Aangepaste zienswijze Beleidsvisie SOW

gemeente Schiedam

team Zorg, Welzijn en Sport Stadskantoor, Stadserf 1 Postbus 1501 3100 EA Schiedam

Stroomopwaarts MVS T.a.v. het Dagelijks bestuur Postbus 205 3140 AE Maassluis

Uw kenmerk

Ons kenmerk

14 010 schiedam.nl

Datum

21UIT02083 Uw brief van

Doorkiesnummer

E-mail

22 maart 2021

010-2191522

c.yemni@schiedam.nl

Onderwerp

Beleidsvisie Stroomopwaarts MVS

Geacht bestuur, Allereerst hartelijk dank voor het toesturen van de Beleidsvisie Stroomopwaarts MVS. Op basis van dit schrijven wilt u de MVS-raden mee nemen in de ambities van Stroomopwaarts en de belangrijkste ontwikkelingen die uw organisatie in de komende twee jaar na zal streven. Middels een zienswijze wenst u aanvullingen op uw beleidsvisie. De eerlijkheid gebiedt ons te zeggen dat wij de beleidsvisie zoals deze voorligt niet als een visie beschouwen, maar als een uitvoeringsprogramma. Ook omdat er duidelijke raakvlakken zijn met de Kaderbrief en de komende conceptbegroting 2022 van Stroomopwaarts. We raden u, het dagelijks bestuur, aan dit document te betitelen als uitvoeringsprogramma. Op basis van het evaluatieonderzoek naar de businesscase van Stroomopwaarts door Berenschot heeft de raad de wens geuit in te zetten op het verbeteren van de resultaten van Stroomopwaarts, het verhogen van de efficiency, meer mensen naar werk en participatie te begeleiden en goede begeleiding te bieden aan wie daarbij extra ondersteuning nodig heeft. Conform de aanbevelingen van de evaluatie van Berenschot heeft de raad in 2020 het college de opdracht gegeven om, in samenwerking met de gemeenteraden van Maassluis, Vlaardingen en Schiedam, een gezamenlijke visie en strategie te formuleren op Stroomopwaarts.

Het gaat dan om de beantwoording van vragen als: Hoe krijgen we de steeds grotere groep mensen met een afstand aan de slag? Hoe doen we dat met de beperkte middelen die we krijgen? De gemeenteraad vindt het van belang om bij de beantwoording van deze vragen nadrukkelijk betrokken te worden. Eveneens dient er een businesscase op Stroomopwaarts te komen.

*21UIT02083*

De MVS-gemeenten dienen hier gezamenlijk in op te trekken om voor Stroomopwaarts een duidelijke stip op de horizon en een meerjarig kader neer te zetten. Wij zien dit als een essentiële voorwaarde om richting te geven aan en focus aan te brengen in de stappen die gezet moeten worden om van Stroomopwaarts een nog beter functionerende organisatie te maken. Tot nu toe heeft de inzet niet tot het gewenste resultaat geleidt. We blijven ons daarom onverminderd inspannen om, samen met de deelnemende gemeenten en Stroomopwaarts, te komen tot een breed gedragen en gezamenlijke visie en strategie op het samenwerkingsverband Stroomopwaarts MVS. Zienswijze op ‘Samenzorgen dat het werkt’ In dit document staat de vraag centraal in hoeverre de doelstellingen aansluiten op- en/of ondersteunend is aan de gemeentelijke ambities. U geeft aan dat de beleidsdoelstellingen onderdeel uitmaken van de brede visie op het sociaal domein, maar dat u zich toespitst op de decentralisatie Participatiewet. Wij zullen onze zienswijze op dit document op hoofdlijnen geven en op vier niveaus, te weten: I. Inleiding II. Algemene uitgangspunten III. Relevante ontwikkelingen IV. Algemene opmerkingen

I.

