Programmabegroting 2023 def raad 081122
Tekst van het document
Begroting 2023
Inhoudsopgave Voorwoord ............................................................................................................................................. 3 Ontwikkeling van het begrotingssaldo 2023-2026 ............................................................................ 5 Programma's .......................................................................................................................................... 8 Programma 1 Sociaal domein ............................................................................................................ 9 Programma 2 Wonen en ruimtelijk ordening ................................................................................... 24 Programma 3 Beheer openbare buitenruimte ................................................................................ 30 Programma 4 Duurzaamheid ............................................................................................................ 36 Programma 5 Economische zaken ................................................................................................... 44 Programma 6 Participatie, dienstverlening en organisatie ........................................................... 52 Programma 7 Financiën .....................................................................................................................
62 Paragrafen ........................................................................................................................................... 68 Paragraaf financiën ............................................................................................................................ 69 Paragraaf lokale heffingen ................................................................................................................ 75 Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................................... 82 Paragraaf kapitaalgoederen ............................................................................................................ 88 Paragraaf bedrijfsvoering .................................................................................................................. 94 Paragraaf verbonden partijen ........................................................................................................ 100 Paragraaf grondbeleid .................................................................................................................... 128 Financiële begroting .........................................................................................................................
132 Prognosebalans ................................................................................................................................. 133 Overzicht incidentele baten en lasten ........................................................................................... 134 Structurele mutaties reserves ........................................................................................................... 135 Verloopoverzicht reserves en voorzieningen ................................................................................. 136 Productenboek 2023 ........................................................................................................................ 144
Voorwoord Beheersing blijft noodzakelijk Hierbij bieden wij u de begroting aan voor het jaar 2023. Het is de eerste begroting van de nieuwe coalitieperiode in het jaar dat onze gemeente 10 jaar bestaat en waar we vanzelfsprekend aandacht aan gaan besteden. Na de gemeenteraadsverkiezingen zijn wij als nieuw college op 14 juni geïnstalleerd. Het huidige jaar 2022 staat hiermee in het teken van starten en op stoom raken. We schetsen u in onze eerste begroting een beeld van de nabije toekomst. Hierin zijn we gematigd optimistisch. Het gaat goed, mits we voortdurend onze financiën sterk beheersen. Het resultaat dat voor u ligt is een sluitend perspectief voor de meerjarenbegroting 2023-2026 en een versterking van het eigen vermogen. De begroting 2023 is omgevormd van 4 domeinen naar 7 programma's. Hierdoor is er tussen de domeinen/programma's ten opzichte van eerdere begrotingen geen vergelijking te maken. In de beeldvormende vergadering van 10 oktober zullen we dit nader toelichten. In deze begroting zijn de mutaties tot en met de raadsbesluiten van 5 juli meegenomen. In de 'Ontwikkeling van het begrotingssaldo 2023-2026' zijn wel een aantal financiële mutaties toegelicht die van invloed zijn op het begrotingssaldo. Uitdagingen en ambities Nederland staat voor enkele grote uitdagingen, die niet kunnen wachten.
De inflatiecijfers, stijgende (energie)kosten, stikstofimpasse, de woningbouwopgaven en tekorten op de arbeidsmarkt hebben ook, direct of indirect, invloed op het leven van de inwoners van de gemeente Schagen. Voor een deel zijn wij als gemeentebestuur, met betrekking tot deze opgaven, afhankelijk van de Rijksoverheid en de Provincie. Dat maakt een continue lobby noodzakelijk richting het Rijk en de Provincie. En is daarmee een aandachtspunt van ons als college. Daar waar mogelijk pakken wij onze verantwoordelijkheid. De ambitie om te groeien met 300 wooneenheden per jaar in 2022 en 2023 vormt een belangrijke prioriteit. Het streven wordt zelfs 500 wooneenheden per jaar in 2024 en 2025. Daarnaast vraagt de krappe arbeidsmarkt ook van ons actie. Zowel om de eigen ambtelijke vacatures in te vullen, alsmede het aantrekkelijker maken van de gemeente voor arbeidskrachten in andere disciplines. In deze begroting leest u wat wij de komende jaren daarvoor gaan doen. Scherpe begrotingsdiscipline Wij hielden rekening met een lager bedrag uit het Gemeentefonds. De Rijksoverheid, de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) en het interprovinciaal overleg (IPO) hebben samen besloten dat de uitkering wordt ‘bevroren’. Dit betekent dat de uitkering uit het Gemeentefonds niet zal krimpen en tot 2025 hetzelfde blijft.
Vanaf de jaarschijf 2026 worden de kortingen echter zonder ingroeipad in de rijksbijdrage verwerkt. Niet alles in de begroting is positief. Wij hechten er aan om u in een vroeg stadium te informeren over tegenvallers. In de WMO en Jeugdzorg blijven de kosten stijgen en hebben 3
we een half miljoen euro meer nodig. Investeringen in onze ICT (digitale systemen en computermateriaal) kost ons jaarlijks €168 duizend. Ook hebben we een nadeel in de Toeristenbelasting. De opbrengst van de hogere toeristenbelasting is opgenomen in de Kadernota 2022, maar was reeds in de begroting 2023 verwerkt. Dit leidt tot een nadeel van € 186 duizend. Scherpe begrotingsdiscipline blijft noodzakelijk. De prijzen blijven toenemen, de kosten in het sociale domein stijgen alsmaar verder en -zoals eerder aangekondigd- vragen ontwikkelingen in het openbaar gebied op middellange termijn om extra investeringsbudget. Ook de eerder genoemde herverdeling van de rijksmiddelen en de opschalingskorting van het gemeentefonds leidt tot een nadelig financieel effect op de begroting. Tevens vragen de veranderingen in de energievoorziening voor een duurzame toekomst investeringen. Tot slot Wij gaan aan de slag om de ambities uit het coalitieakkoord te realiseren. Het vraagt samenwerking tussen ons als college en u als gemeenteraad en met onze inwoners. Tegelijk begint dit met een effectieve integrale werkwijze tussen organisatie en bestuur. De organisatie is in ontwikkeling in sturing, werkwijze en strategisch vermogen. Om onze organisatie toekomstbestendig te maken, zetten wij een aantal noodzakelijke stappen. Dit kost tijd en hiervoor vragen wij de komende periode uw begrip.
