RV Integraal Huisvestingsplan Kaders 2026-2029

RAADSVOORSTEL Zaaknummer: Soort voorstel: Raadsvergadering: Portefeuillehouder: Status:

308222 Raadsvoorstel 6 mei 2025 Puck de Nijs-Visser Openbaar

Onderwerp: Integraal Huisvestingsplan Kaders 2026-2029 Samenvatting De gemeente Schagen vindt onderwijs voor alle kinderen in Schagen belangrijk. Daarom bouwen we aan een toekomst waarin elk kind, ongeacht achtergrond of mogelijkheden, de kans krijgt om te groeien en te leren in een omgeving die écht inclusief is. Om uitvoering te kunnen geven aan de wettelijke taak van de gemeente op onderwijshuisvesting, heeft de gemeenteraad het Integraal Huisvestingsplan Kaders 2026-2029 vastgesteld. Binnen de nieuwe kaders is gekozen voor een hoog ambitieniveau op inclusief onderwijs, duurzaamheid en ‘slim bouwen’. De kaders zijn tot stand gekomen in samenwerking met de schoolbesturen waarbij de urgentie ligt op een fijn schoolklimaat, toegankelijkheid en gelijke kansen voor alle kinderen. Voorgesteld besluit 1. Het Integraal Huisvestingsplan Kaders 2026-2029 vast te stellen. 2. Het financiële kader van het Integraal Huisvestingsplan Kaders 2026-2029 in het meerjarenperspectief van de Kadernota 2026 te vertalen. Inleiding De door de raad in december 2021vastgestelde projecten in het kader van het IHP kennen onvoldoende financiële middelen en onderbouwing en kunnen om die reden nu niet uitgevoerd worden. In 2023 heeft het college van B&W daarom besloten om het geldende Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (hierna: IHP) te herijken.

Gezien de naderende wetswijziging Wet Planmatige Onderwijshuisvesting per 1 augustus 2025, waarin iedere gemeente een IHP dient te hebben met een totale planperiode van 16 jaar, is dit aanleiding geweest om een nieuw IHP te realiseren. In 2024 is het college op een gelijkwaardige en transparante wijze met de schoolbesturen in gesprek gegaan om te komen tot nieuwe beleidsinhoudelijke kaders voor de onderwijshuisvesting in de gemeente Schagen. Binnen de voorgestelde kaders wordt het mogelijk om een realistische capaciteitsplanning en spreiding van schoolgebouwen

Pagina 1 van 9

binnen de gemeente Schagen te maken. Dit maakt dat er een voorspelbare financiële doorrekening kan worden gemaakt voor de middellange en lange termijn. In dit voorstel worden de overeengekomen kaders in de vorm van het nieuwe IHP Kaders 2026-2029 aan u voorgelegd. Hierbinnen is gekozen voor een hoog ambitieniveau op inclusief onderwijs, duurzaamheid en ‘slim bouwen’. De gemeente en het onderwijs hebben consensus met betrekking tot de urgentie op een fijn schoolklimaat, toegankelijkheid en gelijke kansen voor alle kinderen. Daarmee is de raad in staat om binnen de wettelijke kaders van de onderwijshuisvesting en het ambitieniveau van de gemeente Schagen een focus aan te brengen voor onze onderwijshuisvesting 2026-2029. Wettelijke Kaders De taken en verantwoordelijkheden van gemeente en schoolbestuur zijn wettelijk bepaald. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de huisvesting en krijgen voor de financiering hiervan elk jaar een bijdrage uit het Gemeentefonds. Schoolbesturen in het basisonderwijs, voortgezet onderwijs en speciaal onderwijs zijn verantwoordelijk voor het onderhoud van het schoolgebouw. 1. 2. 3. 4.

Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs Gemeente Schagen 2015 Wet op het Primair Onderwijs (WPO) 2022 Wet op het Voortgezet Onderwijs (WVO) 2022 Wetswijziging in behandeling (beoogd per 1 augustus 2025): a. Het IHP wordt een wettelijke verplichting van gemeenten. Bedoeling is dat het IHP dan een scope krijgt van 16 jaar en daarbinnen een perspectief van een beschikking voor alle projecten in de eerste 4 jaar b. Renovatie wordt een voorziening in de huisvesting en valt onder de gemeentelijke verantwoording c. Het investeringsverbod voor het primair en speciaal onderwijs wordt gedeeltelijk opgeheven d. Gemeente en schoolbesturen hebben de verplichting te zorgen voor een gezond binnenklimaat. Waarbij de gemeente verantwoordelijk is voor het creëren van een goed binnenklimaat en het schoolbestuur verantwoordelijk is om het gezonde binnenklimaat te behouden. De gemeente Schagen sluit met het IHP 2026-2029 aan op het wetsvoorstel. Zowel in visie als in bij het formuleren van scenario’s en het berekenen van investeringen zijn bovenstaande thema’s onder de aandacht gebracht en vertaald naar concrete voorstellen.

Beoogd resultaat Voor de komende vier jaar zijn de kaders voor onderwijshuisvesting, die bepalend zijn voor de kwaliteit en de kosten, vastgesteld door de raad. Deze zijn financieel vertaald in de Kadernota 2026, waardoor de komende vier jaar op een goede manier invulling kan worden gegeven aan de wettelijke taak van de gemeente op onderwijshuisvesting. Argumenten 1.1 Met het IHP Kaders 2026-2029 kan de komende vier jaar op een goede manier invulling worden gegeven aan de wettelijke taak van de gemeente op onderwijshuisvesting

Pagina 2 van 9

Het IHP Kaders 2026-2029 is tot stand gekomen middels een gelijkwaardig en transparante samenwerking met de onderwijsbesturen en is akkoord bevonden in het Op Overeenstemming Gericht Overleg (OOGO) met de onderwijsbesturen. Met dit beleid kan de komende jaren verder gewerkt worden aan toekomstbestendige onderwijsgebouwen. Hieronder gaan we per kader uit het document IHP Kaders 2026-2029 in op de bijbehorende argumentatie. 1.2 Inclusief onderwijs maakt dat alle kinderen zich thuis voelen in Schagen In gemeente Schagen bouwen we aan een toekomst waarin elk kind, ongeacht achtergrond of mogelijkheden, de kans krijgt om te groeien en te leren in een omgeving die écht inclusief is. Wie je ook bent, hoe je je ook voelt en wat je ook gelooft: iedereen is welkom en moet mee kunnen doen op onze scholen. In het voorgestelde beleidsstuk IHP Kaders 2026-2029 hanteren we daarom een opslag van 4% op de VNG norm van het bruto vloeroppervlak. Dat maakt dat er meer ruimte is om eventuele extra zorg te bieden aan die kinderen die dat nodig hebben, zodat zij op die school kunnen deelnemen. Dit kader sluit aan bij de Lokale Inclusie Agenda 2024-2028, waarin staat dat alle kinderen dichtbij huis volwaardig en gelijkwaardig toegang hebben tot alle scholen.

1.3 De optimale verbinding tussen nabijheid en kwaliteit maakt dat je inclusief onderwijs kunt realiseren De landelijke kwaliteitseisen en het streven naar inclusief onderwijs maken dat er een bepaald aantal leerlingen nodig is per school. De financieringssystematiek van het rijk bepaalt wat er mogelijk is aan aanbod van onderwijs en ondersteuning per school. Hoe meer ondersteuning er per school geboden kan worden, hoe hoger de inclusiegraad. Samen met schoolbesturen is in aanloop naar het nieuwe IHP gekeken hoe we gemeente breed zo goed mogelijk kwalitatief en inclusief onderwijs kunnen bieden. De schoolbesturen hebben daarbij expliciet aangegeven dat het uitgangspunt ‘In elke kern een school’ beperkt in het realiseren van inclusief onderwijs. In het geval van scholen met zeer lage leerlingenaantallen, maakt de financieringssystematiek van het rijk dat er geen ruimte is om extra’s te bieden die nodig zijn om inclusief onderwijs te bieden. We kijken daarom creatief naar het in nabijheid organiseren van onderwijs, met oog voor de leefbaarheid in het dorp. Door hier flexibeler naar te kijken en te streven naar een optimale verbinding tussen nabijheid en kwaliteit, komen we dichter bij ons doel van inclusief onderwijs en de ambitie van het Rijk om in 2035 de meeste scholen inclusief te hebben gemaakt.

