Strategie Klimaatadaptatie Noordkop
Tekst van het document
Programmateam “De Kop Werkt”
PNH, HHNK en gemeente Hollands Kroon
De Kop Werkt Waterrijk
N5, N9, D3, D4, D5
6. Agri & Food: toekomstbestendige landbouw, met Agriport als kader.
Programmateam “De Kop Werkt”
Gemeente Hollands Kroon, PNH, HHNK, Greenport, LTO,
De Kop Werkt Poldertrots
STRATEGIE KLIMAATADAPTATIE NOORDKOP 2021-2026 | 23-12-2020
Middelen
Planning
- Onderzoek: Financiering vanuit programma “De Kop Werkt” - Samenwerking: Coördinator/ aanjager klimaatadaptatie vanuit de regio
20212026
Maatregel
Trekker
Partners
Verbinding huidig beleid en instrum.
N9, D3, D4, Z4
7. Waterveiligheidslandschap IJsselmeerkust: multifunctioneel gebruik dijken: waterveiligheid, recreatie, natuur, landbouw, wonen
Programmateam “De Kop Werkt”
PNH, HHNK, Noordkopgemeenten
De Kop Werkt IJsselmeerkust
STRATEGIE KLIMAATADAPTATIE NOORDKOP 2021-2026 | 23-12-2020
Middelen
Planning
2
Opgaven (zie nrs. in H3)
3
5.2
Niveau 2: regionale opgaven
Opgaven (zie nrs. in H3)
Maatregel
Trekker
Partners
Verbinding huidig beleid/instrument en
Middelen
Planning
D1, D4, D5
8. (Financiële) impuls van lopende projecten voor adaptieve landbouw bij verzilting
PNH
HHNK, Greenport Noord-Holland, LTO- Noord, Kop Werkt, Rabobank, Match2000, KAVB, Datascience Alkmaar, Greenport Duin- en Bollenstreek
Project “Landbouwportaal Noord-Holland” De Kop WerktPoldertrots
Samenwerking: Coördinator/ aanjager klimaatadaptatie vanuit de regio
2021 - 2026
N3, N4, N5, N6
9. Verkenning hoe de risico’s voor wateroverlast in de stedelijke kernen beperkt kunnen worden door optimalisatie in wateropvang tussen stad en land.
HHNK
Noordkop gemeenten
Resultaten Watersysteemanalyse HHNK
Onderzoek: budget n.t.b. (HHNK plus gemeenten)
2021 - 2026
D3
10. Onderzoek naar vasthouden/infiltratie van regenwater tbv natuurdoeltypen
PNH
HHNK, Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten en Landschap Noord-Holland
Provinciale Stresstest Natuur en Landbouw Project Stikstofgevoelige natuurdoeltypen
Onderzoek: budget n.t.b. (PNH)
2021 - 2026
N9 en D4
11. Stimuleren agrarische sector in leveren blauw/groene diensten (extra wateropvang, natuurlijke akkerranden voor tegengaan plagen)
