RV_Voorbereidingskrediet ontwerpfase Schagen Oost

RAADSVOORSTEL Zaaknummer: Soort voorstel: Raadsvergadering: Portefeuillehouder: Status:

276540 Raadsvoorstel 6 mei 2025 S. Kruijer Openbaar

Onderwerp: Voorbereidingskrediet ontwerpfase Schagen Oost

Samenvatting De gemeenteraad besluit een voorbereidingskrediet van 1,58 mln,- exclusief btw te verstrekken aan het college voor het opstellen van een omgevingsplan voor Schagen Oost. Het college van burgemeester en wethouders wil Schagen Oost tot een nieuw kwalitatief hoogwaardig en duurzaam woonlandschap ontwikkelen, met onder andere betaalbare woningbouw. Met het besluit van de gemeenteraad wordt een nieuwe fase van planvorming gestart. In de komende twee jaar gaat het college werken aan de uitwerking van de visie op Schagen Oost naar een omgevingsplan. Hiermee wordt ook opnieuw de termijn van het gemeentelijk voorkeursrecht verlengd. Deze wordt verlengd met 5 jaar. Het voorkeursrecht is nodig om sturing te houden op het gebied en de gewenste ontwikkeling tot stand te brengen.

Voorgesteld besluit 1. Een voorbereidingskrediet te verstrekken van €1.580.000,- exclusief btw voor het opstellen van een omgevingsplan voor Schagen Oost, met inachtneming van het instellen van drie Go/ No Go momenten met betrekking tot de medewerking van de Provincie in het toestaan van bouwen in BL gebied.

Inleiding De stad Schagen is volop in ontwikkeling; er is vraag naar veel woningen, behoefte aan meer woonzorgfuncties, ruimte nodig voor duurzame energieprojecten, het vernieuwen van sportvoorzieningen, behouden van groen en water, maar ook het versterken en uitbreiden hiervan. Het stadscentrum heeft aandacht nodig om haar regionale functie te behouden en er is continue vraag

Pagina 1 van 7

naar een diversiteit aan tijdelijke functies. Ook de hoofdwegenstructuur vraagt nu extra aandacht. En dat terwijl de ruimte in de stad Schagen beperkt is. De studie naar binnenstedelijke projecten laat zien dat er binnen de bebouwde contour van Schagen stad slechts zeer beperkt ruimte is voor nieuwe ontwikkelingen. Vooral de ruimte om substantieel woningen toe te voegen ontbreekt. Om te anticiperen op de benodigde groei zijn daarom -- naast de binnenstedelijke projecten -- ook de mogelijkheden verkend voor kwaliteitsvolle verdichting en ontwikkeling aan de rand van Schagen. Daarbij is ervoor gekozen om Schagen Oost aan te wijzen als toekomstig uitbreidingsgebied, een keuze die goed aansluit bij afspraken die (o.a.) met de Provincie Noord-Holland zijn gemaakt in de Woondeal 2.0. Er is reeds op verschillende niveaus en in verschillende domeinen besluitvorming geweest over dit gebied. De laatste was in juli 2024 waarbij het in 2021 opgelegde gemeentelijke voorkeursrecht op de gronden van Schagen Oost verlengd is met 3 jaar door middel van het vaststellen van de omgevingsvisie stad Schagen waarin Schagen Oost op hoofdlijnen is uitgewerkt. Het gebied aan de oostkant van Schagen heeft in de provinciale Omgevingsverordening NH2020 de status van Beschermd Landschap (BL) 1 gekregen.

