Definitieve jaarrekening 2022 Gemeente Schagen incl verklaring getekend
Tekst van het document
Het verstrekken van leningen aan derden of het garanderen daarvan vallen hier niet onder; deze activiteiten vallen onder het desbetreffende programma. Het beleid voor de treasuryfunctie wordt vastgelegd in een Treasurystatuut. De treasuryfunctie is gebaseerd op de wet Financiering decentrale overheden (FIDO). Op deze wet is ook volgende regelgeving gebaseerd: · De Regeling uitzettingen en derivaten decentrale overheden (Ruddo). Hierin staat bijvoorbeeld dat decentrale overheden alleen geld mogen uitzetten bij een instelling die financieel gezond is. · Het Besluit leningvoorwaarden decentrale overheden. Hierin staan voorwaarden voor gemeenten die geld willen lenen. · De Uitvoeringsregeling financiering decentrale overheden (Ufdo). Hierin staan de rentepercentages voor de kasgeldlimiet en de renterisiconorm. Deze percentages geven aan hoeveel gemeenten mogen lenen. In deze paragraaf komen achtereenvolgens deze onderwerpen aan de orde: · Wet Houdbare Overheidsfinanciën (wet HOF) en verplicht schatkistbankieren; · Gemeentelijk beleid; · Financieringsstructuur; · Renteontwikkeling; · Risicobeheer; · Renterisiconorm;
81
· · · ·
Kredietrisico; Kasgeldlimiet; Renteomslag; Schatkistbankieren.
Wet houdbare overheidsfinanciën (Wet HOF) en wet verplicht schatkistbankieren Het EMU-saldo is het saldo van de inkomsten en uitgaven van de overheid. Het EMU-saldo van de lokale overheid telt mee voor het EMU-saldo van de totale overheid. In het Verdrag van Maastricht (1992) is afgesproken dat het EMU-tekort van een land max. 3% BBP (Bruto Binnenlands Product) mag zijn. In de wet staat dat gemeenten een gelijkwaardige bijdrage moeten leveren aan het terugdringen van het EMU-tekort. Het EMU-saldo ofwel het nationale begrotingstekort mag niet groter zijn dan 3% van het bruto binnenlands product (bbp). Van dit tekort neemt het Rijk 2,5% voor zijn rekening en de decentrale overheden 0,5%. De EMU-saldi voor 2021 en 2022 worden als volgt berekend: Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan/onttrekking uit reserves
2022 2022 2021 Begroting Rekening Rekening -5.081
8.321
458
6.793
5.240
4.922
Investeringen in materiële vaste activa die op de balans worden geactiveerd
6.752
8.829
5.528
Totaal plus
1.712
13.561
5.380
Totaal min
6.752
8.829
5.528
-5.040
4.732
-148
Mutaties die het EMU-tekort verkleinen: afschrijvingen ten laste van de exploitatie Mutaties die het EMU-tekort vergroten:
EMU-saldi gemeente Schagen
Gemeentelijk beleid Het gemeentelijk beleid op het gebied van aantrekken en uitzetten van geld is vastgelegd in het Treasurystatuut. In dit statuut is opgenomen dat de raad gekozen heeft om uit te gaan van een laag risicoprofiel. De belangrijkste uitgangspunten zijn: · Het uitzetten van gelden vindt plaats bij de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) of andere financiële instellingen met ten minste een AA-rating. · Gelden aantrekken gebeurt in beginsel bij de laagste aanbieder, tenzij contractueel anders is afgesproken. · Het gebruik van derivaten is niet toegestaan.
Financieringsstructuur
82
De gemeente Schagen heeft middelen nodig voor de financiering van vaste activa, de bouwgrondexploitatie en de lopende transacties (uitgaven min ontvangsten). De financieringsmiddelen bestaan uit de eigen reserves en voorzieningen, langlopende leningen, kortlopende leningen, debetsaldi in rekening-courant en crediteuren. Een deel van deze investeringen komt ten laste van reserves en voorzieningen. Daardoor nemen deze als financieringsbron af. De investeringen van de gemeente zijn gefinancierd met langlopende geldleningen, eigen reserves en kortlopende geldleningen. Aan de omvang van kortlopende geldleningen zit een limiet; de kasgeldlimiet. In Schagen bedraagt die afgerond € 11,2 miljoen. Wanneer de gemeente deze limiet drie kwartalen overschrijdt, moet langlopende financiering worden aangetrokken. In 2022 was er een groot deel van het jaar sprake van een overschot aan liquide middelen. Dit is voor een groot deel ontstaan door vooruit ontvangen voorschotten van het Rijk. De middelen zijn overgeboekt op de zogenaamde rekening Schatkistbankieren. Op 31 december 2022 bedroeg het saldo van deze rekening ruim € 8.1 miljoen. De investeringen met een economisch nut en financiële vaste activa (Regius, startersleningen e.d.) bedragen bij elkaar € 78 miljoen. Hier staat € 51 miljoen aan vaste geldleningen tegenover. De rest is gefinancierd met reserves en kasgeld.