Inleiding

De Participatiewet bestaat sinds 2015. De wet heeft tot doel om zo veel mogelijk mensen - ook degenen met weinig arbeidsvermogen- aan het werk te helpen, bij voorkeur bij een gewone werkgever. Daarnaast is het doel van de wet om de afhankelijkheid van uitkeringen zo klein mogelijk te maken. Hierbij ligt de nadruk op het activeren van mensen. Wij vinden het van belang dat er hierbij wordt gekeken naar wat iemand wél kan, hoe die kwaliteiten op een werkplek benut kunnen worden en hoe iemand gestimuleerd kan worden om aan de slag te gaan. U geeft aan dat de ervaring leert dat de weg naar betaald werk voor veel inwoners moeilijk is. Dit wordt bevestigd door het Sociaal en Cultureel Planbureau (hierna: SCP) die de Participatiewet in 2019 heeft geëvalueerd. De belangrijkste constatering uit de evaluatie is dat maar voor een enkele doelgroep de kans op een baan is vergroot. Voor de meeste doelgroepen is dit nog niet waargemaakt; de klassieke bijstandsgerechtigden, veruit de grootste groep, merken nauwelijks verbetering. We vinden het zorgelijk dat in de huidige praktijk een aantal kwetsbare groepen aan het kortste eind lijkt te trekken. Wij zijn het dan ook met u eens dat er voor deze kwetsbare doelgroepen naar alternatieve oplossingen zullen moeten worden gezocht.

Het inzetten van Loonkostensubsidie voor een bredere doelgroep en het verbreden van de inzet van jobcoaching vinden wij gepaste experimentele alternatieven om zoveel mogelijk mensen aan het werk te helpen. We kijken uit naar de resultaten van de pilot Loonkostensubsidie en werken graag aan een uitbreiding hiervan voor bepaalde doelgroepen.

21UIT02083

Pagina 2

In de laatste alinea sluit u de inleiding af met het investeren in zelfredzaamheid en het vinden van betaald werk wat in uw optiek leidt tot een verlaging van de kosten in het sociaal domein. Wij onderschrijven deze gedachte, maar attenderen u op onderzoeken als het SCP (2019) dat heeft aangetoond dat de verwachtingen van zelfredzaamheid en de zorgzame samenleving niet realistisch is. Mensen die hulp vragen kunnen het niet altijd zelf. Ook blijkt dat mensen het vaak moeilijk vinden om anderen uit hun omgeving om hulp te vragen of er is niemand om hen te helpen. Wij verzoeken u hier oog voor te hebben. II.

Algemene uitgangspunten

2.1 Visie op integrale dienstverlening Deze paragraaf benadrukt het belang van een gezamenlijke transformatie. Doel van een gezamenlijke transformatie is adequatere hulp voor onze inwoners, waardoor zij sneller in het eigen netwerk weer regie krijgt over zijn of haar leven. Gezamenlijk op MVS-niveau én met andere uitvoeringsorganisaties. Hierbij geldt als uitgangspunt “ Van zorgen voor naar zorgen dat”, waarbij een belangrijke rol is weggelegd voor preventieve laagdrempelige ondersteuning vanuit het wijknetwerk ter voorkoming van langdurige professionele ondersteuning. Deze paragraaf beperkt zich tot de grove hoofdlijnen. Verdere uitwerking zou de gemeenteraad van Schiedam een beeld geven wat dit voor de uitvoeringspraktijk zal betekenen. Hoe verhoudt een dergelijk wijknetwerk zich bijvoorbeeld tot de Wijkondersteuningsteams en Samen Schiedam? Immers, de drie gemeenten kennen op dat vlak een eigen kleur. De rol en positie binnen de wijkteams van Stroomopwaarts moet geborgd worden. Stroomopwaarts ontwikkelt daarnaast een integrale aanpak vanuit een multidisciplinair team bij complexe klantvragen. We verzoeken u uit te werken welke rol en positie dit team in neemt. In Schiedam is het immers gewoonte dat de Wijkondersteuningsteams deze expertise in huis hebben en betrokken moeten worden.

2.2 Visie op participatie / 2.3 Visie op partnerschap met ondernemers / 2.4 Visie op loonopdrachten Paragraaf 2.2 begint met het moto ‘De hele doelgroep Participatiewet participeert naar vermogen en met plezier en zijn trots op wat ze doen / bereikt hebben’. Uitgangspunt is dat mensen uit de doelgroepen hun talenten kunnen benutten; in het aanbod dienen we dan ook aan te sluiten bij de kansen en mogelijkheden die onze inwoners hebben. Het verkrijgen van betaald werk is daarbij het eerste doel, maar de ervaring leert dat dat niet direct voor iedereen te realiseren is. Het tweede doel is maatschappelijke participatie. Om onze inwoners naar vermogen mee te kunnen laten doen in de samenleving, is het belangrijk om zicht te krijgen op wat zij kunnen en wat vervolgens hun mogelijkheden zijn. U geeft aan dat voor een deel van de meest kwetsbare inwoners een publieke infrastructuur, het Werkleerbedrijf, nodig is om te kunnen werken. Wij kunnen ons hierin vinden; er staan nog te veel mensen met een beperking aan de kant waarbij de verwachting is dat de komende jaren nog meer, vooral jonge, mensen met een beperking van school komen en zich melden bij Stroomopwaarts voor ondersteuning naar werk. Ook Berenschot heeft in diens onderzoek (2019) naar de impact van nieuwe instroom in de komende jaren van het aantal voormalig Wajongers en nieuw beschut gerefereerd.

