Voorstel Huisvesting Oekraïense vluchtelingen Schagen

Raadsvoorstel Vergadering van Gemeenteraad Datum collegebesluit:

19 april 2022

Datum vergadering Voorstel van Team Portefeuillehouder Onderwerp Openbaar

26 april 2022 Steenland Directie Beemsterboer Huisvesting Oekraïense vluchtelingen Schagen Ja

Publiekssamenvatting Mensen die vluchten voor de oorlog in Oekraïne worden in Nederland opgevangen binnen de veiligheidsregio’s. In gemeente Schagen worden op dit moment ongeveer 160 Oekraïense vluchtelingen veelal bij particulieren opgevangen. Om ervoor te zorgen dat deze mensen ook voor langere tijd gehuisvest kunnen worden, heeft het college van burgemeester en wethouder een voorstel aangenomen waar meerdere beslispunten in opgenomen zijn. Burgemeester Marjan van Kampen: “Ik ben zo ontzettend trots dat zoveel inwoners bereid zijn om deze mensen op te vangen, maar we moeten ook reëel zijn. Dit moet niet te lang duren. Hoe lang de oorlog in Oekraïne nog duurt, weet niemand. Daarom moeten we ook naar langdurige opvanglocaties kijken en naar andere maatregelen die genomen moeten worden.” Huisvesting Zo staat gemeente Schagen tot 31 december 2023 toe dat Oekraïense vluchtelingen mogen wonen in vakantiewoningen of stacaravans. Daarnaast verleent de gemeente ook medewerking aan het tijdelijk huisvesten van Oekraïense vluchtelingen in een bestaande wooneenheid bij een woning of het tijdelijk plaatsen van een wooneenheid op het perceel van een woning. Ook worden er op 4 locaties in de gemeente meerdere tijdelijke wooneenheden gebouwd. Deze locaties zijn: Schagen Oost, tussen Tuitjenhorn en Warmenhuizen, het voormalige HHNK terrein ten zuiden van Petten en Parallelweg 45 in ’t Zand.

Kosten Om dit allemaal te kunnen betalen, komt er vanuit het college een voorstel aan de gemeenteraad om een voorbereidingskrediet te verstrekken voor een bedrag van € 500.000 en een fonds in te stellen om de bouw van ongeveer 30 tijdelijke woningen van 5.000.000 euro. Ontwikkelingen gaan snel De ontwikkelingen in Oekraïne gaan zeer snel en de situatie verandert vrijwel dagelijks. Feitelijke informatie over de stand van zaken is daarom al snel weer achterhaald. De meest actuele informatie is terug te vinden op de website www.schagen.nl/oekraïne. Wekelijks informeren wij de gemeenteraad - meer in het bijzonder over de ontwikkelingen rondom de huisvesting van de Oekraïense vluchtelingen - via een weekbericht vanuit de griffie

Voorgesteld besluit 1. een voorbereidingskrediet te verstrekken voor een bedrag van € 500.000 voor projectmanagement en projectorganisatie ten behoeve van de voorbereidingswerkzaamheden van de huisvesting van Oekraïense vluchtelingen in de gemeente Schagen en deze te financieren uit de reserve GREX. 2. Een revolverend fonds in te stellen van € 5.000.000 om de bouw van circa 30 tijdelijke woningen c.q. woonunits te financieren excl. de kosten van ondergrondse en bovengrondse infrastructuur en hiervoor een lening aan te gaan ter financiering van dit fonds. 3. Een verklaring van geen bedenking af te geven voor het tijdelijk afwijken van de vingerende bestemmingsplannen voor een periode van 20 jaar ten behoeve van het bouwen van (tijdelijke) woningen voor de huisvesting van mensen uit Oekraïne op de locaties Schagen Oost, tussen Tuitjenhorn en Warmenhuizen, voormalig HHNK terrein ten zuiden van Petten en Parallelweg 45 ’t Zand in Schagen.

