36 Brief Stroomopwaarts 10 juli 2025 Reactie zienswijzen begroting 2026 en 1e begrotingswijziging

Stroomopwaarts" Raadsbrief Aan de Gemeenteraad te Maassluis, Vlaardingen en Schiedam cc. de collegeleden van B&W van de gemeenten Maassluis, Vlaardingen en Schiedam

Onderwerp=

Reactie zienswijzen begroting 2026 en 1 e Datum 10 juli Begrotingswijziging 2025= 2025

ons kenmerk=

710648=

bijlage

Geachte dames en heren, Inmiddels ontvingen wij uw zienswijzen op de begroting Stroomopwaarts MVS 2026 en de eerste begrotingswijziging 2025, waarvoor dank. Met dit schrijven willen wij u meenemen in onze reactie op uw zienswijzen. Hierbij gaan wij niet in op de lopende zaken, maar hebben wij ons vooral beperkt tot de zaken die de ontwerpbegroting 2026 en de eerste begrotingswijziging 2025 aangaan. Allereerst, dank voor uw opmerkingen en zienswijzen. Wij ervaren deze als ondersteuning voor de gekozen richting en als stimulans om hier nog harder aan te gaan trekken. We hebben dit jaar een ander proces gevolgd dan eerdere jaren omdat zowel Schiedam als Vlaardingen een opdrachtbrief hebben gestuurd. Deze waren de basis voor de kaderbrief en de ontwerpbegroting. In dit proces hebben we vroegtijdig van de gemeenten gehoord welke ambities er onder andere van Stroomopwaarts werden gevraagd en welke mogelijke maatregelen in het kader van het Ravijnjaar 2026. Wij hebben deze werkwijze gehanteerd en zijn er trots op dat we aan het gevraagde hebben kunnen voldoen, waarbij terecht de risico's van de bezuinigingen door u aan de orde worden gesteld. Beheersmaatregelen, financiële positie De begroting 2026 bevat een pakket aan beheersmaatregelen, gericht op het verlagen van met name de uitvoeringskosten van Stroomopwaarts. Dank voor uw positieve woorden hierover.

Het dagelijks bestuur gelooft in de mogelijkheden om deze kostenverlagingen te realiseren, zonder negatieve impact op de dienstverlening aan kwetsbare groepen. In zienswijzen vraagt u om een zorgvuldige monitoring van de implementatie van de maatregelen. Dit zal vanaf 2026 onderdeel worden van de reguliere Planning & Control cyclus. De gemeente Schiedam geeft aan, dat er onvoldoende zicht is op de kwantificering van de risico's voor de dienstverlening. Om die reden wordt gevraagd om bij de besluitvorming van de begroting Stroomopwaarts 2026 door het AB, een implementatieplan te presenteren en daarbij de risico's en gevolgen per programma voor de korte en middellange termijn te kwantificeren. Het MT Stroomopwaarts werkt momenteel aan dit implementatieplan. Deze wordt zo snel mogelijk na het

reces besproken in het DB en ter kennisname aangeboden aan het AB. Dit risico zal in de toekomst betrokken worden bij de uitwerking van de paragraaf Weerstandsvermogen. Dat de deelnemende gemeenten risico's zien in het implementeren van de beheersmaatregelen is naar de mening van het dagelijks bestuur terecht. Om Stroomopwaarts niet in een onwerkbare positie te brengen, is het dan wel noodzakelijk, dat de gemeenten zorgvuldig en realistisch omgaan met een aantal andere ontwikkelingen. We denken daarbij aan: De omvang van de in 2022 beschikbaar gestelde middelen voor een aantal vitale bedrijfsvoeringsfuncties faciliteerde een sober uitvoeringsniveau. Het is op dit moment vanwege ontwikkelingen niet realistisch om Stroomopwaarts te vragen om nog meer besparingsvoorstellen te doen op dit gebied. Het gaat hier bijvoorbeeld om sterk stijgende autonome kosten (zoals ICT-licenties), maar ook het toenemende cliënten-volume. Door Stroomopwaarts worden frictiekosten gevraagd om de bezuinigingen te implementeren. Daarvoor maakt Stroomopwaarts een plan dat na de zomer met het DB wordt gedeeld, een verantwoordelijkheid die ook dat niveau thuishoort. Over de besteding van de frictiekosten wordt in de reguliere P&C cyclus gerapporteerd. De inzet in de zienswijze van Schiedam om aanvullende voorwaarden te stellen voor het toekennen van het frictiebudget is daarin niet passend.