Het gaat dus op termijn om een grote opgave en dit maakt het een kwetsbaar onderdeel van de organisatie. 21UIT02083

Pagina 3

Inmiddels weten we dat de wereld er anders uitziet en dat de coronacrisis grote gevolgen voor de arbeidsmarkt zal hebben, zo ook voor de werkzaamheden van Stroomopwaarts. Wat er de komende maanden en jaren precies gaat gebeuren blijft onzeker maar dat de arbeidsmarkt hierdoor verandert, staat vast. In bepaalde sectoren verdwijnen banen; langdurig of zelfs permanent. Ook is er sprake van een verschuiving van werkgelegenheid van de ene sector naar de andere. In sectoren waar wel een personeelsvraag is, is sprake van veel concurrentie. Denk hierbij aan mensen met een WW-uitkering en uitzendkrachten die van de ene opdracht naar een andere opdracht geholpen worden. Op basis van voorgaande zou een verdere uitwerking de gemeenteraad van Schiedam een beeld geven wat dit voor de uitvoeringspraktijk, het Werkleerbedrijf als stabiele vangnetfunctie voor de meest kwetsbare doelgroepen, zal betekenen. Meer aandacht voor duurzame arbeid en nazorg De Schiedamse raad mist een langetermijnvisie hoe mensen naar duurzaam werk te begeleiden. Maar ook hoe Stroomopwaarts patronen van armoede denkt te doorbreken van mensen die afhankelijk zijn geworden van de Participatiewet. Als het gaat om partnerschap met ondernemers wordt er eveneens een visie gemist op het vinden van aansluiting bij sectoren die al jaren om personeel zitten te springen.

We zien daarbij graag dat Stroomopwaarts niet alleen praktische opleidingen (MBO) aan hun klanten aanbiedt, maar ook theoretische opleidingen (HBO). 2.5 Visie op de uitvoering armoede en schuldenbeleid De visie op armoede en schulden, welke in 2020 door de Schiedamse raad is vastgesteld heeft een focus op preventie. Schiedam heeft ervoor gekozen om de armoederegelingen voorlopig in stand te houden. Dit is een thema wat de Schiedamse gemeenteraad bijzonder aan het hart gaat, zoals ook het initiatiefvoorstel over Schuldenlab laat zien. Ons inziens is dat de hier opgevoerde tekst nog niet afdoende is om de integraliteit weer te geven en daarmee de rol en positie van Stroomopwaarts binnen de keten. De Schiedamse raad hecht er bijzonder aan dat Stroomopwaarts een lokale variant van het Schuldenlab op zet. Inmiddels is in de Kaderbrief van Stroomopwaarts de inzet van een Schuldenlab opgenomen. In deze visie wordt hier echter niet op ingegaan. De regelingen die binnen Schuldenlab zijn ‘op geschaald’ zoals het collectief schuldregelen, hebben ook een meerwaarde voor Schiedam. Hierover zijn in het verleden toezeggingen gedaan. De uitwerking op het thema vroegsignalering is opgenomen in de extra inzet van Stroomopwaarts (beleidsvoorstel). De tekst die in uw visie is opgenomen is vrij algemeen en dus weinig concreet.

2.6 Visie op dienstverlening U geeft aan dat de medewerkers van Stroomopwaarts adequate kennis van hun vak hebben en dit juichen we toe. We verzoeken u, Stroomopwaarts, te blijven investeren in de kennis en kunde van uw medewerkers. Dit gezien de dynamiek van de participatieopgave en de nieuwe gemeentelijke taken en de wettelijke regelgeving die op de gemeenten afkomen.

