11 Collegebrief 22 juni 2023 Proces Regiovisie Beschermd Wonen Maatschappelijke Opvang en Vrouwenopvang

gemeente Schiedam Welzijn, Sport & Participatie Stadskantoor, Stadserf 1 Postbus 1501 3100 EA Schiedam

Aan de gemeenteraad van Schiedam

14 010 schiedam.nl

Uw kenmerk

Uw brief van

Ons kenmerk

Datum

23UIT03712

22 juni 2023

Doorkiesnummer

E-mail

contact@schiedam.nl Onderwerp

Proces Regiovisie Beschermd Wonen, Maatschappelijke Opvang en Vrouwenopvang

Inleiding Met de invoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (hierna Wmo) werden alle gemeenten in Nederland verantwoordelijk voor Beschermd Wonen (hierna: BW), Maatschappelijke Opvang (hierna: MO) en Vrouwenopvang (hierna: VO). Binnen de MVSgemeenten werken we samen op deze drie terreinen. Met deze brief informeren wij de gemeenteraden van de drie gemeenten over onze ambitie om eind 2023 tot een gezamenlijke regiovisie BW/MO/VO te komen. Over welke inwoners gaat het? Een klein deel van onze inwoners is voor kortere of langere tijd niet in staat om zelfstandig mee te doen in de samenleving. Het gaat om mensen die verschillende aandoeningen of beperkingen hebben, zoals psychische problematiek, verslaving en/of licht verstandelijke beperkingen. Daarbij speelt problematiek op meerdere levensgebieden, als schulden, dakloosheid, huiselijk geweld en/of werkloosheid een rol. MO focust zich met name op dakloosheid en multiproblematiek, bij VO staat een veilige thuissituatie centraal en BW kenmerkt zich door het aanbieden van 24-uurs ondersteuning bij psychische- of psychosociale problematiek. Beschermd Wonen Huidige regeling BW In de uitvoering van de Wmo wordt BW verstrekt als een maatwerkvoorziening, er wordt een indicatie gesteld en een beschikking afgegeven. Financieel is BW nu nog een centrumregeling.

Bij een centrumregeling zijn door het rijk gemeenten aangewezen die mede namens andere gemeenten bepaalde taken en bevoegdheden hebben. In de MVS-regio is Vlaardingen centrumgemeente. In de MVS-regio is besloten de uitvoering van BW te beleggen binnen de gemeenschappelijke regeling ROGplus vanaf 2022. ROGplus is daardoor, voor wat betreft BW verantwoordelijk voor de indicering, inkoop, informatievoorziening, contractmanagement en toezicht op de kwaliteit.

*23UIT02730*

Ontwikkelingen BW De commissie Dannenberg bracht in 2015 een advies uit over de toekomst van BW in relatie tot MO en andere gemeentelijke taken. Kern van de inhoudelijke visie is dat gemeenten en andere partijen toewerken naar sociale inclusie voor iedereen. Kwetsbare mensen met psychische problemen moeten volgens deze visie zoveel mogelijk thuis of in de eigen woonplaats kunnen blijven wonen. Dit houdt in dat begeleiding en ondersteuning zoveel mogelijk moet gebeuren in de eigen sociale omgeving van mensen, indien mogelijk in het eigen huis, en gericht moet zijn op herstel en zelfredzaamheid. Om gemeenten beter in staat te stellen om invulling te geven aan bovenstaande visie, gaat het Rijk de financiële middelen voor BW vanaf 2024 doordecentraliseren. De financiering loopt nu nog via de centrumgemeente Vlaardingen maar wordt stapsgewijs in een tijdspad van tien jaar over alle gemeenten in Nederland verdeeld. Als onderdeel van het financiële herverdelingsmodel voor BW heeft Rijk het zogenoemde woonplaatsbeginsel BW opgesteld. Het woonplaatsbeginsel voor BW betekent dat gemeenten verantwoordelijk worden voor BW voor hun eigen inwoners. Dit geldt óók als cliënten naar een andere gemeente verhuizen om beschermd te wonen. Het woonplaatsbeginsel geldt alleen voor nieuwe cliënten. Voor bestaande cliënten blijft de gemeente die de beschikking heeft afgegeven verantwoordelijk.

De invoering van het Woonplaatsbeginsel BW is recentelijk uitgesteld naar 1 januari 2025. De overgang naar deze doordecentralisatie is alleen verantwoord als er sprake is van regionale samenwerking. Hiervoor is de Norm van Opdrachtgeverschap (hierna: NvO) opgesteld door de VNG, waarin niet- vrijblijvende samenwerkingsafspraken opgenomen staan. Eén van acht de afspraken uit de NvO is het opstellen van een regionale visie BW/MO. Vraagstukken Momenteel is sprake van verouderd beleid welke niet aansluiten bij de hierboven geschetste ontwikkelingen; inzetten op het bieden van begeleiding en ondersteuning in de eigen sociale omgeving van mensen. Het verouderde beleid voldoet eveneens niet aan de NvO. Verder is sprake van aanhoudende wachtlijstproblematiek. Dit is het gevolg van krapte op de woningmarkt en het gebrek aan geschikte huisvesting voor BW. Daarnaast zijn aanbieders als gevolg van arbeidsmarktproblematiek niet in staat om voldoende personeel te werven. Zoals eerder aangegeven worden de financiële middelen voor BW gedecentraliseerd naar gemeenten. De gevolgen van een reëel verdeelmodel zijn nog onbekend. Verder dient er te worden nagedacht over hoe we in de regio beleidsmatig gaan samenwerken en uitvoeren na de doordecentralisatie van BW.