Deze status kan conflicteren met de wens van de gemeente om te groeien en uit te breiden in Schagen Oost en diverse woningbouw-afspraken in de regio. In 2021/2022 hebben de Provincie en de gemeente een gezamenlijk verkenningentraject doorlopen, waarin het perspectief op de ontwikkeling van de Stad Schagen is besproken. Hieruit zijn er in een briefwisseling in 2022 afspraken gemaakt om in 2024 de ontwikkeling van de stad Schagen en daarmee Schagen Oost in relatie tot de begrenzing van het BL te heroverwegen. In de briefwisseling zijn twee voorwaarden gesteld aan de gemeente Schagen voordat het inhoudelijke gesprek over bouwen in Schagen Oost van start kon gaan: 1. Voldoende voortgang op de binnenstedelijke projecten van Schagen 2. Blijvende vraag naar woningen in de regio De gesprekken hierover zijn na de zomer 2024 opgestart waarbij in 2025 afspraken moeten worden gemaakt over het al dan niet kunnen ontwikkelen van Schagen Oost vanuit Provinciaal perspectief. Uit de gesprekken die in 2024 zijn gevoerd is inmiddels helder dat de Provincie ziet dat de gemeente Schagen aan de voorwaarden heeft voldaan en zal in 2025 daarmee de gesprekken over bouwen in Schagen Oost worden gestart. In een bestuurlijk gesprek in februari 2025 is dit bevestigd. Daarmee komt er een 1

In de provinciale verordening NH2024 heeft de provincie Bijzonder Provinciaal Landschap (BPL) hernoemt naar Beschermd Landschap (BL). Waar wij in dit raadsvoorstel en bijlagen spreken over Bijzonder Provinciaal Landschap verwijzen wij dus naar Beschermd Landschap

Pagina 2 van 7

akkoord vanuit de gedeputeerde staten (GS) om het vervolgtraject woningbouw voor Schagen Oost op te starten. Dit wordt door GS met een brief aan de gemeente bevestigd, waarmee dit ijkpunt vastgelegd wordt. Het vervolg is dat de provincie het planvoornemen van de gemeente inhoudelijk beoordeeld. GS streeft ernaar om voor de zomer 2025 een principebesluit te nemen waarin zij een positieve grondhouding uitspreken. Na de zomer wordt de provinciale staten (PS) geïnformeerd over het principebesluit. Bij een positieve grondhouding vindt daarna de verdere uitwerking van het plan plaats. Streven is om begin 2026 hiermee definitief helderheid te hebben over het standpunt van de provincie (zowel van GS als van PS). Dit is ook de reden waarom het college 3 Go / No Go momenten heeft geïntroduceerd in die fasen van het project, waarmee de investering in dit project wordt opgedeeld in drie delen. Op 4 maart 2025 heeft het college besloten in te stemmen met de projectopdracht voor de ontwerpfase Schagen Oost. In de komende twee en een half jaar wordt er gewerkt aan de uitwerking van de visie op Schagen Oost naar een omgevingsplan. Ook wordt er gewerkt om de belemmeringen aan te pakken die momenteel aanwezig zijn voor de ontwikkeling van Schagen Oost, waaronder de status als Bijzonder Provinciaal Landschap.

Kaders · De concept Ontwikkelvisie 2040 van de stad Schagen (nu hernoemd naar Omgevingsvisie Stad Schagen 2040) heeft in 2021 gefungeerd als: 1. Basis voor het verkenningentraject met de provincie naar de mogelijkheden voor een gebiedsontwikkeling in Schagen Oost; 2. Grondslag voor het vestigen van een voorkeursrecht krachtens de Wet voorkeursrecht gemeenten (WVG) op gronden van Schagen Oost (collegebesluit dd. 24 juni 2021, raadsbesluit, dd. 21-9-2021). 3. Raadsbesluit van gemeente Schagen om het voorkeursrecht (WVG) op Schagen Oost te vestigen voor een duur van 3 jaar (dd. 21 september 2021); · Coalitieakkoord gemeente Schagen (2022 – 2026) ‘Doorbouwen op een gezond fundament’; hierin is de ontwikkeling van Schagen Oost als nieuwe wijk opgenomen; · Het besluit van Provincie Noord-Holland om in 2024 een Verkenningentraject te starten voor de stad Schagen in relatie tot het Bijzonder Provinciaal Landschap (bevestigd in brief GS dd. 20 mei 2022); · De Woondeal met de Provincie Noord-Holland waarin Schagen Oost is opgenomen. · De Omgevingsvisie Stad Schagen 2040 (juli 2024), waarin zes ontwikkelgebieden richting geven aan de ontwikkelrichting voor de stad Schagen. De Omgevingsvisie stelt Schagen Oost voor als één van de zes ontwikkelgebieden waarin woningbouw wordt mogelijk gemaakt.