PNH
HHNK, agrarische sector
Project Vitale Teelt Project Landbouwportaal
Samenwerking: Coördinator/ aanjager klimaatadaptatie vanuit de regio
2021 - 2026
STRATEGIE KLIMAATADAPTATIE NOORDKOP 2021-2026 | 23-12-2020
Maatregel
Trekker
Partners
Verbinding huidig beleid/instrument en
D2, D5, Z1, Z2, Z5, Z6
12. Onderzoeksimpuls project Koegraspolder als proeftuin klimaatadaptatie voor de regio.
Gemeente Den Helder
HHNK, LTO/KAVB (complex gebied met partners met grote belangen)
Panorama lokaal Julianadorp (2020)
H2
13. Regionale afspraken over te beschermen zwemwaterlocaties (waarborgen waterkwaliteit)
Gemeente Den Helder
PNH, Noordkop- gemeenten, HHNK, recreatieschap
Provinciaal beleid
2022/2023
D3, H2, H4, H5
14. Opstellen van een regionale Groen/Blauwe strategie, waarin opgaven biodiversiteit en hittestress een plaats krijgen
Gemeente Schagen
PNH, Noordkop-gemeenten, natuurorganisaties, GGD
Bomenplan Schagen Deltaplan biodiversiteit Hollands Kroon
2022/2023
N1
15. Onderzoek naar kwetsbaarheid wateroverlast toegangsweg ziekenhuis Den Helder
Gemeente Den Helder
HHNK, Veiligheidsregio
Wegenbeleid Den Helder
Onderzoek: gemeente Den Helder
2021/2022
N7
16. Onderzoek naar kwetsbaarheid wateroverlast hoofdrioolgemaal Schoorldam
HHNK
Gemeente Schagen
Gemalenbeheer programma HHNK
Onderzoek: HHNK
2021/2022
Z3, Z4
17. Adresseren kwetsbare vitale objecten Noordkop bij het Rijk
PNH
HHNK, gemeenten, Rijk, nutsbedrijven, veiligheidsregio
Stresstest Vitale Objecten van het Rijk
Samenwerking: Coördinator/ aanjager klimaatadaptatie vanuit de regio
2021
Z3 ENO
18. Uitvoeringsimpuls aan Dijkenbuurt Den Helder
Gemeente Den Helder
Gemeente Den Helder, Woningstichting Den Helder, HHNK
Project Dijkenbuurt
Samenwerking: Coördinator/ aanjager klimaatadaptatie vanuit de regio
2021
STRATEGIE KLIMAATADAPTATIE NOORDKOP 2021-2026 | 23-12-2020
Middelen
Planning
2021 Samenwerking: Coördinator/ aanjager klimaatadaptatie vanuit de regio
4
Opgaven (zie nrs. in H3)
Maatregel
Trekker
Partners
N8
19. Onderzoek naar benodigde (her)inrichting N248 Schagen (tunnel)
PNH
Gemeente Schagen, Veiligheidsregio
H3
21. Prioriteit in B&O en koelen beweegbare bruggen oostwest verbindingen Noordkop
PNH
Gemeente Hollands Kroon, Veiligheidsregio
H1
20. Pilot inspraak PWN bij herinrichtingsproject naar keuze Den Helder, voor benutten kansen meer schaduw bij drinkwaterleidingen
Gemeente Den Helder
PWN
D2, D3, D4
21. Wateraanvoer Wieringermeer-Noord 2e fase
HHNK
LTO
Bestaand project
D2, D3, D4
22. Verplaatsing van het gemaal Hoekvaart om binnen de Wieringermeer een betere scheiding tussen het brakke en het zoetere deel te realiseren
HHNK
LTO
Bestaand project
H2
23. Terugwinnen warmteenergie uit oppervlaktewater op kansrijke locaties
HHNK
Noordkop-gemeenten, Nutsbedrijven, netwerkbeheerder
Waterbeheerplan, Warmtevisies
STRATEGIE KLIMAATADAPTATIE NOORDKOP 2021-2026 | 23-12-2020
Verbinding huidig beleid/instrument en Provinciaal beheerprogramma infrastructuur
Middelen
Onderzoek: PNH
Bestaande samenwerkingsstructuur gemeenten - PWN
Planning
2021/2022
2022/2023
Samenwerking: Coördinator/ aanjager klimaatadaptatie vanuit de regio