De gemeente staat er relatief goed voor. Wij bouwen graag met elkaar verder om het bredere fundament van onze gemeente ook in de toekomst gezond te houden. Immers, Schagen maken we samen! M. van Kampen – Nouwen, Burgemeester
A. Meijer, Gemeentesecretaris (i)
4
Ontwikkeling van het begrotingssaldo 2023-2026 Het financieel perspectief begint met de Kadernota 2022. Deze is inclusief de Meicirculaire 2022, de uitkomsten uit het coalitieakkoord en de structurele effecten uit de 1e Tussenrapportage 2022. Die financiële effecten zijn, conform het raadsbesluit van 21 juni 2022, in de begroting uitgewerkt. Na 5 juli hebben zich nog een aantal financiële gevolgen voorgedaan. Daarover moet de raad nog een besluit nemen. Deze voorstellen worden onder de tabel nader toegelicht. Het resultaat leidt niet tot een sluitende begroting en een sluitend perspectief voor de meerjarenbegroting 2023-2026. Wel leidt het tot het vertserken van het eigen vermogen. 2022 1 -420 -419
2023 -1.666 -1.152 -2.818
2024 420 -1.172 -752
2025 830 -1.477 -647
2026 830 -1.661 -831
0 0
3.235 -445
2.738 -470
3.978 -215
1.545 0
-419
-28
1.516
3.116
714
Uitbreiding formatie Team Financiën (conform raadsbesluit Kadernota 2022)
-342
-342
-342
-342
Stand na raadsbesluiten 21 juni 2022 -419 Ontwikkelingen: 1. Addendum Meicirculaire bevriezing accres 2. Cameratoezicht 3. Bijstelling kapitaallasten 4. Bijstelling geïndexeerde baten Stand begroting -419 - = nadeel/+=voordeel
-370
1.174
2.774
372
461
620
696
-32 -299 -240
-86 -299 1.409
-73 -299 3.098
0 -36 -129 -299 -92
Begroting 2022 Uitkomsten 1e Tussenrapportage Stand na 1e Tussenrapportage Raadsbesluit Kadernota 2023 Incidentele mutaties coalitieakkoord 2022-2026 Stand na Mutaties coalitie akkoord
Toelichting op hoofdlijnen Bij de afzonderlijke programma’s geven we toelichting op de ontwikkeling van de begrotingscijfers 2023, ten opzichte van de begroting 2022. In onderstaande tekstdelen geven we uitleg over de aanpassingen die nog niet aan de raad ter besluitvorming zijn voorgelegd. Ad. 1 Meicirculaire Bij het opstellen van de Kadernota 2022 en de raadsinformatiememo over de Meicirculaire 2022 hielden we rekening met een stelpost onder uitputting van het accres (krimp). Dit in afwachting van de ontwikkeling van de Rijksbegroting. Onlangs zijn het Rijk, de VNG en het IPO samen overeengekomen dat het volume-accres voor de jaren 2022-2025 wordt bevroren. Dit betekent dat het voorzichtigheidshalve aanhouden van een stelpost voor achterblijvende accres kan worden verlaagd. Waardoor de algemene uitkering stijgt. Ad.2 Cameratoezicht Bij het vaststellen van de kaderbrief 2021 besloot de raad om, met ingang van de begroting 2021, een structureel budget te geven aan extra cameratoezicht. Dit om de overlast tijdens
5
de uitgaansavonden in het centrum van de stad Schagen te beteugelen. Ook is het cameratoezicht te gebruiken voor crowd-management en beveiliging tijdens grote evenementen op de Markt. In de Kadernota 2022 zijn deze structurele kosten geraamd t/m 2025. Voor de meerjarenraming 2023-2026 behoren deze structurele kosten van € 36.000 ook opgenomen te zijn in de jaarschijf 2026. Ad. 3 Bijstelling kapitaallasten. De afschrijvingslasten zijn gestegen door deze investeringen: 1. Op 30 augustus 2022 heeft de raad ingestemd met de verstrekking van een aanvullend krediet van € 0,5 miljoen, voor de huisvesting van de reddingsbrigade St. Maartenszee. In de meerjarenbegroting 2023 is het financiële effect van dit besluit op de kapitaallasten verwerkt; 2. de overname van de brandweerkazerne Hofstraat 15 in Schagen van de Veiligheidsregio in 2022, voor de boekwaarde van € 1,1 miljoen; 3. De gemeente hanteert in de meerjarenraming voor de investeringen in ICT een structureel bedrag van € 168.000. In de Kadernota 2022 ontbrak het geplande krediet. De daaruit volgende afschrijvingslasten zijn meegenomen in de bijstelling van de kapitaallasten. Ad. 4 Bijstelling geïndexeerde baten. Bij het opstellen van de Kadernota 2022 is de Forensenbelasting gerekend bij de te verwachten hogere gemeentelijke inkomsten. Wij hebben vastgesteld dat dit niet in lijn is met de eerdere besluitvorming van de raad.
Bij het vaststellen van de begroting 2022 is besloten de Forensenbelasting met ingang van 2023 met 10,5% te verhogen. Dat is aldus verwerkt in de meerjarenbegroting 2022. De extra verhoging met 9% in de Kadernota hebben we daarom ongedaan gemaakt. Dat betekent een nadeel van € 186.000. De tweede bijstelling betreft de grondexploitatie. Bij de opbrengsten uit de grondexploitatie is vastgesteld dat de opbrengsten in de kadernota € 113.000 te hoog waren geraamd. Risico's en onzekerheden De herverdeling van het Gemeentefonds blijft een punt van aandacht. De effecten van de herverdeling zijn bevroren tot en met de jaarschijf 2025. Vanaf de jaarschijf 2026 wordt het financieel effect zonder ingroeipad verwerkt. In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing wordt hier verder op ingegaan. Daarnaast zijn de actuele gebeurtenissen in de wereldpolitiek van invloed op de financiën van de gemeente. Dit komt met name terug in de hoge inflatie en de toenemende kosten voor onder andere energie, materialen en de krapte op de arbeidsmarkt. Dit alles leidt tot (extreem) hogere prijzen die van invloed zijn op de exploitatiebudgetten en investeringskredieten. We zien dit bijvoorbeeld terug in het beheer en onderhoud van de openbare ruimte, waardoor de uitvoering van projecten onder druk komt te staan.
6
Meerjarenoverzicht begroting 2023 Bedragen x1.000
Omschrijving
Rekening Begroting Begroting 2021 2022 na 2023 wijziging
Raming 2024
Raming 2025
Raming 2026
Lasten Sociaal domein
55.371
56.085
52.867
52.235
51.778
51.630
Wonen en Ruimtelijke ordening
1.591
2.173
10.501
10.181
1.374
1.321
Beheer openbare buitenruimte
11.603
13.215
18.047
18.166
18.935
19.525
Duurzaamheid
7.853
7.353
7.277
7.364
7.653
7.934
Economische zaken
761
834
1.041
1.043
1.038
872
Participatie, dienstverlening en organisatie
48.085
50.197
50.962
51.013
50.649
50.529
Financiën
1.505
1.929
4.353
4.451
4.553
4.554
126.769
131.785
145.047
144.453
135.980
136.365
Sociaal domein
13.058
11.772
10.590
10.343
10.343
10.343
Wonen en Ruimtelijke ordening
3.856
5.421
11.799
11.441
2.833
2.833
Beheer openbare buitenruimte
5.167
5.624
6.243
6.484
6.692
6.746
Duurzaamheid
7.725
7.593
7.960
8.110
8.263
8.420
Economische zaken
1.927
2.059
2.570
2.570
2.570
2.570
Participatie, dienstverlening en organisatie
2.699
1.339
1.531
1.925
1.820
1.820
Financiën
92.819
96.590
103.272
106.135
108.421
102.063
Totaal baten
127.251
130.400
143.965
147.009
140.942
134.796
Saldo van lasten en baten
483
-1.386
-1.082
2.556
4.962
-1.570
Toevoeging aan reserves
18.064
13.957
8.987
9.824
9.518
6.405
Onttrekkingen aan reserves
17.581
14.923
9.830
8.677
7.654
7.883
-483
966
842
-1.147
-1.864
1.478
0
-419
-240
1.409
3.098
-92
Totaal lasten Baten
Saldo mutaties reserves Resultaat begroting
7
Programma's
8
Programma 1 Sociaal domein Inleiding De maatschappij verandert. En in een snel tempo. De kloof tussen arm en rijk dreigt groter te worden. Wij zien dat een groot aantal mensen kwetsbaarder wordt, zowel op psychisch als fysiek vlak. Professionals van zorg- en welzijnsinstellingen en de wijkteams merken dat de problematiek onder de inwoners ingewikkelder wordt. Ook de hulpvragen die bij de gemeente binnen komen, worden lastiger. Dit heeft gevolgen voor de leefbaarheid in de dorpen en de wijken. Daarnaast is er de vergrijzing en ontgroening. De veranderende bevolkingssamenstelling heeft als gevolg: een toename in de vraag naar zorg en arbeidskrachten. Daar staat tegenover dat er ook weer "nieuwe" inwoners bij komen. We zijn immers aangemerkt als groei regio. Het aantal te huisvesten vergunninghouders groeit. Ook Oekraïners zullen zich hier blijvend vestigen. Dit alles vraagt een andere aanpak van ons als gemeente. Wij doen een beroep op de veerkracht en de eigen inzet van onze inwoners. Bij de inkoop van de voorzieningen voor jeugd en vanuit de Wmo betrekken wij in een vroeg stadium de aanbieders en de kern- en ketenpartners. Bovenstaande zijn de vraagstukken die binnen sociaal domein spelen. Maar dit kunnen wij niet alleen binnen het sociaal domein oplossen. Dit vraagt om integrale aanpak, samen met andere domeinen.
Dit zien wij bij de thema's die spelen op het snijvlak van zorg en veiligheid, de inrichting van de fysieke leefomgeving en de vraag naar woonruimte voor de kwetsbare inwoners.
1.1 Onderwijs Wat willen we bereiken Een goede leeromgeving en een fijn schoolklimaat zijn belangrijk voor de ontwikkeling van kinderen. Elk kind verdient een gelijke kans. Zowel kinderen als de samenleving zijn gebaat bij een fijne school in de eigen kern. En in de regio voor speciaal onderwijs. Scholen zijn essentieel voor de samenhang in een kern. Ze zijn vaak het centrum van sociale ontmoeting in een dorp of wijk. Het samenvoegen van functies in en om de school zien we als een waardevolle ontwikkeling. We zetten in op bestrijding van laaggeletterdheid. Wat willen we daar voor doen • • •
We behouden de scholen in de kernen. We zijn de bestuurlijke lobby voor een dependance van het hoger onderwijs gestart. We ondersteunen het leerlingenvervoer voor speciaal onderwijs.