De leningenportefeuille bestaat per 31 december 2022 uit 10 leningen met een oorspronkelijke hoofdsom van € 75 miljoen. Het saldo van de openstaande leningen bedraagt € 51 miljoen. Renteontwikkeling De rente op de geldmarkt is in de loop van 2022 gestegen. De rente is o.a. verhoogd om de hoge inflatie een halt toe te roepen. Ook de financiering via kortlopende (kas)geldleningen laat een stijgende lijn zien. Aan de hand van de liquiditeitsprognose wordt gekeken of het aantrekken van lang geld noodzakelijk is. Het meerjaren investeringsschema speelt hierbij een belangrijke rol. Risicobeheer Een belangrijk onderdeel van het treasurybeheer in onze organisatie is het risicobeheer. Het risicobeheer omvat alle activiteiten die zich richten op het beheersen van financiële risico’s zoals renterisico’s, kredietrisico’s en liquiditeitenrisico’s. Onze gemeente loopt geen koersrisico omdat ons effectenbezit niet een speculatief karakter heeft, De aandelen zijn gewaardeerd zijn tegen historische aanschafprijs. Renterisiconorm In de wet FIDO is het sturingsinstrument “renterisiconorm” geïntroduceerd. Met deze norm wordt een kader gesteld voor de spreiding van de looptijden van langlopende geldleningen. Het doel van de renterisiconorm is het beperken van de gevolgen van een stijgende kapitaalmarktrente op de rentelasten van de gemeente.
Dit wordt bereikt door een limiet te stellen aan dat deel van de vaste schuld waarover het rentepercentage in een bepaald jaar moet worden aangepast aan de geldende markttarieven. De bedoelde aanpassingen van rentepercentages doen zich voor bij herfinanciering en renteherziening.
83
Herfinanciering houdt in dat een vervangende lening wordt aangetrokken om aan de aflossingsverplichting van een bestaande lening te voldoen. Renteherziening doet zich voor wanneer de geldgever het rentepercentage van een lening gedurende de looptijd herziet. Spreiding dient te voorkomen dat in enig jaar een relatief groot deel van het vreemd vermogen geherfinancierd dient te worden en/of dat renteaanpassing plaats zal vinden in een periode waarin de rente relatief hoog is. De renterisiconorm zorgt er uiteindelijk voor dat de rentestijgingen vertraagd doorwerken op de rentelasten in enig jaar. Hieronder volgt een berekening van de renterisiconorm. Bedragen x euro 1.000,-
Begroting 2022
Rekening 2022
Rekening 2021
-
-
-
5 Betaalde aflossingen
3.205
3.205
3.205
6 Herfinanciering (laagste van 4 en 5)
3.205
3.205
3.205
7 Rente risico op vaste schuld (2+6)
3.205
3.205
3.205
Begroting 2022
Rekening 2022
Rekening 2021
126.190
132.342
126.767
20%
20%
20%
25.238
26.468
25.353
Begroting 2022
Rekening 2022
Rekening 2021
10 Renterisiconorm
25.238
26.468
25.353
7 Renterisico op vaste schuld
3.205
3.205
3.205
11 Ruimte (+) / Overschrijding (-) (10-7)
22.033
23.263
22.148
Berekening renterisiconorm en risico
1a Renteherziening op vaste schuld o/g 1b Renteherziening op vaste schuld u/g 2 Netto renteherziening op vaste schuld (a-b) 3a Nieuwe aangetrokken vaste schuld 3b Nieuwe verstrekte lange leningen 4 Netto aangetrokken vaste schuld (a-b)
Rente risiconorm 8 Begrotings- rekeningtotaal 9 Bij ministeriële regeling vastgesteld % 10 Renterisiconorm
Toets rente risiconorm
Kredietrisico
84
Bij het bepalen van kredietrisico’s maken we een onderscheid tussen risico’s. Er zijn risico's die wij als gemeente lopen omdat wij geldleningen verstrekken of hebben verstrekt aan andere partijen. En er zijn risico’s die wij als gemeente lopen omdat wij gemeentegaranties (borgstelling) hebben afgegeven. Bij deze borgstellingen verwachten we vooralsnog geen risico’s. (bedragen x euro 1.000,-)
Verstrekte leningen
2022
2021
726
630
Duurzaamheidsleningen
3.076
3.076
Startersleningen
2.415
1.915
Leningen Verenigingen/Stichtingen
Hypotheken Obligatlelening Alliander Deelnemingen Totaal
165
174
1.446
1.446
327
327
8.155
7.568
Kasgeldlimiet In de volgende tabel toetsen we de omvang van de kasgeldlimiet aan de wettelijke norm uit de Wet Fido. De gegevens voor de begroting baseren we op de wettelijke gemiddelde
85
omvang van de vlottende schuld en vlottende middelen aan het begin van het boekjaar. De kasgeldlimiet wordt berekend als een percentage van de jaarbegroting en geldt voor het hele jaar. De kortlopende schuld mag niet verder oplopen dan 8,5% van het rekeningtotaal aan lasten voor bestemming. Dit houdt in dat de kasgeldlimiet 8,5% van € 132 miljoen, dus € 11,2 miljoen bedraagt. De gemeente mag dus korte termijn financiering aantrekken tot dit bedrag. Bedragen x euro 1.000,-
Begroting 2022
Rekening 2022
Rekening 2021
begrotings- rekeningtotaal
126.190
132.342
126.767
kasgeldlimiet in procenten
8,50%
8,50%
8,50%
kasgeldlimiet in bedrag
10.726
11.249
10.775
-
1.163
Berekening kasgeldlimiet 1) Toegestane kasgeldlimiet
2) Omvang vlottende schuld schuld in rekening courant overige geldleningen niet zijnde vast schuld
19.663
4.354
5.861
overige uitstaande schulden < 1 jaar
12.522
17.851
14.504
32.185
22.205
21.528
contante gelden in kas
1
1
tegoeden in rekening-courant
2
9.233
24.304
35.004
23.583
24.304
35.007
32.817
Totaal netto vlottende schuld (2-3)
7.881
-12.802
-11.289
Toegestane kasgeldlimiet (1)
10.726
11.249
10.775
2.845
24.051
22.064
Totaal vlottende schuld 3) Omvang vlottende middelen
overige uitstaande gelden < 1 jaar Totaal vlottende middelen 4) Toets kasgeldlimiet
Ruimte (+) / Overschrijding (-)
86
Renteomslag (ook wel rekenrente) en renteresultaat · · ·
Voor de berekening van de renteomslag volgen we de methodiek uit de BBV notitie rente 2017 De renteomslag voor 2022 bedraagt 1,5% De externe en interne rente wordt door middel van de renteomslag via de kapitaallasten doorberekend aan de taakvelden.
