Kadernota voor de begroting 2024 (definitief)

26

6. Participatie, dienstverlening en organisatie Inleiding Voor 2024 ligt de focus op het verbeteren van onze participatie, het uitvoeren van de Lokale Inclusie Agenda (LIA) 2023 - 2027 waarvoor de voorbereiding op dit moment bezig is en het fundament van onze organisatie dat we hebben neergezet verder vorm te geven. Participatie Met een projectgroep gaan we aan de slag met het burgerberaad. Het burgerberaad biedt een plek waar inwoners, ambtenaren en politici en werkgevers met elkaar beslissingen kunnen maken over belangrijke zaken in onze gemeente. Het is een manier om samen tot oplossingen te komen voor vraagstukken waar geen kant en klaar antwoord op is. Daarnaast stellen we een leidraad 'Betrek de omgeving' op voor initiatiefnemers van bouwplannen. Deze leidraad maken we op basis van het initiatiefvoorstel participatie van JESSLokaal dat de raad 9 mei heeft aangenomen. Deze ontwikkelingen passen bij het aandachtspunt om de mogelijkheden voor inwoners en ondernemers binnen onze gemeente om te participeren te verbeteren. Dat doen we onder andere ook door een participatiebeleid op te stellen met concrete doelen die passen binnen onze organisatievisie. Een belangrijke rol is hierin weggelegd voor onze communicatieadviseur met de focus op participatie. Dit is een nieuwe functie die we binnen de bestaande formatie hebben gerealiseerd.

Een van de taken van deze communicatieadviseur is het naar een hoger plan tillen van de participatie in onze organisatie. Dit kan over allerlei verschillende projecten en beleid gaan. Lokale Inclusie Agenda (LIA) In het VN-verdrag voor de rechten van mensen met een beperking staat dat iedereen mee moet kunnen doen in de samenleving. Om hiervoor te zorgen maken gemeenten een Lokale Inclusie Agenda. In Schagen gaat deze agenda verder dan mensen met een beperking. Hier willen we namelijk een inclusieve samenleving voor iedereen, ongeacht wie je bent, waar je vandaan komt of van wie je houdt. De Lokale Inclusie Agenda (LIA) 2021-2022 wordt in 2023 afgerond. Gelijktijdig wordt samen met de stakeholders en ervaringsdeskundigen de LIA 2023-2027 voorbereid die in november 2023 door het college is vastgesteld. Om de LIA de komende jaren uit te voeren is structureel een bedrag opgenomen van € 75.000. Dit bedrag wordt ingezet voor: 60% loonkosten; 25 % werkbudget; 15% stimulering lokale initiatieven. Juridische zaken Het taakveld Juridische Zaken heeft een uitbreiding van de formatie gekregen. Hierdoor is het taakveld in staat om bepaalde aangelegenheden meer centraal te beleggen en daardoor te monitoren, te coördineren en eventueel regie op te voeren. Dit is van belang voor de juridisch controle die uitgevoerd wordt en waarvan de uitkomsten zo nodig worden

27

bijgesteld met een kwaliteitsactie. Hierover kunnen dan (bestuurlijke) rapportages worden aangeleverd. Te denken valt aan, onder meer, de terugkeer van de ambtelijk secretaris van de bezwarencommissie. Deze kan de cijfers over de bezwaar-, en de eventueel daarop volgende beroepschriften, monitoren en daarnaast de kwaliteit bewaken en bevorderen van de manier waarop gebruik wordt gemaakt van deze rechtsmiddelen. Ook de (invoering van de) Wet open overheid (Woo) is bij Juridische Zaken ondergebracht waardoor de wettelijk vereiste Woo contactfunctionaris de regierol centraal vanuit dit taakveld kan uitoefenen. Zo ook de verzekeringsportefeuille en de schadeverzoeken behoren tot de uitbreiding. De schadeverzoeken kunnen onderdeel zijn van risicodossiers die in hun algemeenheid bijgehouden gaan worden en waar nodig voorzien worden van kwaliteitsacties. Wet Modernisering Elektronisch Bestuurlijk verkeer (Wmebv): Deze wet zal in werking treden per 1 januari 2024. Deze biedt burgers en bedrijven het recht om ieder formeel bericht dat aan een bestuursorgaan wordt gezonden elektronisch te verzenden. Momenteel wordt een inventarisatie gemaakt van de zogenaamde ‘producten’ die gezien moeten worden als formeel bericht.

