RV Vaststellen uitgangspunten Toeristisch Investeringsfonds Schagen

RAADSVOORSTEL Zaaknummer: Soort voorstel: Raadsvergadering: Portefeuillehouder: Status:

395779 Raadsvoorstel 17 februari 2026 Simco Kruijer Openbaar

Onderwerp: Vaststellen uitgangspunten toeristisch investeringsfonds Schagen

Samenvatting In juli 2023 heeft de gemeenteraad een motie aangenomen waarin het college wordt verzocht om de oprichting van een Stichting Toeristisch Investeringsfonds Schagen (STIS) te onderzoeken. Samen met de OFS-sector Recreatie is verkend binnen welke kaders een STIS opgericht kan worden. Gekeken is naar de gezamenlijke ambitie voor toerisme en recreatie in de gemeente Schagen, de voorwaarden om deze ambitie te realiseren en de organisatiestructuur en financiering die daarbij passen.

Voorgesteld besluit 1. De voorgestelde uitgangspunten in het rapport “Verkenning Toeristisch Investeringsfonds Schagen” deel 2 vast te stellen. 2. In te stemmen met het oprichten van een Stichting Toeristisch Investeringsfonds Schagen (STIS). 3. Voor de oprichting van de STIS in 2026 een krediet van € 50.000 beschikbaar te stellen en op te nemen in de 1e Bestuursrapportage 2026. 4. Voor de periode 2027 t/m 2029 een structurele gemeentelijke bijdrage van €250.000 per jaar vast te stellen voor het STIS-investeringsfonds. 5. Het structurele tekort van € 100.000 te verwerken in de Kadernota 2027. <Tst>

Inleiding In juli 2023 heeft de gemeenteraad een motie van het CDA, JessLokaal, de PvdA en Seniorenpartij aangenomen waarin het college wordt verzocht om de oprichting van een Stichting Toeristisch Investeringsfonds Schagen (STIS) te onderzoeken. In dezelfde motie wordt het college verzocht om een visie en beleid op te stellen die als kaders kunnen dienen voor een STIS. Met het opstellen van

Pagina 1 van 6

de Toeristische Agenda Kop van Noord-Holland is hier op regioniveau deels uitvoering aan gegeven. Daarnaast heeft bureau Ginder begin dit jaar met de OFS sector Recreatie en de gemeente een eerste verkenning gedaan of, en binnen welke kaders, een STIS opgericht kan worden. Het rapport “Verkenning Toeristisch Investeringsfonds Schagen”, omschrijft verschillende vormen van samenwerking, inclusief overeenkomsten en verschillen (RIM 2025 035). In het verlengde van deze eerste verkenning zijn we samen met een brede vertegenwoordiging vanuit de OFS sector Recreatie onder leiding van Ginder verder aan de slag gegaan. De afgelopen maanden is gekeken naar de gezamenlijke ambitie voor toerisme en recreatie in de gemeente Schagen, de voorwaarden om deze ambitie te realiseren en de organisatiestructuur en financiering die daarbij passen. De uitkomsten van de overleggen met de sectorvertegenwoordiging en het uiteindelijke voorstel zijn vastgelegd in het rapport “Verkenning Toeristisch Investeringsfonds Schagen, deel 2”. Beide rapporten zijn als bijlage toegevoegd.

Beoogd resultaat Het oprichten van een toeristisch investeringsfonds biedt vele kansen voor de toeristisch-recreatieve sector en de gemeente. Door samen te werken worden gezamenlijke doelen bereikt, waardoor de impact van de sector wordt vergroot. Dit gaat verder dan alleen de economische impact (werkgelegenheid en bestedingen). Ook de sociaal-maatschappelijke impact wordt door samenwerking versterkt. Het draagt bij aan sociale cohesie, de leefbaarheid van de gemeente, de identiteit en trots van inwoners, het behoud van cultuur en erfgoed, en de aantrekkelijkheid van de gemeente als geheel.

