D toeristenbelasting 2022 Adviesnota

LEGITIEM B.V. Marketing 37a 6921 RE Duiven Tel 088 - 6007400 E-mail: info@legitiem.nl

Adviesnota toeristenbelasting 2022 Gemeente Schagen Opgesteld door: T.a.v.: Projectnummer: Datum;

www.legitiem.nl KvK Arnhem 09145958

A.F.N. (Toine) van Ierland Wethouder Financiën J. Kruit, Afdeling Financiën G. Benit, G. Johnstone, TI/002/21.1454 5 april 2021

_________________________________________________ Aanleiding De gemeente Schagen heft al jaren de toeristenbelasting. In 2017/2018 is de verordening toeristenbelasting geactualiseerd waarbij met name de forfaitaire heffingsmaatstaven zijn aangepast en de samenloop met forensenbelasting is geoptimaliseerd. Tijdens het actualisatieproces is de verblijfsrecreatiesector middels een klankbordgroep regelmatig geïnformeerd over het verloop van het proces en de resultaten. Door de goede relatie met de belangenhartigers is een regelmatig feedback vanuit de sector naar de verantwoordelijke bestuurders gekomen. Recent zijn aan de gemeenteraad vragen gesteld vanuit de toeristisch recreatieve sector en de Land – en tuinbouworganisatie (LTO), bij de huidige heffing van de toeristenbelasting . Vanuit de recreatiesector is de vraag gesteld of het mogelijk is om te differentiëren in het tarief naar de aard van de verblijfsaccommodatie of verblijfsvorm. LTO wil graag weten of het mogelijk is om het verblijf van arbeidsmigranten op het terrein van agrariërs vrij te stellen of tegen een lager tarief te belasten. De gemeenteraad van Schagen heeft het College van B. & W. de opdracht gegeven te onderzoeken of differentiaties en/of vrijstellingen mogelijk zijn naar leeftijd, verblijfsvorm en naar aard van verblijf. Daarbij geeft de Raad aan de belangenbehartigers te betrekken in het onderzoek.

Managementsamenvatting Begin maart 2021 is de opdracht van de gemeenteraad om de wensen vanuit de toeristische verblijfsector in overleg met vertegenwoordigers uit deze sector te inventariseren, te analyseren en uiteindelijk om in goed overleg tot een gedegen advies met betrekking tot de verordening toeristenbelasting te komen, uitgezet. Verloop Met de stakeholders binnen de verblijfrecreatiebranche en LTO zijn tijdens een eerste sessie op 16 maart j.l. de wensen vanuit de sector in kaart gebracht. Vervolgens zijn in een discussiestuk, onderdeel van deze adviesnota, de voor – en nadelen van de wensen bij de uitvoering van de toeristenbelasting in zowel de financiële als juridische zin in beeld gebracht. Op 13 april is vervolgens een tweede sessie met de stakeholders gehouden. De stakeholders hebben de eerder kenbaar gemaakte wensen getoetst aan het discussiestuk en in overleg een voorstel gedaan tot aanpassing van de verordening toeristenbelasting. wensen die voorlagen. Conclusies De belangrijkste conclusie die tijdens de tweede sessie met de stakeholders kan worden getrokken is dat met name de toeristische verblijfsbieders uniform van mening zijn dat de gemeente Schagen geen behoefte is aan tariefdifferentiatie tussen enerzijds verblijf op campings en kampeerterreinen en de overige verblijfsvormen anderzijds.

 TOERISTENBELASTING  FORENSENBELASTING  PRECARIOBELASTING  RECLAMEBELASTING  HONDENBELASTING  BRP CONTROLES  WONINGTOEZICHT  OPENLUCHTRECREATIE

Analyse & advies TB 2021 TI/002/21.1454

1

 VERGUNNINGEN

Daarbij wordt wel aangegeven dat het huidige prijsniveau van het tarief toeristenbelasting een belangrijke factor is in de besluitvorming van de stakeholders om geen differentiaties in te voeren. De stakeholders vinden dat het huidige tarief en eventuele jaarlijkse indexering conform het consumentprijsindexcijfer acceptabel is. Dat daardoor de concurrentiepositie van Schagen ten opzichte van omliggende gemeente gunstig wordt beïnvloed zien zij als een groot voordeel. Het verzoek om vrijstelling te verlenen met betrekking tot het verblijf van arbeidsmigranten in onderkomens op actieve agrarische bedrijven waar de betreffende arbeidsmigranten zijn gehuisvest wordt eveneens door de stakeholders gedragen. Hierbij wordt door de toeristische verblijfsbieders wel opgemerkt dat dan uitsluitend het verblijf op actieve agrarische bedrijven wordt vrijgesteld en niet op andere locaties waar naast de eigen medewerkers ook medewerkers van andere bedrijven worden gehuisvest. De financiële effecten van deze vrijstelling zijn zeer beperkt. Wel kan in de toekomst een juridisch risico ontstaan bij bezwaar- en beroepsprocedures waarbij het gelijkheidsbeginsel in het geding is. Advies Legitiem adviseert de gemeente Schagen geen tariefdifferentiaties door te voeren.

