan. Het begrotingscriterium is uitgewerkt in de Kadernota 2018 van de Commissie BBV. U heeft deze kaders verder verfijnd en verduidelijkt in het ‘Controleprotocol met bijlagen voor de accountantscontrole op de jaarrekeningen’ dat op 15 december 2011 is vastgesteld.

Wij hebben bij de controle op de jaarrekening vastgesteld dat er sprake is van één begrotingsoverschrijding, te weten op programma 3, Economie in ontwikkeling ad € 0,144 miljoen. Uw gemeente heeft de aard van de overschrijding alsmede de reden van het niet meewegen van de overschrijding in het accountantsoordeel op een adequate wijze toegelicht op pagina 145 in de jaarstukken 2020. Wij hebben vastgesteld dat de overschrijding op het programma veroorzaakt wordt doordat sprake is van hogere lasten op het taakveld ‘Beheer overige gebouwen en gronden’ als gevolg van de vorming van een voorziening voor achterstallig onderhoud. De voorziening voor achterstallig onderhoud is een op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording verplicht in te stellen voorziening in geval er sprake is van achterstallig onderhoud op gemeentelijke kapitaalgoederen. Via het Meerjaren Perspectief Vastgoed (MPV), dat in januari 2021 is vastgesteld, bent u geïnformeerd over de noodzakelijke instelling van deze voorziening. Wij delen derhalve het standpunt van de gemeente Schiedam dat de overschrijding niet mee hoeft te wegen in het accountantsoordeel.

Rechtmatigheid Europese aanbestedingen Om de rechtmatigheid van de gedane inkopen vast te stellen, wordt er jaarlijks door uw gemeente een analyse op alle inkopen verricht die op grond van hun aard en/of omvang opvallen en hierdoor een hoger risico hebben op aanbestedingsfouten. Ten behoeve van de accountantscontrole 2020 is deze analyse eveneens uitgevoerd, waarbij de gemeente Schiedam 11 contracten geïdentificeerd heeft die onrechtmatig zijn aanbesteed. De totale rechtmatigheidsfout met betrekking tot deze contracten bedraagt € 1,1 miljoen.

Gemeente Schiedam | Accountantsverslag 2020

2107198749/EB/11

Belangrijkste bevindingen en observaties

Rechtmatigheid

Wij hebben rechtmatigheidsfouten geconstateerd als gevolg van het niet naleven van de Europese Aanbestedingsrichtlijnen en het onjuist toepassen van artikel 69 Participatiewet.

Rechtmatigheid Europese aanbestedingen - vervolg Wij hebben als onderdeel van onze controle de intern uitgevoerde analyse beoordeeld en daarnaast zelfstandig aanvullende werkzaamheden verricht. Naar aanleiding van onze beoordeling zijn nog twee andere contracten onrechtmatig bevonden. Deze contracten hebben een omvang van € 0,7 miljoen. Doordat één van de door ons geconstateerde fouten uit een statistische steekproef komt, hebben wij bepaald wat de omvang van ‘niet ontdekte’ rechtmatigheidsfouten is op de niet onderzochte massa. Deze ‘extrapolatie’ komt uit op € 0,05 miljoen, waarmee het totaal aan rechtmatigheidsfouten als gevolg van het niet naleven van de Europese aanbestedingsregels € 1,85 miljoen bedraagt. Deze fouten wegen mee in het oordeel van de accountant en zijn eveneens via een second opinion door een aanbestedingsjurist gevalideerd als zijnde onrechtmatig.

De geconstateerde rechtmatigheidsfouten met een totaal ad € 2,13 miljoen vallen binnen de tolerantie van € 3,968 miljoen en hebben hierdoor geen invloed op de strekking van de controleverklaring.

Naar aanleiding van de in 2020, maar ook in eerdere jaren geconstateerde fouten concluderen wij dat uw gemeente het risico loopt dat ook in de komende jaren geconstateerd wordt dat uitgaven die samenhangen met andere dan de reeds geïdentificeerde contracten onrechtmatig blijken. Dit risico doet zich met name voor op complexere/unieke inkoopsituaties, waar in 2020 twee van de fouten op geconstateerd zijn. In onze voorgaande rapportages hebben wij u reeds geadviseerd om de huidige interne-beheersingsomgeving van het inkoopdomein te evalueren en passende interne-beheersingsmaatregelen te treffen die borgen dat de juiste aanbestedingsvorm doorlopen wordt bij het doen van inkopen. De gemeente Schiedam is op dit moment bezig met de herinrichting van de inkoopfunctie. De herinrichting ziet onder andere toe op het structureel borgen van de benodigde (specifieke) kennis rondom inkopen en de implementatie van contractbeheer. De effecten van deze herinrichting, waaronder deze op het gebied van de benodigde structurele formatie zijn verwerkt in de zomernota 2022. Wij vinden dit een positieve ontwikkeling. Wij adviseren u om bij de herinrichting van de inkoopfunctie voldoende aandacht te schenken aan de wijze waarop de gemeente Schiedam complexere/ unieke inkoopsituaties ondervangt binnen het proces.