Uit de inventarisatie zal moeten blijken welke acties ondernomen kunnen worden om aan de wet te voldoen, denk hierbij aan bijvoorbeeld de aanschaf van bepaalde applicaties en/of wijzigingen in werkprocessen. Zowel de Wet open overheid (Woo) als de Wmebv hebben als doel het toegankelijker en transparanter maken van de overheid. Processen en ICT-applicaties spelen hierbij een belangrijke rol. Om deze reden wordt ervoor gekozen de implementatie van beide wetten tegelijk op te laten lopen. Organisatieontwikkeling Met de nieuwe organisatiestructuur, de zogeheten grof- en fijnstructuur, is een gezond en wendbaar fundament van de organisatie neergezet. Nu is het noodzakelijk om de koers van de organisatie verder vorm te geven, met de focus op efficiënt werken, doelmatige besluitvorming en het bieden van kwalitatief goede dienstverlening aan de inwoners. In 2023 wordt er verder gewerkt aan een ontwikkelagenda, zodat deze koers in 2024 kan worden ingezet. Het is hierin belangrijk een prioritering aan te brengen in de noodzakelijke interventies. Zodat wat we doen, van kwalitatief hoog niveau is en gedragen kan worden door de ambtelijke organisatie. Wat de inhoud van het programma is, wordt in het najaar van 2023 duidelijk. Veiligheid De laatste jaren is veel capaciteit vanuit het team veiligheid ingezet op bestrijding van de crisissen (o.a. corona, vluchtelingencrisis).

Voor veiligheid ligt de focus in 2024 op het opstellen van nieuwe uitvoeringsprogramma's aan de hand van het nog vast te stellen Integraal veiligheidsplan. Eén van de thema’s binnen veiligheid is het tegengaan van ondermijnende criminaliteit. In 2021 is een weerbaarheidsscan voor ondermijning uitgevoerd. Deze scan wordt uitgewerkt in een plan van aanpak hoe ondermijning verder aangepakt gaat worden in Schagen. Het gaat hierbij niet alleen om de repressieve aanpak maar juist ook de preventieve aanpak 28

door scholing en bewustwording van collega’s en inwoners. De kosten voor het inzetten op ondermijning zijn nog niet bekend en worden in de uitwerking van het plan van aanpak opgenomen. Cameratoezicht De afgelopen periode is gebleken dat er steeds meer behoefte is om cameratoezicht in te zetten op locaties waar veel overlast en criminaliteit voor komt. Het inzetten van cameratoezicht is een zwaar en kostbaar middel en mag ook alleen wanneer dit proportioneel en subsidiair is. Op dit moment wordt het proces doorlopen om cameratoezicht in te zetten op en rondom het station in Schagen. Hier worden afspraken over gemaakt met de lokale driehoek (burgemeester, politie en openbaar ministerie). De aanschafkosten komen ten laste van 2023 maar de onderhoudskosten voor het cameratoezicht moet nog structureel opgenomen worden in de begroting. De offerte uitvragen hiervoor lopen op dit moment nog.

29

7. Financiën Inleiding We hechten waarde aan een solide financiële positie. Beleid moet uitvoerbaar zijn, maar ook betaalbaar zijn en blijven. We gaan zuinig om met belastinggeld van onze inwoners. We begroten realistisch en zetten zo nodig de tering naar de nering. De lokale belastingdruk wordt zo laag en eerlijk mogelijk gehouden. Algemene uitkering Gemeentefonds De uitkomsten van de meicirculaire geven aan dat bij het aangaan van nieuwe verplichtingen oog moet zijn voor de structurele (meerjarige) financiële effecten van investeringen. Hoewel er voor 2024 en 2025 nog overschotten ontstaan, wordt het accres van af de jaarschijf 2026 aanzienlijk verlaagd. Hierdoor komt het meerjarenperspectief nog verder onder druk te staan. De overschotten worden met name veroorzaakt door de compensatie voor de hogere kosten als gevolg van prijsstijgingen en de compensatie van de loonontwikkeling voor de onlangs afgesloten CAO voor gemeenteambtenaren. Doordat het Rijk in het Regeerakkoord heeft opgenomen om in 2026 over te stappen naar een andere financieringssystematiek voor gemeenten. Hierbij wordt onder andere gedacht aan het vergroten van het belastinggebied. Omdat hier geen invulling aan is gegeven, ontstaat er in 2026 het ravijnjaar en daarmee een fors lagere inkomsten uit het Gemeentefonds.

Stelpost jeugdzorg Door maatregelen vanuit het Rijk zijn er in de meicirculaire extra middelen beschikbaar voor de jeugdzorg. De extra middelen compenseren niet de volledige stelpost van € 2,7 miljoen die in de begroting is opgenomen. Echter zijn de werkelijke uitgaven ook lager dan de opgenomen maximale variant. Door de extra maatregelen en het verlagen van het budget kan de stelpost die in de begroting is opgenomen worden afgevoerd. Stelpost inflatiecorrectie De gemeente wordt in de algemene uitkering gecompenseerd voor de hogere uitgaven als het gevolg van de hogere inflatie. De inflatiecorrectie wordt als stelpost in de begroting opgenomen. De effecten van de meicirculaire 2023 voor de begroting 2024 en het meerjarenperspectief 2025-2027 zijn opgenomen in de onderstaande tabel. x € 1.000 Gemeentefonds 2024 2025 2026 2027 Begroting 2023 86.648 87.166 81.924 80.006 Meicirculaire 93.050 94.031 86.408 86.253 Mutatie 6.401 6.864 4.484 6.247 Restant stelpost jeugd -1.800 -1.800 -1.800 -1.800 Stelpost inflatiecorrectie -1.400 -1.400 -1.400 -1.400 Begroting 2024-2027 3.201 3.664 1.284 3.047 Vrijval storting algemene reserve In de kadernota voor de begroting 2023 is opgenomen dat de beoogde algemene reserve moet worden gevoed tot een bedrag van € 8 miljoen. Door de positieve financiële resultaten in het boekjaar 2022 zijn er extra middelen toegevoegd aan de algemene reserve.

