JessLokaal Algemene beschouwingen begroting 2022

Inleiding Tijdens de algemene beschouwingen van vorig jaar schreven we, dat we verwachtten dat gemeente Schagen voor grote opgaven zou komen te staan. Opgaven die veel menskracht en geld zouden gaan betekenen JessLokaal zag toen de begroting als een tussenmoment. De grote opgaven zouden immers nog komen. Hoe graag hadden we in deze situatie ons ongelijk gekregen! We zijn er helaas nog (lang) niet, want de bouw van betaalbare woningen blijft achter en kost onze gemeente vaak geld. Maar ook de alsmaar stijgende zorgkosten, de stikstofproblematiek, klimaatverandering en de toenemende krapte op de gemeentelijke arbeidsmarkt, de structurele achterstanden in het onderhoud binnen het openbaar gebied en het voortdurende tekort aan handhavingscapaciteit zijn dossiers die veel geld en tijd gaan kosten. We zijn trots op het College over hoe zij de energietransitie willen realiseren, waarbij onder andere het behoud van ons mooie landschap voorop staat. Maar zeker ook voor de inspanningen waarbij de meest kwetsbare huishoudens moeten worden opgevangen door de gemeenschap. Er is in het voorstel naar onze mening terecht niet bezuinigd op de voor alle inwoners zeer waardevolle sport, bewegen en kunst & cultuur. Ook blijven we ondersteuning bieden aan de vrijwilligers en mantelzorgers.

Naast alle uitdagingen van de toekomst, krapte op de arbeidsmarkt en landelijke kortingen bij wettelijke taken heeft het college ook ruim 2 miljoen euro minder opbrengsten precariobelasting (kabels en leidingen) weten op te nemen in deze begroting. Alweer een middel minder vanuit het rijk om aan geld te komen, die we binnen andere posten moeten zien op te lossen. Waarvoor onze complimenten. We lezen dat het een simpele begroting is met weinig ambities, maar ondanks dat is de begroting niet sluitend. We komen hier uitgebreid op terug onder het hoofdstuk: ‘Dekking begrotingstekort’. We zien dat ons coalitieprogramma, die we als gemeenteraad hebben vastgesteld in meerderheid, op grote lijnen is uitgevoerd. Dus ondanks alles hebben we samen wel veel bereikt, laten we daar dan ook trots op zijn.

Grootste zorg is de landelijke overheid die bezuinigt en taken overhevelt Dat zijn de landelijke politieke ontwikkelingen. Landelijk worden er taken en dus de hiermee gemoeide kosten, waarmee moeite is om ze te organiseren, gevraagd en ongevraagd over de schutting wordt gegooid naar gemeentes, met daarbij gelijktijdig een bezuinigingsopdracht. Wij verbazen ons als lokale partij, dat de VNG en de landelijke politieke partijen - die in de basis van onderaf worden gevoed en gestuurd - niet in staat zijn om dit proces een ‘HALT’ toe te roepen.

Covid-19 Wat leven we in een bewogen en tegelijkertijd onzekere tijd. Nooit eerder zijn we zo geconfronteerd met dillema’s als nu. De wereldwijde invloed van Corona, is zowel op persoonlijk als zakelijk vlak groot. Gelukkig proberen we iedereen zoveel mogelijk te ondersteunen. Enerzijds een groot respect voor alle dienstverleners en zorgverleners die op energieke wijze onverschrokken hulpverlenen en anderzijds voor onze eigen gemeente die binnen haar mogelijkheden alle ondersteuning biedt aan ondernemers en inwoners. We bedanken het College voor de aanpak van de lokale problemen de afgelopen periode en vertrouwen erop dat ze dit zal volhouden, zolang we in deze crisis zitten. Het college is de ondernemers, organisaties en het verenigingsleven tegemoetgekomen met compenserende en ondersteunende maatregelen, waarvoor onze dank. Ook de wijze, waarop dit is gerapporteerd naar de gemeenteraad, waarderen wij. Dat we nog niet uit de coronacrises zijn, moge inmiddels duidelijk zijn.