Hoewel de frequentie van dit type inkopen niet hoog is, kan de financiële impact wel groot zijn. Daarnaast adviseren wij u om gedurende het herinrichtingsproces de verbijzonderde interne controle op de naleving van de Europese aanbestedingswet periodiek te blijven verrichten in plaats van eenmaal per jaar ‘achteraf’. Op deze wijze kunnen fouten of andere omissies eerder gesignaleerd worden en kan de interne beheersing sneller aangepast worden indien dit noodzakelijk geacht wordt. Rechtmatigheid Participatiewet De participatiewet wordt door uw verbonden partij Stroomopwaarts MVS uitgevoerd. Doordat Stroomopwaarts MVS de uitvoering van de participatiewet van het Schiedamse deel in mandaat uitvoert, wegen fouten en onzekerheden die geconstateerd worden in de jaarrekening van deze verbonden partij mee in het accountantsoordeel van de gemeente Schiedam. Naar aanleiding van de accountantscontrole van de jaarrekening 2020 van Stroomopwaarts MVS is er fout gerapporteerd ad € 0,28 miljoen als gevolg van het onjuist naleven van artikel 69 Participatiewet. Deze fout weegt derhalve mee in het accountantsoordeel van de gemeente Schiedam over de jaarrekening 2020. In 2021 zal deze fout pas gerapporteerd worden inzake de SiSa-verantwoording. © 2021 Deloitte The Netherlands

Gemeente Schiedam | Accountantsverslag 2020

2107198749/EB/12

Belangrijkste bevindingen en observaties

SiSa-bijlage en WNT verantwoording

Wij hebben geen fouten en/of onzekerheden in de WNTverantwoording 2020 geconstateerd. Wij hebben twee rechtmatigheidsfouten in de SiSa-verantwoording geconstateerd.

SiSa-bijlage Wij hebben de SiSa-bijlage gecontroleerd op basis van de nota Verwachtingen accountantscontrole SiSa 2020. Hierbij evalueren wij de getrouwheid en rechtmatigheid van de in de SiSa-bijlage verantwoorde gegevens (indicatoren). Wij willen benadrukken dat u als gemeente zelf verantwoordelijk bent voor de volledigheid van de te verantwoorden indicatoren zoals opgenomen in de SiSa-bijlage. Indien een ‘0’ is ingevuld, zijn wij bij uw organisatie nagegaan of deze ‘0’ terecht is ingevuld. U heeft dit aan ons bevestigd. De (verplichte) tabel met fouten en onzekerheden in de specifieke uitkeringen is opgenomen in bijlage D van dit accountantsverslag. Tijdens de controle hebben wij één rechtmatigheidsfout geconstateerd. Dit betreft de rechtmatigheidsfout die in 2019 gerapporteerd is in het kader van de Participatiewet ad € 0,21 miljoen. Doordat in de SiSa-bijlage de verantwoording van de G2-regeling over 2019 plaatsvindt, wordt deze fout dit jaar in de tabel met fouten en onzekerheden opgenomen. Daarnaast hebben wij geconstateerd dat bij een inkoop in het kader van de Specifieke Uitkering Reductie Energieverbruik (C1) de Europese aanbestedingsregels niet zijn gevolgd. Dit betreft één van de contracten die als onrechtmatig zijn aangemerkt en in de vorige paragraaf van dit accountantsverslag is toegelicht.

Deze rechtmatigheidsfout ad € 0,69 miljoen dienen wij te vermelden in de tabel met fouten en onzekerheden. Wij begrijpen dat uw organisatie het ministerie inmiddels op de hoogte heeft gesteld van deze rechtmatigheidsfout. Wet normering topinkomens (WNT) De Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) is met ingang van 2013 van toepassing en vervangt tegelijkertijd de Wopt (Wet openbaarmaking uit publieke middelen gefinancierde topinkomens). Doelstelling van de wet is te verhinderen dat instellingen in de publieke en semipublieke sectoren rechtens in staat zijn bovenmatige bezoldigingen toe te kennen. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. De algemene bezoldiging voor een topfunctionaris mag voor 2020 niet meer bedragen dan € 201.000 per jaar. Daarnaast dienen gemeenten de salarissen openbaar te maken van overige medewerkers (inclusief – wanneer aan bepaalde voorwaarden is voldaan – ingehuurd personeel) die een bezoldiging ontvangen boven deze norm. Ten slotte stelt de WNT een aantal overige eisen, zoals een maximale ontslagvergoeding voor topfunctionarissen van € 75.000,-. Wij hebben tijdens onze controle geen niet-gecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd groter dan onze rapporteringsdrempel die van invloed zijn op de WNT.

