21 Brief B. Hemmes en J. v.d. Drift Burgerinitiatief herziening referendumverordening

Burgerinitiatief herziening referendumverordening Geachte gemeenteraad van Schiedam, Democratie is een groot goed. De overheid ontleent haar legitimiteit aan het vertrouwen dat de burgers aan haar geschonken hebben. Dit vertrouwen wordt versterkt door een goede samenwerking tussen overheid en burgers. Zeker op het lokale niveau heeft het participeren van burgers in de democratie meerwaarde. Burgers weten goed wat er in hun omgeving speelt, omdat ze hierin verkeren. Het participatiebeleid van de gemeente Schiedam heeft dan ook als uitgangspunt dat Schiedammers gestimuleerd moeten worden om samen het initiatief te nemen om de straat, wijk en stad mooier, veiliger en socialer te maken. Er zijn echter zaken die burgers dusdanig aan het hart gaan dat zij hier een nog actievere rol in willen spelen dan het huidige participatiebeleid voorschrijft. Wanneer burgers een andere koers willen varen dan de gemeente heeft uitgezet, zouden zij de mogelijkheid moeten hebben om hier via een raadgevend referendum haar mening over te uiten. Middels het raadgevend referendum kunnen burgers op een laagdrempelige manier een helder mandaat aan het gemeentebestuur meegeven. Nu hebben burgers echter niet de mogelijkheid om een referendum uit te laten schrijven. Wij, en alle mede-ondertekenaars, vinden dat burgers zelf moeten kunnen aangeven wanneer zij een referendum over een bepaald onderwerp willen.

Hiermee wordt de participerende rol van de burger versterkt. De Gemeente Schiedam is op het gebied van het raadgevende referendum nog niet heel erg ver. In de laatste Referendumverordening Schiedam 2005 die betrekking heeft op de procedure rondom een referendum zijn meerdere tekortkomingen aan te treffen, zowel op het gebied van het democratische gehalte als de uitvoer van de referenda. Allereerst kan gesteld worden dat artikel 4 in de verordening niet bijdraagt aan een groot democratisch gehalte. Volgens de verordening kan momenteel alleen de gemeenteraad besluiten om over te gaan tot een referendum. Dit schaadt het principe van politieke betrokkenheid van de burgers, want die hebben in de huidige situatie geen mogelijkheid om hun eigen politieke geluid te laten weerklinken. In dit burgerinitiatief wordt gepleit voor referenda die ook vanuit de burger geïnitieerd kunnen worden, door middel van het ophalen van handtekeningen. Het op te halen aantal handtekening zou 2% moeten zijn van het aantal mensen dat gestemd heeft in de laatste gemeenteraadsverkiezingen. Dit zou een haalbaar percentage moeten zijn, maar toch een dusdanige drempel moeten vormen dat er niet elke maand een referendum is. Hier komt bij dat de onderwerpen waarover referenda in de huidige situatie mogen gaan beperkt zijn. Zo mogen referenda niet gaan over het begrotingsbeleid van de gemeente.

Dit kan apart genoemd worden, want het is immers het geld van de burgers wat de gemeente uitgeeft. In dit burgerinitiatief pleiten wij daarom ook voor referenda die ook over het gemeentelijk begrotingsbeleid kunnen gaan. Daarnaast blijkt uit de verordening dat de gemeenteraad momenteel bijgestaan worden door een commissie als er een referendum wordt uitgeschreven. Om de drempel van het opstarten van een referendum te verlagen moet diezelfde commissie beschikbaar zijn voor deze burgers. De commissie heeft dan een adviserende taak en kan de aanjagers van het referendum ondersteunen.

Verder is het niet meer van deze tijd dat burgers naar een stemlokaal moeten komen om hun mening te geven over beleid. In de verordening is opgenomen dat actieve participanten naar een stemlokaal moeten komen. Lokale politiek heeft niet voor iedereen prioriteit. Dit is te zien aan het opkomstpercentage van gemeenteraadsverkiezingen. Het opkomstpercentage voor referenda zou hoger kunnen zijn wanneer het makkelijker wordt voor burgers om hun stem uit te brengen bij referenda. Burgers moeten vanuit huis kunnen deelnemen aan referenda Zo moeten zij kunnen inloggen met DigiD of met een Europees erkend inlogmiddel. Dit maakt het mogelijk om deel te nemen voor mensen met beperkte tijd en voor mensen die bijvoorbeeld op vakantie zijn. Daarnaast moet de mogelijkheid bestaan voor mensen zonder dergelijke inlogmiddelen om per post hun stem uit te brengen. Een ander achterhaald deel van de verordening over referenda is het deel over stemmachines. Sinds 2009 worden er geen stemmachines meer gebruikt in Nederland. Het zal dus een uitdaging zijn voor de gemeente om veilige stemmachines te vinden wanneer burgers een referendum willen. Daarnaast zullen deze stemmachines dan alleen gebruikt kunnen worden voor gemeentelijke referenda en staan ze het rest van het jaar in de opslag. Dit is niet erg efficiënt.

Vandaar dat wij voorstellen om elke vermelding over stemmachines uit de Referendumverordening Schiedam 2005 te schrappen. Verder zou er in de verordening specifiek de mogelijkheid moeten worden opgenomen om meer dan alleen vragen te stellen waar ja of nee op geantwoord kan worden. Zo zou het bijvoorbeeld ook handig kunnen zijn om een top drie te maken van gewenste uitkomsten voor het referendum. Elke twee jaar moet een verslag uit worden gebracht over het functioneren van de regels, procedures en capaciteit omtrent het referendum. Als er een referendum is uitgebracht in een jaar moet er over dat jaar een verslag worden uitgebracht, ongeacht of het vorige verslag al twee jaar geleden is uitgebracht. Verder moeten dergelijke verslagen gedeeld worden met het Ministerie van Binnenlandse Zaken, zodat de Rijksoverheid kan leren van de ervaringen die wij in Schiedam zullen hebben over referenda. Met vriendelijke groet, Bart Hemmes, Jochem van der Drift en alle andere ondertekenaars