Doelstelling en resultaten Doelstelling: Ieder kind kan zich ontwikkelen en ontplooien tot een zelfstandige volwassene. Resultaten: • Wij zorgen voor noodzakelijke (vervangende) nieuwbouw van schoolgebouwen (incl. Brede scholen) in een verkeersveilige omgeving. • Basisschool de Zwerm zal naar verwachting in 2023 nieuwbouw krijgen.
9
•
•
• • •
Bij nieuwbouw van scholen nemen we de doelstellingen in het kader van verduurzaming, mee in de vorm van een pilot. En zorgen we ervoor aan de ventilatie-eisen te voldoen. In het kader van lokaal onderwijsbeleid voeren wij het OOGO met het onderwijsveld, dragen wij zorg voor het leerlingenvervoer, schoolmaatschappelijk werk en voor kunst en cultuur op school. We ondersteunen het basisonderwijs bij maatschappelijke thema’s. Via RMC, Leerplicht en Kwalificatieplicht zetten wij in op voorkomen van schooluitval. Wij bieden kinderen met een spraak- of taalachterstand VVE (Voorschoolse Educatie) aan. Wij voorzien in een tegemoetkoming in de kosten van opvang voor kinderen van ouders met een sociaal medische indicatie. Wij dragen de GGD op het toezicht en de handhaving op opvanglocaties uit te voeren.
Vastgesteld beleid • Het Integraal Huisvestingsplan 2022 – 2027. • Verordening voorziening Onderwijshuisvesting gemeente Schagen 2015. • Verordening materiële en financiële gelijkstelling onderwijs gemeente Schagen 2013. Indicator • Het percentage leerlingen dat geen startkwalificatie haalt ten opzichte van het totaal aantal leerlingen, stijgt niet ten opzichte van 2021 (1,6%) (waarstaatjegemeeente.nl).
1.2 Jeugd en gezin Wat willen we bereiken Schagen wordt blijvend bekend als fijne gemeente voor jonge gezinnen. Veel jonge mensen vertrekken voor studie. Als zij kinderen krijgen, vestigen velen van hen zich weer in onze regio. Op dat moment willen we dat Schagen voor hen een aantrekkelijke gemeente is. De komende vier jaar willen we daarom bij beleidskeuzes extra aandacht blijven geven aan jonge gezinnen. Zo willen we ook in nieuwe wijken voldoende speeltuinen, veel en goede sportvoorzieningen, goede scholen met aanvullende lesprogramma’s vanuit de gemeente en veilige schoolroutes. In de gemeente Schagen is ruimte om groter te wonen, er is veel speelgelegenheid en de natuur is nooit ver weg. Dat koesteren we. Het is van belang om de voorzieningen in onze gemeente op peil te houden. Als er hulp nodig is in een gezin, moet dit op een laagdrempelige manier ingezet kunnen worden. Kinderen moeten niet de dupe worden van ouders met problemen. We zorgen voor het terugdringen en stopzetten van niet noodzakelijke administratieve belasting, zoals tijdschrijven. We hebben vertrouwen in de professionele hulpverlener. Wat willen we daar voor doen • Ruimte voor jongeren wordt geboden om, in samenspraak, voorzieningen voor hen te realiseren. • We bezuinigen niet op (speel)voorzieningen voor kinderen. • Hulp en zorg voor kinderen is gericht op het gezin en dichtbij geregeld.
10
Doelstelling en resultaten Doelstelling: Er is ondersteuning en jeugdhulp voor onze inwoners die dat nodig hebben. Resultaten: • Wij bieden structureel preventieve vormen van opvoedingsondersteuning (cursussen en ondersteuning zoals bijvoorbeeld Homestart, Buurtgezinnen, etc.). • We geven uitvoering aan de integrale aanpak van jeugdgroepen. Het ambulant jeugd- en jongerenwerk (op straat) is onderdeel van de integrale jongerenaanpak. • Wij zetten in op jongerenparticipatie en gaan op een duurzame wijze met hen in dialoog. • De GGD voert alle taken op het gebied van de jeugdgezondheidszorg uit (JGZ). • Het schoolmaatschappelijk werk wordt uitgevoerd door Mee &de Wering c.q. Parlan.
Vastgesteld beleid Integraal Beleidsplan Sociaal Domein "Maatwerk voor onze inwoners" 2021-2025 • Integrale Verordening Sociaal Domein 2021. • Verordening tegemoetkoming kosten kinderopvang Schagen 2019. • Regiovisie huiselijk geweld. • Regionaal Transitie Arrangement (RTA) Indicator • De inwoners waarderen de inspanning van de gemeente om inwoners volledig te laten deelnemen aan de maatschappij met een rapportcijfer van minimaal 6,7 (op een schaal van 1-10) (waarstaatjegemeente.nl, burgerpeiling 2018).
1.3 Sport, cultuur en kunst Wat willen we bereiken Sport Sporten is belangrijk, gezond, leerzaam en gezellig. Van de gemeente mag verwacht worden dat zij de sport ondersteunt. Sport is een belangrijk onderdeel van het maatschappelijk leven. Sport maakt de dorpen leefbaar, zorgt voor ontspanning en verbindt mensen. Sport kan het verschil maken in een mensenleven. De gemeente is zich ervan bewust dat haar rol hierin van wezenlijk belang is. Kinderen worden gestimuleerd om met zoveel mogelijk sporten kennis te maken. We willen dat mensen zoveel mogelijk worden uitgedaagd om te bewegen. In Schagen is een grote diversiteit van sportmogelijkheden. Verspreid over de hele gemeente is er veel keuze om te sporten. We willen dat zo houden. We houden de voorzieningen in stand. Subsidiëring van sportverenigingen blijven we baseren op het aantal jeugdleden. Kunst en Cultuur Kunst en cultuur moeten voor iedere inwoner bereikbaar zijn. Het beleven en beoefenen van cultuur vraagt om een eigentijds en gevarieerd aanbod, voor jong en oud. We genieten van professionele kunst- en cultuuruitingen, die als voorbeeld kunnen dienen voor de kunst- en cultuurbeoefening door amateurs. Elk heeft zijn eigen waarde voor onze inwoners. Beide
11
vormen verdienen onze aandacht. We koesteren ons cultureel erfgoed. Vrijwilligers zijn voor de samenleving van onschatbare waarde. Zij krijgen steun van de gemeente waar nodig. Erfgoed zichtbaar en beleefbaar maken De rijke cultuurhistorie maakt de gemeente Schagen aantrekkelijk voor bewoners en bezoekers/toeristen. Waardevolle panden spelen hierin een belangrijke rol. We gaan door met de uitvoering van de archeologische en cultuurhistorische kaart, de Kerkenvisie, en het aanwijzen van beeldbepalende panden. Wat willen we daar voor doen • We moedigen samenwerking tussen verenigingen in een kern aan door het clusteren van voorzieningen in die kern. • We brengen het kindpakket Sport en cultuur meer onder de aandacht bij de verenigingen. • Zwembaden blijven behouden. We zijn in gesprek met zwemschool de Waterdieren over een mogelijke locatie. • We stimuleren een watersportcentrum in Callantsoog. • We richten de buitenruimte in, om bewegen aantrekkelijk te maken. • We blijven de kunstroutes ondersteunen. • In 2023 willen we starten met het opstellen van een erfgoedagenda en het extern raadpleegbaar maken van de archeologische en cultuurhistorische kaart. Doelstelling en resultaten Doelstelling: Ter bevordering van deelname en ontmoeting, bieden we algemene voorzieningen aan voor sport en cultuur. Daarnaast faciliteren we accommodaties.