Voor de controle van de WNT hebben wij specialisten ingezet.

Gemeente Schiedam | Accountantsverslag 2020

2107198749/EB/13

Belangrijkste bevindingen en observaties

Belangrijkste schattingen

Wij zijn van mening dat de waardering van de betreffende voorzieningen en de daarbij gemaakte schattingen redelijk zijn en consistent zijn toegepast.

Voorzieningen: Evaluatie belangrijkste schattingen management Uw gemeente heeft voorzieningen gevormd voor verliezen, risico’s of verplichtingen die hun oorsprong vinden in het huidige boekjaar of eerdere boekjaren, maar waarvan de (verwachte) uitgaven in de toekomst liggen. Binnen de voorzieningen maakt u conform het BBV onderscheid naar voorzieningen voor ‘verplichtingen, verliezen en risico’s’, ‘egalisering van kosten’ (groot onderhoud), en ‘middelen van derden waarvan de besteding gebonden is’. Vooral de voorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico’s en de voorzieningen ter egalisering van kosten zijn naar hun aard gebaseerd op veronderstellingen en schattingen van het management en college. Zij schatten op basis van hun kennis van de gemeente en haar omgeving in wat het effect van de te voorziene risico’s, verplichtingen en kosten zal zijn in de komende jaren en wat de omvang van de voorziening moet zijn. Wij hebben het proces beoordeeld waarmee het management de schattingen ontwikkelt, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd, een en ander in de context van onze verklaring bij de jaarrekening als geheel en niet bedoeld om ons een oordeel te vormen over individuele schattingen. Wij zijn van mening dat de waardering van de betreffende voorzieningen en de daarbij gemaakte schattingen redelijk zijn en consistent zijn toegepast.

Voorziening achterstallig onderhoud In de jaarrekening 2020 is een voorziening voor achterstallig onderhoud gevormd. Deze voorziening is gevormd op grond van de uitkomsten van het opstel- en samenstelproces van het Meerjarenperspectief Vastgoed (MPV). Tijdens dit proces is de staat van onderhoud van de gemeentelijke vastgoedportefeuille integraal in kaart gebracht en is er vastgesteld welk type onderhoud de komende jaren uitgevoerd moet worden. Hierbij is geconcludeerd dat er sprake is van achterstallig onderhoud op 43 van de 127 objecten, waar in de conceptjaarstukken 2020 een voorziening voor de uitvoering van het achterstallig onderhoud voor gevormd is ad € 2,89 miljoen. Het treffen van een voorziening voor achterstallig onderhoud is op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording verplicht als sprake is van de volgende situatie: “Achterstallig onderhoud waarmee onveilige situaties worden gecreëerd en waarbij sprake is van kapitaalvernietiging, is onaanvaardbaar en dient zo spoedig mogelijk doch uiterlijk binnen een redelijke termijn hersteld te worden.

Dit herstel van het achterstallig onderhoud wordt aangemerkt als een verplichting waarvan de omvang, door middel van een inventarisatie en een financiële vertaling van het achterstallig onderhoud, redelijkerwijs in te schatten is.” Tijdens de controle hebben wij vastgesteld dat niet voor alle vastgoedobjecten die in deze voorziening betrokken waren sprake was van achterstallig onderhoud waarbij op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording een voorziening voor getroffen moet worden. Na correctie bedraagt de voorziening per 31 december € 2,44 miljoen. © 2021 Deloitte The Netherlands

Gemeente Schiedam | Accountantsverslag 2020

2107198749/EB/14

Belangrijkste bevindingen en observaties

Grondexploitaties

De waardering van de voorraad onderhanden werk, is niet onaannemelijk bevonden.

Totale boekwaarde bouwgronden in exploitatie (in miljoen euro)

Grondexploitaties De balanspost met de belangrijkste schattingselementen in de jaarrekening van de gemeente Schiedam betreft de voorraad onderhanden werk, waaronder bouwgronden in exploitatie (grondexploitaties). Hoewel de boekwaarde ten opzichte van 2019 stabiel blijft en de financiële ratio per 31 december 2020 voor de grondexploitatie slechts 3,8% is, wat door de Provincie Zuid Holland in de signaleringswaarden voor het toezicht geclassificeerd wordt als ‘minst risicovol’, is deze balanspost relevant voor de accountantscontrole door de schattingselementen die zich bevinden in de ramingen van de nog te realiseren baten ad € 70,59 miljoen en lasten ad € 53,02 miljoen. De nog te realiseren baten en lasten vormen samen met de boekwaarde de basis voor de waardering in aangelegenheden de jaarrekening, oftewel het resultaat van de projecten, wat leidt tot een voorziening indien verwacht wordt dat het project verlieslatend is Overige of leidt tot (tussentijdse) winstname bij een verwachte winst. Ten behoeve van de waardering van de bouwgronden in exploitatie per balansdatum, dient de gemeente per individuele grondexploitatie te bepalen of de boekwaarde plus de in de toekomst nog te realiseren kosten en opbrengsten, naar de beste inschatting, terugverdiend zal worden.