Hierdoor is de beoogde omvang van € 8 miljoen bereikt in 2023. De incidentele stortingen in de

30

jaarschijven 2024 en 2025, respectievelijk € 3 en € 3,1 miljoen vallen hiermee vrij. Deze middelen zijn beschikbaar als incidenteel dekkingsmiddel. Er wordt een deel aangewend voor de incidentele mutaties, ad. € 1,7 miljoen, die in deze kadernota zijn opgenomen. Voorgesteld wordt om de resterende middelen, ad. € 4,4 miljoen, te (blijven) storten in de algemene reserve, zolang er geen beroep op deze middelen worden gedaan. Structurele doorwerking tussenrapportages In de 2e Tussenrapportage 2022, de 1e Financiële prognose 2023 en de 1e Tussenrapportage 2023 zijn mutaties opgenomen welke een structurele doorwerking hebben naar de jaren 2024 en verder. Deze mutaties zijn niet opgenomen in deze kadernota, omdat uw raad hier reeds een besluit over heeft genomen.

31

Bijlage

32

Uitgangspunten Algemene uitgangspunten 1. Met alles wat we in de (meerjaren) begroting opnemen gaan we uit van een van vertrouwensbasis bij de samenwerking met inwoners, bedrijven en organisaties en dragen we onze trots op de gemeente samen met de inwoners uit. 2. In de(meerjaren) begroting zijn we eerlijk en transparant. 3. In de (meerjaren) begroting toetsen we ons beleid aan de uitgangspunten van duurzaamheid zodat we de gemeente beter doorgeven aan de volgende generatie. 4. Het uitgangspunt is een (meerjaren)begroting die structureel in evenwicht is. Wanneer dit niet het geval is, wordt dit gemotiveerd toegelicht. 5. Als de begroting voldoende ruimte biedt, nemen we direct de lasten voor investeringen in maatschappelijk nut. 6. Tekorten door minder rijksbijdragen vullen we niet aan. 7. We gaan zuinig om met belastinggeld. Bij alle keuzes wegen we af of de kosten in verhouding staan tot de opbrengsten voor de samenleving. 8. Lasten schuiven we nooit door naar de toekomst, tenzij de investering vrij verhandelbaar is. 9. Een gezonde financiële buffer voor het opvangen van tekorten en het afdekken van risico's vinden wij belangrijk. Incidentele baten en incidentele middelen die vrijkomen gebruiken we niet voor nieuw beleid maar om voorzieningen in stand houden en de algemene reserve en de reserve weerstandsvermogen te voeden. 10.

We zoeken actief naar projectsubsidies bij hogere overheden. 11. Nieuwe taken voeren we budgetneutraal uit. 12. Taken eraf, personeel eraf, taken erbij, personeel erbij. 13. Alle investeringen toetsen we consequent aan de beleidsdoelen. 14. Reservepositie en weerstandsvermogen zijn in balans met de risico’s. 15. Het streefcijfer voor het incidenteel weerstandsvermogen is 1,5, met een minimum van 1,0. 16. De ondergrens Algemene reserve is 20% van de som van de incidentele risico’s De algemene reserve splitsen in een reserve Weerstandsvermogen (voor het dekken van risico's) en een Algemene reserve die 'vrij besteedbaar is'. 17. Naast de door de gemeenteraad doorgevoerde verhogingen worden de ozb en overige belastingen (o.a. toeristen- en forensenbelasting) jaarlijks verhoogd met het inflatiecijfer (CPI – mei). 18. Voor leges, riool en afval heffen we, indien mogelijk en acceptabel, kostendekkende tarieven. 19. Overige leges verhogen we, indien mogelijk, met een inflatiecijfer (CPI – mei). 20. De begraafrechten zijn acceptabel en liggen in lijn met die van gemeentelijke begraafplaatsen in de regio. 21. Voor de kostenbudgetten passen we geen inflatiecorrectie toe en geldt de nullijn. Budgetten die niet toereikend zijn mogen we aanpassen als deze aanpassing voldoende is toegelicht. 22.

Voor dekking van een begrotingstekort benutten we alle mogelijke middelen waarbij een bezuiniging op bijvoorbeeld bibliotheken, zwembaden, sportvoorzieningen of speelvoorzieningen van kinderen de laatste optie is. 23. Bij de berekening van de opbrengst van de algemene uitkering wordt rekening gehouden met een areaaluitbreiding per jaar. Door het ramen van het reëel aantal woningen en hieraan gekoppeld inwoners. Hierdoor stijgt de algemene uitkering en wordt verwerkt in de begroting. 24. Voor kostprijsberekeningen en exploitatie-opzetten hanteren we als discontovoet het rentepercentage van een vaste lineaire BNG-lening voor 10 jaar.

33