JessLokaal | De lokale partij voor héél Schagen www.Jesslokaal.nl

|1

Gemeentelijke organisatie We delen onze zorgen wanneer het gaat om de gemeentelijke organisatie. Deze is op dit moment kwalitatief en kwantitatief niet op orde en onvoldoende in staat onze ambities en wettelijke taken uit te voeren. Trots zijn we wel op die ambtenaren hard hebben gewerkt om zoveel mogelijk ballen in de lucht te houden. Want ondanks alles is JessLokaal nadrukkelijk van mening dat we onze dienstverlening aan inwoners en ondernemers zo goed mogelijk blijven doen. In dat kader moeten we als gemeenteraad door de zure appel bijten en samen werken aan een verbeterplan, waarin we de komende jaren de organisatie op orde brengen. JessLokaal heeft al in 2018 gewezen op dit feit, JessLokaal heeft al in 2018 een brief hierover gestuurd naar de gemeentesecretaris en portefeuillehouder en hen daarin gewezen op deze feiten. We kregen destijds te weinig ondersteuning vanuit Het College en de coalitiepartijen. Dat deze ‘eenmalige’ post uit de algemene reserves komt, begrijpen we als geen ander. We kunnen onze inwoners hier niet extra mee belasten.

Sluitende begroting Feitelijk hebben we geen sluitende begroting. De begroting wordt sluitend gemaakt met een onttrekking aan de reserve. Wij steunen dit, omdat we de rekening niet willen neerleggen bij onze inwoners. Als de keuze voorligt, kiezen wij nadrukkelijk om de rekening bij de toerist in plaats van de inwoner te leggen. Als de keuze voorligt, kiezen wij ervoor om de rekening bij de toerist neer te leggen. Al geruime tijd zijn wij van mening, dat de toeristenbelasting omhoog kan en moet. Wij hanteren tot dusver gemiddeld lage tarieven en een verhoging, meer richting het gemiddelde bedrag dat in ons omliggende toeristische plaatsen wordt gehanteerd, helpt ons de achterstand die we hebben in het onderhoud van het openbaar sneller in te lopen. We willen hierbij opmerken, dat we met deze voorgestelde aanpassing dat probleem daarmee nu nog lang niet kunnen oplossen. We dagen de andere partijen uit om samen met ons en de sector hier wel oplossingen voor te vinden. JessLokaal wil op termijn goede afspraken, over de besteding van deze extra middelen die ons na de verhoging van het tarief toeristenbelasting ter beschikking staan. We komen hier later nader op terug.

Leefomgeving JessLokaal heeft al op diverse manieren duidelijk gemaakt, dat de politiek verantwoordelijkheid is om de openbare ruimte zo in te richten, dat onze inwoners worden gestimuleerd tot een vitale leefstijl. Wij willen benadrukken dat een vitale leefstijl ook gecreëerd wordt door in een gemeente te wonen met een goed voorzieningenniveau. Gemeente Schagen heeft hard gewerkt aan het creëren van een goed voorzieningenniveau in het sociale domein. JessLokaal is voor kansengelijkheid. Sommige inwoners moeten daar meer bij ondersteund worden. Daarbij is JessLokaal voor structurele verbeteringen en niet voor een “doekje voor het bloeden”. Niemand in de steek laten, maar wel weer blijvend in een vitale en weerbare stand (laten) komen. Onze besluiten moeten een relatie hebben met de vitaliteit van zowel de kwetsbaren alsook de sterke schouders onder ons, want we hebben elkaar hard nodig in deze moeilijke en lastige tijden. We moeten ook durven te investeren in onze samenleving en met de lage rentestand kunnen we heel veel slagen maken, wanneer we daar open voor staan. We komen hier later nog op terug bij het hoofdstuk: Basis op orde.