Voorts adviseren wij de gemeente Schagen een vrijstelling op te nemen met betrekking tot het verblijf van arbeidsmigranten die werkzaam zijn – en verblijven in onderkomens op/bij actieve agrarische bedrijven. Wij adviseren u de vrijstelling periodiek te toetsen door middel van controlebezoeken aan de betrokken verblijfsbieders. Verder adviseren wij om in de risicoparagraaf bij Gemeentelijke heffingen op te nemen dat de gemeente Schagen wellicht een juridisch risico loopt waarbij mogelijk het gelijkheidsbeginsel in het geding is, ingeval de vrijstelling op het verblijf van arbeidsmigranten bij actieve agrarische bedrijven wordt opgenomen. Tot slot adviseren wij in periodiek in overleg treden met de stakeholders inzake de toeristenbelasting om voeling met de sector te houden.

 TOERISTENBELASTING  FORENSENBELASTING  PRECARIOBELASTING  RECLAMEBELASTING  HONDENBELASTING  BRP CONTROLES  WONINGTOEZICHT  OPENLUCHTRECREATIE Analyse & advies TB 2021 TI/002/21.1454

2

 VERGUNNINGEN

De onderzoeksvraag De gemeente Schagen heeft Legitiem verzocht een analyse van de mogelijkheden te maken en de effecten van de toepassing van tariefdifferentiaties te berekenen om vervolgens een advies uit te brengen over de toe te passen differentiaties en vrijstellingen. Daarbij is aangegeven dat Legitiem de belangenbehartigers in het proces betrekt.

De aanpak Legitiem staat een aanpak voor waarbij het proces tot het komen van een advies aan de Raad uit drie onderdelen bestaat: 1. Communicatie 2. Analyse & Financiële consequenties 3. Advies.

1.

Communicatie

Met communicatie wordt bedoeld het betrekken van de zogenaamde ‘stakeholders’ bij het definiëren van de feitelijke onderzoeksopdracht door middel van inventarisatie van de wensen met betrekking tot de heffing van toeristenbelasting. Daartoe is op 16 maart 2021 een eerste bijeenkomst gehouden met de volgende stakeholders: Gemeente Schagen Wethouder Financiën, Joke Kruit Teamleider Financiën, Graham Johnstone Adviseur belastingen, Giselle Benit Verblijfsrecreatiesector OFS sector Recreatie en Toerisme, Kees de Wit LTO Noord afdeling HLS, Martijn van den Berg HISWA-RECRON, Gerdina Krijger Verhuur recreatiebungalows, Niek Hietberg Het doel van deze eerste bijeenkomst was het in beeld brengen van de vraag en de verwachtingen met betrekking tot toeristenbelasting en beknopte inleiding in toeristenbelasting met betrekking tot vrijstellingen en differentiaties. De sessie werd begeleid door Toine van Ierland, projectmanager Legitiem BV. Wensen vanuit de recreatiesector en vanuit LTO De volgende wensen zijn uitgesproken door de diverse sectoren: LTO

1. Afschaffen toeristenbelasting bij bieden verblijf arbeidsmigranten 2. Lagere tarief toeristenbelasting bij bieden verblijf aan arbeidsmigranten 3. Arbeidsmigranten inschrijven in Basisregstratie Personen

OFS

1. Tariefdifferentiatie met betrekking tot verblijf op kampeerterreinen en campings. 2. Lager tarief verblijf op campings e.d.

RECRON

1. Tariefdifferentiatie met betrekking tot verblijf op kampeerterreinen en campings 2. Heffen op basis van een ander model; logies omzet bijvoorbeeld 3. Besteding toeristenbelasting inzichtelijk maken

Verhuursector Hotels

 TOERISTENBELASTING  FORENSENBELASTING  PRECARIOBELASTING

1. Rekening houden met gelijkheidsbeginsel bij differentiaties

Daarnaast is vanuit de Raad de vraag gesteld of het mogelijk is te differentiëren naar leeftijd.