2022
(x € 1.000)
a. De externe rentelasten over de korte en lange financiering
1.280
b. De externe rentebaten Saldo rentelasten en rentebaten
1.280
c. De rente die aan de grondexploitatie moet
-
worden doorberekend De rente van projectfinanciering die aan het desbetreffende taakveld moet worden toegerekend
-
Aan taakvelden toe te rekenen externe rente
1.280
d1. Rente over eigen vermogen
-
d2. Rente over voorzieningen
-
Totaal werkelijk aan taakvelden toe te rekenen rente
1.280
e. De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag)
1.690
f. Renteresultaat op het taakveld Treasury
-410
87
Schatkistbankieren Eind 2013 is het schatkistbankieren ingevoerd. Dit houdt in dat overtollige middelen, met uitzondering van middelen nodig voor uitoefening van de publieke taak, voortaan uitsluitend bij het rijk (schatkist) of bij andere lagere overheden mogen worden uitgezet. Dit beperkt eventuele kredietrisico’s. Een bepaald bedrag, afhankelijk van het begrotingstotaal, het zogenaamde drempelbedrag, mag buiten de schatkist worden gehouden. Voor Schagen is dit een bedrag van € 10,4 miljoen. De verantwoording over het schatkistbankieren is conform de wettelijke richtlijnen opgenomen in de toelichting op de balans onder de vlottende activa. Per 31 december 2022 is het saldo van het schatkistbankieren € 8.069.039.
88
Paragraaf lokale heffingen Algemeen Deze paragraaf geeft een overzicht van de diverse lokale heffingen en belastingen op hoofdlijnen. Hiermee ontstaat inzicht in de lokale lastendruk. Dit is van belang voor de integrale afweging tussen enerzijds beleid en anderzijds inkomsten. Ook wordt weergegeven welk beleid de gemeente in 2022 heeft gevoerd ten aanzien van de kwijtschelding. Tenslotte is een vergelijking opgenomen uit de Coelo-atlas met betrekking tot de gemiddelde woonlasten. De belangrijkste belastingen, rechten en leges, die in de gemeente Schagen worden geheven zijn: a. Onroerende-zaakbelastingen De belangrijkste inkomstenbron van de gemeente waarover het gemeentebestuur zelf zeggenschap heeft zijn de onroerende-zaakbelastingen (lees verder OZB). Bij de berekening van de tarieven is rekening gehouden met de geraamde opbrengst in de begroting 2022. De geraamde opbrengst is inclusief de afdracht voor het Ondernemersfonds Schagen (OFS), het compensatiebudget voor sport en cultuur en de verandering van de WOZ-waarden. De opbrengst is geraamd op € 11.253.089 De werkelijke opbrengst bedraagt € 11.258.103 b. Afvalstoffenheffing De afvalstoffenheffing wordt geheven van alle huishoudens, als dekking in de kosten van het ophalen en afvoeren van het huishoudelijk afval. De hoogte van de afvalstoffenheffing is mede afhankelijk van het aantal leden van een huishouden.
Daarnaast betalen huishoudens met een extra container een extra bedrag. In onderstaande tabel is een overzicht van de tarieven opgenomen. Afvalstoffenheffing 1 persoonshuishouden 2 en 3 persoonshuishouden ≥ 4 persoonshuishouden extra container
Tarief 2022 € 307 € 361 € 391 € 196
De opbrengst is geraamd op € 7.141.557 De werkelijke opbrengst bedraagt € 7.137.437 c. Rioolheffing De rioolheffing wordt geheven voor het afvoeren of het lozen van afvalwater (direct of indirect) op de gemeentelijke riolering. De hoogte van de rioolheffing is afhankelijk van het aantal kubieke meters water dat wordt afgevoerd. De ontwikkeling van de tarieven hangt nauw samen met de uitvoering van het gemeentelijk rioleringsplan (GRP).