Raadsvoorstel

Pagina 1 of 6

Inleiding Vanuit de overheid is bepaald dat vluchtelingen uit Oekraïne zich kunnen melden bij gemeenten als ze opvang zoeken. Het kabinet heeft elk van de 25 Veiligheidsregio’s gevraagd opvangplekken te regelen voor vluchtelingen uit Oekraïne. In de regio Noord-Holland Noord gaat het in eerste instantie om de opvang van 2000 vluchtelingen voor de periode van een half jaar. Wij bereiden ons in eerste instantie voor op de opvang van ongeveer 160 Oekraïense vluchtelingen. Maar er wordt al wel rekening gehouden met groter aantal vluchtelingen. Om dit mogelijk te maken heeft het college op 5 april 2022 besloten, waarbij beslispunten 5 en 6 als beslispunt voorgelegd wordt aan de raad: 1. De bewoning van vakantiewoningen, (vakantie)appartementen of stacaravans door Oekraïense vluchtelingen tot 31 december 2023 te gedogen en dit te heroverwegen voor 30 juni 2023 in verband met de op dat moment actuele situatie in de Oekraïne: 2. De juridische handhaving tegen bewoning van vakantiewoningen, (vakantie)appartementen of stacaravans anders dan door Oekraïense vluchtelingen en in strijd met planologische regelgeving onverminderd doorzetten: 3.

Onze medewerking te verlenen aan het tijdelijk huisvesten van Oekraïense vluchtelingen in een bestaand bouwwerk bij een woning of in een tijdelijk te plaatsen woning of woonunit op het perceel van de woning met een tijdelijke omgevingsvergunning onder de navolgende voorwaarden: o de huisvesting is uitsluitend bedoeld voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen (definitie GOO) die zijn of worden ingeschreven in de Basis Registratie Personen (BRP) o de maximale oppervlakte van een tijdelijke woning c.q. woonunit bedraagt 100m2 met een maximale hoogte van 3m o de tijdelijke woning dient geplaatst te worden op het achtererf (definitie BOR) o om een goed woon- en leefklimaat te garanderen dient de (tijdelijke) huisvesting te voldoen aan de eisen uit het Bouwbesluit 2012 voor een tijdelijke woning o de gebruiksmogelijkheden van aangrenzende gronden en het woon- en leefklimaat van omwonenden mogen niet onevenredig worden aangetast o de omwonenden, die direct zicht hebben op de tijdelijke woning c.q. woonunit, hebben aantoonbaar aangegeven geen bezwaar te hebben tegen het tijdelijk plaatsen van een woning c.q. woonunit o indien er geen huisvestingsopgaven meer zijn voor Oekraïense vluchtelingen en de tijdelijke woning niet langer meer wordt gebruikt voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen is het toegestaan om in de tijdelijke woning regulier te laten bewonen.

o de tijdelijke omgevingsvergunning kan voor een periode van maximaal 10 jaar worden verleend, daarna vervalt deze van rechtswege en kan deze niet meer worden verlengd. 4. Medewerking te verlenen aan de huisvesting van vluchtelingen uit Oekraïne in tijdelijke woningen c.q. woonunits op de volgende locaties: o locatie Schagen Oost o locatie tussen Tuitjenhorn en Warmenhuizen o locatie voormalig HHNK terrein ten zuiden van Petten o locatie Parallelweg 45 ’t Zand 5. De raad voor te stellen een voorbereidingskrediet te verstrekken voor een bedrag van € 500.000 euro voor programmamanagement en een projectorganisatie ten behoeve van de voorbereidingswerkzaamheden van de huisvesting van Oekraïense vluchtelingen en deze te financieren uit de reserve GREX: 6. De raad voor te stellen een revolverend fonds van € 5.000.000 euro in te stellen om de bouw van circa 30 woonunits te financieren excl. de kosten van onder- en bovengrondse infrastructuur en hiervoor een lening aan te gaan ter financiering van dit fonds. Voor de wijze van financiering wordt verwezen naar het kopje: 'financiële gevolgen': 7. De ambtelijke organisatie op te dragen om de communicatiestrategie verder uit te werken om voldoende draagvlak in de Schager samenleving te houden, bij de Provincie en het Rijk te verwerven: Tot slot 8.