Het maakt de risico's van de bezuinigingen groter, vermindert de voortvarendheid waarmee de organisatie aan de slag kan om de bezuiniging te realiseren en past ook niet bij normaal verkeer tussen overheden waarbij bij het afspreken van structurele bezuinigingen eenmalige frictiekosten horen. Op dit moment is binnen de organisatie al aan de orde dat keuzes gemaakt kunnen worden om anticiperend op de bezuinigingen vacatures niet in te vullen met eigen personeel, maar dit wel tijdelijk op te vangen met uitzendkrachten. Bij realistisch begroten behoort ook het meenemen van volume-effecten, zoals een stijgend aantal bijstandsgerechtigden of inburgeraars, op de organisatie. Wij nemen daarom de zienswijze van de gemeente Schiedam ten aanzien van de formatie bij de unit Inkomen niet over. De stijging van het aantal uitkeringen kan organisatorisch niet zonder te grote risico's worden opgevangen, op basis van de door Stroomopwaarts in het kader van de heroverwegingen opgenomen efficiency maatregelen. De volume-effecten niet honoreren zou in feite neerkomen op een extra bezuiniging op Stroomopwaarts. Dit vergroot de impact van de bezuinigingsrisico's, zoals kwaliteit van dienstverlening, snelheid van beslissen en inzet op uitstroom uit de uitkering. De gemeente Schiedam verzoekt om de begroting sneller aan te passen op gerealiseerde aantallen, bijvoorbeeld ten aanzien van Inburgering.

Wij zien dit als een bekrachtiging van de ingezette lijn en nemen dit over. De Voorjaarsnota 2025 van het kabinet biedt gemeenten de komende jaren wat financiële ruimte. Het biedt echter nog steeds geen structurele oplossing. Wij zullen met de gemeenten blijven meedenken over realistische en realiseerbare beheersmaatregelen na 2026. Extra middelen van het Rijk voor het werkleerbedrijf Stroomopwaarts heeft de extra middelen voor de dekking van de kosten van het Werkleerbedrijf opgenomen in de eerste begrotingswijziging 2025 en de ontwerpbegroting 2026. De gemeenten Schiedam en Vlaardingen plaatsen daar kanttekeningen bij. Zij vragen om een concreet plan van aanpak. Dat plan zal in de tweede helft van 2025 worden opgesteld door Stroomopwaarts en onderdeel uitmaken van de nieuwe Strategische Nota Werk en Inkomen 2026-2029. De toekomstbestendigheid van het Werkleerbedrijf vraagt namelijk meer dan een plan van aanpak. Het vraagt een langetermijnvisie (stip aan de horizon 10 jaar). Het gaat bij de extra middelen die SOW in de begrotingswijziging vraagt om middelen die door het kabinet beschikbaar zijn gesteld voor een toekomstbestendige sociale infrastructuur, naar aanleiding van het Berenschotrapport. Zoals u weet staat de exploitatie van werkleerbedrijven sinds de komst van de Participatiewet in 2015 landelijk onder druk.

Het is daarom essentieel, dat gemeenten de extra rijksmiddelen hiervoor (waarvoor de sector hard heeft gestreden in de lobby en Stroomopwaarts met de MVS gemeenten een zeer actieve rol heeft gespeeld met het genereren van publiciteit en bezoeken van Tweede

Kamerleden) ook daadwerkelijk beschikbaar stellen. Daarbij is het, ook voor gemeenten, gebruikelijk om te acteren op basis van de actuele informatie van het rijk en niet te wachten met planvorming tot het geld "op de rekening staat". De doorontwikkeling van het Werkleerbedrijf is tenslotte een urgente opgave en essentieel om inwoners met een arbeidsbeperking te kunnen (blijven) ondersteunen in hun streven naar een zelfstandig inkomen. U wijst daar terecht op in uw zienswijzen. Om de gemeente voldoende (financieel) comfort hierbij te verlenen, zal bij de definitieve vaststelling van een begroting of begrotingswijziging in de toekomst expliciet worden gekeken naar de stand van zaken met betrekking tot de toevoegingen van middelen aan het gemeentefonds. Mocht hierover onvoldoende zekerheid bestaan, dan wordt dit onderdeel alsnog niet op opgenomen. De gemeente Schiedam vindt het van belang dat Stroomopwaarts meer prioriteit gaat geven aan het realiseren van externe (groeps)detacheringen. Dit kan Stroomopwaarts onder andere doen door meer te investeren in de samenwerking met het Schiedamse bedrijfsleven en maatschappelijk betrokken organisaties en hierover te rapporteren. Die lijn ondersteunen wij, zowel op Schiedams, als op MVSniveau en op het niveau van de arbeidsmarktregio Rijnmond. Er zijn verschillende waardevolle initiatieven in het Schiedamse (o.a.