89
In onderstaande tabel is een overzicht van de tarieven opgenomen. Rioolheffing Tarief 2022 basistarief (tot 350 m³ afvalwater) € 190 meerverbruik: > 350 m³ t/m 99.750 m³ vanaf 99.751 m³
per eenheid van 350 m³ per eenheid van 750 m³
€ 190 € 190
De opbrengst is geraamd op € 4.978.000. De werkelijke opbrengst bedraagt € 5.065.617. d. Toeristenbelasting Het tarief per overnachting is vastgesteld op € 1,34 per persoon per nacht. De aanslagen worden voor het overgrote deel achteraf opgelegd in mei 2023. In de jaarrekening 2022 is nu een bedrag van € 1.776.065 als opbrengst verantwoord. De opbrengst is geraamd op € 1.765.386. e. Forensenbelasting De forensenbelasting wordt achteraf gelijktijdig met de toeristenbelasting in mei 2023 opgelegd. In de jaarrekening 2022 is een bedrag van € 1.894.834 als opbrengst verantwoord. Tussentijds worden aanslagen opgelegd aan belastingplichtigen, die in de loop van 2022 hun recreatiewoning/caravan verkopen. Op deze wijze wordt voorkomen dat voormalige eigenaren een jaar na de verkoop van hun eigendom nog geconfronteerd worden met een belastingaanslag. De opbrengst is geraamd op € 1.881.370. De werkelijke opbrengst bedraagt € 1.894.834. f. Grafrechten Grafrechten worden opgelegd voor het gebruik van een gedenkpark en door de gemeente geleverde diensten in verband met een gedenkpark. De opbrengst van het kohier is geraamd op € 288.184 . De werkelijke opbrengst bedraagt € 228.980 . g. Precariobelasting Precariobelasting wordt geheven voor het hebben van voorwerpen op, onder of boven de voor de publieke dienst bestemde gemeentegrond. De opbrengst is geraamd op € 124.000.
De werkelijke opbrengst bedraagt € 86.510.
90
h. Leges Titel 1 algemene dienstverlening Titel 1 Algemene dienstverlening
Taakveld
Overhead
Totale Kosten
Totale Opbrengsten
Kostendekking
hoofdstuk
1
Burgerlijke stand
€ 59.503
€ 26.454
€ 85.957
€ 45.200
52,58%
hoofdstuk
2
Reisdocumenten
€ 258.284
€ 69.758
€ 328.042
€ 278.616
84,93%
hoofdstuk
3
Rijbewijzen
€ 138.275
€ 61.014
€ 199.289
€ 185.521
93,09%
hoofdstuk
4
Verstrekkingen uit de basisregistratie personen
€ 35.077
€ 21.905
€ 56.982
€ 31.613
55,48%
hoofdstuk
5
Verstrekkingen uit het Kiezersregister
€0
€0
€0
€0
0,00%
hoofdstuk
6
Verstrekkingen op grond van Wet bescherming persoonsgegevens n.v.t.
€0
€0
€0
€0
0,00%
hoofdstuk
7
Bestuursstukken n.v.t.
€0
€0
€0
€0
0,00%
hoofdstuk
8
Vastgoedinformatie
€0
€0
€0
€0
0,00%
hoofdstuk
9
Overige publiekszaken
€ 8.156
€ 1.627
€ 9.783
€ 8.793
89,88%
hoofdstuk
10
Gemeentearchief
€0
€0
€0
€0
0,00%
hoofdstuk
11
Huisvestingswet n.v.t.
hoofdstuk
12
Leegstandswet
hoofdstuk
13
Gemeentegarantie n.v.t.
hoofdstuk
14
Marktstandplaatsen (voor weekmarkten e.d.)