Handhaving Voorzitter, bij leefklimaat hoort eveneens een veilig leefklimaat. Veiligheid is een aspect dat ons zorgen baart. Gelukkig zien we datzelfde besef bij het college en de raad. Wanneer de uitbreiding van de handhaving verder gaat dan een versterkt toezicht en het ingrijpen en/of

De lokale partij voor héél Schagen /var/websites/raad.schagen.nl/documenten/convert/1025e1ce-8271-4bc5-a42e-a1288cb79359.docx |

2

verbaliseren van wetsovertreders, dan verwachten we op dit vlak een actief beleid en wachten de voorstellen hiervoor af. Voor ons gaat dit verder dan cameratoezicht dat nu op de noodzakelijk punten wordt ingezet. We moeten consequent en stevig ingrijpen op diverse gebieden, zoals illegale woningverhuur en drugscriminaliteit. Schagen is een mooie en trotse gemeente en dat willen we zo houden voor onze inwoners, de vele toeristen en andere gasten. We hebben ons als JessLokaal hard gemaakt voor de bouw van meer woningen. Vooral meer betaalbare woningen en woningen voor het groeiend aantal 1- en 2 persoonshuishoudens. Ook onze arbeidsmigranten verdienen een fatsoenlijke slaapplaats. JessLokaal zet zich hier actief voor in. Helaas hoort daarbij ook de vele aandacht voor handhaving het op gebruik van woningen. Reguliere woningen moeten zelfstandig worden bewoond en niet oneigenlijk worden verhuurd aan buitenlandse werknemers of worden verhuurd als vakantiewoning! De kadernota is duidelijk in deze, de voorliggende begroting is wat voorzichtig. Wij horen daarom graag welke keuze het College binnen dit pakket beoogt.

Dekking begrotingstekort De eerste korte reactie van de nagezonden notitie en dekking geeft meer inzicht in de problematiek dan de begroting zelf. Het geeft evenwel ook meer inzicht in het feit, dat we als gemeenteraad onvoldoende in staat zijn geweest om op sommige punten een goed overwogen besluit te nemen. We denken hierbij aan onder andere de volgende besluiten: RES 1.0, Transitiewarmte en uitbreiding woningbouwprogramma. Waarbij we niet beweren er anders niet voor te zijn geweest, maar het had ons op dat moment een beter en ander inzicht gegeven in de te nemen besluiten. Dat is wel iets dat ons zorgen baart. We delen dan ook de zorg van het College en ondersteuning aan zowel gemeenteraad als college op dit gebied moet worden verbeterd. Zorgkosten binnen het sociaal domein. Jeugdzorg is en blijft een lastig in te schatten dossier. Zeker omdat we wettelijk veel moeten en ondertussen minder middelen beschikbaar krijgen om al deze taken op een verantwoorde wijze uit te kunnen voeren. Voor JessLokaal is de situatie dusdanig nijpend, dat we het College oproepen om binnen de VNG afspraken te maken, dat we dit als gemeenten niet meer op verantwoorde wijze kunnen uitvoeren en dat we de opdracht teruggeven aan de landelijke overheid. We begrijpen de gemaakte keuzes op het gebied van WMO, maar hebben daarbij nog wel een vraagteken.

We zijn als JessLokaal minder positief gestemd met het feit dat dit taakstellend een besparing van € 100.000 in 2025 oplevert. We zien meer heil in het inzetten op deze verandering dat vergt nu een structurele uitbreiding met € 100.000. Dat moet straks structurele besparing van € 200.000 in 2025 opleveren. Uiteindelijk is dan sprake van een netto besparing van € 100.000 structureel. We kunnen de koers van het College volgen ten aanzien van Participatie. Wettelijke taken JessLokaal krijgt al meer moeite met het feit, dat er taken worden overgedragen naar de gemeente, waarbij veelal onvoldoende geld meekomt om de nieuwe regels op een verantwoorde wijze te kunnen uitvoeren. Dat staat verder nog los van de extra kosten die noodzakelijk zijn om de regels goed te borgen binnen de gemeentelijke organisatie. Voorgesteld wordt voor de zogenaamde getemporiseerde invoering, met de intentie om te versnellen als dat nodig is. Hoelang gaan we dit nog accepteren? Want hoe je ook rekent, het gaat altijd ten koste van de uitvoeringstaken die primair tot de gemeentelijke taken behoren. Daarnaast zien we ook nog een bestuurlijke tussenlaag, provincies, die van gekkigheid soms niet weten wat ze met hun geld moeten doen. JessLokaal dringt er bij het