2021/2022 2021/2022
Onderzoek: HHNK
2022/2023
5
Opgaven (zie nrs. in H3)
Niveau 3: Lokale opgaven, regionaal aanpakken
6
5.3
Opgaven (zie nrs. In H3)
Maatregel
Trekker
Partners
Verbinding huidig beleid/instrumenten
Middelen
Planning
ENO
24. Gezamenlijk opstellen lokale omgevingsvisie met kaders water en klimaatadaptatie (regionale ambities als startpunt)
Gemeente Den Helder
Noordkopgemeenten, PNH
Omgevingswet, Omgevingsplannen, GRP (regionaal en lokaal) als basis
Samenwerking en onderzoek: Regionaal budget à €30.000,-
2021/2022
N2, N3, N4, N6, H4, H5
25. Gezamenlijke communicatiestrategie richting inwoners,
Noordkopgemeenten
HHNK
GRP, Omgevingsplannen communicatiestrategie HHNK
2021/2022
N2, N3, N4, N6, H4, H5 (voor heel Noorderkwartier)
26. Opzetten gezamenlijk communicatieportaal richting inwoners/bedrijven/instellingen
HHNK
PNH, Noordkopgemeenten
Afstemmen met gemeenten Benutten website samengroenblauw.nl
Samenwerking: Coördinator/ aanjager klimaatadaptatie vanuit de regio
N2, N3, N4, N6, H4, H5
27. Ontwikkelen gezamenlijke aanpak voor wijkgericht meenemen van klimaatadaptatie (gidsprincipes op wijk/straatniveau)
Gemeente Den Helder (als verbinder)
Gemeenten Hollands Kroon, Schagen, Texel & gemeenten Noorderkwartier
Beheerplannen gemeenten
Samenwerking en onderzoek: Regionaal budget à €30.000,-
2021/2022
N2, N3, N4, N6, H4, H5
28. Vier schoolpleinen vergroenen met extra wateropvang
Noordkopgemeenten
HHNK, Schoolbesturen
GRP, Plannen Zorg & Welzijn, Duurzaamheidsplannen, Waterbeheerplan, Communicatiestrategie
GRP-budgetten plus impulsgelden Rijk
2021/2022
STRATEGIE KLIMAATADAPTATIE NOORDKOP 2021-2026 | 23-12-2020
2021/2022
29. Buurten vergroenen met extra wateropvang: in elke gemeente een buurt
Noordkopgemeenten
HHNK
Integrale Uitvoeringsprogramma’s Openbare Ruimte van gemeenten
ENO
30. Gezamenlijk opstellen klimaatparagraaf t.b.v. prestatieafspraken met woningbouwcorporaties
Gemeente Den Helder
Noordkopgemeenten
Lopende afspraken met woningbouwcorporaties
ENO
31. Vaststellen basisvoorschriften maatregelen klimaatadaptatie bij nieuwbouwontwikkelingen
PNH
Gemeenten, ontwikkelaars, woningcorporaties
Beleid PNH
STRATEGIE KLIMAATADAPTATIE NOORDKOP 2021-2026 | 23-12-2020
GRP-budgetten en overige beheerbudgetten plus impulsgelden Rijk Samenwerking: Coördinator/ aanjager klimaatadaptatie vanuit de regio
2021/2022
2022/2023
2022/2023
7
N2, N3, N4, N6, H4, H5
6.1
IMPLEMENTATIE
Inleiding De maatregelen in het uitvoeringsprogramma zijn gezamenlijk gekozen door gemeenten, hoogheemraadschap en provincie, waarbij ook de inbreng van regionale partners (o.a. LTO, natuurorganisaties, GGD, Veiligheidsregio, Woningcorporaties) is meegenomen. In het programma hebben we een stap verder gezet richting uitvoering, ofwel implementatie. We benoemen de trekkende partij, partners, verbinding met beleid en instrumenten, benodigde middelen en planning. In deze paragraaf lichten we de keuzes voor implementatie nader toe. We belichten achtereenvolgens de rollen en verantwoordelijkheden, de verbindingen met huidig beleid en instrumenten, de benodigde middelen en de planning.
