18 Collegebrief 19 december 2024 Jaarverslag Leerrecht schooljaar 2023-2024

gemeente Schiedam

Jeugd & Onderwijs Stadskantoor, Stadserf 1 Postbus 1501 3100 EA Schiedam

Aan de gemeenteraad van Schiedam

14 010 schiedam.nl

uw kenmerk uw brief van

ons kenmerk

datum

24UIT06980

19 december 2024

doorkiesnummer

e-mail

contact@schiedam.nl onderwerp

Jaarverslag Leerrecht schooljaar 2023-2024

Geachte leden van de gemeenteraad, Op grond van artikel 25 van de Leerplichtwet informeren wij u jaarlijks over het gevoerde leerplichtbeleid van het laatst afgesloten schooljaar 2023-2024. Sinds de start van regionaal bureau Leerrecht wordt voor de drie MVS-gemeenten een gezamenlijk jaarverslag opgesteld. De gemeente is verantwoordelijk voor het toezicht op en de handhaving van de leer- en kwalificatieplicht. De leerplicht geldt voor kinderen van 5 jaar tot en met het schooljaar waarin ze 16 jaar oud worden. Hierna geldt een kwalificatieplicht voor jongeren tot het moment dat ze een startkwalificatie behalen of 18 jaar worden. Een startkwalificatie is een diploma op minimaal havo of mbo 2 niveau. Ons regionaal bureau Leerrecht voert tevens het Doorstroompunt (voorheen de RMC-coördinatie) uit op voortijdig schoolverlaten. In het jaarverslag wordt gerapporteerd over de leer-, en kwalificatieplicht middels cijfers van de leerling populatie, verzuimaantallen, vrijstellingen en het aantal thuiszitters. Ook worden de taken en cijfers omtrent het Doorstroompunt (voorheen de RMC-coördinatie) en voortijdig schoolverlaters (vsv’ers) vermeld. Daarnaast wordt ingegaan op de enkele ontwikkelingen van het afgelopen jaar, zoals meer preventieve inzet, bereik en klantvriendelijkheid en dienstverlening van Leerrecht. Ook blikt Leerrecht vooruit naar het komende schooljaar.

In de bijlagen bij deze brief vindt u het jaarverslag Leerrecht 2023-2024. In onderstaande brief, zetten wij de meest opvallende ontwikkelingen van afgelopen schooljaar op een rij. Leerrecht Jaarverslag schooljaar 2023-2024 Leerplicht & kwalificatieplicht Leerling populatie Er wonen in MVS 49.228 kinderen en jongeren, waarvan 20.727 uit Schiedam. Hiervan zijn er 9.211 leerplichtig en 1566 kwalificatie plichtig. 3198 Schiedamse leerlingen hebben afgelopen schooljaar hun startkwalificatie behaald (Havo, vwo, MBO 2 of hoger).

*24UIT06980*

Verzuimmeldingen Relatief verzuim Van relatief verzuim is sprake wanneer een leerling wel staat ingeschreven, maar de school niet regelmatig bezoekt. Scholen zijn wettelijk verplicht om meer dan 16 lesuren ongeoorloofd verzuim (spijbelen) of te laat komen, gedurende een periode van vier achtereenvolgende lesweken te melden bij DUO. Het is belangrijk te benadrukken dat dit aantal meldingen betreft en niet het aantal unieke leerlingen. Eén leerling kan meerdere meldingen hebben. Er zijn afgelopen schooljaar in Schiedam 1066 relatieve verzuimmeldingen gedaan. Dit is een absolute stijging van 215 ten opzichte van vorig jaar (851). Van deze meldingen zijn er 227 niet verwijtbaar gebleken, 145 onterecht en zijn 61 betrokken leerlingen verhuisd. • Deze stijging aan meldingen op relatief verzuim is mede te verklaren door de proactieve aanpak van luxe verzuim binnen het primair onderwijs. Hier zijn in Schiedam de proces-verbalen op verdubbeld (74) gelijk aan de overige proces-verbalen (72). • Ook speelt de hogere meldingsbereidheid van het mbo, een rol op de toename van het aantal meldingen. Dit is een positieve ontwikkeling, echter blijft de volledigheid en correctheid van deze meldingen een aandachtspunt omdat een groot deel als ‘onterecht’ of ‘niet verwijtbaar’ afgesloten worden.