1.4 Een doorgaande lijn voor kinderen van de voorschool naar groep 1 draagt bij aan de ontwikkeling van kinderen. Het huisvesten van kinderopvang (inclusief peuteropvang) en onderwijs maakt dit makkelijker. Daarbij is de samenwerking tussen gemeente, onderwijs en kinderopvang randvoorwaardelijk en bepalend voor de kwaliteit van de doorgaande lijn. We zijn immers gezamenlijk verantwoordelijk. Het simpelweg in één gebouw huisvesten van alle partijen maakt echter niet automatisch dat de samenwerking ontstaat of van een hoog niveau is. Daarom leggen we deze samenwerking vast in een samenwerkingsovereenkomst.

Pagina 3 van 9

1.5 Met nieuwbouw van scholen kan worden voldaan aan de uitgangspunten van de Rijksoverheid om conform de bouw richtlijn ENG te realiseren om per datum 2050 volledig energie neutraal te zijn, en het gemeentelijk duurzaamheidsprogramma. Hiermee zet je voor de langere termijn (40 jaar) toekomstbestendige gebouwen neer, die voldoen aan de eisen van duurzaamheid in de toekomst. De ENG-normen (energieneutraal) gaan verder dan BENG (bijna energieneutraal) door te streven naar volledige energieneutraliteit, wat betekent dat alle benodigde energie lokaal en duurzaam wordt opgewekt. Dit sluit aan bij de ambitie om het elektriciteitsverbruik te minimaliseren en sneller financieel rendement te realiseren, een belangrijke doelstelling binnen de duurzaamheidsstrategie. Door te kiezen voor ENG wordt er bovendien meer nadruk gelegd op klimaatadaptatie en het langer behouden van grondstoffen, iets dat minder prominent is bij BENG. 1.6 BENG is bij renovatie het hoogst haalbare Vanuit bestaande bouw is BENG het hoogste haalbare resultaat. Aanpassingen die noodzakelijk zijn in de bestaande bouw om op ENG niveau te komen, leiden tot een suboptimale en onhaalbare situatie. Ervaringsgegevens van gespecialiseerde onderwijsadviesbureaus tonen dit aan. Als ENG de norm zou zijn bij renovatie, zijn de kosten vrijwel altijd hoger dan nieuwbouw.

1.7 Vanuit ambitie én ervaring streven we naar een hoog kwaliteitsniveau als het gaat om het binnenklimaat Een goede leeromgeving en een fijn schoolklimaat zijn belangrijk voor de ontwikkeling van kinderen. Vanuit verschillende wetten en regelgevingen (zoals Wet op het primair onderwijs, Wet op het voortgezet onderwijs, Bouwbesluit 2012, Arbowet en Besluit bouwwerken en leefomgevingen) hebben gemeenten een zorgplicht om goede onderwijshuisvestingen te garanderen, inclusief een gezond binnenklimaat. Dit gebeurt in samenwerking met schoolbesturen, die verantwoordelijk zijn voor dagelijks onderhoud en beheer. Een Frisse School is een schoolgebouw (basis- of voortgezet onderwijs) met een laag energieverbruik en een gezond binnenmilieu. In een Frisse School is aandacht voor energie, luchtkwaliteit, temperatuur, licht en geluid. Frisse Scholen C (voldoende) is het minimale niveau volgens de wet- en regelgeving. De coronacrisis heeft ons laten ervaren hoe belangrijk een optimaal binnenklimaat is. Daarom wordt, in lijn met het advies van bureau HEVO bij nieuwbouw en renovatie gestreefd naar Frisse Scholen Niveau B (te weten ‘goed’).

