SP Algemene beschouwingen begroting 2022

Algemene beschouwingen

9 november 2021

1

Begrotingstekort Het is haast een jaarlijkse, rituele dans bij het presenteren van de begroting: een groot tekort, terwijl er gaandeweg zelfs een overschot overblijft. Hopelijk blijkt dat dit jaar ook weer het geval en ziet de overheid af van de kortingen op Schagen. Maar vooralsnog geeft begrotingstekort voor 2022 en volgende jaren een zorgelijk beeld. Het is positief dat het college niet prematuur en in het wilde weg is gaan bezuinigen, maar eerst afwacht wat de uiteindelijke consequenties zijn van de overheidsmaatregelen. Als die zo uitpakken zoals het er nu voor staat, gaan we moeilijke jaren tegemoet en komen er lastenverhogingen voor de inwoner. Tenminste, als we de voorzieningen in Schagen op hetzelfde niveau willen houden, De tekorten in het sociaal domein zijn alarmerend. Door het ontbreken van een inkomens en vermogenstoets, wordt veel oneigenlijk gebruik gemaakt van de WMO. De toenemende vergrijzing en daarmee samenhangende de te verwachten stijging van de zorgbehoefte zijn alarmerend. Als de rijksoverheid niet compenseert en dit tekort realiteit wordt, zit de gemeente Schagen met een groot probleem. Temeer, omdat de domeinen die voor de tekorten verantwoordelijk zijn, buiten de gemeentelijke beïnvloeding mogelijkheden liggen.

Delen van de domeinen samenleving en duurzaamheid zijn als het ware door de rijksoverheid over de schutting gemikt en als er bezuinigd moet worden, kan dat alleen op de domeinen waar de gemeente wel invloed op heeft. In het uiterste geval zullen tekorten opgevangen moeten worden door verhoging van de gemeentelijke tarieven. Beiden zullen Schagens inwoners in de portemonnee voelen. Wanneer is het moment gekomen dat de samen optrekkende gemeenten het tot “ genoeg” is genoeg verklaren en de regelingen terug mikken over de schutting van de rijksoverheid?? Temeer omdat er geluiden zijn dat invoering van de omgevingswet ook zwaar op het budget van de gemeente gaat drukken. En dan hebben we het nog niet eens over de mogelijke financiële gevolgen van de invoering van de omgevingswet. Om het tekort van de WMO te verminderen is het college voornemens een campagne te beginnen om een moreel appel doen. Hoewel er zeker burgers zullen zijn, die aan zo’n moreel appel gehoor zullen geven, lijkt het ons onwaarschijnlijk dat het morele beroep tot een bezuiniging van 500.000,00 zal leiden. De SP ondersteunt de insteek dat inwoners die over voldoende inkomen 2

en/of vermogen beschikken, de voorzieningen (al dan niet gedeeltelijk) zelf zouden moeten betalen. Het is volgens de SP beter om dit , binnen de kaders van de wet, af te dwingen. In elk geval zullen de inwoners met een smalle beurs niet onder druk gezet mogen worden en moet hen de ondersteuning geboden worden die zij nodig hebben. Participatie en dienstverlening, In de begroting worden nogal wat ambities benoemd met betrekking dienstverlening, participatie, betrekken van inwoners, inspraak in de eigen omgeving e.d. De SP is er van overtuigd dat dit geen loze kreten of ambities voor de bühne zijn, maar dat dit ambities zijn waar het college daadwerkelijk, met volle kracht op inzet. Tegelijkertijd moet je constateren dat de praktijk heel weerbarstig is en het nog steeds in veel gevallen niet lukt inspraak en participatie op een bevredigende manier vorm te geven. Complicerende factor is dat dat inwoners soms inspraak en participatie gelijk stellen aan je zin krijgen. Woningbouw Het is code Rood voor de woningbouw, er is een heuse wooncrisis. De huizenprijzen stijgen tot extreme hoogten. Betaalbare koop- en huurwoningen zijn niet te krijgen. De wachttijden voor een huurwoning lopen op papier mondjesmaat terug. Tijd voor ambitieuze en creatieve oplossingen zou je zo denken en bijstellen van de ambities. Maar niets daarvan in deze begroting.