Aangezien mbo-opleidingen breed verspreid zijn over de regio, met verschillende gemeenten en betrokken leerplichtambtenaren, maakt uniformer handelen bij relatief verzuim, bewerkelijker. Het aantal Schiedamse leerlingen dat een waarschuwing kreeg of naar bureau Halt is verwezen is nagenoeg gelijk gebleven (411). En het aantal doorverwijzingen naar het Doorstroompunt (voorheen RMC-coördinatie) is gedaald. Absoluut verzuim Er is sprake van absoluut verzuim wanneer een leerplichtige leerling niet staat ingeschreven op een school of instelling. In Schiedam ging het in dit schooljaar om 248 meldingen, een stijging ten opzichte van de 207 meldingen van vorig jaar. Hiervan waren 31 meldingen onterecht, 29 leerlingen zijn tussentijds uit Nederland vertrokken en zijn 46 leerlingen overgedragen naar andere gemeenten. 36 leerlingen (46) keerden weer terug naar school. • Deze cijfers geven een complexer beeld aanzien deze mede samenhangen met de instroom van nieuwkomers in onze regio. Van de 523 leerlingen met absoluut verzuim in de regio zijn er 145 ingeschreven op een school, wat duidt op een actief zoekproces naar een passende onderwijsplaats. • Naast de instroom van nieuwkomers, spelen ook andere factoren een rol. Zo is er ook sprake van verhuizingen en uitschrijvingen uit de Basisregistratie Personen (BRP).

* * • Ook blijkt uit onderzoek dat een deel van de leerlingen (nog) niet in staat is om onderwijs te volgen. Voor deze leerlingen is een vrijstellingsproces gestart. Vrijstellingen Er zijn verschillende gronden waarop vanuit de Leerplichtwet vrijstelling kan worden verleend. Zo kan er door ouders vrijstelling van de verplichting tot schoolinschrijving worden gedaan als leerling geen onderwijs kan volgen wegens lichamelijke of psychische beperking, ouders bezwaar hebben tegen de richting van het onderwijs of wanneer een leerling onderwijs volgt in het buitenland (artikel 5 a t/m c). Vrijstelling kan ook worden verleend in het kader van Vervangende leerplicht (artikel 3a en b) wanneer volledig dagonderwijs niet mogelijk is.

Vrijstelling van de kwalificatieplicht (16,- en 17-jarige) kan worden verleend vanwege bijzondere omstandigheden (artikel 15). In dit schooljaar zijn er binnen MVS 268 vrijstellingen verleend, waarvan 113 uit Schiedam. Ondanks de extra inspanning op verlaging van de vrijstellingen door het inzetten van schoolvervangende trajecten of verminderde onderwijstijd, zien we een stijging ten opzichte van voorgaand schooljaar. • Deze toename is met name een stijging van het aantal vrijstellingen op basis van artikel 5 onder a, van 135 naar 153. Deze vrijstelling wordt aangevraagd wanneer een leerling niet in staat is om onderwijs te volgen. De toename van vrijstellingen 5 onder a hangt nauw samen met het stijgende aantal leerlingen met absoluut verzuim. Veel van deze leerlingen hebben een beroep moeten doen op een vrijstelling omdat zij (nog) niet in staat zijn om onderwijs te volgen. • Opvallend is ook de stijging van het aantal leerlingen dat voortijdig naar het mbo is overgestapt (artikel 3b). Dit aantal is gestegen van 26 naar 36. Hoewel dit op het eerste gezicht positief lijkt, is het belangrijk om alert te blijven of deze overstap altijd in het beste belang van de leerling is. Thuiszitters Het aantal wettelijke thuiszitters (langer dan 4 weken niet naar school, zonder vrijstelling of legitieme ziektemelding) staat op 81 in onze MVS-regio.