De Omgevingsvisie Stad Schagen is als uitwerking toegevoegd aan de omgevingsvisie voor de gemeente Schagen. Op basis van deze visie is op 9 juli 2024 het gemeentelijk voorkeursrecht op gronden van Schagen Oost met 3 jaar verlengt. In de omgevingsvisie is een groen/blauw

Pagina 3 van 7

landschappelijk netwerk in Schagen oost getekend waarbinnen de woningbouw vorm moet krijgen. Daarbij zal specifiek aandacht worden besteed aan woon / zorgfuncties in het gebied, gezien de grote vraag naar deze functies. Daarnaast zal Schagen oost een wijk worden waar alle doelgroepen een plek krijgen.

Beoogd resultaat Het vaststellen van een omgevingsplan voor Schagen Oost en belemmeringen aan te pakken die momenteel aanwezig zijn voor de ontwikkeling van Schagen Oost, waaronder de status als Bijzonder Provinciaal Landschap. Het instemmen met het voorbereidingskrediet dient om de gebiedsontwikkeling grondig en tijdig te kunnen uitvoeren. Met als uiteindelijke doel het realiseren van Schagen Oost tot een nieuw kwalitatief hoogwaardig en duurzaam woonlandschap.

Argumenten 1.1 Het opstellen van een omgevingsplan Schagen Oost maakt het ontwikkelen van Schagen Oost tot een nieuw kwalitatief hoogwaardig en duurzaam woonlandschap mogelijk. In het kader van projectmatig werken hoort er een projectopdracht te worden gemaakt die onderbouwd wat de resultaten en activiteiten zijn die in het kader van het project worden vormgegeven. Er is sterke behoefte aan de ontwikkeling van Schagen Oost tot een nieuw kwalitatief hoogwaardig en duurzaam woonlandschap. Een omgevingsplan Schagen Oost moet worden opgesteld om deze ontwikkeling mogelijk te maken en zorgt voor een verlenging van het voorkeursrecht van de gemeente in dit gebied van vijf jaar. Met de ontwikkeling van Schagen Oost zullen de woningbouwdoelstelling, investeren in het groen / blauwe netwerk (landschap en natuur), de duurzaamheidsdoelstellingen en de sociaal / maatschappelijke doelen (waaronder de aanleg van een stadspark) van de gemeente Schagen worden behaald. 1.2 Voor het opstellen van het omgevingsplan Schagen Oost incl. alle bijbehorende activiteiten en producten is een voorbereidingskrediet nodig. Deze is geraamd op € 1.580.000,- excl. btw. 1.3 Go / No go momenten Het al dan niet succesvol afronden van het opstellen en vaststellen van het omgevingsplan is afhankelijk van de medewerking van de Provincie aan het toestaan van bouwen in BPL gebied.

Het is van groot belang om hier zo snel mogelijk helderheid over te krijgen, mede gezien de financiële risico’s die worden aangegaan in deze fase. In verband hiermee is het voorstel om een drietal Go / No Go momenten in te bouwen: 1 .

Voorjaar 2025:

De behandeling van het voorbereidingskrediet in de gemeenteraad

Pagina 4 van 7

€ 596.000,-

2 . 3 .