Het college borduurt voort op dezelfde gezapige koers van de afgelopen jaren. 300 woningen er bij in 2022. Dit zelfs niet het begin van een oplossing, terwijl die doelstelling van 300 nieuwe woningen de afgelopen jaren al niet gehaald is. In dit tempo doorgaan betekent dat Schagen nog decennia lang met grote tekorten op de woningmarkt zal kampen. We missen in deze begroting de urgentie, de ambitie en creativiteit om de problemen aan te pakken. Er zijn in het land tal van voorbeelden van woningprojecten met een half jaar bouwtijd. Het college blijft zich uitleveren aan projectontwikkelaars en investeerders die geen enkel belang hebben bij snel, goedkoop en sociaal bouwen. Hetzelfde geldt in feite voor de huisvesting van arbeidsmigranten. Ambtelijke regionale werkgroepen buigen zich over de problematiek en produceren uitgebreide rapporten. Maar voorlopig gebeurt er niet veel meer dan dat projectontwikkelaars en investeerders met de dollartekens in de ogen zich warmlopen om hun verdienmodellen uit te breiden. 3

Ook hier geldt: college, regio, wordt eens creatief en flexibel. De woningcorporaties hebben geen verdienmodel, geen winstoogmerk en bouwen principieel voor lagere inkomensgroepen. De woningcorporaties mogen in principe niet voor arbeidsmigranten bouwen. Zij mogen uitsluitend bouwen voor ingezetenen. Maar als je creatief bent zijn er wel oplossingen. Om te beginnen: een coöperatie mag dus bouwen voor inwoners. Arbeidsmigranten die in Schagen in de basisadministratie staan ingeschreven zijn dus gewoon inwoners. Dus mag de wooncompagnie onder bepaalde voorwaarden wel voor die groep bouwen. Groot voordeel: de arbeidsmigranten krijgen goede huisvesting, tegen een betaalbare prijs en vallen niet in handen van investeerders en projectontwikkelaar. Ook de door de SP en VVD eerder genoemde “mix” van arbeidsmigranten, statushouders en jongeren geeft veel mogelijkheden. De SP doet een oproep aan het college: wordt creatief en zoek de grenzen op. En zoek die grenzen niet alleen bij door projectontwikkelaars geïnitieerde bouwprojecten! Uit contacten met de wooncompagnie blijkt ons dat het argument dat zij geen tijd zouden hebben voor dit soort projecten gewoon niet waar is. Toerisme Toerisme heeft de SP al een aantal achtereenvolgende begrotingsvergaderingen aan de orde gesteld. Kern van de betogen: wanneer is “genoeg = genoeg”? De SP is niet tegen toerisme, in tegendeel.

Wij zijn een warm voorstander van toerisme, maar een nog warmer voorstander van de leefbaarheid voor onze eigen inwoners. Al eerder stelden we aan de orde dat grote steden als Amsterdam en Utrecht stappen ondernemen om het toerisme in te dammen om de leefbaarheid van de inwoners te waarborgen. Texel heeft zich ook daarbij gevoegd en onderzoekt mogelijkheden om de toeristenstroom in te dammen. Nu zeggen we niet dat er in Schagen en de kustgebieden al een groot probleem is. Maar waarom af wachten tot het wel een groot probleem is? Besturen is vooruitzien en niet voortdurend achter de feiten aan lopen. We roepen het college op niet te wachten met een beleid en maatregelen tot de overlast te groot is. Het schuurt nu al in een aantal kernen van onze gemeente. Ontwikkel nu al een visie en beleid. Een van de dingen zou kunnen zijn dat gestopt wordt met de destinatiemarketing om nog meer toeristen naar onze gemeente te halen. Uiteindelijk is de recreatiesector de enige die met de duiten gaan strijken: door toenemend toerisme ontstaat een steeds groter tekort aan toeristische accommodaties waardoor de prijzen tot astronomische hoogte zullen stijgen. De in de consumentenwetenschap gebruikte 4

“gebiedslevenscyclus” beschrijft kortweg de ontwikkeling van een toeristisch gebied in fases van ontdekking door pioniers, van snelle groei tot uiteindelijk verval. Kijk kortheidshalve op https://nl.wikipedia.org/wiki/Gebiedslevenscyclus

De toeristenbelasting is de laagste in de regio, zo niet in het land. De ondernemers verzetten zich hardnekkig tegen verhoging van de belasting, met onder ander het argument dat een verhoging tot aantasting van de concurrentiepositie leidt. De SP vindt dit een onzin argument. In de concurrentie positie moeten ook de parkeerbelastingen meegenomen worden. En als het gaat om die combinatie parkeerbelasting/toeristenbelasting is Schagen spotgoedkoop. (Bergen aan zee € 1,90 per uur, € 10,00 per dag. Schoorl € 1,95 per uur, € 12. per dag, Hargen 6,00 per dag, Bloemendaal aan zee 3,25 per uur, Castricum gratis, Egmond aan zee 1,95 per uur).