De lokale partij voor héél Schagen /var/websites/raad.schagen.nl/documenten/convert/1025e1ce-8271-4bc5-a42e-a1288cb79359.docx |

3

College en de andere landelijke politieke partijen op aan om deze omissie te corrigeren. Anders voeren we het toch gewoon niet uit! Wat zal er dan gebeuren? De invoering van de omgevingswet duurt maar voort en brengt ook nog eens extra kosten met zich mee! De kosten betreffen voornamelijk uren van ambtenaren, inhuur en van opdrachten die we kunnen uitbesteden. Om die taken allemaal wel te kunnen uitvoeren, worden er nu door het College maatregelen voorgesteld ter waarde van € 2.577.000,00 tot en met 2029! Hierin is de bekende bijdrage van het Rijk al in mee genomen! Uitvoering Regionale Energie Strategie (RES) en Transitievisie Warmte (TVW) behoren bij het klimaatakkoord, waarbij de landelijke overheid de taken zelf niet eens haalt! De kosten betreffen voornamelijk uren van ambtenaren en hiervoor wordt het totaal ingeschat op structureel, (komt dus jaarlijks terug)van € 600.000, - (voor het vergelijk, tot 2029 4,8 miljoen euro!) We hadden uiteindelijk begroot € 300.000, - per jaar, maar daar zitten ook nog andere kosten bij in.

Is de conclusie van JessLokaal onjuist, om te stellen dat we bij de RES 1.0 en de TVW wel besluiten hebben genomen, maar dat we dit op basis van verkeerde financiële uitgangspunten hebben gedaan? We zien ook enkele positieve effecten, die geen directe invloed hebben op onze begroting; Implementatie Wet Open Overheid, Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer en Wet Inburgering. Voor deze posten hebben we uiteraard wel interne maatregelen getroffen en die moeten wel goed geborgd gaan worden binnen de organisatie. Als laatste punt benoemen we Adresonderzoek, Landelijke aanpak adreskwaliteit. Dit brengt structurele kosten met zich mee van € 74.800, - per jaar! In dit rijtje stond ook nog genoemd: Artikel 213a – accommodatiebeleid en financiën. Wat JessLokaal betreft stellen we dit even uit, totdat we een goed beeld hebben van de organisatie. Er worden al voldoende extra taken uitgevoerd en wanneer de organisatie weer op ‘oorlogssterkte’ is, kunnen we dit punt alsnog gaan bespreken. We moeten dit periodiek uitvoeren en dat hoeft dus niet jaarlijks. Op orde brengen organisatie We hebben hiervoor al meerdere malen aangegeven dat we steeds meer taken krijgen, met alle gevolgen en risico’s van dien. Maar we zien ook een veranderende samenleving, dat andere eisen stelt aan onze ambtenaren.

Hiervoor moeten ze worden opgeleid, getraind en gecoacht om die uitdagingen ook straks aan te kunnen. Onder het hoofdstuk: ‘Gemeentelijke organisatie’, hebben we de extra uitdagingen, waar de organisatie nu voor staat, al benoemd. Onze zorg is, dat enerzijds duidelijk is dat het herstelproces hiervoor meerdere jaren gaat duren. Zorgen hebben we over de tekst dat dit de eerste verbeteringen zijn om de organisatie op orde te brengen. Wat staat ons nog te wachten, of beter wat zijn nog onze risico’s op termijn? Inkomsten, efficiencymogelijkheden en dekking Hierbij hebben we wel een zorg en deze is in de lijn met onze eerdere opmerkingen over de organisatie. We realiseren ons dat de komende jaren 60 ambtenaren, alleen al door pensionering, de ambtelijke organisatie van Schagen gaan verlaten. Het stemt ons positief dat goed wordt onderzocht in hoeverre functies 1 op 1 worden ingevuld. Maar onze zorg is meer het dekkingsvoorstel om vanaf 2024 1 miljoen als taakstellende besparing op te gaan nemen. Dit bedrag komt boven op de taakstellende besparing door de effecten van automatisering en robotisering van onze primaire werkprocessen en boven op de andere genoemde besparingen. Natuurlijk moeten we dit normaal gesproken omarmen, maar we denken dat het niet zo eenvoudig gaat worden.