Wat betekent het bovenstaande voor de visie BW? De ontwikkelingen en de nader te onderzoeken vraagstukken worden verwerkt in de MVSregiovisie BW waardoor we aansluiten bij de landelijke ontwikkelingen. Met het schrijven van de regiovisie voldoen we dan ook aan de Norm van Opdrachtgeverschap. We realiseren begeleiding en ondersteuning zoveel mogelijk in de eigen omgeving en zorgen ervoor dat er voldoende capaciteit beschikbaar is in elke gemeente om deze zorg te leveren. De financiële gevolgen van de doordecentralisatie worden in kaart gebracht en verschillende scenario’s omtrent samenwerking worden afgewogen.

Pagina 2 van 4

Maatschappelijke Opvang en Vrouwenopvang Huidige regeling MO/VO De MO valt ook onder de werkingssfeer van de WMO, maar is geen maatwerkvoorziening. VO betreft een vorm van MO voor een bijzondere doelgroep. Ook voor MO en VO is sprake van een centrumregeling, met de gemeente Vlaardingen als centrumgemeente. Landelijk is bepaald dat de centrumgemeente in ieder geval tot 2026 verantwoordelijk blijft voor MO en hiervoor de financiering ontvangt vanuit het Rijk. Voor VO blijft de centrumregeling van kracht. Ontwikkelingen MO/VO De conclusies van de commissie Dannenberg gelden ook voor MO en VO: toewerken naar sociale inclusie in de eigen sociale omgeving. Het inzetten op Housing First is in de MO daar een voorbeeld van. In 2025 wordt landelijk, mede op basis van de ervaringen met de decentralisatie van BW, bekeken of ook MO gedecentraliseerd kan worden per 2026. De Norm van Opdrachtgeverschap van de VNG is ook hier van toepassing. Vraagstukken Ook hier is sprake van verouderd beleid welke niet aansluit bij de hierboven geschetste ontwikkelingen. Daarnaast voldoen we ook bij MO momenteel niet aan de NvO. We constateren dat de keten rondom MO en VO vastloopt. Door krapte op de woningmarkt verblijven veel cliënten onnodig lang in (dure) voorzieningen als MO en VO, terwijl zij met minder begeleiding thuis beter kunnen werken aan hun zelfredzaamheid en persoonlijke doelen.

Tot slot zijn er momenteel veel lokale locaties/voorzieningen die deels uit eigen (gemeentelijke) gelden worden bekostigd waar rekening mee gehouden moet worden bij het opstellen van de Regiovisie. Wat betekent het bovenstaande voor de visie MO/VO? De ontwikkelingen en de nader te onderzoeken vraagstukken worden verwerkt in de MVSregiovisie MO/VO. Hiermee voldoen we ook voor MO en VO aan Norm van Opdrachtgeverschap. Ook hier realiseren we begeleiding en ondersteuning zoveel mogelijk in de eigen omgeving en zorgen ervoor dat er voldoende capaciteit beschikbaar is in elke gemeente om deze zorg te leveren. Verschillende scenario’s omtrent samenwerking worden afgewogen. Deze samenwerking hoeft niet gelijk te zijn aan de samenwerkingsvorm bij BW, daar bij MO en VO geen sprake is van financiële doordecentralisatie of delegatie aan ROGplus. Vervolgstappen Momenteel werken de MVS-gemeenten aan het opstellen van de regiovisie BW/MO/VO. Hierbij halen we input op bij onze stakeholders, door middel van individuele gesprekken en een gezamenlijke bijeenkomst. Onder stakeholders verstaan wij onder andere de zorgaanbieders, woningbouwverenigingen, (vertegenwoordigers van) inwoners, ervaringsdeskundigen en ketenpartijen. Ook betrekken we de Participatieraad en de Adviesraden Sociaal Domein vroegtijdig in het proces om mee te denken.

Pagina 3 van 4

Parallel aan het opstellen van de regiovisie werken we ook aan het opstellen van uitvoeringsprogramma’s. Hierin geven we nadere invulling aan de ambities die we in de regiovisie hebben opgenomen. Het streven is om de regiovisie uiterlijk in december dit jaar aan u voor te leggen ter besluitvorming. Hopende u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Schiedam, de secretaris,

de burgemeester,

drs. S.J.J. Jacobs, l.s.

J.G. Bijl

Pagina 4 van 4