De SP is positief dat het college voorstelt de toeristenbelasting in 2022 aanzienlijk te verhogen. Wat de SP betreft is dit een eerste stap naar een verdere verhoging. Veiligheid Veiligheid is een belangrijk item voor inwoners. Door de politie wordt meer en meer aangeven dat zij te weinig menskracht hebben om alle taken uit te voeren. Door dit gebrek aan mankracht blijven veelal (in de ogen van de politie) kleinere vergrijpen liggen en wordt het blauw op straat minder frequent zichtbaar. Dit alles maakt dat de inwoners er zich niet veiliger op gaan voelen. De boa’s hebben gaandeweg steeds meer taken van de politie overgenomen. Maar ook zij beschikken over te weinig mensuren. Daarom is de SP positief over de voorgenomen formatie uitbreiding. Jongeren De gedragingen door sommige jongeren zorgen ook voor een gevoel van onveiligheid. Overlast door jeugd en jongeren is van alle tijden. Alle eeuwen door word geklaagd over “de jeugd van tegenwoordig”. In die zin is enige relativering van de overlast op zijn plaats. Dat neemt niet weg dat er excessen zijn waarop ingegrepen moet worden. Met Link blijkt Schagen een deskundige partner ingeschakeld te hebben die prima in staat blijkt gedragsverandering teweeg te brengen. De Sp is positief over de inzet Link en van de wijze waarop 5

zij de opdracht uitvoeren. Ook tevreden is de SP over het structureel geld in de begroting opnemen voor de inzet van Link. Een stabiele, vaste inzet maakt het mogelijk dat het jongerenwerk nog beter ingebed raakt dan nu al het geval is. Het is wat de SP betreft wenselijk dat aan Link gevraagd wordt om op beleidsniveau de gemeente te adviseren, onder meer over de eventuele behoefte aan locaties specifiek op jongeren gericht Inclusie Het heeft veel tijd gekost om de wethouder de overtuigen van de noodzaak van een inclusiebeleid. “Zo werken we al jaren” was in feite stelselmatig de reactie. Het college heeft zich met het nu ontwikkelde beleid, met het actief betrekken van de stakeholders wat dit betreft volledig gerehabiliteerd. Er liggen nu ambitieuze voornemens die het verdienen om gerealiseerd te worden. Het is daarom van belang dat ondanks de tekorten in de begroting, structureel middelen vrijgemaakt worden om het beleid ook daadwerkelijk uit te voeren. Gesubsidieerde arbeid De sterfhuisconstructie van de WSW is voor de mensen met een arbeid beperking dramatisch. Eén van de weinige mogelijkheden voor een zinvolle werkplek gaat gaandeweg verdwijnen, Het alternatief biedt door de beperkte instroommogelijkheden geen soelaas.

De Sp is uitermate content dat de samenwerkende gemeenten in de Noordkop nu een loonkosten subsidieregeling ingevoerd hebben, waardoor veel mensen met een arbeidsbeperking toch een zinvolle baan kunnen verwerven. Armoedebeleid De gemeente Schagen probeert inwoners met een laag inkomen zo veel mogelijk te ondersteunen. Uit onderzoeken blijkt dat toch een belangrijk deel van de mensen die voor deze ondersteuning in aanmerking komen niet bereikt worden. De oorzaken daarvan zijn onduidelijk. Mogelijk spelen onbekendheid met de regelingen en schaamte een rol. Ook ligt er naar onze mening voor een groep inwoners een behoorlijke “digitale drempel”. Aanvragen moeten digitaal ingediend worden terwijl er nog altijd groepen zijn die niet digitaal vaardig zijn, niet over de juiste hardware beschikken of het gewoon te ingewikkeld vinden om digitaal zaken aan te vragen. Dat geldt overigens ook voor de andere contactmogelijkheden met de gemeente. Vanuit efficiency overwegingen wordt (terecht) meer en meer overgestapt op digitaal contact. De SP dringt er op aan om ook de fysieke en papieren mogelijkheden in stand te houden, om 6

te voorkomen dat digibeten meer en meer op goedwillende familieleden of kennissen aangewezen worden of gewoon maar van contact af zien. De gemeentelijke organisatie Vooropgesteld: de SP heeft grote waardering voor de inzet en betrokkenheid van het ambtenaren apparaat. Uit de aanvulling op de begroting komt een onthutsend beeld over de staat van de gemeente Schagen naar voren. Het aantal nieuwe functionarissen (ruim 30) die nodig zijn om het functioneren van de gemeente op een acceptabel niveau te brengen laat duidelijk zien hoe slecht de gemeentelijke organisatie functioneerde. Het geeft te denken dat niet eerder signalen opgepikt of herkend zijn die wezen in de richting van het de problematiek en dat een interim gemeente secretaris nodig was om de problemen in kaart te brengen. Het is verontrustend wat ons nog te wachten staat: aangegeven wordt dat de hier geschetste oplossingen slechts een eerste fase zijn.

November 2021

7