De ambtelijke organisatie de opdracht te geven om een projectorganisatie in te richten om de beslispunten 1 tot en met 7 te realiseren.

Beoogd effect Huisvesting van Oekraïense vluchtelingen.

Kader 8. 9. 10. 11. 12. 13.

Handreiking Gemeentelijke Opvang Oekraïners (GOO, versie 1.0, 13 maart 2022); handreiking Particuliere Opvang Oekraïners (POO, versie 1.0, 25 maart 2022); Bestemmingsplannen; Wabo; Wro; Bro;

Raadsvoorstel

Pagina 2 of 6

14. Noodrecht.

Argumentatie Op 13 maart 2022 heeft het Ministerie van Justitie en Veiligheid een voorlopige Handreiking Gemeentelijke Opvang Oekraïners (GOO, versie 1.0, 13 maart 2022) opgesteld. De handreiking biedt handvatten die gemeenten ondersteunen bij de organisatie en uitvoering van de opvang van Oekraïners. Naast de GOO is ook een handreiking opgesteld voor opvang door particulieren (POO, versie 1.0, 25 maart 2022). Hierin staan allerlei nuttige zaken waarmee particulieren rekening moeten houden en tips voor de opvang van vluchtelingen. In de handreiking zijn geen regels of richtlijnen opgenomen omtrent de huisvesting. Het gaat voornamelijk om praktische zaken. Voor de realisatie van de opvang van Oekraïense vluchtelingen in Schagen zal zoveel mogelijk worden aangesloten bij de GOO. Dit maakt dat het van groot belang is dat opvanglocaties in korte tijd opgezet worden en in gebruik kunnen worden genomen. In de GOO wordt gewezen op de mogelijkheid om in eerste instantie niet handhavend op te treden wanneer de opvang in strijd is met (bestemmingsplan)regels, mede gezien de bijzondere omstandigheden. Vervolgens dient het gebruik als opvang locatie voor gevluchte Oekraïners zo snel mogelijk gelegaliseerd te worden.

Hiervoor kan in de regel gebruik gemaakt worden van de reguliere procedure van maximaal 8 weken voor het verlenen van een vergunning voor (tijdelijke) afwijking van het bestemmingsplan voor de opvang van asielzoekers of andere categorieën vreemdelingen in gebouwen (artikel 2.1 eerste lid onderdeel c, Wabo met toepassing van artikel 2.12, eerste lid, onder a, sub 2 Wabo en artikel 4, onderdeel 9 of 11, Bijlage II Bor). De bevoegdheid om vergunning te verlenen voor het tijdelijk afwijken ligt bij het college. Een groot aantal vluchtelingen heeft inmiddels onderdak gevonden bij particulieren thuis, in vakantiehuisjes en recreatieappartementen. Voor de korte termijn is dit een passende en noodzakelijke oplossing. Voor de lange termijn is dit vanwege het woon- en leefklimaat niet wenselijk. Besloten is om voor de korte termijn (tot 31 december 2023) opvang in vakantiehuisjes en recreatieappartementen te gedogen. De verwachting is dat voor het eind van dat jaar een (structurele) oplossing is gevonden in huisvesting in tijdelijke woningen bij bestaande woningen en opvang op nieuwe tijdelijke woonlocaties. Toepassen van kruimelregeling kan op problemen vanuit de provincie kunnen stuiten, omdat bij de afweging ook provinciale belangen moeten worden betrokken. Op moment van dit schrijven is niet duidelijk hoe de provincie hiermee omgaat.