1.8 Het maximaal bouwen of renoveren van 1 schoolgebouw per jaar zorgt voor betrouwbaarheid en voorspelbaarheid in uitvoering en financiën Uit ervaring is gebleken dat het bouwen of renoveren van maximaal 1 schoolgebouw per jaar realistisch en haalbaar is binnen de capaciteit waar de gemeente over beschikt. We vergroten hiermee de effectiviteit van onze inzet en kunnen sneller een nieuw schoolgebouw realiseren dan wanneer we er meerdere tegelijk aanpakken. Tevens komt er op deze manier meer grip op de financiële mogelijkheden voor een meerjarenperspectief. De financiële lasten worden hierdoor verspreid over meerdere jaren. 1.9 Een objectief beeld is nodig om tot een volgorde van nieuwbouw of renovatie te komen

Pagina 4 van 9

Met de schouw die door een onafhankelijk bedrijf wordt gedaan is dit objectieve beeld beschikbaar voor welke gebouwen nieuwbouw of renovatie het hardst nodig is. De bouwkundige staat en het onderwijsconcept zijn de meest zwaarwegende onderdelen binnen de schouw. Daarnaast kunnen woningbouwprojecten die gepland staan maken dat een nieuwe school noodzakelijk is. Niet altijd leidt de bouw van een nieuwe woonwijk tot de bouw van een nieuwe school. Als dit echter wel het geval is, dan leidt het gelijktijdig oplopen van de bouw van de wijk en de bouw van de school tot efficiëntere aanbestedingen, bouwstromen en ontstaat er een natuurlijke populatie voor de school. 1.10 Slim bouwen zorgt voor kostenbesparing, duurzaamheid en lange termijn voordelen We bouwen wat nodig is voor een kwalitatief goed schoolgebouw. Daarbij maken we functionele en doelmatige keuzes. We bouwen toekomstgericht: circulair en in slimme combinaties. Dat kan betekenen dat de aanbesteding voor meerdere projecten tegelijk wordt gedaan, om schaalvoordeel te behalen en kwaliteit te bereiken. Ook vraagt het bouwheerschap aandacht, in de voorbereidings-en realisatiestroom. Toekomstbestendige gebouwen zijn multifunctioneel, flexibel en duurzaam. Circulair bouwen vergroot de mogelijkheden om het gebouw multifunctioneel in te zetten en aan te passen aan toekomstige ontwikkelingen. 2.

Door de bij de kaders en de notitie behorende financiën te laten landen in de Kadernota, borgen we de uitvoering van de wettelijke taak van de gemeente op onderwijshuisvesting Kanttekeningen en alternatieven 1.1 Het vaststellen van het IHP Kaders 2026-2029 kan maken dat er in de toekomst gekozen wordt om scholen samen te voegen of nabijheid van onderwijs anders te organiseren Dit gebeurt altijd in samenspraak met het onderwijs, de betrokken school, de ouders en de leefomgeving. De leefbaarheid van het dorp zal hier altijd een belangrijk aspect in zijn. Schoolbesturen hebben aangegeven dat vasthouden aan het principe ‘in elke kern een school’ maakt dat kwalitatief goed en inclusief onderwijs steeds meer onder druk komt te staan. 1.2 Het faciliteren van de doorgaande lijn in één gebouw maakt dat er een groter gebouw moet worden gezet Daarbij staat het belang van het maken van goede afspraken voorop, omdat rekening gehouden moet worden met zowel publieke als private partijen. Dit moet aan de voorkant goed geregeld worden, omdat het komen tot een overeenkomst soms wat meer tijd neemt. De kans van slagen van de doorgaande lijn is dan een stuk groter. 1.3 Energieneutraal (ENG) voor nieuwbouw is nu nog niet verplicht Een Energie Neutraal Gebouw (ENG) gaat een stap verder dan BENG. Bij een ENG is het gebouwgebonden energiegebruik op jaarbasis nul, wat overeenkomt met een EPC van 0.