6.2
Rollen en verantwoordelijkheden In dit regionale uitvoeringsprogramma leggen we de verantwoordelijkheid voor uitvoering primair bij de samenwerkende overheden (provincie, hoogheemraadschap en gemeenten). Dit betekent dat zij zorgdragen voor borging in hun beleid en werkprocessen, borging in de vorm van financiën en capaciteit en in de bestaande samenwerkingsverbanden met externe partners. Hiermee beogen we het proces van klimaatadaptatie op regionaal niveau goed “aan te zwengelen”. We beogen om van daaruit ook semi-overheden, instellingen, bedrijfsleven en inwoners een duidelijke rol te geven in klimaatadaptatie. Dit vormt onderdeel van het vervolgtraject: de verdere invulling per maatregel. Denk aan (bestuurlijke) afspraken met woningbouwcorporaties, vertegenwoordigers van het bedrijfsleven of belangpartijen waarbij taken en verantwoordelijkheden voor klimaatadaptatie worden gedeeld. Bij elke opgave en maatregel is een trekkende partij benoemd, en samenwerkingspartners. De trekkende partij is verantwoordelijk voor de uitvoering van de maatregel, met inzet van de samenwerkingspartners. De trekkende partij neemt het initiatief, verbindt partijen aan elkaar, en draagt zorg voor het vinden van benodigde middelen.
STRATEGIE KLIMAATADAPTATIE NOORDKOP 2021-2026 | 23-12-2020
8
06 |
Verbindingen met huidig beleid en instrumenten In dit uitvoeringsprogramma beogen we de maatregelen te verbinden aan huidig beleid en instrumenten van de samenwerkende overheden. We beogen hiermee de al beschikbare instrumenten, kennis, capaciteit en financiële middelen te benutten, binnen bestaande plannen en programma’s.
6.4
Benodigde middelen In dit uitvoeringsprogramma is een inschatting gemaakt van de benodigde middelen, zodat ruimte kan worden gezocht in bestaande begrotingen van de samenwerkende overheden. Het gaat dan om de benodigde middelen voor: -
Een coördinator/aanjager voor de regio met een gemiddelde inzet van 1 dag in de week: €40.000,- (uitgaande van €800,- per dag en inzet 50 weken)
-
Regionaal budget voor onderzoek: €60.000,- (maatregel 24 en 27)
-
Uitvoeringsprojecten openbare ruimte per gemeente (nader te bepalen) voor indienen Impulsregeling klimaatadaptatie van het Rijk (maatregel 28 en 29)
In totaal is dit in 2021/2022 een bedrag van €100.000,-, te delen door 4 gemeenten plus HHNK volgens gelijke verdeling (€20.000,- per partner). De overige punten van de uitvoeringsagenda worden vanuit lokale middelen en/of subsidie bekostigd, of het bedrag is nog onbekend. Daarnaast worden de kanttekeningen geplaatst:
6.5
-
Het gezamenlijk financieren van maatregelen zal per saldo kostenbesparend zijn
-
Ten tijde van het opstellen van dit plan zijn gezamenlijke kosten voor fysieke maatregelen nog beperkt in beeld. Deze worden wel verwacht in de nabije toekomst. De voorgestelde onderzoeken moeten onder andere deze kosten in beeld gaan brengen.
Planning In deze agenda gaan we uit van een scope van 5 jaar, waarna de strategie klimaatadaptatie geactualiseerd zal worden. Elk jaar (rond maart/april) zal het
STRATEGIE KLIMAATADAPTATIE NOORDKOP 2021-2026 | 23-12-2020
9
6.3
STRATEGIE KLIMAATADAPTATIE NOORDKOP 2021-2026 | 23-12-2020
10
uitvoeringsprogramma ambtelijk en bestuurlijk geëvalueerd worden, en naar wens bijgesteld.
NOTITIE KLIMAATADAPTATIE REGIO KOP VAN NOORD-HOLLAND (JUNI 2019)
STRATEGIE KLIMAATADAPTATIE NOORDKOP 2021-2026 | 23-12-2020
11
I.
SAMENVATTING KLIMAATSTRESSTEST NATUUR EN LANDBOUW
STRATEGIE KLIMAATADAPTATIE NOORDKOP 2021-2026 | 23-12-2020
12
II.