 RECLAMEBELASTING  HONDENBELASTING  BRP CONTROLES  WONINGTOEZICHT  OPENLUCHTRECREATIE

Analyse & advies TB 2021 TI/002/21.1454

3

 VERGUNNINGEN

Evaluatie analyse In een tweede bijeenkomst op dinsdag 13 april 2021 worden de (on-) mogelijkheden van de wensen vanuit de sector behandeld en de financiële consequenties van deze wensen voor de opbrengst toeristenbelasting besproken. Tijdens de evaluatiebijeenkomst wordt het advies aan de gemeenteraad van Schagen geformuleerd.

2.

Analyse & financiële consequenties

Op basis van de wensen vanuit de sector worden de mogelijkheden met betrekking tot vrijstellingen en differentiaties in beeld gebracht. Daarbij richten wij ons met name op:  Vrijstelling bij huisvestiging van arbeidsmigranten  de huisvesting van arbeidsmigranten tegen lagere tarieven  leeftijdgebonden vrijstellingen  tariefdifferentiatie naar aard van verblijf Onder bijlage 1 is een notitie opgenomen waarin de heffing van de toeristenbelasting wordt verklaard. Daarbij is ingezoomd op de heffingsmethodieken (Vraag HISWA/RECRON), de vrijstellingen (Vraag LTO – Raad) en op differentiaties (Vraag LTO, OFS, HISWA/RECRON). In het navolgende deel van deze notitie zijn de financiële consequenties van de afzonderlijke wensen opgenomen. Financiële consequenties wensen sector Het toepassen van vrijstellingen of differentiaties heeft vrijwel altijd consequenties voor de belastingopbrengst. Hierna volgend brengen we de financiële consequenties van een aantal mogelijke vrijstellingen en differentiaties in beeld. Heffingsmethodiek belasten op omzet logies Eén van de vragen tijdens het stakeholders overleg was waarom niet overgaan naar een model op basis van het heffen naar omzet logies. Het heffen op basis van omzet logies is in dit onderdeel niet meegenomen.

Dit vanwege het feit dat in 2017 bij de actualisatie van de heffing toeristenbelasting besloten is te werken met de huidige systematiek na afweging van de diverse heffingsmodellen. Van de volgende wensen zijn de financiële consequenties berekend: 1. Vrijstelling arbeidsmigranten 2. Vrijstelling op leeftijd 3. Lager tarief huisvesting arbeidsmigranten 4. Lager tarief kamperen 5. Combinatie van laag tarief huisvesting arbeidsmigranten en kamperen De berekeningen zijn gebaseerd op het aantal gerealiseerde overnachtingen in 2019. Met de eventuele gevolgen van de maatregelen ter voorkoming van verspreiding van het COVID-19 virus in 2020/2021 is geen rekening gehouden. Uitgangspunt bij de berekeningen is dat de opbrengst toeristenbelasting na toepassing van de vrijstellingen/differentiaties, nagenoeg gelijk blijft aan de verwacht opbrengst toeristenbelasting 2021 op basis van de gerealiseerde aantallen overnachtingen per verblijfsvorm in 2019. Specificatie opbrengst toeristenbelasting 2021 In de onderstaande tabel is de opbrengst toeristenbelasting uitgesplitst in drie categorieën; campings en kampeerterreinen, huisvesting arbeidsmigranten en overige vormen van verblijf.

 TOERISTENBELASTING  FORENSENBELASTING  PRECARIOBELASTING  RECLAMEBELASTING  HONDENBELASTING  BRP CONTROLES  WONINGTOEZICHT  OPENLUCHTRECREATIE

Analyse & advies TB 2021 TI/002/21.1454

4

 VERGUNNINGEN

Tabel 1: Totalen opbrengst toeristenbelasting 2021 naar verblijfsvorm en naar aantal overnachtingen 2019 totaal opbrengst aantal totaal aantal Aard verblijf opbrengst 2021 tarief overnachtingen overnachtingen Totaal opbrengst toeristenbelasting Campings kamperen Campings seizoenplaatsen Campings vaste plaatsen Totaalopbrengst campings Huisvesting arbeidsmigranten agrarische bedrijven Huisvesting arbeidsmigranten overige locaties Totaalopbrengst huisvesting arbeidsmigranten Hotels, pensions, B. & B, AirBnB, verhuur, et cetera