Argumenten 1. Kaders voor een toeristisch investeringsfonds zijn gewenst Ginder concludeert in haar rapport dat de focus in Schagen tot nu toe op de organisatie en financiering van een STIS gelegen heeft. Het oprichten van een STIS zou echter nooit een doel op zichzelf moeten zijn, maar slechts het middel om gezamenlijke doelen te bereiken. Hoe zich dit organisatorisch vertaalt en welke financiële middelen nodig zijn, hangt af van het gestelde doel en de gewenste acties. Dit vormt de basis voor een goed onderbouwd verhaal. 1.1

Ambitie en de strategielijnen vormen de basis voor het toetsingskader van de STIS De ambitie voor recreatie en toerisme in de gemeente Schagen is gebied specifiek, maar dient ook aan te sluiten bij de ambitie vanuit de regio. In de “Agenda Toerisme en Recreatie Kop van Noord-Holland” zijn zowel regionale als gemeente specifieke acties opgenomen. Vanuit deze basis is gekeken naar de ambitie, strategielijnen en acties voor de gemeente Schagen (zie bijlage 2). De ambitie zet in op samenwerking en

Pagina 2 van 6

verbinding, bouwt voort op de unieke identiteit van Schagen en zet in op het in balans versterken van leefbaarheid, natuur, cultuur en economie. Daarbij wordt ingezet op spreiding van bezoekers in zowel ruimte (kust en achterland) als tijd (schouderseizoenen). Om de ambitie te concretiseren en te realiseren zijn vier strategielijnen vastgelegd. Deze focussen zich op samenwerking binnen de gemeente en daarbuiten, kwalitatief goede voorzieningen, de beleving van de verhalen van Schagen en versterking van het dag- en verblijfsaanbod. Dit vraagt vanuit verschillende hoeken om uitvoering, zowel vanuit de sector als gemeente. Het investeringsfonds kan hieraan bijdragen. 1.2 Uitgangspunten voor de STIS De uitgangspunten voor de STIS zijn afgeleid van het model van de STIFT op Texel, maar aangepast aan de specifieke wensen vanuit Schagen. - Focus op toerisme en recreatie. De STIS richt zich volledig op investeringen die bijdragen aan toerisme en recreatie in de gemeente Schagen. - Collectief belang staat centraal. Bijdragen uit het fonds mogen niet uitsluitend een individueel bedrijf ten goede komen, maar moeten altijd bijdragen aan het collectieve belang van toerisme en recreatie. Ondernemers kunnen wel aanspraak doen op het fonds als het initiatief aantoonbaar een breder belang dient. - Ruimte voor diversiteit aan initiatiefnemers.

Een brede diversiteit aan initiatiefnemers kan aanspraak doen op een toeristisch investeringsfonds. Hiertoe behoren de OFS en de gemeente, maar ook o.a. stichtingen, verenigingen, collectieven, ondernemers en culturele instellingen kunnen een initiatief aandragen. - Apart budget voor structurele kosten. Uitgangspunt is dat er geen structurele bijdrage aan initiatieven wordt verleend. Wel biedt het fonds ruimte aan structurele investeringen die aantoonbaar het algemeen belang dienen (bijv. kustbus). Voor deze categorie moet een bijdrage van 100% van het totaalbedrag mogelijk zijn. De voorwaarden hiervoor worden later expliciet vastgelegd in de investeringsstrategie. - Transparante toetsing en onafhankelijk bestuur. Aanvragen worden beoordeeld op basis van vooraf opgestelde criteria en getoetst door een onafhankelijk en onbezoldigd bestuur. De ambitie en strategielijnen vormen samen met de uitgangspunten de basis voor de nog op te stellen investeringsstrategie en het toetsingskader voor de STIS. De concrete uitwerking gebeurt na de oprichting van de stichting door het bestuur en de Raad van Toezicht. 2. Een Stichting is de meest gedragen organisatiestructuur Er zijn diverse varianten voor de organisatiestructuur besproken. Uiteindelijk is unaniem gekozen voor het oprichten van een onafhankelijke stichting.