hoofdstuk
15
hoofdstuk
16
hoofdstuk
17
hoofdstuk hoofdstuk
€0
€0
€0
€0
0,00%
€ 124
€ 83
€ 207
€ 200
96,62%
€0
€0
€0
€0
0,00%
€ 9.454
€ 6.011
€ 15.465
€ 5.619
36,33%
Winkeltijdenwet
€0
€0
€0
€0
0,00%
Kansspelen
€0
€0
€0
€0
0,00%
Telecommunicatie
€ 20.972
€ 14.015
€ 34.987
€ 67.929
194,15%
18
Verkeer en vervoer
€ 16.063
€ 4.677
€ 20.740
€ 9.702
46,78%
19
Diversen
Kostendekking Titel 1
€ 728
€ 462
€ 1.190
€ 432
36,30%
€ 546.636
€ 206.006
€ 752.642
€ 633.625
84,19%
Titel 2 dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning Titel 2 Fysieke leefomgeving / omgevingsvergunning hoofdstuk
1
Begripsomschrijvingen
hoofdstuk
2
Vooroverleg/beoordeling conceptaanvraag
hoofdstuk
3
Omgevingsvergunning
hoofdstuk
4
Vermindering
hoofdstuk
5
Teruggaaf
hoofdstuk
6
hoofdstuk
Taakveld
Overhead
Totale Kosten
Totale Opbrengsten
Kostendekking
€0
€0
€0
€0
0,00%
€ 58.497
€ 36.049
€ 94.546
€ 69.806
73,83%
€ 1.144.683
€ 647.878
€ 1.792.561
€ 3.023.234
168,65%
€0
€0
€0
€0
0,00%
€ 1.934
€ 1.192
€ 3.126
€ 2.528
80,87%
Intrekking omgevingsvergunning
€0
€0
€0
€0
0,00%
7
Wijziging omgevingsvergunning als gevolg van wijziging project
€0
€0
€0
€0
0,00%
hoofdstuk
8
Bestemmingswijzigingen zonder activiteiten
€ 31.574
€ 19.456
€ 51.030
€ 43.792
85,82%
hoofdstuk
9
Gedoogbeschikking
€0
€0
€0
€0
0,00%
hoofdstuk
10
In deze titel niet benoemde beschikking
€0
€0
€0
€0
0,00%
€ 1.236.688
€ 704.575
€ 1.941.263
€ 3.139.360
161,72%
Kostendekking Titel 2
Titel 3 Dienstverlening vallend onder Europese Dienstenrichtlijn Titel 3 Europese dienstenrichtlijn
Taakveld
91
Overhead
Totale Kosten
Totale Opbrengste
Kostendekkin
hoofdstuk
n
g
1
Horeca
€ 1.664
€ 1.058
€ 2.722
€ 2.097
77,04%
hoofdstuk
2
Organiseren markten en overige APV beschikking
€ 2.778
€ 1.764
€ 4.542
€ 5.160
113,61%
hoofdstuk
3
Prostitutiebedrijven
€0
€0
€0
€0
0,00%
hoofdstuk
4
Splitsingsvergunning woonruimte n.v.t.
€0
€0
€0
€0
0,00%
hoofdstuk
5
Leefmilieuverordening n.v.t.
€0
€0
€0
€0
0,00%
hoofdstuk
6
Brandbeveiligingsverordening
€0
€0
€0
€0
0,00%
7
In deze titel niet benoemde vergunning, ontheffing of andere beschikking
€0
€0
€0
€0
0,00%
€ 4.442
€ 2.822
€ 7.264
€ 7.257
99,90%
hoofdstuk
Kostendekking Titel 3
Samenvatting titel 1,2 en 3
Recapitulatie Titel 1, 2 en 3
Overhead
Kostendekking Titel 1
€ 546.636
€ 206.006
€ 752.642
€ 633.625
84,19%
Kostendekking Titel 2
€ 1.236.688
€ 704.575
€ 1.941.263
€ 3.139.360
161,72%
Kostendekking Titel 3
€ 4.442
€ 2.822
€ 7.264
€ 7.257
99,90%
€ 1.787.766
€ 913.403
€ 2.701.169
€ 3.780.242
139,95%
Kostendekking totale tarieventabel
Totale Kosten
Totale Opbrengsten
Taakveld
Totaal opbrengsten Financiële verantwoording opgelegde belastingen 2022 Belastingjaren lopen over ten minste vijf begrotingsjaren. Conform de Algemene wet inzake rijksbelastingen kunnen belastingen nog drie jaar nadat de belastingschuld is ontstaan worden opgelegd. De invordering kan nog plaatsvinden vijf jaar nadat de belasting is opgelegd. Overzicht opgelegde aanslagen 2022 in relatie tot begroting (bedragen x € 1.000) Omschrijving Begroot Werkelijk Verschil OZB woning € 7.755 € 7.750 € 05 N OZB niet-woning € 3.499 € 3.508 € 09 V Forensenbelasting € 1.881 € 1.895 € 14 V Toeristenbelasting € 1.765 € 1.776 € 11 V Grafrechten € 0.288 € 0.229 € 59 N Precariobelasting € 0.124 € 0.087 € 37 N Totaal
€ 15.312
€ 15.245
€ 67 N
Heffingen (bedragen x € 1.000,-) Omschrijving Afvalstoffenheffing
Begroot € 7.142
Werkelijk € 7.137
Verschil € 05 V
92
Kostendekking
Rioolheffing
€ 4.978
€ 5.066
€ 88 V
De meer of minder opbrengsten uit de afvalstoffenheffing komen ten laste of gunste van de egalisatiereserve afvalstoffenheffing, tenzij hier onvoldoende in zit. Overige gemeentelijke belastingen/heffingen Leges Op basis van de legesverordening worden verschillende rechten geheven. Voor zover mogelijk zijn de tarieven kostendekkend. (bedragen x € 1.000,-) Omschrijving Leges
Begroot € 2.947.837
Werkelijk € 3.923.836
Verschil € 975.999 V
Kwijtschelding Voor de inwoners van de gemeente Schagen met de laagste inkomens bestaat de mogelijkheid van kwijtschelding. Dit is mogelijk voor de OZB, de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Een verzoek om kwijtschelding wordt getoetst aan de regelgeving, zoals opgenomen in de Uitvoeringsregeling Invorderingswet 1990. De norm voor het verlenen van kwijtschelding is gesteld op 100% van de normbedragen voor de kosten van bestaan. Dit op basis van de Participatiewet (bijstandsnormen). We toetsen geautomatiseerd via het Inlichtingenbureau of mensen in aanmerking komen voor kwijtschelding. Door deze werkwijze hoeven de kwijtscheldingsgerechtigden niet ieder jaar kwijtschelding aan te vragen. Wanneer de toetsing positief is, krijgen deze mensen automatisch kwijtschelding. Gemiddeld 70% van de kwijtschelding wordt op deze manier verleend. Overzicht verleende kwijtschelding 2022 in relatie tot begroting (bedragen x € 1.000,-) Omschrijving Begroot Werkelijk Verschil Afvalstoffenheffing € 189 € 191 €2N Rioolheffing € 108 € 110 €2N Lastendruk Het beleid van de gemeente Schagen is gericht op het hanteren van kostendekkende tarieven. In de Coelo-atlas wordt ieder jaar een objectieve vergelijking gemaakt van de woonlasten per gemeente. De gemeente Schagen zit landelijk gezien iets boven het gemiddelde, met een plaats 224 op de ranglijst.