21UIT02083

Pagina 4

2.8 Visie op bedrijfsvoering Zoals in paragraaf 2.6 aangegeven kenmerkt de Participatiewet zich als een dynamisch onderdeel van het sociaal domein. Dit terwijl Stroomopwaarts zich midden in een doorontwikkeling bevindt. Het is onduidelijk in welke fase Stroomopwaarts zich nu bevindt en wat de gewenste groei van de organisatie is om nieuwe gemeentelijke taken en wettelijke regelgeving het hoofd te kunnen bieden. III.

Relevante ontwikkelingen

Dit hoofdstuk geeft voldoende aanleiding om de manier waarop Stroomopwaarts invulling geeft aan haar opgaven goed te beschouwen en waar mogelijk en wenselijk bij te sturen. Het vraagt van de MVS-raden om een gezamenlijke visie en strategie, meerjarige kaders, op het samenwerkingsverband Stroomopwaarts MVS. Naast dat de coronacrisis tot veel onzekerheid bij onze inwoners leidt, leidt het ook tot financiële onzekerheid voor zowel de lasten als de baten. We stellen voor om nadere afspraken te maken rond de systematiek van ‘samen trap op, samen trap af’. Dit met als doel om te komen tot goede afspraken over het opvangen van de financiële gevolgen, de realisatie van uw doelstellingen c.q. participatieopgave en de middelen die daarvoor nodig zijn. Maar ook door na te denken over wat de gevolgen zijn voor de langere termijn. IV.

Algemene opmerkingen

We willen graag dat iedereen mee kan doen en dat er geen inwoners -met een uitkering-langs de kant staan. De structuur en invulling van de wet sluit op dit moment echter niet aan op de aannames en doelstellingen van de Participatiewet (SCP, 2019; VNG, 2020). Niet iedereen in de bijstand kán namelijk (direct) aan het werk. Voor een relatief grote groep is een andere vorm van begeleiding en ontwikkeling nodig dan (direct) bemiddeling naar werk. We zien daarbij graag dat Stroomopwaarts de samenwerking intensiveert met de partners in het sociaal domein zoals Rogplus. Maar ook met de economische doelen die we als gemeente hebben gesteld. Zo neemt door de coronacrisis het aantal sociaal kwetsbare mensen toe. Bovendien wordt hun profiel complexer. Ook zien we dat goed opgeleide mensen door omstandigheden sociaal kwetsbaar worden. Een belangrijk aandachtspunt bij het zoeken naar oplossingen voor deze sociale kwetsbaarheid is het versterken van de economische positie van mensen. Graag gaan wij dan ook met u in gesprek hoe wij onze economische doelen meer kunnen laten aansluiten op de doelen van Stroomopwaarts en daarmee de sociale opgaven van onze stad. Verder heeft u een aantal ambities vertaald in doelstellingen. Onduidelijk is bij welk programma welke doelstellingen horen. Het gaat om de volgende vier programma’s van Stroomopwaarts: 1. Intake en Preventie 2. Inkomensondersteuning 3.

Ontwikkeling naar arbeid 4. Ontwikkel-werkbedrijf

21UIT02083

Pagina 5

Het is ons eveneens niet duidelijk welke KPI’s 1 Stroomopwaarts aan de ambities c.q. doelstellingen in dit visiestuk koppelt. Wij verzoeken u de ambities per programma te categoriseren, de daarbij behorende KPI’s aan te koppelen en de MVS-raden via de bestuursrapportages op hoofdlijnen te informeren over de voortgang. Wij wensen u en uw medewerkers succes toe de komende tijd. Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Schiedam, de secretaris, de burgemeester,

drs. M. A. van den Hende, wnd.

1

C.H.J. Lamers

KPI is de afkorting voor kritieke prestatie-indicator. Met kritieke prestatie-indicatoren kun je de prestaties van een organisatie, teams en/of afzonderlijke medewerkers meten. Ze maken de voortgang meetbaar en concreet.

21UIT02083

Pagina 6

rappel op:

Ontworpen door:

opbergen dd.

C. Yemni

Bijzonderheden Aantal originelen: Aantal bijlage(n): Afschrift aan: Bijzonderheden: Verzenden: Paraaf/Opmerkingen Regiemanager Teamleider Directie Secretaris Burgemeester Wethouder Minhas Wethouder Ooijevaar Wethouder Ruseler Wethouder Houtkamp Wethouder Van Aaken

21UIT02083

Pagina 7

ons kenm erk:

21UIT02083