De gemeente Schiedam schat per 31 december 2020 in dat de totale omvang van de niet terug te verdienen kosten op de gehele grondexploitatie € 28,03 miljoen is (2019: 36,1 miljoen). Hiervoor is een voorziening getroffen. Deze voorziening is voor een bedrag ad € 21,07 miljoen in mindering gebracht op de bouwgronden in exploitatie. Het resterende deel van deze verliesvoorzienig is aan de passivazijde van de balans gepresenteerd voor een bedrag ad € 6,96 miljoen. Dit is in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording. Het controleproces van de waardering van de voorraad onderhanden werk De risico’s voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot vijf P’s: • Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt? Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn. • Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavel, appartementen, etc.) in de projecten, in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente? • Prijs: de verkoopprijzen van woningen en dus van grond hebben langere tijd onder druk gestaan.

Deze situatie is omgeslagen naar een grote vraag naar woningen en grond, waardoor de grondprijs zich in een hoog tempo positief ontwikkelt. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke grondprijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de positieve marktontwikkelingen? • Plankosten: door de toenemende vraag naar woningen en hiermee eveneens naar bouwcapaciteit is er sprake van een toenemende stijging van de bouwkosten. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke prijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de bijbehorende prijsontwikkelingen?

€40,00 €35,00 €30,00 €25,00 €20,00 €15,00 €10,00 €5,00 €-

2016

2017

2018

2019

2020

Ontwikkeling boekwaarde Figuur 1. De boekwaarde van de bouwgronden in exploitatie van de gemeente Schiedam is in de afgelopen vijf jaar fors toegenomen. Dit wordt met name veroorzaakt door de opening van de Schiedistrict grondexploitaties alsmede deze betreffende Parkweg Midden. De stabilisatie van de boekwaarde in 2020 ten opzichte van 2019 wordt veroorzaakt door de afsluiting van Oranjeburgh (afname ad € 6,26 mln.) en een toename van de boekwaarde van de grondexploitatie Parkweg Midden die midden in de uitvoeringsfase verkeerd (toename ad € 6,12 mln.)

Gemeente Schiedam | Accountantsverslag 2020

2107198749/EB/15

Belangrijkste bevindingen en observaties

Grondexploitaties

De waardering van de voorraad onderhanden werk is niet onaannemelijk bevonden.

Grondexploitaties

Overzicht nog te realiseren baten en lasten per project ( * € 1.000)

Parameters: zijn de parameters voor kosten en opbrengstenstijgingen opportuun beredeneerd vanuit de huidige situatie en de best mogelijke inschatting inzake de toekomstige ontwikkeling van de grondprijzen en plankosten? De vijf P’s vormen de basis voor de actualisatie van de grondexploitaties zoals opgenomen in uw paragraaf ‘Grondbeleid’. •

€25.000

Bij onze beoordeling van de door de gemeente gehanteerde veronderstellingen voor actualisatie van de grondexploitaties, zijnde vooral de uitgangspunten voor de planning (fasering), programmering, het prijsbeleid, maar ook de parameters voor kosten- en opbrengstenstijging en de gehanteerde rekenrente (rente-omslagmethode), hebben wij het volgende in overweging genomen: • Of de afzonderlijke veronderstellingen redelijk lijken, onderling afhankelijk en intern consistent zijn, en of de veronderstellingen redelijk lijken wanneer ze collectief of in samenhang met andere veronderstellingen worden beschouwd. • Of de veronderstellingen in de markt de waarneembare veronderstellingen op passende wijze weerspiegelen; met andere woorden: is er consistentie met de algemene economische omgeving en de economische omstandigheden in/bij de gemeente? • Of de veronderstellingen aansluiten op de (vastgestelde) plannen (besluiten) van de raad. • Of de veronderstellingen consistent zijn met de ervaringscijfers van de gemeente (met andere woorden: is historische informatie representatief voor toekomstige situaties?).

Nog te realiseren opbrengsten

€20.000 €15.000 €10.000 €5.000 €-

De grondexploitaties zijn door u voor de jaarrekening 2020 opnieuw doorgerekend (geactualiseerd), en waar nodig zijn door u de verwachtingen bijgesteld, waarmee tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd, en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening moet worden getroffen. Tussentijdse winstneming In 2020 heeft de commissie BBV de notitie Grondbeleid gepubliceerd. Hierin is opgenomen dat voor winstneming de ‘percentage-of-completionmethode’ (POC-methode) moet worden toegepast. Hierbij geldt dat indien aan een aantal voorwaarden is voldaan winst moet worden genomen. Voor toepassing van de POC-methode is het van belang dat het resultaat betrouwbaar kan worden geschat en er sprake moet zijn van verkochte grond en gerealiseerde kosten. Op grond van het BBV heeft uw gemeente in het boekjaar 2020 € 0,79 miljoen winst genomen op de grondexploitaties (2019: € 0,38 miljoen winst teruggenomen). De tussentijdse winstneming heeft voornamelijk betrekking op de grondexploitatie Schieveste fase 5. Wij hebben vastgesteld dat de verwerking van tussentijdse winstneming in overeenstemming is met het BBV.