Omdat het geen gevolgen heeft voor de begroting 2022 en 2023, willen we uiterlijk bij de kadernota in 2023 een goede onderbouwing hebben of deze taakstelling haalbaar is.

De lokale partij voor héél Schagen /var/websites/raad.schagen.nl/documenten/convert/1025e1ce-8271-4bc5-a42e-a1288cb79359.docx |

4

We lezen dat de ICT-kosten wederom een grote extra begrotingsuitgave wordt (1 miljoen en 304.000.-- structureel). Het is onduidelijk waar dit dan echt aan wordt besteed en we nemen aan dat dit los staat van de doorontwikkeling van het zaaksysteem. Bij het deel waar we lezen in de begroting over het anders inrichten (pagina 100), gaan we ervan uit dat dit alles te maken heeft met het zaaksysteem. Hebben we dan ook een beoogde eindsituatie bereikt en hoe wordt dit proces verder geborgd? Wanneer we dan weer teruggaan naar het extra dekkingsvoorstel, is dan onze conclusie juist dat het zaaksysteem ons efficiencyvoordelen gaat opleveren, zoals deze worden voorgesteld? Hoe groot zijn die naar verwachting? Of zijn er nog andere ICT-investeringen die hierbij bedoeld worden?

In hoeverre is de basis op orde? Hierover lezen we weinig tot niets in deze extra bijlage, behorende bij de begroting. Maar in de managementletter van de accountant, is erop gewezen dat het openbaar gebied de komende 15 jaar achteruit gaat. We hadden in de begroting opgenomen, extra in te lopen op het tekort. We gaan ervan uit, dat aan deze afspraak niets is gewijzigd? Dat is namelijk moeilijk te herleiden uit de begroting. Wij willen in het derde of uiterlijk het vierde kwartaal 2022 een eerste evaluatie hebben over de basis op orde, omdat dan de eerste cyclussen hebben plaatsgevonden. Dit is voor JessLokaal een belangrijke zorg voor de toekomst, waaraan door onze bewoners veel waarde gehecht wordt. De meeste ‘(Fixi)klachten’ gaan tenslotte hierover! Hieronder zullen we een voorstel indienen, om de achterstand versneld in te lopen. Ook willen we in 2022 met de nieuwe gemeenteraad in discussie, om mogelijkheden te onderzoeken tijdelijk achterstanden weg te werken, wellicht d.m.v. leningen. Gezien de huidige rente een reële optie. Zolang we achterstanden laten oplopen zadelen we toekomstige generaties hiermee op. Gericht lenen is duurzamer en met het huidige beleid houden we onszelf voor de gek. We werken dit verder uit onder het hoofdstuk Toeristen- en Forensenbelasting.

Toeristen- en forensenbelasting Met betrekking tot de “Basis op Orde” hadden we een amendement gereedliggen om de toeristenbelasting aan te passen, om daarmee meer middelen vrij te krijgen om de achterstand sneller weg te werken. In het voorliggend dekkingsvoorstel, wordt deze belasting verhoogd met maar 24 cent naar € 1,58 voor een toerist per nacht. In ons amendement gingen wij verder en stellen wij een bedrag van € 1,75 voor, met als ingangsdatum 1 januari 2023. Dit om daarmee de sector tegemoet te komen, zodat zij tijdig hun maatregelen konden treffen. Ook was in ons amendement opgenomen, dat de verordening toeristenbelasting jaarlijks wordt vastgesteld voor 1 juli over het boekjaar daaropvolgend. Nu worden we deels ingehaald door dit dekkingsvoorstel. Wanneer we het amendement nu alsnog indienen, dan komen we per 1 januari aanstaande al uit op € 1,75. Daarmee krijgen we een extra dekking voor de ‘basis op orde’ van ruim € 375.000, -. We constateren dat we op het openbaar gebied tot 2028 een achterstand gaan oplopen tussen de 12,5 tot 15 miljoen euro. Deze constatering schreeuwt om een oplossing, vandaar dat JessLokaal met dit voorstel komt. Let wel, dan hebben in 2028 de achterstand nog niet weggewerkt. In ons voorstel laten we de achterstand minder oplopen namelijk 17,5% zijnde € 2.625.000, -.