Tot slot heeft het kabinet besloten het noodrecht in te zetten om de opvang van vluchtelingen uit de Oekraïne te regelen. Daarmee wordt dit een directe verantwoordelijkheid van de burgemeesters. Wat nu gebeurt op basis van vrijwilligheid is met ingang van de inwerkingtreding van de wet op 1 april 2020 een wettelijke taak voor de gemeente. Tijdelijke opvang in recreatiewoningen: Het bewonen van de vakantiehuisjes, recreatie-appartementen en stacaravans door Oekraïense vluchtelingen willen wij gedogen tot 31 december 2023. Als dit nodig blijkt, kan deze termijn worden verlengd. Heroverweging dient wel voor 30 juni 2023 in verband met de op dat moment actuele situatie in de Oekraïne plaats te vinden. In de praktijk wordt al gebruik van gemaakt van tijdelijke bewoning door vluchtelingen in recreatieobjecten. Het toestaan van deze bewoning kan niet tot gevolg hebben dat andere vormen van permanente bewoning zonder meer toegestaan worden. Vakantiehuisjes, recreatie-appartementen en stacaravans worden nu soms ook permanent bewoond door onze inwoners. Voor deze situatie geldt dat dit nog steeds niet is toegestaan. Het leven in Nederland gaat ongewijzigd door en dus ook de handhaving. Dit betekent dat de regels voor deze vorm van bewoning onveranderd zijn. en verder uitgewerkt in het beslispunt 3.

Opvang nieuwe tijdelijke woonlocaties: Wij hebben een aantal potentiële locaties in beeld waar mogelijk 'grootschalige' huisvesting van Oekraïense vluchtelingen kan worden gerealiseerd. De locatiekeuze is met name bepaald door de beschikbaarheid en geschiktheid van de gronden, en door onze wens om zo snel mogelijk te kunnen bouwen. Toetsingskader woonunits bij particulieren: Om op korte termijn woonruimte te bieden voor vluchtelingen is besloten om naast inwoning dit ook tijdelijk mogelijk te maken in bestaande bijgebouwen bij woningen en het tijdelijk plaatsen van woningen op het woonperceel. Hiermee wordt voorkomen dat tijdelijke woningen op het laatste moment met een ander doel (oneigenlijk gebruik) worden aangevraagd. Om diverse redenen is besloten om deze tijdelijke woningen niet voor andere doeleinden te laten gebruik.

Alternatieven Het kabinet heeft besloten het noodrecht in te zetten om de opvang van vluchtelingen uit de Oekraïne te regelen. Daarmee wordt dit een directe verantwoordelijkheid van de burgemeesters. Wat nu gebeurt op basis van vrijwilligheid is met ingang van de inwerkingtreding van de wet op 1 april 2020 een wettelijke taak voor de gemeente. Ruimte om geen medewerking te verlenen is er daarom niet.

Raadsvoorstel

Pagina 3 of 6

Maatschappelijk draagvlak Gelet op het aanbod en gebruik van vakantiehuisje, recreatie-appartementen en stacaravans voor de huisvesting van Oekraïense vluchtelingen overheerst op dit moment nog de steun voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen. Weerstand kan er zijn van inwoners (bijvoorbeeld spoedzoekers en urgentie aanvragers) van de gemeente Schagen die, in strijd met de vigerende bestemmingsplan, in de vakantiehuisjes, appartementen of stacaravans wonen of willen wonen. Weerstand kan er zijn van bewoners tegen de bouw van nieuwe opvanglocaties. Kans op bezwaar tegen tijdelijk verleende vergunningen is te verwachten. Maatschappelijke weerstand op termijn mogelijk vanwege tekort aan starterswoningen en snelle realisatie van woningen voor vluchtelingen.