Gemeente Schiedam | Accountantsverslag 2020

2107198749/EB/16

Belangrijkste bevindingen en observaties

Grondexploitaties

De waardering van de voorraad onderhanden werk is niet onaannemelijk bevonden.

Grondexploitaties Belangrijkste bevindingen waardering grondexploitaties Als onderdeel van de controle van de waardering bouwgronden in exploitatie voeren wij een risicoanalyse uit ter bepaling van het risicoprofiel van de individuele grondexploitaties en de hierdoor bestaande kans op een materiële fout in de waardering ervan. Hierbij betrekken wij de huidige boekwaarde, het geprognosticeerde resultaat en de aard en omvang van de nog te realiseren baten en lasten (liggen hier al contracten/overeenkomsten aan ten grondslag of niet). Naast de hiervoor genoemde elementen speelt bij de risicoclassificatie van de individuele projecten ook de aard van het project, de programmering en de doorlooptijd een belangrijke rol. Binnenstedelijke herstructurering zorgt immers voor een grotere complexiteit, omdat bestaande ruimte herontwikkeld wordt en dit type projecten hierdoor (financieel gezien) gevoeliger is voor risico’s dan volledig nieuw uit te leggen locaties. Een langere doorlooptijd van projecten zorgt voor een hoger risicoprofiel doordat de schatting van kosten en opbrengsten van projecten subjectiever wordt naarmate de doorlooptijd toeneemt.

De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2020 zijn verwerkt, zijn door ons beoordeeld en als aannemelijk aangemerkt.

Op grond van onze risicoanalyse hebben wij geconcludeerd dat de grondexploitaties Spaanse Polder, Gravenland Midden en Parkweg Midden de belangrijkste projecten binnen uw gemeente zijn. Spaanse Polder en Gravenland Midden door hun grote omvang, hun aard (heruitgifte erfpachtgronden op een bestaand bedrijventerrein) en hun gemiddeld genomen langere doorlooptijd dan de andere grondexploitaties binnen de gemeente Schiedam; Parkweg Midden door haar herstructurering en hierdoor complexere aard in de stad. Van deze projecten hebben wij de aannemelijkheid van de nog te realiseren kosten en opbrengsten beoordeeld en tevens de getroffen verliesvoorziening of winstneming gecontroleerd. Wij hebben op grond van de door ons verrichte werkzaamheden inzake de waardering van de grondexploitaties vastgesteld dat: • Uw gemeente beschikt over actuele ramingen van de nog te realiseren baten en lasten. • Uw gemeente beschikt over een deugdelijke onderbouwing van de gehanteerde uitgangspunten in de grondexploitaties. • Uw gemeente externe deskundigheid heeft ingeschakeld ter onderbouwing van de geraamde grondprijzen en grondopbrengsten. • Het niveau van de door uw gemeente geprognosticeerde nog te maken plan- en civiele kosten niet onaannemelijk is. De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening zijn verwerkt, zijn door ons beoordeeld en als aannemelijk aangemerkt.

Verder merken wij volledigheidshalve op dat wij voor de waardering van de grondexploitatie per 31 december 2020 de per die datum vastgestelde projectkaders betrokken hebben bij de controle van de waardering. Er is geen rekening gehouden met de effecten van de toekomstige, nog vast te stellen, ambities van uw gemeente.

Gemeente Schiedam | Accountantsverslag 2020

2107198749/EB/17

Belangrijkste bevindingen en observaties

Overige aangelegenheden

Op deze pagina hebben wij de overige aangelegenheden opgenomen ten aanzien van de jaarrekening 2020.

Waardering vastgoed met een bedrijfseconomische functie In de jaarrekening van de gemeente Schiedam zit naast de waardering van de voorraad bouwgrond in exploitatie nog een ander belangrijk waarderingselement onder de post materiële vaste activa. Het betreft hier de waardering van het gemeentelijk vastgoed dat een bedrijfseconomische functie heeft. Hoewel het overgrote deel van het vastgoed bij gemeenten maatschappelijk is, dient een gemeente jaarlijks te bepalen welk deel van de vastgoedportefeuille economisch vastgoed is. Dit vastgoed dient namelijk op grond van het BBV gewaardeerd te worden tegen de verkrijgings- of vervaardigingsprijs of de lagere (directe) opbrengstwaarde. Dit betekent concreet dat deze waardetoets jaarlijks uitgevoerd dient te worden. Tijdens de accountantscontrole van de jaarrekening 2020 hebben wij geconstateerd dat de gemeente Schiedam ten opzichte van 2019 positieve stappen gezet heeft om de vastgoedportefeuille te beheersen. In januari 2021 is voor de eerste keer het Meerjaren Perspectief Vastgoed (MPV) vastgesteld. Het MPV is een instrument voor het college voor sturing op het gemeentelijk vastgoed en dient als onderlegger voor de budgettering door de gemeenteraad.