Resultaten: • Wij bieden sportstimuleringsactiviteiten aan en faciliteren de ondersteuning van sportevenementen en sportverenigingen. • Wij voeren het accommodatiebeleid uit voor de binnen- en buitensport, zwembaden en dorpshuizen. • De voorkeursscenario van Sportpark Groenoord komt in 2023 tot besluitvorming. • In 2023-2024 worden de nieuwe sportzaal Waldervaart en de gymzaal aan de Josef Israëlstraat gerealiseerd. • Wij faciliteren de Sport Adviesraad (SARS). • Wij faciliteren de Kunst en Cultuur Adviesraad (KCARS) voor hun taak, inclusief de ondersteuning van het Cultuurfonds. • Wij geven vorm aan het bibliotheekwerk, onder andere via bibliotheek op school. • Met het museumbeleid realiseren we samenhang en versterking van de musea. • Wij faciliteren de lokale omroep. • Wij voeren het topcultuurfonds uit.
Vastgesteld beleid • Accommodatiebeleid 2021-2026, vastgesteld in 2020. • Subsidiebeleid 2017. • Integraal beleidsplan Sociaal Domein “Maatwerk voor onze inwoners” 2021-2025. • Integrale verordening Sociaal Domein 20221. • Museumbeleid, vastgesteld in 2017.
12
•
Kunst in de openbare ruimte, kaders in 2017.
Indicator • Binnen gemeente Schagen doet 55% van onze inwoners aan sport ten opzichte van 50,7% landelijk (waarstaatjegemeente.nl). • In de gemeente Schagen is 31,7% van onze inwoners aangesloten bij een sportvereniging ten opzichte van 24,9% landelijk (waarstaatjegemeente.nl). • Van de inwoners in de gemeente Schagen is 81% (zeer) tevreden over de sportvoorzieningen in de gemeente (waarstaatjegemeente.nl, burgerpeiling 2018).
1.4 Grip en sturing op Wmo en jeugdzorg Wat willen we bereiken De gemeente heeft de plicht om te zorgen voor inwoners. Vooral voor wie het even, of langere tijd, niet mogelijk is om het zonder hulp te doen. Zorg en ondersteuning zijn brede begrippen. De zorg die gemeente wettelijk verplicht is te geven, zijn de Jeugdwet, Wmo en Participatiewet. We hechten eraan, dat alle mensen zo goed mogelijk kunnen meedoen. Bij alles wordt eigen regie van de inwoners in ogenschouw genomen. Elke persoon heeft individuele behoeftes. Dus we gaan door met het aanbieden van maatwerk. We gaan voor ons sociaal beleid uit van preventie. Dit doen we vanuit de visie op positieve gezondheid. Het is geen nieuws dat onze kosten in het sociaal domein steeds hoger worden. Daarom wijzen we mensen, die de voorziening uit eigen middelen kunnen betalen, er op om dit zelf te betalen. Dit zorgt dat de zorg beschikbaar en betaalbaar blijft voor de mensen met lage inkomens. Wat willen we daar voor doen • We betrekken sportverenigingen bij signalering en begeleiding van jongeren, in het kader van alcohol en drugs (IJslandse model). • Wmo-voorzieningen komen ten goede aan mensen met lagere inkomens. We willen mensen met voldoende middelen minder toegang tot Wmo-voorzieningen bieden. We willen dit inkomensafhankelijk maken, vanwege de betaalbaarheid. • Gesloten jeugdzorg wordt zo snel mogelijk afgebouwd.
• We steunen de Voedselbank en de Speelbank. • We onderzoeken de mogelijkheden om te komen tot een ‘open voorziening dagbesteding’. Dit in aanvulling op, of in de plaats van, geïndiceerde dagbesteding. Doelstelling en resultaten Doelstelling: Voor inwoners die (tijdelijk) niet zelf kunnen voorzien in hun zorg is een vangnet van maatwerkvoorzieningen beschikbaar. Resultaten: • In 2021 heeft besluitvorming plaatsgevonden om uitvoering te geven aan het moreel appél. In 2022 heeft hierover met de raad een informatieavond plaats gevonden over de scenario’s. De meerderheid van de raad heeft bij een beeldvormende vergadering een richtinggevende uitspraak gedaan. Dit is nader uitgewerkt en het besluit van de raad is bepalend voor de koers voor de uitvoering van het moreel appél in 2023. • Wij bieden individuele maatwerkvoorzieningen Wmo aan op het vlak van begeleiding, dagbesteding, kortdurend verblijf, hulpmiddelen, 13
•
•
• • •
•
•
•
•
•
schoonmaakondersteuning, woningaanpassingen en vervoer. De huidige contracten (met uitzondering van de hulpmiddelen en woningaanpassingen) lopen af op 1 januari 2024. 2023 staat in het licht van contracteren. In 2022 zijn in de aanloop de aanbieders, welzijnspartijen en een vertegenwoordiging van inwoners betrokken. Daarmee is de basis gelegd voor implementatie van de doelen die in het Regionale Transformatieplan Wmo zijn geformuleerd. Wij bieden voorzieningen aan voor maatschappelijke opvang en beschermd wonen. Beschermd wonen valt per 1 januari 2024 onder de verantwoordelijkheid van elke individuele gemeente (nu nog een centrumgemeente taak). In 2022 hebben de colleges van de Kop-gemeenten over de regionale uitvoeringsafspraken besloten. Beschermd wonen maakt onderdeel uit van bovengenoemde inkoop van voorzieningen. Uit de resultaten van de evaluatie van het project Reablement eind 2022/begin 2023 moet blijken of dit ingezet blijft worden bij inwoners die een voorziening denken nodig te hebben. Bij reablement krijgen mensen een programma aangeboden door Fysio/ergotherapie, gericht op het vergroten van de zelfredzaamheid. Doel is het vergroten van de zelfredzaamheid en het verminderen van zorg en ondersteuning. Wij bieden Veilig Thuis aan via de GGD. De Integrale Crisisdienst Jeugd wordt verzorgd door een consortium van zorgaanbieders (zie ook Jeugd en gezin).
Het raad brede programma van het thema vergrijzing wordt vanaf 2023 geïmplementeerd. Wij bieden individuele voorzieningen jeugdhulp aan op het vlak van ambulante jeugdhulp/begeleiding, dagbesteding, (GGZ)behandeling, Pleegzorg en verblijf. De contracten voor deze voorzieningen lopen af op 1 januari 2024. Het inkooptraject voor de benodigde voorzieningen start begin 2023. Zodat de implementatieperiode voor de nieuwe contracten tijdig in kan gaan, ter voorbereiding op de nieuwe contractperiode per 1 januari 2024. We onderzoeken of er een product nodig is voor de begeleiding van jongeren (op het snijvlak van 18-/18+) om te leren zelfstandig te wonen. Dit doen wij samen met partners als Wooncompagnie en aanbieders van jeugdhulp. De gecontracteerde gecertificeerde instellingen voeren voor onze inwoners de jeugdbescherming- en jeugdreclasseringsmaatregelen uit. Daarnaast dragen wij samen met Den Helder, Hollands Kroon en Texel zorg voor de uitvoering van de beschermingstafel. In 2019 zijn we de transformatie van gesloten jeugdhulp gestart. Hier werken we verder aan. We bouwen aan het verkorten van het verblijf, terugdringen van recidive in de JeugdzorgPlus en bevorderen de uitstroom. De jongeren zullen hun plek in de verschillende dorpen en wijken in Schagen krijgen. In 2023 loopt het contract met de huidige aanbieder af.
Hiervoor zijn we gestart met het verwervingstraject JeugdzorgPlus na ’23. Hiervoor ontwikkelen we in samenspraak met 18 gemeenten, zorgaanbieders, onderwijs, GI’s (Gecertificeerde Instellingen) en ervaringsdeskundigen een nieuwe visie, waarmee we de transformatie verder voortgang geven. Een nieuw contract is in 2022 afgesloten. Wij bieden Veilig Thuis aan via de GGD. De Integrale Crisisdienst Jeugd wordt verzorgd door een consortium van zorgaanbieders (zie ook Activiteit 3.2). We zijn een traject gestart om de samenwerking (hiermee bedoeld de effectiviteit en efficiëntie) tussen de Integrale Crisisdienst Jeugd en VT te versterken. Met het project externe verwijzers, volgend uit de bezuinigingsopdracht bij vaststelling van de begroting 2022 in november 2021, beogen we (door het maken
14
•
van betere samenwerkingsafspraken met betreffende verwijzers) de kwaliteit van verwijzingen en de samenwerking te vergroten. Zodat we daarmee meer grip krijgen op onze financiën die met externe verwijzingen samenhangen. Wij zetten in op normaliseren en betrekken ouders meer bij de inzet van de jeugdhulp. Er zijn samenwerkingsafspraken gemaakt tussen gemeenten in de Kop en het onderwijs, die het grijze gebied tussen passend onderwijs en Jeugdwet betreffen. Het gaat om een gezamenlijke aanpak en gezamenlijke financiering. Met ingang van het schooljaar 2022-2023 gaan deze afspraken in. Dan kunnen we de effecten in kwaliteit en snelheid van hulpverlening meten, evenals de gezamenlijke financiering.