Op de ranglijst wordt de gemeente met de laagste woonlasten aangegeven met nummer 1 en de hoogste met nummer 349. Bij de berekening van het gemiddelde bedrag dat een huishouden aan gemeentelijke woonlasten betaalt, worden de OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing betrokken. De gemeente Rijssen-Holten is de gemeente met de laagste woonlasten (€ 667); de gemeente Bloemendaal heeft de hoogste woonlasten (€ 1.736). De gemiddelde woonlasten bedragen € 904. De gemiddelde woonlasten meerpersoonshuishouden in de regiogemeenten bedragen volgens de Coelo-atlas voor 2022: Gemeente
Bedrag
Ranglijst
93
Schagen Bergen Den Helder Dijk en Waard Hollands Kroon Texel
€ 0.952 € 1.117 € 0.873 € 0.823 € 0.860 € 0.759
224 323 126 67 107 26
94
Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen betreft de mogelijkheid van de gemeente om financiële risico’s op te vangen, zonder dat dit ten koste gaat van het bestaande beleid. Het weerstandsvermogen wordt uitgedrukt in een ratio. In deze paragraaf staat beschreven met welke risico’s de gemeente Schagen te maken heeft, de berekening en de analyse van het weerstandsvermogen en de weerstandscapaciteit en de verplichte kengetallen. Het weerstandsvermogen is onder te verdelen in een incidenteel weerstandsvermogen voor het opvangen meer eenmalige risico’s en een structureel weerstandsvermogen voor het opvangen van meerjarige risico’s. In deze paragraaf is zowel een berekening gemaakt van de incidentele weerstandsratio als van de structurele weerstandsratio. En daarnaast is het totaal van de risico's afgezet tegen het incidentele weerstandsvermogen. Ontwikkeling risico’s In de begroting 2022 voorzagen we een aantal trends en ontwikkelingen: · op orde krijgen van gemeentelijke organisatie; · herijking gemeentefonds; · open einde regelingen sociaal domein; · calamiteiten en rampen; · duurzaamheid en klimaatbestendigheid. De belangrijkste risico's waar we in 2022 mee te maken hadden zijn te relateren aan deze ontwikkelingen en lichten we hieronder verder toe.
Daarnaast is een algemene ontwikkeling te zien dat vooral de structurele risico’s toenemen waar geen structureel hogere inkomsten tegenover staan. Risico op het niet meer kunnen continueren van het gewenste niveau van de dienstverlening als gevolg van vacatures In de begroting 2022 waren extra middelen opgenomen om een recruiter aan te trekken die helpt bij de invulling van de openstaande vacatures. Het is gelukt om van de 150 vacatures die open zijn gesteld er ruim 100 in te vullen. Voor sommige functies blijft het lastig om geschikt personeel te vinden. In sommige gevallen blijft het noodzakelijk om dan mensen in te huren. Ook is in 2022 gewerkt aan het werkgeversmerk dat in 2023 verder wordt vormgegeven. Het werkgeversmerk zal ook bijdragen aan het aantrekken van de juiste mensen en het invullen van vacatures. Risico op het niet meer kunnen continueren van het gewenste niveau van de dienstverlening als gevolg van lagere en/of onzekere bijdragen uit het Rijk Gemeenten krijgen vanuit het Rijk een bijdrage uit het gemeentefonds. Dit is voor de gemeenten de grootste bron van inkomsten. Het gemeentefonds kent verschillende uitkeringen, waarvan de algemene uitkering de grootste component is. De hoogte van de algemene uitkering is afhankelijk van verschillende maatstaven, waaronder het
95
inwoneraantal. Ook de economische ontwikkeling in Nederland en het politieke beleid van de Nederlandse overheid tellen mee. In 2022 is bekend geworden dat de opschalingskorting tot en met 2025 bevroren blijft. Alleen zal vanaf 2026 de opschalingskorting in zijn geheel in mindering op de algemene uitkering worden gebracht. Dit gebeurt zonder ingroeipad. Ook het accres voor de jaarschijf 2026 is naar beneden bijgesteld. Daardoor daalt de algemene uitkering voor ons vanaf dat jaar aanzienlijk. Voor de jaren na 2026 bestaat nog steeds grote onzekerheid. In de gemeente Schagen zien we de kosten voor Jeugdzorg, Wmo en Participatie als gevolg van de open einde regelingen steeds meer toenemen. De financiering voor deze kosten vanuit het Rijk is niet stabiel en dit brengt daardoor onzekerheid met zich mee. We zien een nieuw risico met betrekking tot de financiering van onderwijshuisvesting. De middelen die het Rijk ter beschikking stelt zijn niet toereikend als gevolg van prijsstijgingen. Risico op het (tijdelijk) niet meer kunnen continueren van de dienstverlening als gevolg van cybercriminaliteit In 2022 zijn in Schagen geen grote incidenten gebeurd met betrekking tot cybercriminaliteit. Cybercriminaliteit neemt wereldwijd wel toe. Applicaties kunnen (tijdelijk) stil komen te liggen doordat er lekken in de software van leveranciers zitten die cybercriminelen zouden kunnen gebruiken.