Hiermee is invulling gegeven aan ons advies naar aanleiding van de accountantscontrole 2019 om jaarlijks een integrale herijking van het gemeentelijk vastgoed te laten plaatsvinden, waarbij de functionaliteit vastgesteld wordt alsmede de hierbij behorende waardering. Wij vinden dit een positieve ontwikkeling. Via de vaststelling van het MPV is eveneens invulling gegeven aan het hebben van een actueel – integraal – overzicht van de totale vastgoedportefeuille van de gemeente Schiedam. Deze actuele status biedt een solide uitgangspunt voor de jaarlijks op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording te verrichten waardering van het vastgoed met een bedrijfseconomische functie in de jaarrekening. Bij het opstel- en samenstelproces van de jaarrekening 2020 heeft het management geëvalueerd of sprake is van duurzame waardeverminderingen op de vastgoedobjecten die binnen de categorieën verkoop, herontwikkeling en commercieel vallen. Naar aanleiding van deze analyse is voor een bedrag ad € 0,928 miljoen aan afwaarderingen op de boekwaarde per 31 december 2020 van het vastgoed doorgevoerd. Wij geven u in overweging om het MPV in de toekomst aan te vullen met de uitkomsten van deze jaarlijks te verrichten duurzame waardeverminderingstoets op het vastgoed met een bedrijfseconomische functie.

Gemeente Schiedam | Accountantsverslag 2020

2107198749/EB/18

Belangrijkste bevindingen en observaties

Overige aangelegenheden

Op deze pagina hebben wij de overige aangelegenheden opgenomen ten aanzien van de jaarrekening 2020.

Sociaal domein (3 decentralisaties) Participatiewet, Wet Maatschappelijke Ondersteuning en Jeugdwet Bovenlokaal Uw gemeente rekent jaarlijks met de ROGPlus de deelnemersbijdrage inzake de Wet Maatschappelijke Ondersteuning af. Deze deelnemersbijdrage wordt bepaald aan de hand van de gecontroleerde en gecertificeerde jaarrekening van de ROGPlus. Met de gemeenschappelijke regeling Jeugdhulp Rijnmond rekent u op basis van een vaste deelnemersbijdrage af via de vlaktaks. In de gemeenschappelijke regeling is echter bepaald dat, indien er een ‘cashflowtekort’ ontstaat in de gemeenschappelijke regeling in een betreffend boekjaar, tekorten direct verhaald worden bij de deelnemende gemeenten. Deze direct opeisbare tekorten dienen hierdoor dan alsnog in boekjaar x van uw gemeente verwerkt te worden. Dit eventuele extra tekort wordt bepaald aan de hand van de gecontroleerde en gecertificeerde jaarrekening van de gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond. Ten tijde van de afronding van de accountantscontrole van de jaarrekening 2020 van uw gemeente is er echter nog geen gecontroleerde en gecertificeerde jaarrekening 2020 van de ROGPlus alsmede van de Gemeenschappelijke regeling Jeugdhulp Rijnmond beschikbaar.

Dit betekent dat uw gemeente de verantwoorde deelnemersbijdrage inzake de Wet Maatschappelijke Ondersteuning in de jaarrekening 2020 en de lasten inzake de Jeugdhulp Bovenlokaal bepaald heeft op basis van de laatste versie van de conceptjaarstukken 2020 van deze verbonden partijen. Deze conceptcijfers kunnen echter nog wijzigen; mogelijk heeft dit nog effect op het resultaat van uw organisatie. Uw college heeft deze onzekerheid toegelicht op pagina 165 van de jaarstukken 2020. De gecontroleerde en gecertificeerde jaarrekening 2020 van de gemeenschappelijke regeling Stroomopwaarts, die de Participatiewet voor uw gemeente uitvoert, is ten tijde van de afronding van de accountantscontrole van de jaarrekening 2020 wel beschikbaar. Voor deze GR speelt deze problematiek van onzekerheid dus niet. Er is bij de gemeenschappelijke regeling Stroomopwaarts een fout geconstateerd ad € 0,28 miljoen die meeweegt in het oordeel van de gemeente Schiedam. Zie voor een verdere toelichting het onderdeel Rechtmatigheid. Jeugdwet Lokaal Over de bestedingen van de Jeugdwet Lokaal legt ROGPlus NWN separaat verantwoording af aan de deelnemende gemeenten. Dit omdat ROGPlus een uitvoeringsorganisatie is voor dit onderdeel en de lasten dus niet in haar begroting verweven zitten. Op 11 mei 2021 is de gecontroleerde en gecertificeerde verantwoording inzake de lasten 2020 ontvangen.