Vastgesteld beleid • Integraal Beleidsplan Sociaal Domein "Maatwerk voor onze inwoners" 2021-2025 • Integrale Verordening Sociaal Domein 2021 • " Thuis in de buurt" plan van aanpak beschermd wonen en maatschappelijke opvang 2016 - 2020 Indicator • Aantal gerealiseerde plekken ‘open voorziening dagbesteding’ • Het percentage jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp stijgt niet ten opzichte van 2021 (11,7%) (waarstaatjegemeente.nl)
1.5 Armoede en eenzaamheid Wat willen we bereiken We willen ruimhartige armoedebestrijding en dat hulp geboden kan worden waar nodig. Kinderen kunnen de dupe worden van gezinssituaties met schulden. We gaan daarom door met goede schuldhulpverlening, cursussen in budgetteren en het kindpakket Meedoen in de Noordkop, dat kinderen van ouders met schuldenproblematiek in staat stelt om gewoon mee te doen bij de verenigingen. Ook op scholen is er aandacht voor budgettering en dus voor het voorkomen van schulden op latere leeftijd. We streven naar maatwerk. Ook nieuwe vormen van armoede, zoals energiearmoede, moeten worden aangepakt. Misbruik van sociale voorzieningen beperkt het gebruik voor de mensen die het nodig hebben. Wat willen we daar voor doen • De gemeente helpt inwoners die door energiearmoede in de problemen komen. • Stille armoede wordt actief opgespoord, zodat hulp kan worden geboden. • Sociaal isolement wordt actief opgespoord, zodat hulp kan worden geboden. • We blijven inzetten op sociale ontmoeting, bijvoorbeeld met de ‘huiskamers’ van het dorp of de wijk. Doelstelling en resultaten Doelstelling: • Er is voor inwoners met een inkomen op of onder het bestaansminimum (tijdelijke) ondersteuning. • De inwoners zijn in staat om zelf te voorzien in hun eigen ondersteuning en zorg. Resultaten:
15
•
• •
• • • • • • •
•
• • •
Wij bieden op individuele basis, aan mensen onder een bepaalde inkomensgrens, een vergoeding voor noodzakelijke kosten (bijzondere bijstand), een vergoeding voor deelname aan verschillende activiteiten. De Meedoenregeling, en een bijdrage in de kosten voor een aanvullende ziektekostenverzekering. Wij bieden schuldhulpverlening aan, in de vorm van preventie-activiteiten tot en met schuldsaneringstrajecten. Extra aandacht krijgt de vroeg-signalering. We werken met de gemeenten in Noord-Holland-Noord samen om laaggeletterden te bereiken en hen cursussen aan te bieden. Om zo hun taal-, reken- en digitale vaardigheden te verbeteren. Wij ondersteunen de Voedselbank en maken het Noodfonds meer bekend. Wij voeren het jeugdontbijt uit. Wij voeren de aanpak energiearmoede uit. Indien er aanvullende rijksmaatregelen voor de aanpak van energiearmoede komen, voeren wij deze uit. Wij zorgen dat er voldoende aanbod is van informele zorg, cliëntondersteuning en maaltijdvoorziening. Wij dragen zorg voor sociaal cultureel werk, vrijwilligersondersteuning en maatschappelijk werk. Welzijn op recept wordt structureel uitgevoerd. Raad en Daad: een sociaal netwerk met de nadruk op wederkerigheid, waarin 8 tot 12 psychisch kwetsbare mensen met elkaar verbonden zijn. En waarin persoonlijke coaching ingezet kan worden.
Dit netwerk geeft vertrouwen, bevordert de participatie en samenredzaamheid en maakt ook iedere deelnemer afzonderlijk sterker en zelfredzamer. Wij ondersteunen het lokaal vervoersnetwerk (onder andere Seniorenbus, 60+bus, Zonnebloemauto en Graag Gedaan). De nieuwe subsidieafspraken worden gemaakt op basis van een verdiepend onderzoek naar de vraag naar mobiliteit en/of eenzaamheid. Hierbij krijgt het rolstoelvervoer speciale aandacht. Regionaal worden er afspraken gemaakt hoe het regionaal vervoer versterkt kan worden. Wij faciliteren de Adviesraad Sociaal Domein Schagen, zodat zij hun adviesrol kunnen vervullen. Jaarlijks voeren wij een klanttevredenheidsmeting uit over het sociaal domein. Wij voeren het Mantelzorgbeleid uit door in te zetten op de volgende onderdelen: o communicatie o geven van informatie, advies en begeleiding aan mantelzorgers en professionals o inzet van de mantelzorgmakelaar o uitbreiding inzet respijtzorg.
Bovenregionaal richten wij een regiepunt mantelzorg in. Zodat de behoefte van mantelzorgers en het gebruik van mantelzorgondersteuning nog beter in beeld komen. • Wij hebben een subsidieaanvraag ingediend bij de Provincie, voor ondersteuning van de maatschappelijke sector na corona. Dit geldt voor de volgende activiteiten: 1. DOP Petten – inventaris van DOP gebouw; 2. Wonen Plus Welzijn – versterking van de vrijwilligerssector in de gemeente; 3. Team Sportservice – ontmoetingen voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt en statushouders, via sport; 4. RCO de Hoofdzaak – ontmoetingen voor mensen met een psychische kwetsbaarheid.
16
Vastgesteld beleid • Integraal Beleidsplan Sociaal Domein "Maatwerk voor onze inwoners" 2021-2025 • Integrale Verordening Sociaal Domein 2021 Indicator • • •
Huishoudens met schulden: 4,5% van de totaal aantal huishoudens in gemeente Schagen (2020) (waarstaatjegemeente.nl) Kinderen in uitkeringsgezin: 3% van de kinderen tot 18 jaar (2020) (waarstaatjegemeente.nl). Het percentage volwassen mantelzorgers (19+) is gelijk aan 2020: 14% (waarstaatjegemeente.nl)
1.6 Werk en inkomen Wat willen we bereiken We willen dat iedereen in de gemeente mee kan doen op de arbeidsmarkt. Daarvoor voeren we goed overleg met het lokale bedrijfsleven, om arbeidsplaatsen te blijven creëren voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Onze inwoners met een uitkering worden geënthousiasmeerd om weer gedeeltelijk of volwaardig deel te nemen aan het werkzame leven. We leveren maatwerk, om mensen zo goed mogelijk van een uitkering naar een passende baan te helpen. De gemeente geeft hierin het goede voorbeeld. De oorlog in Oekraïne heeft ons volledig overvallen op 20 februari 2022. Hoe lang de oorlog nog duurt, weet niemand. Wel is duidelijk dat als de oorlog voorbij is, het nog een tijd duurt voordat het land weer is opgebouwd en iedereen weer terug kan. Ook in 2023 hebben we dus nog te maken met oorlog in Oekraïne. Het rijk heeft toegezegd dat de gemeenten volledig gecompenseerd worden voor de gemaakte kosten. Hoe dat eruit komt te zien – werkelijke en/of normbedragen – wordt in de loop van 2022 duidelijk. Dan wordt ook duidelijk of de bedragen volstaan, of dat het de gemeente geld kost. In de korte periode dat Oekraïense vluchtelingen in Schagen verblijven, willen we hen een zo zelfstandig mogelijk leven laten opbouwen. Wat willen we daar voor doen • We voeren ruimhartig beleid voor mensen die wel willen, maar niet kunnen werken.