Hoewel BENG-eisen wettelijk verplicht zijn sinds 2021, is er geen wettelijke verplichting voor ENG. Toch kiezen steeds meer scholen ervoor om nieuwbouwprojecten energieneutraal uit te voeren, vooruitlopend op toekomstige verduurzamingsdoelen. Met ENG bouwen we toekomstgericht en wordt er rekening gehouden met toekomstige verplichtingen.

Pagina 5 van 9

1.4 Frisse Scholen niveau B is een streven In lijn met het advies van bureau HEVO wordt bij nieuwbouw en renovatie gestreefd naar Frisse Scholen Niveau B (te weten ‘goed’). Een kanttekening daarbij is dat het te kostbaar is om dit op alle onderdelen te doen: het streven is zoveel als mogelijk. Niveau A levert een hoger rendement op velerlei gebied in absolute zin, maar levert, afgezet tegen de investering, een te lage (financiële) opbrengst. Niveau C op alle gebieden is te weinig ambitieus en levert niet de kwaliteitsborging op die gewenst is. 1.5 We bouwen of renoveren maximaal 1 schoolgebouw per jaar Het hoeft niet zo te zijn dat de bouw van een school gelijk loopt met de jaarschijven (dus precies start in januari). Het uitgangspunt is dat we starten met een nieuwe school zodra de vorige school is afgerond. Dat kan dus betekenen dat er in één jaar gebouwd wordt aan twee scholen. 1.6 Er kan verschil van inzicht zijn tussen schoolbestuur en gemeente op het vlak van schoolbelang versus algemeen belang gezien vanuit het grotere geheel Schoolbesturen kunnen andere aspecten belangrijker vinden, zoals de uitstraling van hun school en de mate waarop ze hun school goed kunnen exploiteren. Door een onafhankelijke schouw te laten uitvoeren en door dit kader vast te stellen, is er een objectieve maatstaf om de prioritering te bepalen.

1.7 Circulair bouwen is nog geen verplichting en kosten opdrijvend. Echter bouwen we toekomstgericht en sluiten we onze ogen niet voor toekomstige verplichtingen. 1 en 2. Het niet vaststellen van de ‘Kaders IHP 2026-2029’ en het vertalen van het financiële kader 2026-2029 in het meerjarenperspectief van de Kadernota 2026 Het huidige IHP loopt tot 2027. Dat betekent dat er na 2027 zowel financieel als inhoudelijk geen uitvoering meer kan worden gegeven aan de wettelijke taak van de gemeente op onderwijshuisvesting.

Pagina 6 van 9

Financiële aspecten Investeringsvolume 2026-2029 IHP

School Totale kosten Investeringsopgave IHP 2026-2029 School A € 6.386.000 School B € 8.478.000 School C € 7.511.000 School D € 4.298.000 €

kosten (20% van de Totale investeringskosten) investeringskosten € € € €

26.673.000 €

1.064.000 1.413.000 1.252.000 716.000

Verhogen Duurzaam Kosten inclusief Kwaliteitsniveau Bouwen (niveau bouwen (flexibiliteit) laag)