Voor Schiedam gaat het om 22 thuiszitters. Een lichte daling tegenover de 25 van vorig schooljaar in aantallen, echter zien we de duur van thuiszitten bij 19 leerlingen toenemen (langer dan drie maanden). Het aantal leerlingen dat met succes is teruggekeerd naar school, is ook gedaald van 14 naar 7. De redenen van thuiszitten zijn veelal complex. Ofwel het vinden van een passende onderwijsplek en/of een combinatie met zorg en behandeling is lastig vanwege wachttijden of schaarste. Scholen en samenwerkingsverbanden dragen gezamenlijk de verantwoordelijkheid om elke leerling een passende plek in het onderwijs te bieden. Mocht een leerling toch thuiszitten, dan is de school van inschrijving verplicht om actie te ondernemen. Het realiseren van passend onderwijs en het voorkomen van thuiszitten is primair de taak van het onderwijsveld zelf. Echter, in sommige gevallen is een bredere aanpak nodig, waarbij ook andere partijen, zoals Leerrecht, een actieve rol spelen. Onderstaande inzet moet positief bijdragen om thuiszitters te (gaan) voorkomen en/of de duur van thuiszitten te verkorten. •

Leerlingvolgsysteem: diepgaand inzicht voor gerichte aanpak Het leerlingvolgsysteem biedt Leerrecht de mogelijkheid om diepgaander te analyseren en een beter beeld te ontwikkelen op de duur van het thuiszitten per leerling en de uitstroomredenen.

•

Pilot StepUp Klas van boven schoolse voorziening InZicht De StepUp Klas is een reddingsboei voor leerlingen die door diverse omstandigheden langere tijd uit school zijn geweest en thuis zitten. Dit intensieve traject biedt hen de begeleiding en ondersteuning die ze nodig hebben om terug te keren naar regulier onderwijs of een passende vervolgopleiding te vinden. Deze pilot is een intensieve samenwerking tussen onderwijs (Inzicht), jeugdhulp (Mevis) en jongerenwerk (Yets) een zogenoemd onderwijszorgarrangement vanuit het MVS-jeugdmodel vormgegeven. Met deze pilot onderzoeken we mogelijkheden om langdurige thuiszitters weer naar onderwijs te bewegen.

Voorkomen Voortijdig schoolverlaten & Doorstroompunt (voorheen RMCcoördinatie) Voortijdig schoolverlaters De definitie van een voortijdig schoolverlater (VSV) is; jongeren van 12 tot 23 jaar die zonder startkwalificatie het onderwijs verlaten. Een startkwalificatie is een havo of vwo-diploma of minimaal een mbo-2 diploma. DUO levert jaarlijks de officiële vsv-cijfers. De meest recente data zijn van het schooljaar 20222023. Het gaat hierbij om voorlopige cijfers. Landelijk gezien is het percentage voortijdige schoolverlaters (vsv) stabiel gebleven in 2022-2023 ten opzichte van 2021-2022 (2,37%). Binnen de sub regio Nieuwe-Waterweg Noord is er echter een gemengd beeld. In Vlaardingen en Schiedam is het aantal vsv’ers gestegen, terwijl er in Maassluis een daling is te zien. Ondanks deze lokale stijgingen is het algehele percentage in de sub regio licht gedaald van 2,77% naar 2,68%. In Schiedam zien we in het VO echter juist een stijging, waarmee we in de regio, landelijk gelijk zijn. Het Schiedamse MBO kent wel een lichte daling (wel hoger dan het landelijk gemiddelde, maar lager dan het MVS gemiddelde). Doorstroompunt (voorheen RMC-coördinatie) en trajectbegeleiding Leerrecht is namens de 3 gemeenten verantwoordelijk voor het Doorstroompunt (voorheen de RMC-coördinatie). Dit betekent het benaderen en in beeld houden van de vsv’ers en oudvsv’ers.