Pagina 3 van 6

Het doel van de stichting is het subsidiëren van investeringen in projecten die de toeristisch-recreatieve kwaliteit van de gemeente Schagen vergroten en bijdragen aan het behalen van de ambitie. , Het bestuur is volledig onafhankelijk en bestaat uit leden zonder belang in de sector. Hun rol is het opstellen van het bijdragereglement, toetsen van initiatieven en bepalen van bijdragen. Daarnaast is er een Raad van toezicht (RvT) bestaande uit een afvaardiging vanuit gemeente en de OFS. Hun rol is het opstellen van de investeringsstrategie en het toetsingskader en toezicht houden op beleid van het bestuur. 3. Voor het oprichten van een stichting is specifieke kennis noodzakelijk De gemeente neemt het initiatief om de Stichting op te richten en het bestuur en de RvT te werven. Omdat hiervoor specifieke juridische kennis vereist is die de gemeente niet in huis heeft en kosten gemaakt moeten worden voor werving en selectie van de bestuurs- en RvT-leden is een voorbereidingskrediet nodig. Op basis van ervaring denken wij aan een budget van maximaal €50.000,-. 4. Voor de realisatie van de STIS is jaarlijks een budget nodig van € 250.000 Dit budget is nodig om de STIS voldoende middelen te geven om initiatieven te financieren die bijdragen aan het behalen van de ambitie van Schagen. Dit is een schatting, omdat we niet kunnen inschatten welke en hoeveel initiatieven worden ingediend.

STIFT Texel werkt momenteel met een budget van € 550.000 per jaar. In de eerste jaren van STIFT werden er nog niet veel initiatieven aangedragen omdat het fonds nog niet algemeen bekend was. Wij verwachten dat de STIS ook een aanloopperiode nodig heeft en vooralsnog volstaan kan worden met een budget van € 250.000 . Na twee jaar vindt een eerste evaluatie plaats om te bepalen of deze bijdrage (nog) passend is.

Kanttekeningen en alternatieven 1. De rol en het budget van de OFS sector recreatie verandert De structuur waar voor de STIS voor gekozen wordt, is een duidelijke aanvulling op de huidige OFS, Recreatie en Toerisme. Waar de STIS gezien kan worden als financieel vliegwiel voor initiatieven, heeft de OFS in de nieuwe structuur een meer netwerkende en uitvoerende rol. De inkomsten van de OFS sector recreatie komen nu vanuit een geoormerkte bijdrage uit de toeristenbelasting en vanuit het gemeente-brede ondernemersfonds vanuit de OZB. De bijdrage uit de toeristenbelasting gaat vanaf 2027 naar de STIS en niet meer naar de OFS. Dat betekent dat de vaste projecten waar de OFS sector recreatie een bijdrage aan doet op een andere wijze gefinancierd moeten worden, bijvoorbeeld uit het Ondernemersfonds. Dit alles in besproken met en heeft instemming van de OFS sector recreatie. De OFS werkt momenteel aan een “Ondernemersfonds 2.0” waarin deze ontwikkeling wordt meegenomen.