Hieruit blijkt een besteding van € 5,1 miljoen over 2020 (2019: € 3,8 miljoen). Er zijn geen fouten en onzekerheden geconstateerd die mee dienen te wegen in het oordeel over de jaarstukken 2020 van de gemeente Schiedam.

Gemeente Schiedam | Accountantsverslag 2020

2107198749/EB/19

Belangrijkste bevindingen en observaties

Overige aangelegenheden

Op deze pagina hebben wij de overige aangelegenheden opgenomen ten aanzien van de jaarrekening 2020.

Overige gecorrigeerde controleverschillen > € 100.000 In de ‘Controleverordening gemeente Schiedam 2017’ (op grond van artikel 213 van de Gemeentewet) is bepaald dat de rapportagetolerantie € 100.000 bedraagt. Naar Aanleiding van de accountantscontrole hebben er op diverse onderdelen correcties plaatsgevonden. Wij concluderen dat de oorzaak van deze correcties voornamelijk betrekking heeft op complexere verslaggevingsvraagstukken en schattingselementen waar interpretatie en subjectiviteit nadrukkelijker bij aanwezig zijn. Deze fouten enten zich niet op het onjuist uitvoeren van het schattings- en verantwoordingsproces, maar op de wijze waarop informatie geïnterpreteerd wordt voor de financiële verwerking in de jaarrekening. Een tweede categorie betreft correcties die ontstaan doordat na het vrijgeven van de jaarstukken voor controle aan de accountant nieuwe informatie beschikbaar komt van de verbonden partijen. Dit wordt veroorzaakt doordat de accountantscontrole in de laatste week van maart start en gemeenschappelijke regelingen op grond van de Wet gemeenschappelijke regelingen vóór 15 april hun voorlopige jaarrekening moeten verstrekken aan gemeenten. Dit is derhalve een jaarlijks terugkerend type correctie. De correcties van € 100.000 en groter hebben wij opgenomen in bijlage E van dit verslag.

Gemeente Schiedam | Accountantsverslag 2020

2107198749/EB/20

Belangrijkste bevindingen en observaties

Fraude als onderdeel van onze controle

Geen wijzigingen in onze initiële inschatting van het frauderisico en geen aanwijzingen voor fraude.

Fraude als onderdeel van onze controle Het college van burgemeester en wethouders is primair verantwoordelijk voor het voorkomen en ontdekken van fraude en voor de naleving van wet- en regelgeving. Recente ontwikkelingen laten zien dat de handhaving van anticorruptiewetgeving aan globalisering onderhevig is, waardoor ook gemeenten in toenemende mate te maken krijgt met anticorruptieregels. Als onderdeel van onze controle hebben wij het college verzocht inzicht te geven in de eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking zou kunnen bevatten als gevolg van fraude of overtreding van wet- en regelgeving (corporate compliance), inclusief de aard, omvang en frequentie van deze inschattingen, het proces dat de directie daarbij hanteert, alsook de communicatie daarover met het personeel en met de auditcommissie. Tijdens deze gesprekken heeft het college aangegeven zich bewust te zijn van frauderisico’s, waaronder het belang van corporate compliance en de analyse van corruptievraagstukken. Wij hebben tijdens de interim-controle 2020 vastgesteld dat de gemeente Schiedam in 2020 de frauderisicoanalyse heeft geactualiseerd.

Het proces dat hierbij gehanteerd is, waaronder het houden van interviews binnen de organisatie om risico’s te inventariseren en het vervolgens bespreken van de top 5 risico’s binnen het MT, achten wij voldoende robuust om tot een adequate analyse te komen. De frauderisicoanalyse is na het ambtelijk opstellen ervan op 14 juli 2020 vastgesteld door het College van Burgemeester en Wethouders en vervolgens op 14 oktober jl. besproken in de auditcommissie. Wij zijn positief over de wijze waarop de gemeente Schiedam is gekomen tot een geactualiseerde frauderisicoanalyse. Wel wijzen wij de gemeente Schiedam op het feit dat tussen deze versie van de frauderisicoanalyse en de vorige versie drie jaar tijd zit. Wij achten een dergelijke termijn niet passend gezien de ontwikkelingen waar uw gemeente de komende jaren mee te maken heeft, zowel wat betreft beleid als binnen de bedrijfsprocessen, en hebben u derhalve middels onze boardletter 2020 geadviseerd om de frauderisicoanalyse jaarlijks te actualiseren.