Financiële consequenties Op dit moment is niet of onvoldoende bekend wat de financiële gevolgen zijn. Rekening moet worden gehouden met onder andere de volgende kosten: • Uitvoeringskosten ambtelijk apparaat; • Kosten bouwrijp maken en aanbrengen nutsvoorzieningen potentiële opvanglocaties; • compensatie huidige gebruikers; • Kosten huur of koop van de tijdelijke woonunits; • Kosten voor beheer. Financiële risico’s Op dit moment werkt het kabinet samen met partners binnen en buiten de overheid aan financiering van de opvanglocaties in gemeenten. Hierover zal spoedig separaat worden gecommuniceerd. Uitgangspunt daarbij is dat het kabinet van rijkswege de kosten die gemaakt zullen worden door gemeenten integraal zal vergoeden. In een nieuwe versie van de handreiking GOO zal dit worden meegenomen. Uitgaande van de huidige handreiking zal de gemeente de kosten moeten voorfinancieren. Op korte termijn zal tezamen met de keus voor de te bouwen woningen een voorstel worden voorgelegd voor de financiering en exploitatie van de bouwlocaties voor de tijdelijke woningen. De verwachting is dat dan ook meer bekend is over de financiering vanuit het Rijk. Indien blijkt dat wij deze uitgaven (of een deel daarvan) niet gecompenseerd krijgen of terug kunnen verdienen, zal dit een negatief effect hebben op de begroting 2022.

Hier is immers bij het opstellen van de begroting geen rekening mee gehouden. Voorgesteld wordt om de financiering uit de GREX te halen. De kosten voor het realiseren van boven- en ondergrondse infrastructuren (zoals kapitaallasten) worden vanuit de GREX gefinancierd.

Communicatie Communicatie zal in overleg met het team communicatie Schagen en het Gemeentelijke Beleidsteam Vluchtelingen (GBT) in lijn met het vastgestelde strategisch communicatieplan Schagen worden uitgevoerd.

Realisatie van het besluit Indien uw college instemt met voorliggend voorstel zal de raad worden voorgesteld om een voorbereidingskrediet € 500.000,-- vrij te maken voor projectmanagement met ondersteuning om een precair besluit om op verschillende locaties wooneenheden te bouwen nader uit te werken.

Burgemeester en wethouders van de gemeente Schagen, gemeentesecretaris

burgemeester

De heer A. Meijer

Mevrouw M.J.P. van Kampen-Nouwen

Bijlagen 1. 2. 3.

Raadsbrief oekraine fin beantwoording vragen VVD, JessLokaal en PvdA.docx Motie D66 inzake Waarland 2022_oekrainers.pdf RB Huisvesting Oekraïense vluchtelingen Schagen (getekend).pdf

Raadsvoorstel

Pagina 4 of 6

Raadsvoorstel

Pagina 5 of 6

Concept Raadsbesluit Vergadering van … Huisvesting Oekraïense vluchtelingen Schagen

De Gemeenteraad van de gemeente Schagen, gelezen het voorstel van college van burgemeester en wethouders d.d. 19 april 2022

besluit 1. een voorbereidingskrediet te verstrekken voor een bedrag van € 500.000 voor projectmanagement en projectorganisatie ten behoeve van de voorbereidingswerkzaamheden van de huisvesting van Oekraïense vluchtelingen in de gemeente Schagen en deze te financieren uit de reserve GREX. 2. Een revolverend fonds in te stellen van € 5.000.000 om de bouw van circa 30 tijdelijke woningen c.q. woonunits te financieren excl. de kosten van ondergrondse en bovengrondse infrastructuur en hiervoor een lening aan te gaan ter financiering van dit fonds. 3. Een verklaring van geen bedenking af te geven voor het tijdelijk afwijken van de vingerende bestemmingsplannen voor een periode van 20 jaar ten behoeve van het bouwen van (tijdelijke) woningen voor de huisvesting van mensen uit Oekraïne op de locaties Schagen Oost, tussen Tuitjenhorn en Warmenhuizen, voormalig HHNK terrein ten zuiden van Petten en Parallelweg 45 ’t Zand in Schagen.

Aldus besloten in de vergadering van... De Gemeenteraad van de gemeente Schagen,

Raadsvoorstel

Pagina 6 of 6