• We willen extra inzet om jongeren van ouders met een uitkering wel aan het werk te krijgen. • We helpen jongeren met regionale programma’s om een goede baan in de regio te vinden. • De instrumenten: van verplicht activeren naar werk en inhouden van uitkeringen, kunnen we inzetten om mensen die niet willen werken, weer tot betaald werk te motiveren. • Oekraïense vluchtelingen ondersteunen we met huisvesting, leefgeld en onderwijs en waar mogelijk helpen we hen aan werk. Doelstelling en resultaten Doelstelling: Waar nodig biedt de gemeente (tijdelijk) ondersteuning om te kunnen voorzien in eigen levensonderhoud of te participeren naar vermogen. Resultaten: 17
•
• •
•
• •
•
•
Contracten, voor begeleiding van mensen die een traject naar werk of participatie volgen, zijn voor vijf jaar afgesloten en lopen in 2024 af. Voor nieuwe aanbieders is er ook de mogelijkheid om een contract met de gemeente te sluiten om zorg te gaan leveren voor onze inwoners. Zodat het aanbod passend blijft voor de vraag van de inwoners. In 2023 wordt de inkoop uitgevoerd, tegelijkertijd met die van de Wmo en jeugdhulp. Wij bieden inkomensondersteuning aan mensen die (tijdelijk) geen betaald werk hebben en daardoor niet in hun levensonderhoud kunnen voorzien. Via een variatie aan voorzieningen (zoals re-integratie trajecten, taalvoorzieningen, sociale activering etc.) begeleiden wij mensen naar werk. Of, indien dit nog niet mogelijk is, bevorderen we dat mensen zelfstandig kunnen deelnemen aan het maatschappelijk leven (onder andere via vrijwilligerswerk). Wij zien dat een steeds groter deel van het huidige uitkeringsbestand bestaat uit kwetsbare mensen, met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. De inzet van loonkostensubsidie hoort bij het instrumentarium voor de kwetsbare doelgroep met een (flink) verminderde verdiencapaciteit. De uitvoering van “Duurzaam aan het werk” door de GrGa (gemeenschappelijke regeling gesubsidieerde arbeid) is blijvend. We realiseren de landelijk opgelegde taakstelling Beschut werken.
In bijzondere persoonlijke situaties plaatsen we ook boven op de taakstelling mensen in beschut werk. De Wsw wordt conform landelijk beleid fasegewijze afgebouwd. Wij bieden vergunninghouders verschillende integratieactiviteiten aan. Zodat zij sneller kunnen integreren en hun kans op betaald werk vergroten. Wij voeren de Wet Inburgering uit. Dit betekent: regie op de uitvoering van het nieuwe inburgeringsstelsel. Dit omvat: afnemen van de brede intake, het opstellen van het persoonlijk participatie en integratieplan (PIP), de maatschappelijke begeleiding van mensen die verplicht zijn tot inburgering, de duale aanpak (werken en leren), de inkoop van het taalaanbod en de andere verplichte onderdelen. Vanuit het Regionaal Platform Arbeidsmarkt (hierna: RPA) zijn er verschillende projecten gestart die bijdragen aan de doelstellingen in het coalitieakkoord. Dit zijn: het Actieplan jeugd en werkgelegenheid (inzet op jeugd), Hoofdzaakwerk (inzet op psychisch kwetsbare inwoners), het Regionale mobiliteitsteam (dat via aanvullende dienstverlening werkzoekenden en werkenden naar werk begeleidt), subsidies van het Europees Sociaal Fonds (sollicitatietraining uitgevoerd door Vluchtelingenwerk) en individuele maatwerkbegeleidingstrajecten. Naast de reguliere inzet vanuit het Regionale Werkgeversservicepunt (WSP) gaan 2 matchmakers aan de slag.
Zij gaan via de website Zicht op werk (ZOW) koppelingen tussen werkzoekenden en werkgevers vereenvoudigen. Daarnaast wordt door het regionaal aantrekken van 2 Job-Hunters mogelijk om kwetsbare inwoners (complex vanwege een psychisch gedrags- of lichamelijke kwetsbaarheid) met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt te ondersteunen. Zo willen we hen begeleiden naar een voor hen gepaste werkplek.
Vastgesteld beleid • Integraal Beleidsplan Sociaal Domein "Maatwerk voor onze inwoners" 2021-2025. • Integrale Verordening Sociaal Domein 2021. • Gemeenschappelijke Regeling Gesubsidieerde Arbeid, inclusief uitvoering van Beschut werk onder de Participatiewet.
18
Indicator • Personen met een bijstandsuitkering in gemeente Schagen (aantal per 10.000 inwoners): 179 in vierde kwartaal 2021 (waarstaatjegemeente.nl). Landelijk was dit 375 per 10.000 inwoners. • Huishoudens met bijstandsuitkeringen: 2,4% van de totaal aantal huishoudens (dec 2021) (waarstaatjegemeente.nl). • Aantal opgevangen Oekraïense vluchtelingen in particuliere opvang (POO) en gemeentelijke opvang (GOO): 265 op 25-6-2022.
1.7 Volksgezondheid Wat willen we bereiken De basis voor het gezondheidsbeleid is het Noordkop Gezond Akkoord. Dit akkoord is het regionale preventieakkoord tussen betrokken partijen die een actieve bijdrage willen leveren aan gezonde, vitale en gelukkige inwoners in de Kop van Noord-Holland. Bij de uitvoering van Noordkop Gezond Akkoord werken we vanuit het gedachtegoed ‘positieve gezondheid’. Binnen de gemeenten en (zorg)partners van de Kop van Noord-Holland staat deze onderliggende visie centraal. Positieve Gezondheid is het vermogen om je aan te passen en zelf te beslissen hoe om te gaan met sociale, fysieke en emotionele uitdagingen van het leven. Belangrijke randvoorwaarden van deze visie zijn: een bredere kijk op gezondheid, uitgaan van de gezondheidsbeleving van het individu, veerkracht en zingeving. Er is aandacht voor onderwerpen als voeding en beweging, maar bijvoorbeeld ook zelfbeeld, stress en rust. De focus ligt op gezondheid en gedrag. Het thema gezondheid staat niet op zichzelf en is daarom geen onderwerp waarop solitair wordt ingezet. Het is een onderwerp dat een plek krijgt in alle thema’s binnen het sociaal, fysieke en veiligheidsdomein. Wat willen we daar voor doen Met het Regionaal Preventieakkoord dragen publieke en private partijen bij aan het verwezenlijken van de ambitie. De ambitie is “De Kop van Noord-Holland is in 2033 een positief gezonde regio.
In de Kop van Noord-Holland leven gezonde, vitale en gelukkige inwoners. Zij hebben een actieve leefstijl en groeien op in een gezonde omgeving. De inwoners zijn veerkrachtig en maken gezonde keuzes”. Hierbinnen zijn 5 speerpunten genoemd: • Een leven lang gezond actief; • Een gezonde leefstijl met gezonde keuzes; • Terugdringen van middelengebruik: alcohol en drugs, roken; • Meedoen in de Kop; • Vitaal ouder worden. Tot en met 2023 ontvangen gemeenten een uitvoeringsbudget vanuit de VNG . Dit om een impuls te geven aan het Regionaal Preventieakkoord. Doelstelling en resultaten Doelstelling: Inwoners van Schagen kunnen kiezen voor een gezonde leefstijl
19
Resultaten: • Alle wettelijke taken op basis van de Wet verplichte publieke gezondheid (Wpg) worden uitgevoerd door de GGD Hollands Noorden. Dit bevat onder meer de jeugdgezondheidszorg. • Vanuit het preventieakkoord, dat is gebaseerd op positieve gezondheid, zijn de resultaten: Projectuitvoering Rookvrij, gezonde omgeving gemeente Schagen (2021-2023) Doorgaande gezondheidslijn op scholen Evenementen gezonder maken Campagne Ik Pas Campagne 30 dagen gezonder Evenement Week voor de gezonde jeugd Evenement Vitaliteitsweek Campagne Stoptober Voor 2023 kijken we in regionaal verband bij deze thema’s naar welke activiteiten we in kunnen zetten en met welke partners. •
•
Sinds 1 januari 2020 is de Wet verplichte GGZ (Wvggz) van kracht. De Wvggz regelt de rechten van mensen die te maken hebben met verplichte zorg, vanwege een psychische aandoening. De GGD geeft, met het mandaat van de gemeenten, uitvoering aan een aantal Wvggz-taken. Dit is vastgelegd in een Dienstverleningsovereenkomst tot en met 31 december 2022. Uiterlijk 31 december 2021 besluiten gemeenten hoe ze de Wvggz-taken willen beleggen per 1 januari 2023. Wij verstrekken subsidie aan de EHBO's (gratis cursussen voor inwoners). Daarnaast werken we aan een sluitend lokaal netwerk van AED's.
