09 Collegebrief 3 maart 2022 Voortgangsrapportage 3 Nieuwe Energie voor Groenoord

februari 2022 Voortgangsrapportage #3

Nieuwe Energie voor Groenoord Beste raadsleden, Dit is de voortgangsrapportage #3 van Nieuwe Energie voor Groenoord (NEvG). Met deze rapportage houden we u elk kwartaal op de hoogte van de voorgang van het project. We gaan in deze voorgangsrapportage onder andere in op de ontwikkelingen bij het Rijk, de proceskosten en het budget van het project en de wijkkansen.

5e complex Woonplus akkoord De bewoners van zes Woonplus-complexen hebben in september vorig jaar het voor-

Verdeling en voorwaarden Rijksbijdrage nog niet bekend Het formatieproces van het nieuwe kabinet heeft, net als andere nationale ontwikkelingen rond het beleid voor de energietransitie, invloed gehad op NEvG. In december 2020 was de aanname dat er vanaf 2021 een structurele financiële bijdrage van het Rijk zou komen waarmee de gemeentelijke proceskosten van het project gedekt konden worden. Bij de Miljoenennota werd voor 2022 een bedrag van 73 miljoen euro genoemd om gemeenten te ondersteunen met de uitvoering van het klimaatakkoord. Helaas is ook in de afgelopen decembercirculaire nog geen beslissing genomen over de verdeelsleutel en doelmatigheid van deze uitkering.

stel voor het onderhoud en het aardgasvrij maken van de woningen gekregen. In de vorige voortgangsrapportage meldden we u al dat in vier van deze gebouwen meer dan 70% van de bewoners heeft ingestemd met het voorstel. Ondertussen is ook het vijfde complex akkoord. De werkzaamheden aan het eerste complex zijn inmiddels van start gegaan.

In mei 2022 verwachten we een besluit. De afspraak uit de Samenwerkingsovereenkomst (SOK) is dat NEvG prioriteit zou krijgen bij het besteden van deze Rijksbijdrage. Wethouders Ruseler en Laan hebben 2 februari drs. Kuijpers, Directeur Generaal Bestuur, Ruimte en Wonen bij het Ministerie van Binnenlandse Zaken gesproken en benadrukt hoe essentieel duidelijkheid over de Rijksbijdrage is voor projecten als NEvG.

1

Wet- en regelgeving Daarnaast, zoals gemeld in de brief van 15 oktober jl. is de nationale wet- en regelgeving op verschillende punten nog niet optimaal voor een efficiënte en effectieve energietransitie. Zo is de nieuwe warmtewet “on-hold” gezet, omdat deze nog te weinig steun heeft van met name VNG. Het gevolg is dat er onduidelijkheid en onzekerheid is rondom de ontwikkeling van de warmtetarieven. In het laatste voorstel voor de warmtewet was sprake van een “cost plus” benadering in plaats van de “niet meer dan anders” systematiek. Dit zou dus inhouden dat er dan niet langer een koppeling is van aardgasprijzen en warmtetarieven, maar dat de maximale prijs wordt gebaseerd op de kosten van de aanbieder van de warmte. Ook blijkt uit ons onderzoek van de afgelopen maanden dat de wet- en regelgeving omtrent het collectief financieren van duurzame maatregelen voor VvE’s complexer maakt dan gedacht. Voor elk VvE geldt dat zij allemaal verschillende afspraken hebben gemaakt omtrent ruimteverwarming en warmwater. In sommige complexen gaat de VvE over geen van beiden, en bij andere gebouwen blijkt dat beide voorzieningen collectief zijn geregeld.

Proceskosten in 2021 en budget De gemeentelijke inzet voor het project NEvG in 2021 is hoger dan waar we aanvankelijk rekening mee hebben gehouden. Dit komt o.a. doordat een energietransitie project van dit formaat niet alleen voor Schiedam, maar ook landelijk nieuw en ambitieus is.

functies. Daarnaast zijn de middelen voor inhuur vaak niet structureel. Dat maakt de werving lastig en bedreigd de continuïteit van het team. Inmiddels staat er wel een gedegen projectteam.