Dit heeft impact op het kunnen continueren van de bedrijfsvoering, doordat applicaties tijdelijk stil komen te liggen, omdat de leveranciers eerst updates moeten doorvoeren. Tot die tijd kan geen gebruik worden gemaakt van de betreffende applicaties. Het risico op cybercriminaliteit is groter in eigen gebouwde maatwerk applicaties, dan in standaard (SAAS)oplossingen. De directie heeft daarom in 2022 besloten te stoppen met de verdere ontwikkeling van het eigen gebouwde zaaksysteem. Dit systeem wordt onderhouden tot in 2023 voor een standaard oplossing is gekozen. Risico's als gevolg van de oorlog in Oekraïne Ondanks dat Nederland niet betrokken is bij de oorlog in Oekraïne, merken we hier wel de gevolgen van deze oorlog. In de eerste plaats zien we Oekraïners die (tijdelijk) op zoek zijn naar onderdak en verblijven bij gastgezinnen in de gemeente Schagen of inmiddels in tijdelijke woningen. Daarnaast zijn de prijzen voor olie en gas als gevolg van de oorlog zo ver gestegen dat dit heeft geleid tot een energiecrisis waarbij mensen hun rekeningen voor gas en elektra niet meer kunnen betalen. De prijsstijgingen werken niet alleen door in andere grondstoffen en materialen, maar ook in voedingsmiddelen. Het leven is in 2022 gemiddeld ruim 10% (CPI 2022) duurder geworden ten opzichte van 2021.
Risico's gerelateerd aan de woningmarkt
96
Om de inflatie niet nóg verder te laten stijgen heeft de Europees Centrale Bank de rente laten stijgen. Voor woningzoekende betekent dit dat zij minder kunnen lenen dan een jaar eerder. Bouwmaterialen zijn schaars en daardoor duur. In de huidige woningmarkt is het voor starters lastig een (duurzame) betaalbare woning te vinden. De stijgende rente zorgt er ook voor dat er minder doorstroom plaatsvindt. Risico's gerelateerd aan duurzaamheid en klimaatbestendigheid De stijging van de olie- en gasprijzen heeft aangetoond dat we nog te afhankelijk zijn van deze grondstoffen. Het verduurzamen van woningen en gebouwen kan bijdragen aan minder gasverbruik. Dit vraagt echter een investering van de woningeigenaar. Als gemeente adviseren we inwoners en bedrijven over hoe zij hun woning of bedrijfsgebouw kunnen verduurzamen. Inleiding weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen kan worden uitgedrukt als de verhouding tussen de weerstandscapaciteit en alle risico’s waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie. Het weerstandsvermogen is onder te verdelen in een incidenteel weerstandsvermogen voor het opvangen meer eenmalige risico’s en een structureel weerstandsvermogen voor het opvangen van meerjarige risico’s.
In de nota Vermogensbeheer, vastgesteld in december 2019, is opgenomen dat voor het incidenteel weerstandsvermogen gestreefd wordt naar een ratio van 1,5. De gemeente Schagen heeft het risicobeleid verder niet uitgewerkt. Incidenteel weerstandscapaciteit De incidentele weerstandscapaciteit bestaat uit die reserves waar nog geen verplichting op rust of waarvan de besteding nog kan worden gewijzigd. Daarnaast wordt rekening gehouden met stille reserves. In de jaarrekening 2022 is rekening gehouden met de stille reserve die aanwezig is op gronden en gebouwen waarover de gemeente beschikt. De stille reserve waarmee wordt gerekend is € 16,9 miljoen. De incidentele weerstandscapaciteit bedraagt per 31 december 2022: Stand algemene reserve per 31-12-2022: € 3.736.000 voor jaarrekeningresultaat Stille reserve: € 16.900.000 Totaal: € 20.636.000
Incidentele risico's Voor het classificeren van risico's gebruiken we de volgende staffel:
Staffel
kans in %
97
extreem laag extra laag laag midden hoog
1% 10% 25% 50% 75%
In onderstaand overzicht zijn de incidentele risico's gespecificeerd met een risico groter dan € 100.000. Andere risico's zijn samengevat onder de overige risico's.