Tegemoetkoming richting de sector; een ‘compensatie’ JessLokaal wil de sector tegemoetkomen. Om de verhoging van de toeristenbelasting met 43 cent naar de € 1,75 per 1 januari 2022 door te voeren, met een ‘vroegboek compensatie’ te komen om de sector (toeristen) enigszins tegemoet te komen. Om als betrouwbare overheid over te komen, willen we een eenmalige korting in 2022. Hier komen met een amendement op terug tijdens de raad.

De lokale partij voor héél Schagen /var/websites/raad.schagen.nl/documenten/convert/1025e1ce-8271-4bc5-a42e-a1288cb79359.docx |

5

Ook willen we de OFS, afdeling recreatie en toerisme binnen het participatieproces betrekken, bij aanpassingen van onze fiets- en wandelpaden. Bij voorkeur kiezen we voor de werkwijze “the right to challenge”. Commerciële jongens hierbij betrekken, zal eerder een extra voordeel opleveren, is onze mening. Hoe staat het College hierin? Tenslotte willen we de OFS ondersteunen in hun actie dat iedereen die gasten ontvangt toeristenbelasting en het juiste bedrag afdraagt. We kondigen ons voorstel hierbij aan en horen graag de mening van de andere partijen over: 1. het aanpassen van het tarief met 43 cent i.p.v. 24 cent (stijging van 32,6%, zijnde €0,43 van 1,32 naar 1,75 per nacht) 2. De sector in 2022 eenmalig te compenseren om daarmee zorg te dragen dat we een betrouwbare overheid zijn. 3. De sector meer en beter te betrekken in de participatieprocessen bij verbetering en aanleggen van fiets- en wandelpaden, gelijke behandeling zoals met de fietsersbond en het gehandicapte platform. 4. Om een halt toe te roepen aan speculaties over beddencapaciteit en het afrekenen van het werkelijk aantal overnachtingen willen we een uniform registratiesysteem verblijfsbieders. Wie verhuurt aan niet-ingezetenen dient een registratienummer te voeren bij al haar reclame-uitingen op elk medium (bv. Marktplaats, Facebook, boekingsites).

Wanneer men niet geregistreerd is bij de gemeente en toch verblijf biedt kan de gemeente overgaan tot het opleggen van een boete die kan oplopen tot € 25.000. De registratie moet wat JessLokaal in 2023 worden ingevoerd. We hebben voor de eerste 2 punten een amendement ingediend, samen met het CDA en de PvdA. Voor punten 3 en 4 zullen we een motie indienen tijdens de raad van december aanstaande.

Tenslotte Wij willen onze mederaadsleden en steunfractieleden bedanken voor de constructieve bijdrage, die ze hebben geleverd om het coalitieprogramma uit te kunnen voeren in soms moeilijke en lastige tijden. We danken daarnaast de organisatie en het College dat ze ondanks de moeilijk omstandigheden hebben doorgepakt. JessLokaal is uiteraard niet gelukkig met deze begroting. Wij spreken onze zorg uit dat door landelijk beleid, de primaire gemeentelijke taken het extra moeilijk hebben. We zullen als gemeenteraad keuzes moeten maken. De boodschap van deze begroting en het dekkingsverhaal van maar liefst 22 pagina’s is wel, dat we op het gebied van besluitvorming slagen moeten gaan maken, om zodoende een betere afweging te kunnen maken. Want wanneer het geld er gewoon niet voor is, moeten we dat dan wel wensen formuleren of moeten we een stapje minder doen? Een mooie uitdaging straks voor de nieuwe gemeenteraad. Namens de fractie van JessLokaal, Hans Kröger, fractievoorzitter Lars Dignum, lid en vice fractievoorzitter Simco Kruijer, lid.

De lokale partij voor héél Schagen /var/websites/raad.schagen.nl/documenten/convert/1025e1ce-8271-4bc5-a42e-a1288cb79359.docx |

6