Budget In 2021 zijn de projectkosten gedekt uit de ELENA Subsidie en door de inzet van extra ambtelijke capaciteit. Daarnaast was er financieel voordeel door de langdurige werving van het projectteam, waardoor er pas vanaf de tweede helft kosten werden gemaakt. Bij het raadsluit NEvG in december 2020 is er geen besluit genomen over de dekking van de gemeentelijke proceskosten. Het is ons gelukt om aanvullend ELENA-budget te krijgen van de provincie. Daarnaast zijn de projectpartners Eneco en Woonplus ook bereid gebleken om een deel van de proceskosten voor de gemeente af te dekken, totdat er meer duidelijkheid is over de bijdrage van het rijk. We hadden namelijk in de SOK afgesproken dat bij het uitblijven van een Rijksbijdrage de projectpartners een deel van de proceskosten zouden financieren. Ten slotte zullen we in 2022 inkomsten krijgen via de gronduitgifte voor het warmtestation (u ontvangt een voorstel bij de TA1) en via aanvullende subsidieregelingen voor specifieke deelonderwerpen. We zullen daarom voor dit jaar geen extra budget hoeven te vragen aan uw raad.

Bij de uitvoering komen we verschillende uitdagingen tegen bij het mogelijk maken van een haalbare, betaalbare en rechtvaardige transitie. Om hiermee goed om te kunnen gaan is een stabiel en vaardig gemeentelijk projectteam een vereiste met de benodigde kennis en ervaring. Alleen is er een beperkt aanbod van beschikbare en vooral geschikte kandidaten op de verschillende benodigde

2

ELENA-gelden De gemeente kan als deelnemer aan het ELENA programma (bekostigd uit een Europese subsidie) een deel van haar kosten declareren bij de Provincie Zuid-Holland. Omdat er een verschuiving heeft plaatsgevonden binnen het programma is er een toezegging gedaan van de Provincie voor een aanvullend bedrag van 150.000 euro bovenop de resterende 200.000 euro voor NEvG. Niet alle kosten worden hiermee gedekt. Er zijn verschillende thema’s waaraan we dat kunnen besteden, zoals haalbaarheidsstudies, projectmanagement en het betrekken van stakeholders.

Inzichten en Verordening stimuleringslening NEvG 2021 Uw raad heeft in december de verordening stimuleringslening NEvG vastgesteld. Deze helpt de bewoners om woonlastenneutraal over te stappen op het toekomstige warmtenet in Groenoord. Hiervoor is 32 miljoen euro aangetrokken bij de Bank Nederlandse Gemeente (BNG). Dit geld kunnen particuliere woningeigenaren lenen via het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting (SVn) en het Servicepunt Woningverbetering. De looptijd van de lening is 30 jaar en de rente is 1,2%. Dit maakt de lening aantrekkelijk. Deze voorwaarden gelden alleen als de lening bedoeld is voor collectieve aangelegenheden in het gebouw. Wat collectieve aangelegenheden zijn, is vastgelegd in de splitsingsaktes en modelreglementen, hierbij kan gedacht worden aan gemeenschappelijke ruimtes zoals een trappenhuis, maar ook leidingwerk en installaties. Collectieve aangelegenheden kunnen verschillen per VvE waardoor we voor een aantal VvE’s nog gaan onderzoeken wat de beste oplossing voor financiering is. Op dit moment lopen er 2 onderzoeken:

1

Onderzoek splitstingsaktes: wat is collectief en wat is individueel? We onderzoeken hierbij ook wat de jurisprudentie is over het collectief regelen van (warmte)oplossingen. Omdat er tot nu toe weinig projecten zijn uitgevoerd bij VvE’s is er ook weinig jurisprudentie voorhanden. Advocatenkantoor Rijssenbeek ondersteunt ons hierin en wij zullen één van de VvE’s gebruiken als voorbeeld van wat individueel en wat collectief gefinancierd kan worden;

2

Onderzoek aanvullende financieringsmogelijkheden: inzichtelijk maken wat de gevolgen zijn van het niet kunnen aanbieden van de gunstigste voorwaarden van de stimuleringslening als VvE’s de overige maatregelen (bijvoorbeeld tapwater en koken) alsnog individueel moeten financieren. Dit onderzoek wordt uitgevoerd door Fakton, die dit in 2020 ook heeft gedaan. Hierdoor kunnen wij een goede vergelijking maken van de berekeningen en de aannames die in 2020 zijn gemaakt.