De incidentele risico's met de grootste financiële impact betreffen: · Oplopende kosten voor de jeugdzorg die niet door het Rijk gedekt worden. · Risico's t.a.v. calamiteiten en rampen. Hier valt ook het risico op cybercriminaliteit onder. De inschatting dat cybercriminaliteit plaatsvindt wordt laag ingeschat, echter de financiële gevolgen en de impact op de dienstverlening zijn hoog. · Risico dat het onderhoud van kapitaalgoederen meer middelen vraagt dan begroot. Ratio incidenteel weerstandsvermogen Op basis van de beschikbare en de benodigde incidentele weerstandscapaciteit kan het weerstandsvermogen worden bepaald. Totale incidentele weerstandscapaciteit
€ 20.636.000
Totale incidentele risico’s
€ 03.039.000
= 6,8
De incidentele risico’s, afgezet tegen de beschikbare incidentele capaciteit, geven een ratio van 6,8. De streefwaarde o.b.v. de nota Vermogensbeheer (2019) bedraagt 1,5. De ratio ligt ruim boven de streefwaarde.
Structureel weerstandscapaciteit De structurele weerstandscapaciteit bestaat uit de onbenutte belastingcapaciteit en de post onvoorzien. Voor de onbenutte ozb-capaciteit gaan wij uit van het verschil tussen het artikel-12-norm-tarief en het laatst vastgestelde tarief.
98
Wanneer in 2022 het artikel-12-norm-tarief in Schagen was geheven, had dit een extra opbrengst opgeleverd van € 3,3 miljoen (2021: € 2,7 miljoen). De structurele weerstandscapaciteit bedraagt per 31 december 2022: Onbenutte belastingcapaciteit: € 3.300.000 Post Onvoorzien: € 18.344 Totaal: € 3.318.344 Structurele risico's In onderstaand overzicht zijn de structurele risico's gespecificeerd met een risico groter dan € 100.000.
De structurele risico's met de grootste financiële impact betreffen: - Risico op oninbaarheid van leningen die aan derden verstrekt zijn; - Risico op opeisbaarheid van afgegeven garanties; - De open einde regelingen in het sociaal domein; - Onzekere financiering vanaf 2027 vanuit het Rijk a.g.v. herijking van het gemeentefonds. Ratio structureel weerstandsvermogen Totale structurele € 3.318.344 weerstandscapaciteit Totale structurele risico’s
€ 2.588.120
= 1,3
Risico's afgezet tegen incidenteel weerstandsvermogen Ten behoeve van de vergelijkbaarheid met eerdere jaren is onderstaand een berekening gemaakt van de weerstandsratio waarbij zowel de incidentele als de structurele risico's zijn afgezet tegen het incidentele weerstandsvermogen. Totale incidentele weerstandscapaciteit Incidentele en structurele risico’s
€ 20.636.000 € 3.039.000 + € 2.588.120
€ 05.627.120 = 3,7
De ratio kwam in 2021 uit op 1,8 (vóór resultaatbestemming), waarbij de omvang van de risico's lager was (€ 5.349.530). Belangrijkste verklaring voor een hogere ratio betreft de inschatting van de stille reserves in gemeentelijk vastgoed en gronden in eigendom van de gemeente. Daarnaast hebben we nog geen inschatting kunnen maken welke impact de herijking van het gemeentefonds heeft op Schagen. Kengetallen 99
Vanuit het rapport van de Adviescommissie Vernieuwing van de begroting en verantwoording van gemeenten zijn gemeenten verplicht financiële kengetallen in deze paragraaf in de begroting op te nemen. De aanleiding van het rapport was de wens om de kader stellende en controlerende rol van de raad te versterken. Het gebruik van kengetallen is om de financiële positie van gemeenten weer te geven en te kunnen vergelijken. Begroting Rekening Rekening Kengetallen 2022 2022 2021 Netto schuldquote
43,30%
22,80%
24,40%
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
41,90%
27,56%
24,00%
De Solvabiliteitsratio
38,70%
47,07%
43,00%
Structurele exploitatieruimte
-2,26%
8,73%
0.0%
Kengetal grondexploitatie
2,10%
1,75%
3,24%
Belastingcapaciteit
116%
117%
115%
€
1.555
€ 1.619
€
1.089
€ 1.159
6,1%
0.4%
2,34%
2,15%
Netto schuld per inwoner o.b.v. alle schulden Netto schuld per inwoner o.b.v .langlopende schulden Saldo van baten en lasten voor toevoegingen en onttrekkingen van reserves als percentage van de inkomsten (inkomsten exlc. Bijdrage reserves) onbenutte belastingcapaciteit ozb als percentage van de inkomsten
Hieronder wordt een toelichting gegeven op de gegevens van bovenstaande tabel. Netto schuldquote De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft een indicatie in welke mate de rentelasten en aflossingen op de exploitatie drukken. Een percentage tot 100% is als voldoende aan te merken. Het percentage voor 2021 ligt beduidend lager en is hiermee ruim voldoende.
De solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan zijn financiële verplichtingen te voldoen. Een percentage van rond de 50% is voldoende. Het percentage waar wij op uitkomen is derhalve lager. Dit is niet erg, zolang de exploitatie sluitend is en er budget is om de rente en aflossingen op vreemd vermogen te voldoen. Structurele exploitatieruimte
100