KANSEN OP DE KAART Integrale aanpak wateroverlast in stedelijke gebieden In stedelijk gebied zijn de grootste risico’s op water in woningen bij hevige neerslag. Figuur III-1 laat zien dat in de particuliere ruimte kansen liggen om meer water vast te houden op daken of in tuinen (pijler 6 van onze strategie).
Figuur III-1 Kansen voor aanpak wateroverlast door in positie brengen van inwoners en bedrijven (voorbeeld Den Helder)
Gemeentelijke plannen voor herinrichting van de openbare ruimte (denk aan vervanging van riolering, groen of wegen) bieden daarnaast kansen om ‘werk met werk’ en meer water vast te houden in de openbare ruimte (pijlers 2 en 5 van onze strategie). Minder hitte en meer biodiversiteit in stedelijke gebieden De regio kan de krachten bundelen in het creëren van een beter leefklimaat in de stedelijke kernen. Bomen bieden, naast schaduw, ook een habitat voor andere flora en fauna, bomen bieden grote ecosysteemdiensten. Daarbij is het van belang een grotere diversiteit te kiezen aan bomen dan voorheen werd gedaan. Een gevarieerder bomenbestand is minder kwetsbaar bij klimaatverandering met toenemende risico’s op insectenplagen en bomenziektes. Het creëren van schaduwrijke netwerken biedt winst aan twee kanten: inwoners kunnen zich bij hitte prettig verplaatsen en flora en fauna kan zich makkelijker verspreiden en overleven. Natuur-inclusief bouwen Onze leefomgeving kunnen we ook verbeteren door onze woningen en andere bouwwerken op een andere manier in te zetten voor de leefbaarheid in de stad. Gebouwen en woningen kunnen met eenvoudige aanpassingen inzetten ten behoeve van biodiversiteit en daarmee leefbaarheid in het stedelijk en/of landelijk gebied.
Er zijn veel voorzieningen in de vorm van inbouwkasten voor broedende vogels of voor STRATEGIE KLIMAATADAPTATIE NOORDKOP 2021-2026 | 23-12-2020
13
III.
Figuur III-2 Kansen voor versterken van schaduwrijke groen netwerken, in combinatie met meer biodiversiteit
Versterken van groenblauwe netwerken Zodra stedelijk en landelijk gebied meer schoon regenwater vasthouden ‘daar waar het valt’ biedt dit ook kansen voor de biodiversiteit rondom waterlopen.
Figuur III-3 Kansen voor vasthouden van schoon zoet water, in combinatie met meer biodiversiteit
STRATEGIE KLIMAATADAPTATIE NOORDKOP 2021-2026 | 23-12-2020
14
vleermuizen. Er zijn speciale dakpannen verkrijgbaar voor gierzwaluwen. Bouwen met kalkhoudende mortel is goed voor muurplanten. Voorzetconstructies waar groen op kan groeien hebben naast een isolerende werking, ook een positieve bijdrage aan biodiversiteit. Slim omgaan met verlichting zou ook ten goede komen aan de leefgebieden van dieren. Met andere woorden: Deze manier van denken en doen is bekend onder de naam ‘natuur-inclusief bouwen’.
In sommige delen van de Noordkop is de drooglegging groter dan in andere. Met flexibele peilen kan in sommige gebieden meer zoetwatervoorraad gecreëerd worden voor tijden van droogte.
Regionale kansen voor meer regenwaterinfiltratie De gebieden met veel potentie voor bodemberging kunnen we extra benutten door regenwater naar deze gebieden toe te leiden en te laten infiltreren in de (diepere) bodem.
STRATEGIE KLIMAATADAPTATIE NOORDKOP 2021-2026 | 23-12-2020
15
Regionale kansen voor meer zoetwatervoorraad bij droogte
16 NOORDKOP
STRATEGIE KLIMAATADAPTATIE NOORDKOP 2021-2026 | 23-12-2020