3

Wijkkansen

In 2022 zullen we vanuit de ELENA-middelen iemand inhuren die actief in de wijk aanwezig zal zijn, buurtgesprekken voert met bewoners, vragen beantwoordt over het project en concrete invulling geeft aan zaken die voortkomen uit bijvoorbeeld de participatietafel en bewonersbijeenkomsten.

Het project NEvG is in de basis een energietransitieproject. Maar Groenoord is ook een wijk die op sociaaleconomisch vlak een impuls kan gebruiken. Uw raad heeft aangegeven dat u het belangrijk vindt dat Groenoorders niet alleen een betaalbare energietransitie doormaken, maar ook dat de kwaliteit van de wijk en het leven van bewoners erop vooruit gaat.

Planning warmtestation

In 2021 hebben we samen met bewoners en betrokken partijen uit de wijk gewerkt aan het inventariseren en uitwerken van zogenaamde ‘koppelkansen’. Hieronder geven we een korte beschrijving van de activiteiten het afgelopen jaar die aan de planvorming hebben bijgedragen:

Stand van zaken Op 2 november 2021 heeft het college van B&W een omgevingsvergunning verleend voor het realiseren van het Warmtestation Groenoord aan de Groenoordstraat. Tegen dit besluit zijn twee beroepschriften ingediend door Milieudefensie Schiedam en de Poldervaartvereniging.

Activiteiten November 2020 – juni 2021: Transform-traject i.s.m. de provincie Zuid-Holland

We zijn in afwachting van een zitting bij de Rechtbank Rotterdam waarin deze beroepschriften worden behandeld en de daaropvolgende uitspraak. Een zittingsdatum is nog niet bekend.

Mei 2021: bewonersbijeenkomst NEvG met daarin een korte toelichting over koppelkansen/ wijkkansen Juli 2021: werklab met gemeentelijk afdelingen, welzijnsorganisaties en sleutelfiguren uit de wijk Groenoord

Kwartslag draaien

over de invulling en aanpak van wijkkansen

Tijdens de raadsinformatiebijeenkomst op 27 januari werd gevraagd of het mogelijk was om het warmtestation een kwartslag te draaien. We hebben deze vraag ook gekregen bij de beoordeling van de aanvraag van de omgevingsvergunning. Toen is hier namelijk een zienswijze over binnengekomen. Naar aanleiding van deze zienswijze hebben we dit onderzocht en zijn we tot het volgende antwoord gekomen op deze zienswijze:

September 2021: participatietafel over wijkkansen Oktober 2021: kickoff met welzijnsorganisaties WOT, DOCK, SOW, Woonplus en sociaal domein December 2021: uitvraag aan bewoners Groenoord over wijkkansen via de nieuwsbrief NEvG December 2021: start Transform 2.0: onderzoeken van de samenstelling van de wijk en de sociale netwerken, wijkstructuren en activiteiten om een bredere wijkaanpak mogelijk te maken en een betere relatie te kunnen bouwen met de wijk. Aanvullend hier op worden de financiële en maatschappelijke gevolgen van de koppelkansen inzichtelijk gemaakt.

4

Het draaien van het gebouwvolume met 90 graden zodat deze parallel aan de Groenoordstraat komt te liggen is in een eerder stadium, bij het opstellen van het Ruimtelijk Kader Beeldkwaliteit voor het Warmtestation overwogen, echter op basis van stedenbouwkundig en landschappelijk advies verworpen. Stedenbouwkundig en landschappelijk werd de huidige positie, met een oost-west georiënteerd gebouw dat langer is dan breed, beter bevonden. Omdat daarmee juist de smalle kant van het gebouw aan de Poldervaart komt te liggen en er een ranke kop ontstaat aan de eventueel toekomstig doorgetrokken Poldervaart.