De doorstroomcoaches bieden hen trajectbegeleiding aan. •

Resultaten op jongeren tussen de 18 en 23 jaar die zonder startkwalificatie het onderwijs hebben verlaten. In schooljaar 2023-2024 zijn regionaal 623 voortijdige schoolverlaters benaderd met het doel hen te ondersteunen bij het vinden van een passende vervolgstap. In Schiedam zijn 290 jeugdigen benaderd waarvan 88 leerlingen hebben deelgenomen aan het Doorstroompunt traject; 22 leerlingen zijn weer een opleiding gaan volgen, 22 leerlingen aan het werk gegaan, 14 leerlingen kregen een traject met de gemeente, 19 waren onbereikbaar, 8 kregen externe begeleiding, 2 wilden geen begeleiding en 1 overige redenen.

•

Resultaten op het benaderen oud-vsv’ers. In schooljaar 2023-2024 zijn ruim 885 oud-vsv’ers periodiek benaderd via verschillende kanalen. Hoewel 32% van deze groep niet is bereikt, is van het overige deel 36% aan het werk, volgt 18% (weer) een opleiding, neemt 8% neemt deel aan een traject bij een andere organisatie (zoals Stroomopwaarts), geeft 8% aan geen verdere begeleiding te wensen en is 20% verhuisd of valt buiten de doelgroep. De overige 10% bevindt zich in een andere situatie, zoals een tussenjaar of zwangerschap.

18+ Verzuim Jongeren van 18 tot 23 jaar vallen niet meer onder de Leerplichtwet, maar ook zij worden door Leerrecht begeleid richting startkwalificatie. In totaal zijn er 509 verzuimmeldingen 18+, waarvan 216 in Schiedam. Een lichte stijging ten opzichte van voorgaand schooljaar. Hiervan keerde echter na interventie 154 leerlingen terug naar school en/of kozen een andere opleiding en gingen er 4 aan het werk. 15 meldingen bleken onterecht.

VSV-coach In de vier sub regio’s van Doorstroompunt Rijnmond werd de afgelopen jaren een pilot uitgevoerd met vsv-coaches. Deze coaches, in dienst van het Doorstroompunt, werden gestationeerd op scholen en vormden een onmisbare verbinding tussen scholen en het Doorstroompunt. Zij richtten zich op jongeren met een verhoogd risico op schooluitval. Op basis van de maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) is deze preventieve aanpak gewijzigd. De vsv-coach komt al in actie wanneer de school signaleert dat een leerling mogelijk uitvalt. Zo kan de coach sneller ingrijpen en voorkomen dat de leerling de school verlaat. Next Society De Buzinezzclub biedt als uitvoeringsorganisatie het project Next Society ondersteuning en slaat een brug tussen de potentie van jongeren en duurzame arbeidsmarktplaatsen bij werkgevers in de regio. Zij werken nauw samen met Leerrecht, de Mbo’s, gemeenten en Stroomopwaarts. Jongeren krijgen intensieve training en coaching dat moet leiden tot duurzame arbeidsmarktplaatsing. In het schooljaar 2023-2024 zijn vier groepen van start gegaan met het Next Society traject. In het afgelopen schooljaar zijn 88 deelnemers begeleid, waarvan er 36 succesvol zijn begeleid naar werk of school. De deelnemers zijn onder andere aangemeld door Stroomopwaarts, Albeda en Lentiz, ProNova en Leerrecht.

