FvD Algemene beschouwingen kadernota 2026

Speech Voorzitter, Toen ik bezig was met de voorbereiding van deze raadsvergadering las ik het agendapunt ‘algemene beschouwingen’, wat zou dat betekenen? De term algemeen geeft vrijheid om eigen invulling te geven aan een bijdrage. Fracties hebben de mogelijkheid om de balans op te maken van de laatste 4 jaar, de regeringsperiode van het vorige college: per saldo negatief of positief? Forum voor Democratie is nieuw in deze raad, dus een lange beschouwing over de vorige periode is voor ons niet aan de orde. Wel zijn we verrast hoe snel de nieuwe coalitie was om het voornemen om zich vooral niet te binden aan een dichtgetimmerd coalitieakkoord, om te zetten in daden. De woningbouw bij de Korte Bosweg werd weggestemd, mede door het verdeeld stemmen van de nieuwe coalitie. Dat belooft nog wat, de komende 4 jaar. Wat dan wel, voorzitter? Wellicht kunnen we vandaag uitzoomen en kijken naar de betekenis van de gemeente in algemene zin. De moderne Nederlandse gemeenten bestaan sinds 1811, maar gaan eigenlijk terug tot de middeleeuwen: steden, dorpen, heerlijkheden, waterschappen en ambachten hadden al vormen van lokaal bestuur. Met de gemeentewet uit 1851 komen de herkenbare lagen tevoorschijn: de gemeenteraad, de burgemeester en het college. Kenmerkend voor het lokaal bestuur is dat het de laag is die het dichtst bij de inwoner staat.

Toch zagen we vooral na de Tweede Wereldoorlog een enorme schaalvergroting, waarbij steeds meer gemeenten samengevoegd werden. Ter voorbeeld: mijn eigen woonplaats, Petten, was tot 1929 een eigen gemeente; waarna het opging in de gemeente Zijpe, die vervolgens weer opging in onze eigen gemeente Schagen. Voorzitter, alles wijst erop dat deze schaalvergroting nadelig uitwerkt. Overigens blijft deze niet beperkt tot de gemeenten; ook het onderwijs, de woningcorporaties,

ziekenhuizen… eigenlijk komt elk facet van onze maatschappij ermee in aanraking. Je moet deze ontwikkeling zien als het bevoegd gezag steeds verder van de burger plaatsen. De inwoner verliest grip op het democratische proces en blijft steeds vaker thuis bij verkiezingen, zeker in de grote gemeenten. Het is een weemoedig verhaal. Deze tendens naar grootschaligheid lijkt niet te stoppen en naar mijn verwachting zal een klinkklare politieke oplossing zich ook niet snel aandienen. Er is een verandering in het denken van onze bestuurders nodig, een cultuurverandering die niet politiek afgedwongen kan worden. Toch beloven wij u politiek gezien 1 ding: de komende raadsperiode zal Forum voor Democratie zich volmondig verzetten tegen elke vorm van schaalvergroting. Van een gemeente Noordkop gaat het niet komen, voorzitter. Dan nog de kadernota. Het college geeft zelf aan dat het beoogde beleid nog niet in de kadernota verwerkt zit, daarom is politieke afrekening moeilijk.

Toch nog een paar vragen voor de bewindspersonen: Kan het college uitleggen waarom de lokale lasten met 2,98% stijgen, terwijl de meicirculaire nog niet verwerkt is en mogelijk ruim € 2 miljoen extra oplevert voor 2027 en 2028? Welke ruimte ziet het college om het tekort op te lossen zonder verdere lastenverzwaring voor inwoners en ondernemers? De bijdrage aan de Veiligheidsregio stijgt structureel met € 475.000 per jaar. Kan het college aangeven welke extra prestaties Schagen daarvoor terugkrijgt? In de Kadernota staat dat Schagen een indicatieve opgave heeft van 254 opvangplekken, waarvan 16 AMV-plekken. Klopt het dat het COA de locatie Schagen-Oost wil ombouwen naar een duurzame opvanglocatie met 300 plekken?