Pagina 4 van 6

2. Verhouding STIS/OFS Onderdeel van de gesprekken met de OFS sector recreatie was een eventuele koppeling van of integratie met het nog te vormen “Ondernemersfonds 2.0”. Dit is een initiatief van de OFS ter vervanging van het bestaande Ondernemersfonds. Afgesproken is in te zetten op een onafhankelijke en losstaande Stichting Toeristisch Investeringsfonds Schagen, maar dat later gekeken kan worden of beide fondsen logischerwijs -en met behoud van de eigen uitgangspunten- aan elkaar gekoppeld kunnen worden. Het STIS-rapport zet een structuur op met een onafhankelijk bestuur die op basis van specifieke kaders een investeringsfonds gaan beheren. Het Ondernemersfonds 2.0 dient als uitvoeringspot voor de OFS. Het doel van beide fondsen is een andere, waardoor het nog maar de vraag of is dit wel goed te integreren valt. Omdat de OFS nog intern bezig is met een voorstel voor een Ondernemersfonds 2.0 kunnen wij hier als gemeente nog geen beeld van vormen. 3. De initiatieven kunnen druk leggen op de gemeentelijke begroting en/of organisatie Het kan voorkomen dat er bij de STIS initiatieven worden voorgelegd die uitgevoerd moeten worden door de gemeente en structurele invloed kunnen hebben op de gemeentelijke begroting. Of niet passend zijn binnen wet- en regelgeving of beleid.

In het nog op te stellen bijdragereglement, de investeringsstrategie en toetsingskader moeten hiervoor voorwaarden worden opgenomen. 4. Alternatief - andere financiële dekking Voorgesteld wordt de verhoging van € 100.000 euro te dekken binnen de begroting. De begroting biedt voldoende ruimte. Een alternatieve keuze is het verhogen van de toeristenbelasting om op deze manier € 100.000 euro extra aan inkomsten op te halen.

Financiële aspecten Voor de inrichting van het STIS-investeringsfonds wordt een structurele financiële inzet gevraagd vanaf 2027. De jaarlijkse bijdrage bedraagt € 250.000. In 2025 en 2026 ontving de OFS al een bedrag van circa € 150.000 uit de toeristenbelasting. Dit bedrag is ook opgenomen in de meerjarenbegroting en gaat vanaf 2027 naar de STIS. Het bedrag dat voor de STIS gevraagd wordt is dus € 100.000 meer. Hoewel wordt uitgegaan van een evaluatie na twee jaar (2027–2028), is het noodzakelijk om bij de start reeds middelen voor het derde jaar (2029) en verder te reserveren. De evaluatie aan het einde van 2028 moet kunnen leiden tot een eventuele voortzetting zonder financieel tekort. Daarnaast is voor de oprichting van de STIS in 2026 een eenmalig bedrag van €50.000 nodig. Voorgesteld wordt om hiervoor in de 1e Bestuursrapportage 2026 budget te verwerken en het krediet door de raad te laten autoriseren. Dit leidt vooralsnog tot een verzwaring van de reguliere begroting 2026. De financiële consequenties voor wat betreft de structurele bijdrage moeten worden opgenomen in de Kadernota 2027. Het meerjarenperspectief van de begroting 2026–2029 toont op dit moment positieve begrotingssaldi, maar

Pagina 5 van 6

nieuwe beleidskeuzes, waaronder deze en andere investeringen, kunnen deze ruimte onder druk zetten. De extra structurele lasten van € 100.000 per jaar worden daarom betrokken bij het op te stellen financieel kader. Hierbij kan dan ook worden gekeken naar de hoogte van de toeristenbelasting.

Communicatie Na vaststelling door de gemeenteraad wordt in overleg met de OFS een persbericht opgesteld.

Uitvoering en evaluatie De volgende stap is het oprichten van de STIS. Om tot oprichting te komen, moeten de volgende zaken worden geregeld: - Samenstellen onafhankelijk bestuur; - Samenstellen Raad van Toezicht; - Oprichten stichting, inclusief bijbehorende statuten; - Opstellen investeringsstrategie/toetsingskaders door RvT - Opstellen Bijdragereglement door bestuur; Hier kan 2026 voor gebruikt worden, zodat de STIS per 1 januari 2027 kan starten.

Bijlagen 1. Besluit Vaststellen uitgangspunten Toeristisch Investeringsfonds Schagen 2. Rapport “Verkenning Toeristisch Investeringsfonds Schagen 3. Rapport “Verkenning Toeristisch Investeringsfonds Schagen, deel 2”

Pagina 6 van 6