Factsheet 3 regelgeving evenementen

Regelgeving wegwerpbekers en -bakjes Evenementen

Voor evenementen gaan nieuwe regels gelden voor het gebruik van wegwerpbekers en-bakjes die plastic bevatten. Afhankelijk van het type evenement (een open of een gesloten evenement) gelden andere regels. In deze factsheet informeren we u over de nieuwe regelgeving en wat die voor u en uw bezoekers betekent. Open evenementen Bij open evenementen betalen bezoekers vanaf 1 juli 2023 voor een wegwerpbeker en -bakje als deze plastic bevat én moeten zij gebruik kunnen maken van een herbruikbaar alternatief met een retoursysteem, of van een zelf meegebrachte beker of verpakking (bring your own).

Gesloten evenementen Bij gesloten evenementen is het gebruik van plastic wegwerpbekers en -bakjes vanaf 1 januari 2024 niet meer toegestaan. Een circulair systeem, waarbij bekers en verpakkingen retour komen voor hergebruik óf voor hoogwaardige recycling is dan verplicht.

Hergebruik is de nieuwe norm Elke dag gooien we in Nederland 19 miljoen wegwerpbekers en -bakjes die plastic bevatten weg. Na eenmalig gebruik. Een deel daarvan komt als zwerfafval in het milieu terecht. Daarom gaan we eenmalig gebruik van dit soort bekers en bakjes terugdringen en wordt hergebruik de nieuwe norm. Met deze nieuwe norm willen we het gebruik van wegwerpbekers en -bakjes die plastic bevatten in Nederland binnen 3 jaar met 40 procent verminderen.

Welke bekers en bakjes vallen onder de regels? Wel: Bekers en bakjes voor eenmalig gebruik, die plastic bevatten: Bioplastic Toegevoegde polymeren om water- of vetafstotend te maken Producten met een plasticvrij logo. Dit logo sluit het product niet uit van de regelgeving Voor bakjes geldt aanvullend: Het voedsel hoeft niet verder bereid te worden, zoals koken, ontdooien of verwarmen. Bakjes met voorverpakt eten: alleen eenpersoonsporties. Bakjes die ter plekke worden gevuld: geen volumegrens. Niet: Herbruikbare bekers en bakjes, ook als ze uit plastic bestaan. Flexibele voedselverpakkingen, zoals zakjes, folies en wikkels. Let op: deels vormvast en deels flexibel valt wel onder de regelgeving. Plasticvrije materialen, zoals hout of papier waar geen plastic aan is toegevoegd. Let op: aluminium heeft een hoge milieubelasting en wordt daarom sterk afgeraden.

Hoe zit het met ‘plasticvrije’ keurmerken van mijn leveranciers? Veel bekers en bakjes die eruitzien alsof ze van karton zijn, bevatten kunststof om ze water- en vetafstotend te maken. Zelfs bekers en bakjes met een ‘plasticvrij’ keurmerk kunnen plastic bevatten. Een keurmerk biedt dus geen garantie voor uitsluiting van de regelgeving. In Nederland betekent plasticvrij dat het product geen (toegevoegde) polymeren bevat. In het buitenland worden soms andere normen gehanteerd, waardoor het plastic vrije logo uit bijvoorbeeld Duitsland niet geldig is in Nederland. Laat u goed informeren door uw leverancier en lees de factsheet Milieuclaims van het KIDV (voorbeeld 10: plasticvrij).

Hoe zit het met producten van bioplastic? Ook bekers en bakjes gemaakt van bioplastic vallen onder de nieuwe regelgeving. Bioplastic is biologisch afbreekbaar plastic of plastic van hernieuwbare grondstoffen. Dit soort plastic is doorgaans ook schadelijk voor het milieu als ze in het zwerfafval terecht komen. Daarom vallen bekers en bakjes gemaakt van bioplastic ook onder de regelgeving.

Verschil open en gesloten evenementen Voor een open evenement gelden andere regels dan voor een gesloten evenement. Maar wat is het verschil? Een gesloten evenement vindt plaats op een locatie met een omheining. Denk aan een muziekfestival of concert op een besloten locatie (binnen of buiten) of aan een sportevenement in een stadion. Is er geen sprake van een besloten terrein, dan spreken we van een open evenement. Denk hierbij aan een braderie, marathon of een open stadsevenement zoals carnaval of koningsdag.