Vastgesteld beleid • Gezondheidsbeleid (2018) • Noordkop gezond akkoord (2021) Indicator • Percentage personen ouder dan 19 jaar met een BMI van 25,0 kg/m2 en hoger: 48,6% in 2020 (waarstaatjegemeente.nl).
20
Totaal Financiën Sociaal domein Omschrijving Lasten Onderwijs Jeugd en gezin Sport cultuur kunst Grip en sturing op WMO en jeugdzorg Armoede en eenzaamheid Werk en Inkomen Volksgezondheid Totaal lasten Baten Onderwijs Jeugd en gezin Sport cultuur kunst Grip en sturing op WMO en jeugdzorg Armoede en eenzaamheid Werk en Inkomen Volksgezondheid Totaal baten Saldo van lasten en baten Toevoeging aan reserves Onttrekkingen aan reserves Saldo mutaties reserves Resultaat begroting
Bedragen x1.000
Rekening Begroting Begroting 2021 2022 na 2023 wijziging
Raming 2024
Raming 2025
Raming 2026
4.640 1.125 7.694
5.496 1.081 7.443
5.686 1.085 5.357
5.380 1.085 5.192
5.355 1.085 4.962
5.338 1.085 5.084
21.265
20.536
21.053
20.934
20.759
20.234
3.522 15.895 1.231 55.371
4.886 15.233 1.411 56.085
3.335 14.932 1.419 52.867
3.339 14.977 1.328 52.235
3.339 14.951 1.328 51.778
3.339 15.223 1.328 51.630
753 0 753
1.451 0 496
792 0 494
531
531
531
494
494
494
346
390
396
396
396
396
64 11.113 30 13.058 -42.312 1.363 3.761 2.399 -39.914
78 9.328 30 11.772 -44.313 1.011 3.271 2.261 -42.052
79 8.828 0 10.590 -42.277 1.281 1.982 702 -41.575
79 8.843
79 8.843
79 8.843
10.343 -41.891 1.318 1.777 459 -41.432
10.343 -41.435 1.325 1.700 375 -41.060
10.343 -41.287 1.333 1.794 461 -40.826
Toelichting financiën De verschillen tussen de jaarschijven 2022 en 2023 groter dan € 100.000 lichten wij toe. Lasten: Sport cultuur kunst: De lagere lasten in 2023 hebben voornamelijk te maken met de hoge investeringskosten in 2022. Deze kosten waren het gevolg van ontwikkelingen Groenoord en investeringen uit het accommodatiebeleid van ruim € 2,1 miljoen. Grip en sturing op Wmo en jeugdzorg: De hogere lasten zijn het gevolg van autonome groei en indexatie zorgkosten jeugd en Wmo van € 550.000. Armoede en eenzaamheid In 2022 zijn er eenmalig middelen beschikbaar gesteld voor de compensatie energietoeslag voor een bedrag van ruim € 1,5 miljoen, die in 2023 niet terugkomen. Werk en inkomen: De lagere lasten in 2023 zijn het gevolg van het afgegeven van een beschikking in 2022, in het kader van de nieuwe wet inburgering € 290.000.
21
Baten: Onderwijs: De lagere baten in 2023 hebben te maken met een ontvangen subsidie in 2022 voor het Nationaal Programma Onderwijs € 373.000. Een beschikking van het Rijk voor 2022 in het kader van het onderwijs achterstandenbeleid van € 300.000. Werk en inkomen: In 2022 zijn hogere baten dan in 2023 als gevolg van een eenmalige bijdrage van Den Helder voor eenmalige aanpak jeugdwerkeloosheid van € 78.000 en een ontvangen exploitatieoverschot 2020 GRga van € 130.000. Plus een ontvangen vergoeding in het kader van de nieuwe Wet inburgering € 290.000. Reserves: Onttrekkingen: In 2022 wordt er meer onttrokken uit de reserve buitensportaccommodaties. Dit als gevolg van de ontwikkelingen Groenoord en investeringen uit het accommodatiebeleid van € 2,1 miljoen. Daarnaast wordt er in 2023 meer onttrokken uit de reserve Gebouwen Onderwijs als gevolg van de start van de bouw van de scholen in de Waldervaart € 800.000. Investeringen bedragen * €1.000 Omschrijving
2023
A-veld vv Petten Toplaag veld-D Vios Aanleg vervanging sportvelden Totaal
2024
2025
2026
208 208
134 134
308 308
71 68 139
Verbonden partijen De Gemeenschappelijke Regeling Gesubsidieerde Arbeid: Ze verzorgt voor de gemeente de werkgeversrol en tewerkstelling van mensen die onder de Wet Sociale Werkvoorziening (Wsw) en het Beschut werken van de Participatiewet vallen. Op grond van de wetgeving wordt de Wsw afgebouwd en is er nieuwe instroom van Beschut werken en duurzaam werk met loonkostensubsidie. De GGD Hollans Noorden: Ze draagt bij aan de doelstellingen binnen het sociaal domein (met name de resultaten 1.1 , 1.4 en 1.7,) Taken hierbij zijn: • kennis hebben en informatie geven over de gezondheid van de inwoners, • het organiseren van collectieve preventie (preventie gericht op alle burgers), • uitvoering van infectieziektebestrijding en • uitvoering van de taken op het terrein van jeugdgezondheid. Een belangrijk deel van de taken van de GGD concentreert zich in het ‘voorveld’ (preventie, signaleren, monitoren), maar de GGD voert ook vangnettaken voor de gemeenten uit.
22
Surplus: Ze levert samen met andere schoolbesturen primair onderwijs een bijdrage aan het realiseren van doelstelling 1.1 van het programma Sociaal domein. Met dien verstande, dat zij het openbare onderwijs voor de gemeente verzorgen.
23
Programma 2 Wonen en ruimtelijk ordening Inleiding Er is een groot tekort aan woningen in Schagen. Daarom zet het college en de gemeenteraad van Schagen zich volop in om te zorgen dat in dorpen en stad van gemeente Schagen versneld 3.000 woningen tussen 2020 en 2030 gerealiseerd worden. Zodat er voldoende woningen komen voor alle inwoners. En dat zij kunnen wonen in de kern die zij willen. Woningbouw is een van de belangrijkste opgaven van het Rijk. En van de gemeente Schagen. Zoals in het Programma woningbouw van het Rijk staat beschreven: “Wonen in een goed, duurzaam en betaalbaar huis is een eerste levensbehoefte. Momenteel kunnen veel Nederlanders geen woning vinden die past bij hun wensen en portemonnee. Er zijn onvoldoende woningen en het aantal huishoudens neemt toe. Mensen komen in de knel en worden beperkt in een volgende stap in hun leven zoals kinderen krijgen, samenwonen of scheiden. Bovendien is doorstroming in de woningmarkt lastig. Een snelle groei van het aantal woningen is noodzakelijk”. Daar moet dus wat aan gedaan worden. En daar hebben wij als gemeente een belangrijke rol in.
2.1 Bouwen en wonen Wat willen we bereiken We zitten midden in een wooncrisis. We zien een groot tekort aan – passende – woonruimte voor bijna alle doelgroepen. Onze focus ligt op wonen; bouwen is een middel. Vooral voor de toenemende categorie een- en tweepersoonshuishoudens gaan we kleinere en meer betaalbare, (flexibele) woningen bouwen. Verder gaan we actief inzetten op het creëren en vrijmaken van extra woonruimte binnen onze bestaande woningvoorraad. Er blijft ook ruimte voor het regelen van specifieke woonvormen. We stimuleren doorstroming. Dankzij het helpen van een groeiend aantal inwoners houden we de leefbaarheid in de dorpen en de stad Schagen in stand. We nemen onze verantwoordelijkheid bij het oplossen van de woningnood in onze gemeente. Dit doen we door flink extra te bouwen. We groeien in ons woningbouwprogramma van 300 naar 500 nieuwe wooneenheden per jaar. Het aantal sociale huurwoningen moet groeien. Dit tot de wachttijd voor een sociale huurwoning uiteindelijk gedaald is naar 3,5 jaar in de stad Schagen en 2,5 jaar in de dorpen. Bij woningbouwplannen streven we naar gemengde wijken. Wat willen we daar voor doen • Het accent ligt op het creëren van wooneenheden. De ambitie is om te groeien met 300 wooneenheden per jaar in 2022 en 2023 naar 500 wooneenheden per jaar in 2024 en 2025.