September 2025 2e kwartaal 2026

beoogde moment van principebesluit door GS Beoogde moment van besluit door de Provincie om te mogen bouwen in Schagen Oost TOTAAL

€ 621.000,€ 363.000,€ 1.580.000,-

Toelichting Go / No Go momenten: 1. In de inleiding van dit raadsvoorstel heeft u een update ontvangen over de voortgang van de gesprekken met de Provincie over Schagen Oost. Hierin staat opgenomen dat de provincie instemt met het opstarten van het vervolgtraject. Dit naar aanleiding van een bestuurlijk overleg in februari 2025. Hiermee is wat het college betreft een eerste Go moment ontstaan. 2. In het voorjaar 2025: De gemeenteraad stelt het eerste voorbereidingskrediet vast. Als de gemeenteraad instemt met het voorbereidingskrediet, wordt het eerste go moment, zoals benoemd in de tabel hierboven behaald. Het eerste deel van het voorbereidingskrediet wordt dan vrijgegeven. 3. In september 2025: De gemeente wenst afspraken met de provincie te maken waarbij er door GS een principebesluit over een positieve grondhouding wordt ingenomen tegenover het project. Indien dit principebesluit wordt genomen dan zal de gemeenteraad hiervan op de hoogte worden gesteld en zal de planvorming vervolgd worden: indien GS op dat moment een neutrale of negatieve uitspraak heeft gedaan over hun grondhouding, dan zal het college aan de gemeenteraad een voorstel voorleggen over het te volgen traject. 4. Na het principebesluit van GS wordt deze ook aan PS voorgelegd. Na instemming zal er een uitwerking van dit besluit plaatsvinden in een bestuurlijke overeenkomst.

Streven is om begin 2026 definitief helderheid te hebben over het standpunt van de provincie om BPL geen belemmering te laten zijn voor de ontwikkeling van Schagen Oost. Indien GS en PS beiden mee instemmen dan zal de raad hierover worden geïnformeerd en zal de planvorming worden vervolgd: indien GS of PS op dat moment geen expliciete toezegging heeft gedaan en / of besluit heeft genomen waarbij ze toestemming gaan verlenen om te bouwen in Schagen Oost, dan zal het college aan de gemeenteraad een voorstel voorleggen over het te volgen traject. 1.4 Dit is de juiste tijd om de uitwerking van Schagen Oost naar een omgevingsplan te realiseren in verband met termijn van het gemeentelijk voorkeursrecht Het voorkeursrecht verloopt medio 2027. Om deze te verlengen is het vaststellen van een omgevingsplan door de gemeenteraad noodzakelijk. De doorlooptijden voor de uitwerking van een programma van eisen, stedenbouwkundig plan, onderzoeken en een MER-beoordeling vragen tijd. Hierdoor is begin 2025 starten met dit proces noodzakelijk. Hiermee koersen we op het voorleggen van een nieuw omgevingsplan aan de raad begin 2027. Hiermee hebben we een paar maanden speling. In het proces vallen ook de gemeenteraadsverkiezingen, waarmee rekening is gehouden.

Pagina 5 van 7

Kanttekeningen en alternatieven Kanttekeningen 1.1 De termijn voor het vaststellen van de omgevingsvisie in juli 2027 is een fatale datum, waarbij als deze datum niet gehaald wordt het voorkeursrecht vervalt en daarmee grondspeculanten en marktpartijen weer vrij spel krijgen om grond in Schagen Oost aan te kopen. Hiermee komen de doelstellingen van het project Schagen Oost (waaronder betaalbare woningen en ruimtelijke kwaliteit) direct in het geding. Dat betekent dat er veel werk verzet moet worden in een korte periode. 1.2 Om tot bouwen over te gaan zal de provincie medewerking moeten verlenen aan bouwen in Schagen Oost gezien de status Bijzonder Provinciaal Landschap. Hierover beogen de gemeente en de provincie afspraken te maken in de loop van 2025. Aan de gemeenteraad wordt voorgesteld om een aantal Go / No Go momenten in plannen, waarop het college de raad informeert over de voortgang van de gesprekken met de Provincie over BPL met daarin mijlpalen opgenomen. Mochten de mijlpalen niet worden gehaald dan zal het college een nieuw voorstel aan de gemeenteraad toesturen. 1.3 Grondaankopen in het kader van het voorkeursrecht worden apart voorgelegd aan college en gemeenteraad. Voor de ontwikkeling van Schagen Oost is gemeentelijk voorkeursrecht op de gronden in Schagen Oost gelegd.