Gesloten evenementen Wanneer gaan deze regels in? 1 januari 2024 Welke regels gelden voor mij? Voor gesloten evenementen geldt: vanaf 1 januari 2024 zijn wegwerpbekers en -bakjes die plastic bevatten niet meer toegestaan. Een circulair systeem, waarbij bekers en bakjes retour komen voor hergebruik is dan verplicht. Als uitzondering op deze regel geldt dat u plastic wegwerpbekers en -bakjes wel mag gebruiken wanneer u deze inzamelt voor hoogwaardige recycling. Verderop in deze factsheet leest u meer over deze uitzondering. Is er een overgangstermijn voor het opmaken van voorraad? Het is de bedoeling dat u de voorraden van wegwerpbekers en – bakjes die niet geschikt zijn voor hoogwaardige recycling opmaakt voor het verbod in 2024 ingaat. Als u ook open evenementen organiseert, kunt u deze voorraad blijven gebruiken voor deze evenementen. Wel moet u hiervoor een extra bedrag in rekening brengen (zie de regels die hiervoor gelden vanaf 1 juli 2023).

Open evenementen Wanneer gaan deze regels in? 1 juli 2023 Welke regels gelden voor mij? Vanaf 1 juli 2023 mag u uw bezoekers geen gratis wegwerpbekers en -bakjes die plastic bevatten meer meegeven. Hiervoor moet u een apart bedrag in rekening brengen. Ook moet u bezoekers een herbruikbaar alternatief aanbieden. Denk hierbij aan bakjes of bekers die bezoekers later weer terug kunnen brengen of de mogelijkheid om zelf een beker of verpakking mee te nemen (bring your own). Richtbedragen voor prijzen en verwerking in de kassa De regelgeving noemt alleen richtlijnen voor het beprijzen van wegwerpbekers en –bakjes die plastic bevatten, daar mag van worden afgeweken: - € 0,25 voor een beker; - € 0,50 voor een maaltijd, die kan bestaan uit meerdere bakjes; - € 0,05 voor bakjes met een eenpersoonsportie groente, fruit, yoghurt, beleg of saus. De toeslag voor een beker en bakje dat plastic bevat, moet apart op de rekening worden vermeld. Voor de eenduidigheid adviseren we om het op de kassa aan te slaan als “plastic product” of meer specifiek als “plastic beker” en “plastic bakje”. Opbrengst wegwerpverpakkingen Het geld dat u (als uitbater van de voedseluitgiftelocatie) ontvangt met de verkoop van de wegwerpbekers en -bakjes mag u zelf houden. U betaalt hierover wel het hoge btw-tarief.

Wat er overblijft, kunt u bij uw omzet optellen en bijvoorbeeld inzetten voor de aanschaf van de verplichte herbruikbare alternatieven of een energiezuinige wasfaciliteit. Voedselveiligheid bij bring your own De bezoeker is zelf verantwoordelijk voor de hygiëne van het voedsel vanaf het moment dat deze het voedsel aanneemt in een eigen verpakking. Als u bring your own aanbiedt als herbruikbaar alternatief voor bezoekers, mag u een meegebrachte verpakking weigeren als deze er niet schoon uitziet.

Algemeen Kan ik de bezoekers borg vragen voor de herbruikbare bekers en bakjes? Ja. Om ervoor te zorgen dat u de herbruikbare of hoogwaardig recyclebare bekers en bakjes weer terugkrijgt, is een goed werkend retoursysteem belangrijk. U kunt er bijvoorbeeld voor kiezen om borg te vragen, gebruik te maken van een retourmunt, of een milieutoeslag voor elke nieuw aan te schaffen beker of bakje. Bekijk voor meer informatie en inspiratie de website van Plastic Promise.