Korte berichten Zoals in de Samenwerkingsovereenkomst afgesproken hebben we een besluit genomen over de voorfinanciering van projectbijdragen voor particuliere woningeigenaren. Het gaat om een voorwaardelijke subsidie aan Eneco van € 4.008.047 in de vorm van een lening. Eneco betaalt deze subsidie tot 31 december 2062 in delen terug aan de gemeente. Zodra een particuliere woningeigenaar een aansluitovereenkomst met Eneco aangaat, ontstaat er voor Eneco een terugbetalingsverplichting. De gemeente en Eneco hebben afgesproken dat de subsidiebeschikking uiterlijk tot 31 maart 2063 wordt vastgesteld.

Bespaartas voor bewoners Groenoord Energie besparen is een belangrijk onderdeel van Nieuwe Energie voor Groenoord. Bij het aardgasvrij maken van woningen worden er verschillende varianten van maatregelen uitgerekend, waaronder een pakket waarin het gebouw zeer zuinig wordt gemaakt. Het is aan de woningeigenaren om te beslissen met welke variant ze akkoord gaan.

Ook hebben we een besluit genomen over de vooruitbetaling van projectbijdragen gemeentelijk vastgoed. Het gaat hierbij om een vooruitbetaling van de projectbijdragen voor het aansluiten van de 13 gemeentelijk gebouwen in Groenoord op het warmtenet aan Eneco. In de eerste Technische Aanpassing 2022 is daarom een investeringskrediet van € 1.075.331 opgenomen.

Met de huidige gasprijzen, zijn er echter ook kleinere energiebesparende maatregelen die makkelijk zijn en gelijk veel energie en geld besparen. In de nieuwsbrief die op 8 februari is rondgestuurd aan de bewoners van Groenoord, zijn bruikbare tips opgesomd. Veel warmte gaat bijvoorbeeld verloren door tocht of via de muur achter de radiator. Dat is te voorkomen met tochtstrips en radiatorfolie. En met energiezuinige lampen, zoals ledlampen, kan ook energie worden bespaard.

Beide besluiten worden aangemerkt als staatsteun in de zin van art. 107 lid 1 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie. De kennisgeving aan de Europese Commissie is inmiddels afgerond. Er kan echter nog een inhoudelijke toets door de Europese Commissie volgen.

Om nog meer aandacht voor energiebesparing te generen delen we samen met Eneco en Woonplus in februari in de modelwoning een gratis energiebespaartas uit aan 350 huishoudens uit de wijk. Ook kunnen bewoners hun gegevens achterlaten om een afspraak met een energiecoach te maken.

5

Bijeenkomsten afgelopen en komende tijd Participatietafels In november was er een participatietafel over de duurzaamheid van het warmtenet met sprekers van de AVR, Eneco en TNO. Begin februari was er een participatietafel over de warmtetarieven en het warmtenet met onder andere inbreng van de Autoriteit Consument en Markt (ACM), VNG, een emeritus hoogleraar van de TU Delft en Eneco.

Informatieavonden Woonplus In maart (10, 17 en 24 maart) zijn er informatieavonden voor de huurders van 10 complexen van Woonplus. Dit zijn de volgende complexen waarmee Woonplus aan de slag gaat met het verkrijgen van de instemming van de bewoners voor renovatie en het klaar maken van de woning voor het warmtenet.

Februari 2022 Stadskantoor, Stadserf 1 Postbus 1501, 3100 EA Schiedam 14 010 schiedam.nl

Informatieavonden rijtjeswoningen en particuliere VvE’s In maart (rijtjeswoningen) en april (VvE’s) zijn er informatieavonden voor bewoners van deze specifieke soort woningen om ze bij te praten over het project en advies te geven over energie besparen en het duurzamer maken van de woning.

Informatieavonden omwonenden warmtestation De komende maanden worden er informatieavonden georganiseerd voor de omwonenden van het warmtestation. Tijdens deze bijeenkomsten worden omwonenden geïnformeerd over de werkzaamheden. Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.