Indien een eigenaar overgaat tot het aanbieden van de grond aan de Gemeente Schagen, dan zal hierover aparte besluitvorming worden voorbereid en zal dit uiteindelijk aan de gemeenteraad het krediet worden aangevraagd. Dit staat los van dit voorstel voor de dekking van de plankosten. 1.4 Geen toestemming van Provincie voor bebouwen Schagen Oost = afboeken Indien de Provincie (uiteindelijk) beslist om geen bebouwing toe te staan in Schagen Oost, dan zal de gemeente niet aan de afspraken kunnen voldoen om voldoende woningen te bouwen en zal het reeds geïnvesteerde bedrag in Schagen Oost (de initiatieffase (550.000 euro) + het bestede geld uit onderhavige ontwerpfase) worden afgeboekt ten laste van de ‘Reserve Grondexploitatie’.

Alternatieven 1.1 Een alternatief zou zijn het gemeentelijk voorkeursrecht niet te verlengen en de volledige regie over het gebied kwijt te raken. Hiermee komen de doelstellingen van het project Schagen Oost (waaronder betaalbare woningen en ruimtelijke kwaliteit) direct in het geding. Dit is daarom geen goed of gewenst alternatief.

Financiële aspecten

Pagina 6 van 7

Het gevraagde voorbereidingskrediet voor de ontwerpfase bedraagt € 1.580.000 exclusief btw. De geraamde, benodigde investering bestaat uit zowel de interne als de externe kosten. Bij een uitbreidingsplan van de omvang en complexiteit van Schagen Oost is een bedrag van € 1,58 mln. niet ongebruikelijk. Het in delen knippen en koppelen van het voorbereidingskrediet aan concrete besluitvorming door de Provincie voorkomt dat onnodige kosten worden gemaakt indien de Provincie uiteindelijk toch geen medewerking wil verlenen. Deze kosten kunnen op basis van artikel 34 onderdeel b BBV worden geactiveerd als immateriële vaste activa en worden daarmee voorzien als op te nemen in de te openen grondexploitatie Schagen Oost. De gemaakte kosten mogen maximaal 5 jaar geactiveerd worden onder de immateriële vaste activa. Indien de gebiedsontwikkeling Schagen Oost geen doorvang vindt binnen 5 jaar, zullen de gemaakte kosten worden afgeboekt, ten laste van de reserve grondexploitaties. Het nu aangevraagde voorbereidingskrediet zal, samen met het eerder verkregen voorbereidingskrediet van € 550.000, landen in de door de raad vast te stellen grondexploitatie.

Communicatie In samenwerking met afdeling Communicatie wordt een communicatie- en participatieplan opgesteld voor het project. Expliciet en belangrijk onderdeel van dit plan is de participatie van in- en omwonenden. Dit zal in lijn met de participatie zoals ook bij de omgevingsvisie is vormgegeven worden uitgevoerd. Tevens is er een formele periode van ter inzagelegging. Deze inzagelegging is nu voorzien in het voorjaar van 2026.

Uitvoering en evaluatie In de projectopdracht is een planning meegenomen die eindigt met de vaststelling van het omgevingsplan Schagen Oost voor het verlopen van het gemeentelijk voorkeursrecht termijn in juli 2027. In de projectopdracht is verder ook meegenomen hoe en wanneer het project periodiek wordt geëvalueerd aan de hand van voortgangsrapportages en voortgangsoverleggen.

Bijlagen RV_Bijlage 1_ Projectopdracht Ontwerpfase Schagen Oost openbaar RV_Bijlage 2_Begroting voorbereidingskrediet

Pagina 7 van 7