Uitzondering op het verbod voor wegwerp: hoogwaardige recycling Hergebruik wordt de nieuwe norm voor locaties en evenementen die vallen onder consumptie op locatie. Er geldt echter ook de optie om een inzamelsysteem in te richten voor hoogwaardige recycling van de bekers en -bakjes. Hoogwaardige recycling betekent dat u de bekers en bakjes inzamelt en dat het na recycling opnieuw gebruikt wordt als verpakkingsmateriaal voor eten of drinken (voedselcontactmaterialen). Het minimale percentage ingezamelde bekers en bakjes dat hoogwaardige gerecycled moet worden loopt jaarlijks op en begint in 2024 bij 75% tot 90% in 2027 en verder. Vanwege de voedselveiligheid zijn er in de Europese regelgeving strenge eisen aan verbonden. Zo is het op dit moment alleen mogelijk om bekers of bakjes gemaakt van polyethyleentereftalaat (PET) hoogwaardig te recyclen. Dit materiaal is niet voor alle toepassingen geschikt. Wie gebruik wil maken van de uitzondering op het verbod op wegwerp door bekers en bakjes te gebruiken die geschikt zijn voor hoogwaardige recycling en die op de locatie voor dit doel met de minimale inzamelingspercentages worden ingezameld moet dit vooraf melden bij de Inspectie van Leefomgeving en Transport (ILT).

Het is daarbij belangrijk om goede afspraken te maken met een afvalinzamelaar die dit gescheiden kan transporteren en met een afvalverwerker die het materiaal hoogwaardig kan recyclen en die aan de administratieve verplichting kan voldoen die u heeft voor deze uitzondering.

Hoe duurzaam is hergebruik? Over het algemeen geldt dat hergebruik beter is voor het milieu, afhankelijk van het materiaal, het volume, de manier van schoonmaken en de efficiëntie van de retourlogistiek. Wel moet een herbruikbare beker of verpakking vaak worden gebruikt. Een beker is bijvoorbeeld milieuvriendelijker als deze tussen de 6 en 60 maal gebruikt wordt¹. Het verschil zit hem onder meer in het materiaal waarvan de herbruikbare beker is gemaakt en de manier waarop de herbruikbare beker wordt schoongemaakt.

Hoe wordt de regelgeving gehandhaafd? De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) ziet erop toe dat bedrijven, organisaties en supermarkten zich aan de regels houden. Door signalen te verzamelen, informatie te geven en te waarschuwen waar nodig. Op basis van de verzamelde informatie treedt de ILT handhavend op, bijvoorbeeld door een last onder dwangsom op te leggen.

Plastic tasjes Het is niet voor het eerst dat de overheid dit soort regels invoert. Sinds 2016 moet namelijk iedereen betalen voor plastic tasjes in de winkels. Door tasjes, die voorheen gratis waren, te beprijzen, is de aanwezigheid hiervan in het zwerfafval in 3 jaar tijd met 60 procent verminderd. Het gebruik van nieuwe plastic tasjes is in dezelfde periode met 80 procent verminderd². Een prachtig resultaat én voorbeeld dat laat zien dat we samen stappen kunnen maken.

Europese richtlijn De nieuwe maatregelen zijn onderdeel van een groter geheel. Ze komen voort uit de Europese richtlijn Single Use Plastics (SUP) dat als doel heeft: de impact van wegwerpplastic op het milieu verminderen en meer plastic hergebruiken en recyclen. Sinds juli 2021 mogen plastic wegwerpartikelen zoals rietjes, bestek, borden, wattenstaafjes en ballonstokjes niet meer op de markt worden gebracht. En sinds januari 2023 is de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV) ingevoerd. Dit houdt in dat producenten van plastic wegwerpproducten meebetalen aan het opruimen van zwerfafval. Zwerfafval is een breed maatschappelijk probleem. En met de hele keten van producenten, ondernemers en consumenten kunnen we dat probleem aanpakken.

Meer weten? Op www.minderwegwerpplastic.nl vindt u meer informatie over de regelgeving en hoe u zich hierop kunt voorbereiden. Volg de regelhulp om na te gaan welke regels van toepassing zijn op uw situatie en welke opties er zijn om hieraan te voldoen.

¹ Impact wegwerpproducten en hun alternatieven, CE Delft, pagina 24 tabel 5 ² Evaluatie verbod op gratis plastic draagtassen, ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, 2019