• We werken volop aan het programma wonen, waarmee we zorgen voor een complete aansturing van het woningbouwprogramma. Capaciteit wordt zo efficiënt en nuttig mogelijk ingezet, de monitoring wordt verbeterd, de basis wordt op orde gebracht. Ook zorgen we voor een lange termijn strategie, om ook voor de langere termijn voldoende bouwmogelijkheden te hebben in onze gemeente. • We zetten maximale creativiteit in, om zoveel mogelijk extra betaalbare en duurzame woonruimte te creëren. Door nieuwbouw, maar zeker ook door het benutten van kansen binnen de bestaande bebouwde omgeving. Onder andere door verandering van kantoor- of bedrijfsgebouwen. We onderzoeken de mogelijkheden voor meer doorstroming en langer zelfstandig thuis wonen. • We bouwen binnenstedelijk en aan de randen van dorpen en wijken. • We onderzoeken of hoger bouwen passend kan zijn.
24
• • • • •
•
•
•
•
• • • •
We creëren nieuwe initiatieven die wonen en zorg combineren, maar kijken ook naar levensloopbestendigheid om het langer zelfstandig thuis wonen mogelijk te maken. We stimuleren woningsplitsing, zodat er meer, kleinere woningen komen. Hetzelfde concept gaan we ook toepassen bij het splitsen van woonpercelen. We zetten niet-vitale vakantieparken om naar permanente bewoning. We blijven ontwikkelaars via contracten dwingen om snel te bouwen. Geen middel laten we onbenut om woningen betaalbaar te bouwen en te houden voor eigen inwoners. Dit doen we door bijvoorbeeld het instrument van zelfbewoningsplicht actief in te zetten. Ook gebruiken we anti-speculatiebedingen en gunstige toewijzingscriteria voor lokale inwoners. We stellen een huisvestingsverordening vast. We onderzoeken de mogelijkheden om hieraan een Doelgroepenverordening te koppelen, inclusief urgentieverordening. We onderzoeken de mogelijkheid om een Sociaal Vereveningsfonds op te stellen. We proberen meer gebruik te maken van subsidies en regelingen die bijdragen aan onze woningbouwopgave en financiële positie. Voor sociale huurwoningen blijft de gemeente aan woningcorporaties een verlaagde grondprijs hanteren. Koopwoningen subsidiëren we niet. Voor sociale koop onderzoeken we prijsconstructies, om sociale koop te behouden.
We zetten in op een groei van het aandeel betaalbare huur- en koopwoningen in de totale woningvoorraad. Bij grotere projecten, zoals in de omgevingsvisie gedefinieerd, bouwen we minimaal 40% goedkope koop en/of sociale huur. Bij kleine projecten bouwen we gemiddeld, gedurende de coalitieperiode, meer dan 30% goedkope koop of sociale huur. We willen groepen inwoners, bijvoorbeeld jongeren, die samen willen bouwen in CPOvorm, stimuleren en faciliteren in nieuwe projecten. Bij lopende procedures voor bouwprojecten worden geen CPO’s meer toegevoegd. (Bogtmanweg en Schagerbrug gaan wel door in CPO-vorm). Bij startende projecten wordt geïnventariseerd of CPO’s die zich bij de gemeente gemeld hebben, een plaats kunnen krijgen in het project. We maken een meldpunt waar inwoners met CPO plannen zich kunnen melden. We stellen beleid op voor tiny houses. We onderzoeken de mogelijkheid om beleid in te zetten voor zelfbewoningsplicht, voor bestaande woningen. We bestrijden op adequate wijze het oneigenlijk woninggebruik, bijvoorbeeld als tweede woning. We stellen goede randvoorwaarden voor beroepen in zorg en onderwijs, om het aantrekkelijk te maken om hier te wonen en werken. We faciliteren voldoende kwalitatieve huisvesting voor arbeidsmigranten.
Kortom: “Een gemeente die steeds aansluit bij de groeiende behoefte aan woningen die passen bij de vraag en bijdragen aan sterke kernen.” Doelstelling en resultaten Doelstelling: Vermindering van het tekort aan – passende – woonruimte. Resultaten: • Bouw van 300 wooneenheden met minimaal 40% goedkope koop en/of sociale huur bij grote projecten en bij kleine projecten meer dan 30% goedkope koop of sociale huur.
25
•
Een daling van de wachttijd voor een sociale huurwoning. Op langere termijn werken we er naartoe dat mensen in een dorp maximaal 2,5 jaar moeten wachten op een sociale huurwoning en in de stad Schagen maximaal 3,5 jaar.
Vastgesteld beleid • De Nationale Woon- en Bouwagenda • Regionale afspraken, onder andere Woonakkoord (KWK en Masterplan), Woondeal • Prestatieafspraken • CPO beleid • Starterslening • Notitie betaalbaar • Programma wonen • Notitie Grond(prijs)beleid Indicator • De bouw starten van minimaal 300 woningen per jaar. • Minimaal 40% van alle gerealiseerde woningen bestaat uit goedkope koopwoningen, waarvan minimaal een kwart sociale huur. • De wachttijd van een sociale huurwoning in de stad Schagen en de dorpen daalt ten opzichte van 2022.
2.2 Ruimtelijke ordening Wat willen we bereiken We gaan zorgvuldig om met ons landelijk gebied, de natuur en de agrarische gronden. Woningbouw en economische ontwikkelingen in het landelijk gebied worden kwalitatief ingepast met aandacht voor biodiversiteit. We hechten, net als onze inwoners, veel waarde aan onze mooie gemeente. In onze omgevingsvisie hebben we belangrijke waarden opgenomen en de kaders aangegeven hoe we hiermee om willen gaan. De openheid van ons gebied, de kerktorens van Schagen, de rust en ruimte en het gevoel van onthaasten na een dag werken zijn belangrijke waarden. Dit gevoel van rust wordt gecombineerd met de levendigheid en reuring in de dorpen en stad. We werken aan het behouden en versterken van de kracht van de binnenstad van de stad Schagen. We willen een duurzame woon- en natuurwijk ontwikkelen in Schagen-Oost, waar wonen in een natuurlijke omgeving leidend is. Omdat dit gebied Bijzonder Provinciaal Landschap is in provinciale kaders, willen we de rechten van het Bijzonder Provinciaal Landschap zien te behouden voor de gemeente Schagen. We stellen daarom voor het Schagerwad onder te brengen onder Bijzonder Provinciaal Landschap. Wat willen we daar voor doen • We werken, vanuit een korte en lange termijn strategie, elk jaar een nieuwe ontwikkelvisie uit voor een gebied of kern(-en) waar dat nodig is.
Om zodoende te zorgen dat de goede ontwikkelingen op de goede plek komen .En integraal op alle opgaven ingespeeld kan worden. • De Ontwikkelvisie stad Schagen wordt vastgesteld. We werken verder aan de stadsprojecten, zoals de nieuwe wijk Schagen Oost. Hierbij houden we rekening met de speerpunten, waardenkaart en toekomstige woonbuurt uit de Omgevingsvisie. • Wij stellen de ontwikkelvisie woningbouw kern Petten vast.
26
• • • • •
• •
•
Wij stellen de ontwikkelvisie woningbouw kern Callantsoog vast Wij stellen de ontwikkelvisies op voor Waarland, Tuitjenhorn, Warmenhuizen. We koesteren ons landschap en ontwikkelen het verder aan de hand van onze landschapsvisie en Omgevingsvisie. We behouden historische panden en monumenten. Het behouden en versterken van de kracht van de binnenstad van Schagen is een continu beleidsdoel. We onderzoeken of we een centrumvisie gaan opstellen. We concentreren winkels, horeca en voorzieningen in het centrum. Pas als plaatsing niet in het centrum kan, zoals bij de verkoop van auto's of bouwmaterialen, kan plaatsing op de industrieterreinen. We zijn terughoudend met nieuwe natuurbestemmingen, vanwege de externe werking van deze bestemming. We hebben oog voor het ontwikkelen van leefbare wijken met voldoende groen, wandelroutes en ruimte voor sport en spel. Auto's krijgen in nieuwe wijken een minder prominente plek dan voorheen. In de geest van de Ruimte-voor-ruimteregeling willen we beleid ontwikkelen ter compensatie voor woningen tegen stedelijk gebied aan, dan wel aansluitend aan lintbebouwing.