het Schiedistrict, de samenwerking Stroomopwaarts — EZ, de verbetering in de SROI-resultaten) en in de MVS regio die hieraan bijdragen (MVO-trofee, leerlijnen en werkgeversbenadering) als in het Rijnmondse (werkgeverscampagne Regionaal Werkcentrum, regionale werkgeversbenadering). Ontwikkeling aantal bijstandsgerechtigden In uw zienswijzen gaat u uitgebreid in op de verwachte ontwikkeling van het aantal bijstandsgerechtigden. Stroomopwaarts hanteert bij het voorbereiden van de ontwerpbegroting de landelijke trend zoals voorspeld door het Centraal Planbureau. Die zijn ook de basis voor de BUIGmiddelen die de gemeenten ontvangen. Die blijken ook in 2025 (ruimschoots) toereikend voor de kosten van uitkeringen en loonkostensubsidies. Een resultaat waarop wij trots mogen zijn. De gemeente Schiedam verzoekt ons om ten aanzien van de uitstroom meer ambitie te tonen. Wij ervaren dat als ondersteuning van de door ons in 2024 ingezette lijn. Maar tegelijkertijd willen wij de ontwerpbegroting baseren op consistente en realistische uitgangspunten. Deze wordt gebaseerd op de feitelijke standcijfers aan het einde van het laatste jaar en de landelijke trend zoals aangegeven door het CPB. Dit is in de lijn van het verzoek van Schiedam. Dat neemt niet weg, dat Stroomopwaarts het bij de ontwikkeling van het aantal bijstandsgerechtigden beter wil doen dan de landelijke trend.

Dat blijkt onder meer uit de inspanningen op het gebied van arbeidsparticipatie en de succesvolle toepassing van het poortinstrument in samenwerking met Randstad. Zoals geconstateerd door de gemeente Vlaardingen lukt dat al wel bij de instroom, maar moeten de resultaten ten aanzien van uitstroom beter. De gemeente suggereert om nader te kijken naar gemeenten die goed presteren op het gebied van uitstroom te leren en eventuele best practices over te nemen. Dergelijk onderzoek vindt regelmatig plaats en waar mogelijk nemen wij goede ideeën over, bijvoorbeeld ten aanzien van de eenvoudiger verstrekking van loonkostensubsidies en het identificeren van kansrijke sectoren. Tegelijkertijd moeten we blijven onderkennen, dat Stroomopwaarts in deze regio te maken heeft met een relatief lastige doelgroep, een grote groep cliënten van Stroomopwaarts heeft een grote afstand tot de arbeidsmarkt heeft. Zo ervaren we de laatste jaren dat steeds meer mensen zonder uitkering (zogenaamde niet-uitkeringsgerechtigden, ook wel nug-gers) dienstverlening vragen van Stroomopwaarts bij de weg naar werk. Dit is een trend die in de regio Rijnmond overal speelt. De dienstverlening aan deze mensen is niet terug te zien in de uitstroomcijfers van de bijstand, maar wel belangrijk met het oog op de vacatures bij het bedrijfsleven.

Via de P&C cyclus zullen wij blijven rapporteren over de resultaten van de nieuwe aanpak en waar nodig zal Stroomopwaarts daarop bijsturen. Daarbij zal ingegaan worden op de route-indeling van het cliëntenbestand per gemeente (langdurende zorg, kortdurende zorg, sociale activering, werktraject) en de omvang van deze groepen. Ook zal naar aanleiding van het amendement van de zienswijze van

Vlaardingen in de jaarstukken worden gerapporteerd over het aantal fraudesignalen en de opvolging hiervan. Het goed en betrouwbaar in beeld krijgen van de classificatie per cliënt is een complexe opgave, maar wel essentieel voor de nieuwe werkwijze zoals deze in 2024 is geïntroduceerd. In toekomstige P&C documenten zal hier concreet op worden ingegaan, evenals de behaalde concrete resultaten. Wij onderschrijven uw conclusie, dat deze tot nu toe onvoldoende zichtbaar worden.

Armoede en schulden De gemeente Schiedam geeft aan vanaf 2026 de (lokale) uitvoering van de armoederegelingen zoveel mogelijk via de Rotterdampas te willen laten lopen. Stroomopwaarts gaat graag in gesprek met de gemeente over de implicaties hiervan. Wij onderschrijven de stelling van de gemeente, dat maatwerk en bijzondere (tijdelijke) trajecten voor één gemeente afbreuk doen aan de mogelijkheid voor Stroomopwaarts om efficiënt en effectief te werken. Tegelijkertijd juichen we uiteraard vernieuwende werkwijzen toe die het voor inwoners makkelijker maken en het bereik van regelingen vergroten.

Key Performance Indicators (KPI's) De gemeente Vlaardingen verzoekt om de KPI's ten aanzien van Inburgering aan te passen in de ontwerpbegroting 2026. Voor de voorliggende ontwerpbegroting is dit nog niet mogelijk, maar Stroomopwaarts zal in overleg met de gemeenten de opties in beeld brengen. Daarbij wordt ook de informatievraag ten aanzien van Inburgering in de zienswijze van de gemeente Schiedam betrokken, evenals het aantal actief samenwerkende ondernemers.

Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

Hoogachtend, Het algemeen bestuur van Stroomopwaarts MVS de secretaris=

Mevrouw N.C. van der Wekken

d

S.B. Kuiper