Ontwikkelingen Regionaal bureau Leerrecht Preventie en voorlichting Het afgelopen schooljaar heeft Leerrecht wederom actief ingezet op deskundigheidsbevordering van hun personeel en partners. Ook heeft Leerrecht actief voorlichting en training gegeven aan kernpartners. In Schiedam 25 keer en vooral binnen het VO en mbo. Ook zijn er preventiegesprekken gevoerd met dreigende uitvallers in het VO en mbo, in Schiedam 69 keer. Bereik en klantvriendelijkheid – dienstverlening Leerrecht Er zijn enkele kwaliteitsslagen gemaakt in de dienstverlening van Leerrecht. - Zo is er een nieuw platform (Intergrip) waarin de overstap van VO naar mbo beter gemonitord wordt om de overgang soepeler te laten verlopen en te monitoren. - Ook is er meer gebruik gemaakt van tolken om met ouders van de Syrische en Oekraïense leerlingen te communiceren. - Terugdringen VSV in mbo met de RMC-regio Rijnmond verwerken in het nieuwe VSVprogramma 2025-2029. De aanpak voortijdig schoolverlaten is geoptimaliseerd: er is meer contact, minder huisbezoeken In 2023 is de effectiviteit van de huisbezoeken aan voortijdig schoolverlaters (vsv) onderzocht in het onderzoek ‘Huisbezoeken in beeld kosten en baten van een vindstrategie’. De inzichten uit deze studie hebben geholpen om de aanpak te optimaliseren, vroegtijdig vsv’ers te bereiken en levert ook tijdsbesparing op.

- Implementatie van de landelijke naamsverandering RMC-coördinatie naar Doorstroompunt is volbracht. Deze is per 1 januari 2024 gewijzigd. De naam Doorstroompunt is in nauwe samenwerking met jongeren ontwikkeld. De term ‘doorstroom’ is herkenbaar en spreekt jongeren direct aan. RMC-logo’s, brieven, e-mails, handtekeningen, visitekaartjes en websites zijn in fases aangepast naar deze nieuwe naam. - Pilot administratieve handelingen leerplicht.

Administratieve handelingen zijn geoptimaliseerd en hebben geleid tot betere administratieve ondersteuning van leerrechtambtenaren. Hierdoor ontstaat er meer ruimte voor hun kerntaken. De invoering van QR-codes voor jongeren leidt naast enthousiasme onder de doelgroep zelf, ook tot een efficiëntere informatievoorziening. Speerpunten schooljaar 2024-2025 - Voorbereidingen treffen voor de wetswijziging; Van school naar duurzaam werk. • Uitbreiding taken Doorstroompunt en uitbreiding van de doelgroep van 23 naar 27 jaar. Deze wet gaat naar verwachting in op 1 januari 2026. De wettelijke taken van scholen en gemeenten worden gewijzigd en/of uitgebreid. Daarmee brengt het voorstel ook meer samenhang aan tussen de aanpak van de voortijdig schoolverlaters en de aanpak van jeugdwerkloosheid. In het kader van de voorbereiding op de wetswijziging verschuift de focus van schoolgang naar duurzame arbeidsparticipatie en werkt Leerrecht nauwer samen met Stroomopwaarts. • Investeren in kennis en vaardigheden van medewerkers, zoals omgaan met Ongewenst Gedrag en Inzicht in de besluitvorming van gemeenten. • De systemen en werkwijzen optimaliseren om de nieuwe doelgroep optimaal te kunnen ondersteunen. • In 2025 worden werksessies georganiseerd met alle ketenpartners om te komen tot concrete regionale samenwerkingsafspraken.

Alle mbo-instellingen, PRO/VSOschoolbesturen, Stroomopwaarts, Doorstroompunten van de verschillende clustergemeenten en arbeidsmarkt sub regio’s worden hierbij betrokken. Doel is te komen tot een Regionaal programma met de duur van 4 jaar, gericht op voortijdig schoolverlaters VO en mbo.

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Schiedam, de secretaris,

de burgemeester,

C.E. Bos

mr. H.M. Bergmann

Bijlage: jaarverslag Leerrecht 2023-2024 (24BIJ05450)