Geen wijzigingen in onze initiële inschatting van het frauderisico en geen aanwijzingen voor fraude De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij het college van burgemeester en wethouders, inclusief het invoeren en onderhouden van interne-beheersingsmaatregelen met betrekking tot de betrouwbaarheid van de financiële verslaggeving, de werking en de efficiency van de bedrijfsvoering en de naleving van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. Als accountant verkrijgen wij een redelijke, maar geen absolute, zekerheid dat de jaarrekening als geheel geen afwijkingen van materieel belang bevat, als gevolg van fraude of fouten. Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten. Bij fraude kan sprake zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen, het opzettelijk verkeerd voorstellen van zaken of het doorbreken van de interne beheersing. Onze controle is uitgevoerd met een hoge maar geen absolute mate van zekerheid, waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle fouten en gevallen van fraude hebben ontdekt.

Wij hebben deze accountantscontrole professioneel-kritisch uitgevoerd en professionele oordeelsvorming toegepast in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, de ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen.

Gemeente Schiedam | Accountantsverslag 2020

Druk

2107198749/EB/21

03 Interne beheersingsomgeving en speerpunten van de audit 2020

Gemeente Schiedam | Accountantsverslag 2020

2107198749/EB/22

Interne-beheersingsomgeving

De belangrijkste bevindingen uit onze boardletter 2020

Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij in het najaar van 2020 een interim-controle uitgevoerd. Deze interim-controle is primair gericht op de opzet, het bestaan en de werking van maatregelen van administratieve organisatie en interne beheersing (AO/IB), voor zover van belang voor onze controle op de betrouwbaarheid en rechtmatigheid van de in de jaarrekening opgenomen gegevens. Wij hebben de bevindingen naar aanleiding van onze interim-controle aan u gerapporteerd via onze boardletter 2020 d.d. 15 januari 2021. Wij hebben in onze boardletter 2020 geconcludeerd dat op het niveau van de individuele bedrijfsprocessen veel processen in de basis op orde zijn, zoals personeelslasten, subsidieverstrekking en investeringen. Ook zien wij dat er stappen gezet zijn om de interne beheersing van de primaire registratie van verhuur en erfpacht, en interne beheersing van de grondexploitaties op orde te brengen. Er zijn ook verbeteringen aangebracht in het domein van de memoriaalboekingen. Wij vinden dit positief. Tegelijkertijd zien wij dat er de komende jaren een viertal belangrijke aandachtsgebieden zijn binnen de gemeente Schiedam, te weten de integraliteit van het risicomanagement, de grondexploitatie, de onroerend-goed-transacties en de subsidiebaten.

Deze aandachtsgebieden vragen prioriteit, omdat de interne beheersing van deze processen cruciaal is om de uitdagingen in de projecten (de ‘schaalsprong in de ontwikkeling van Schiedam’) goed te beheersen en de financiële positie van de gemeente Schiedam op orde te houden. Bij de interim-controle over 2021 zullen wij de verdere voortgang van de verbeterstappen monitoren en onze bevindingen in de boardletter 2021 opnemen. Hierbij merken wij nog op dat het controleproces van de grondexploitaties bij de jaarrekeningcontrole 2020 soepeler is verlopen dan in 2019. Wij vinden het positief om te kunnen concluderen dat er een stijgende lijn waarneembaar is in de dossiervorming bij de gemeente Schiedam, wat ook het controleproces vergemakkelijkt.

Gemeente Schiedam | Accountantsverslag 2020

2107198749/EB/23

Speerpunten van de audit 2020

Begrotingsrechtmatigheid – de voorspelbaarheid van de begroting

Speerpunten van de auditcommissie

Het beheer en de exploitatie van het gemeentelijk vastgoed In januari 2021 is voor de eerste keer het Meerjaren Perspectief Vastgoed (MPV) vastgesteld. Het MPV is een instrument voor het college voor sturing op het gemeentelijk vastgoed en dient als onderlegger voor de budgettering door de gemeenteraad. Hiermee is invulling gegeven aan ons advies naar aanleiding van de accountantscontrole 2019 om jaarlijks een integrale herijking van het gemeentelijk vastgoed te laten plaatsvinden waarbij de functionaliteit vastgesteld wordt alsmede de hierbij behorende financiële effecten. Wij vinden het een positieve ontwikkeling om te constateren dat via het MPV integraal inzicht gegeven wordt in de vastgoedportefeuille van de gemeente Schiedam, de beleidsintenties die er bestaan rondom het vastgoed en de hierbij behorende kosten voor beheer en exploitatie. Als gevolg van het opstellen van het MPV en het in kaart brengen van de kosten die samenhangen met het onderhoud van het vastgoed, vanuit de bestaande beleidsintenties, is de omvang van het achterstallige onderhoud wat bestaat binnen de vastgoedportefeuille geconcretiseerd. Dit heeft geleid tot een voorziening achterstallig onderhoud in de jaarrekening 2020 van de gemeente Schiedam ad € 2,44 miljoen. Ook is via de vaststelling van het MPV invulling gegeven aan de actuele beleidsintenties die de gemeente heeft met haar vastgoed.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/10378783/1