15 Raadsinformatiebrief 16 maart 2026 Ontzameling historische collectie gemeente Schiedam
Tekst van het document
gemeente Schiedam
Economie, Cultuur & Stadspromotie Stadskantoor, Stadserf 1 Postbus 1501
Aan de gemeenteraad van Schiedam
3100 EA Schiedam 14 010 schiedam.nl
uw kenmerk
uw brief van
ons kenmerk
datum
26UIT00761
16 maart 2026
doorkiesnummer
contact@schiedam.nl onderwerp
Ontzameling historische collectie gemeente Schiedam
Geachte leden van de gemeenteraad, Het Stedelijk Museum beheert een collectie moderne kunst na 1945 en een cultuurhistorische collectie. Beide collecties zijn eigendom van de gemeente Schiedam. Het Stedelijk Museum Schiedam is eind 2017 gestart met een onderzoek naar de historische collectie, met als doel haar kennis hierover te vergroten en om te komen tot een historische collectie die beter bijdraagt aan het verhaal van Schiedam en haar inwoners. In 2017/2018 werd 10% van de collectie onderzocht bij wijze van pilot: 882 objecten. Van de 882 objecten die toen zijn onderzocht zijn 288 objecten (32,7%) met toestemming van het college van burgemeester en wethouders vervreemd. Deze objecten maken inmiddels geen deel meer uit van de collectie van Stedelijk Museum Schiedam. In 2021 kwam er een vervolg op deze pilot. In de periode 5 juni t/m 22 augustus 2021 zijn in totaal 5347 objecten uit de historische collectie ‘gewogen’. Uit het onderzoek van 2021 is naar voren gekomen dat 831 van de 5347 gewogen historische objecten (15,5%) niet thuishoren in de collectie van het museum. Het betreft objecten die geen specifieke relatie hebben met de geschiedenis en de verhalen van de stad of het museum, en die ook op geen enkele wijze uniek zijn.
Het Stedelijk Museum als beheerder van de collectie heeft toestemming gevraagd aan de gemeente Schiedam als eigenaar van de collectie voor vervreemding van de 831 objecten. Gemeente en museum hebben afspraken over de collectie vastgesteld in een beheerovereenkomst. Het College van B&W heeft ingestemd met het voorstel van het Stedelijk Museum. Het museum voldoet aan de volgende criteria.
*26UIT00761*
De lijst van te vervreemden objecten is opgesteld na zorgvuldig onderzoek Een collectie ‘wegen’ gebeurt op basis van beoordelingscriteria, gebaseerd op de methodiek “Op de museale weegschaal”. Dit is een breed gedragen en erkende methodiek opgesteld door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed als hulpmiddel voor het bepalen van (niet financiële) waarde aan objecten en collecties. De volgende criteria zijn door de werkgroep geformuleerd en daarna door het museum toegepast: 1. Is het object (typisch) Schiedams? 2. Past het binnen één van de thema’s van het collectieprofiel van Stedelijk Museum Schiedam? 3. Heeft het historische waarde, zeldzaamheid, maatschappelijke waarde, belevingswaarde, museale waarde? 4. Markeert het een belangrijk keerpunt (heeft een object een ijk-, schakel-, of symboolwaarde)? Bij de waardering per object is gewerkt met verschillende bronnen, waaronder informatie uit het digitale museale registratiesysteem van Stedelijk Museum Schiedam, stamboeken op jaar van verwerving, stamboeken gesorteerd op objectsoort, inventariskaarten, jaarverslagen, schenkingsaktes (indien aanwezig), gedigitaliseerde adresboeken van Schiedam, de krantenkijker, de beeldbank van het Gemeentearchief Schiedam en de website van de Historische Vereniging Schiedam. Ook is aanvullend (online) onderzoek gedaan bijvoorbeeld om meer informatie over schenkers te achterhalen.
Als na de weging van objecten bleek dat zij in aanmerking konden komen voor herbestemming, is vervolgens nogmaals aanvullend onderzoek gedaan. Schiedamse organisaties en vrijwilligers zijn betrokken geweest bij het onderzoek De beoordelingscriteria, ontleend van de methodiek ‘Op de museale weegschaal’, zijn in 2017 opgesteld door een werkgroep bestaande uit medewerkers van het museum, de gemeentearchivaris en de voorzitter van de historische vereniging op persoonlijke titel onder leiding van een specialist in het begeleiden van musea bij collectiewaarderingstrajecten. Deze beoordeling van de objecten gebeurde door experts van het museum en daarbuiten, waaronder ook het Jenevermuseum en de Restauratie Werkplaats Schiedam, en op basis van door de erfgoed- en museumwereld breed gedragen criteria. Voor het publieke draagvlak van de historische collectie hebben 70 Schiedamse vrijwilligers meegewerkt aan dit proces en kon het publiek in de Havenkerk meekijken en -denken. Het museum volgt voor de vervreemding de richtlijnen die door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed zijn opgesteld en vastgelegd in de Leidraad Afstoting Museale Objecten (LAMO). Vervreemding betekent dat er voor de betreffende objecten aan de hand van zeer strikte richtlijnen wordt gezocht naar een herbestemming.
Alle objecten zullen eerst aan andere Nederlandse musea aangeboden worden via de Afstotingsdatabase (www.afstotingsdatabase).
Uiteraard heeft herbestemming naar organisaties in de stad daarbij prioriteit. Objecten die jenever-gerelateerd zijn worden bijvoorbeeld onder voorwaarden gegund aan het Nationaal Jenevermuseum Schiedam. Als er geen musea interesse tonen, zal verder gekeken worden hoe deze objecten alsnog een nieuw even kunnen beginnen.
Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Schiedam, de secretaris,
de burgemeester,
C.E. Bos
mr. H.M. Bergmann