Exploitatiegericht bouwen

Aanvullende kosten ENG

Frisse Scholen kwaliteitsadvies HEVO

Kosten onderwijsgebouw basisniveau

€ € € €

5.322.000 € 7.065.000 € 6.259.000 € 3.582.000

195.000 € 259.000 € 229.000 €

159.000 € 150.000 € 121.000 €

90.000 € 127.000 € 85.000 €

128.000 € 172.000 € 151.000 €

145.000 € 203.000 € 168.000 € €

342.000 461.000 407.000 -

€ € € €

4.263.000 5.693.000 5.098.000 3.582.000

4.445.000 €

22.228.000 €

683.000 €

430.000 €

302.000 €

451.000 €

516.000 €

1.210.000 €

18.636.000

Bijkomende kosten bij de realisatie van een schoolgebouw zijn gebaseerd op 20%. Deze kosten kunnen sterk verschillen per project. De kosten waarmee rekening moet worden gehouden zijn onder andere kosten voor: tijdelijke huisvesting, grondkosten, locatie gebonden kosten, kosten voor bouw- én woonrijp maken, sloopkosten en asbestsanering, interne kosten voor gemeente/schoolbestuur bijvoorbeeld voor adviezen of projectbegeleiding kosten voor organisatorische ondersteuning, voorfinanciering kinderopvang, inrichtingskosten (losse inrichting) en verhuiskosten. Ook kunnen hier financieringskosten onder vallen zoals: rentekosten, startkosten faseringskosten (tijdelijke huisvesting) Investeringsopgave 2026-2029

€ 26.673.000,-

Pagina 7 van 9

Reeds Bestaande dekking: Kadernota 2025 Stelpost IHP meerjarig

€ 3.266.262 € 3.119.507

Totaal

€ 6.385.769

Netto investering

€ 20.287.231

Financieel kader In de raadsvergadering van 17 december 2024 is de Nota Rente, Activa en Afschrijvingsbeleid vastgesteld. In deze nota wordt beschreven op welke wijze er omgegaan wordt met investeringen met een meerjarig nut. Artikel 62, eerste lid, van het BBV bepaalt dat alle vaste activa met economische nut moeten worden geactiveerd voor het bedrag van de investering. De bijdragen van derden die in directe relatie staan met het actief worden op de waardering daarvan in mindering gebracht. In de Nota is aangegeven welke afschrijvingstermijnen er gehanteerd worden. Zowel de afschrijvingslasten als de rente vormen samen de jaarlijkse kapitaallasten, waarvoor een dekking gezocht moet worden. De beleidslijn is dat met de afschrijving wordt gestart in het jaar na het in gebruik nemen van het actief. Op basis van deze uitgangspunten ontstaan de onderstaande lasten. Op basis van de bovenstaande gegevens zal de investering van € 26.673.000 voor het uitvoeren van de het IHP 2026-2029 zorgen voor een extra storting in de reserve onderwijshuisvesting ter hoogte van de benodigde kapitaallasten. De bestaande reserve onderwijshuisvesting moet structureel worden aangevuld om de kapitaallasten te kunnen dekken.

Op basis van het bovengenoemde investeringsniveau zullen de volgende bedragen meegenomen moeten worden (de kapitaallasten) in de komende Kadernota 2026 voor de periode (2026-2029): 2028 € 412.000 2029 € 518.000

Pagina 8 van 9

Communicatie Na besluitvorming wordt de schoolbesturen middels het OOGO geïnformeerd over de vastgestelde kaders. Ook wordt er een persbericht verstuurd. Uitvoering en evaluatie 1. Integraal Huisvestingsplan Kaders 2026-2029 is vastgesteld door OOGO en de gemeenteraad [Q2 2025]. 2. Op basis van de vastgestelde kaders wordt er een prioritering en planning voor de aard en de omvang van de schoolgebouwen gemaakt. Dit wordt vertaald naar een uitvoeringsdocument. Hierin wordt ook de financiële vertaling en planning definitief gemaakt [Q2 en Q3 2025] 3. Vaststellen IHP 2026-2029 op uitvoeringsniveau [Q4 2025] 4. Uitvoering IHP 2026-2029. 5. Twee jaar na fase 4 terugkijken naar uitvoering en voorsorteren op nieuwe planperiodes 2030-2033 en 2034-2037. Bijlagen Bijlage 1: Integraal Huisvestingsplan Kaders 2026-2029 Bijlage 2: Nieuwbouw kostenconfigurator 2025 IHP Schagen Bijlage 3: Matrix kwaliteitsadvies onderwijshuisvesting Bijlage 4: Totaaloverzicht Quickscans Schagen Bijlage 5: Uitvoeringsniveau gebouwen Bijlage 6: Bijkomende kosten

Pagina 9 van 9