€ € € € € €

€ 587.931 90.999 39.900 € 31.317 31.962 € €

1.677.596

718.830

63.279 895.487

1,32 1,32 1,32 1,32 1,32 1,32 1,32 1,32 1,32

1.270.906 445.402 68.939 30.227 544.568 23.725 24.214 47.939 678.399

Tarieven omliggende gemeenten 2020 In de onderstaande tabel zijn de tarieven zoals gehanteerd in de verordening 2020 van de omliggende gemeenten opgenomen. Tarief toeristenbelasting 2020 laag hoog Schagen € 1,30 Hollands Kroon € 1,50 Bergen € 1,85 Den Helder € 1,33 Beemster € 2,15 Alkmaar € 1,21 € 2,41 Castricum € 1,50 € 1,80 Medemblik € 1,50

2.1. Vrijstellen van het verblijf van arbeidsmigranten Wanneer aan de wens gehoor gegeven wordt om het verblijf van arbeidsmigranten niet te belasten betekent dat het tarief toeristenbelasting met minimaal € 0,05 dient te worden verhoogd om ongeveer gelijkblijvende opbrengst uit de heffing toeristenbelasting te houden. Tabel 2: Verblijf arbeidsmigranten niet belasten (vrijstellen): Verhoging tarief met € 0,05. totaal Opbrengst na derving opbrengst nieuw totaal aantal aanpassing Aard verblijf opbrengst 2021 tarief overnachtingen tarief Totaal opbrengst toeristenbelasting Totaalopbrengst campings Totaalopbrengst huisvesting arbeidsmigranten Hotels, pensions, B. & B, AirBnB, verhuur, et cetera

€

€ € 61.362 € €

1.677.596 718.830 63.279 895.487

1,37 1,37 1,37

1.222.967 € 544.568 € 678.399 €

1.675.465 746.058 929.407

Om het verblijf van arbeidsmigranten vrij te stellen/buiten de heffing te houden kan dat op twee manieren: 1. Vrijstelling opnemen 2. Artikel 2, Belastbaar feit, in de verordening toeristenbelasting aanpassen. 1. Vrijstelling opnemen In artikel 4, Vrijstellingen, in de verordening toeristenbelasting kan een vrijstelling worden opgenomen waarin wordt bepaald dat het verblijf van arbeidsmigranten is vrijgesteld. De vrijstelling dient objectief te zijn en niet voor meerdere uitleg vatbaar te zijn. Een klein aantal gemeenten heeft een vrijstelling opgenomen in de verordening toeristenbelasting (zie voorbeelden hieronder). Tijdens de bijeenkomst met de stakeholders werd gewezen op het feit dat de de gemeente Hollands Kroon een vrijstelling voor het verblijf van arbeidsmigranten hanteert. Als belangrijkste argument werd het economisch belang van de inzet van arbeidsmigranten genoemd. 2. Belastbaar feit in artikel 2 van de verordening aanpassen

 TOERISTENBELASTING  FORENSENBELASTING  PRECARIOBELASTING  RECLAMEBELASTING  HONDENBELASTING  BRP CONTROLES  WONINGTOEZICHT  OPENLUCHTRECREATIE

Analyse & advies TB 2021 TI/002/21.1454

5

 VERGUNNINGEN

Een klein aantal gemeenten hanteert deze toepassing om het verblijf van arbeidsmigranten onbelast te laten. De omschrijving van het belastbaar feit wordt dan aangepast naar een aantal specifieke verblijfsvormen Waar nu in de verordening staat:

het houden van verblijf met overnachting binnen de gemeente tegen een vergoeding in welke vorm dan ook door personen die niet als ingezetene met een adres in de gemeente in de basisregistratie personen zijn ingeschreven;

Wordt dan vervangen door een opsomming te geven van de verblijfsvormen die men wel wil belasten:

het houden van verblijf met overnachting in hotels, pensions, kampeermiddelen op campings, bungalowparken en groepsaccommodaties binnen de gemeente tegen een vergoeding in welke vorm dan ook door personen die niet als ingezetene met een adres in de gemeente in de basisregistratie personen zijn ingeschreven;

Het omschrijven van het belastbaar feit waarbij een opsomming van de belaste verblijfsvormen wordt opgenomen brengt grote risico’s met zich mee. Men kan alleen belasten wat omschreven is. Goede begripsomschrijvingen van de verblijfsvormen zijn noodzakelijk. De kans dat onbedoeld vormen van verblijf worden vrijgesteld is groot. Vrijstelling arbeidsmigranten Hollands Kroon In de Raadsvergadering van 17 december 2020 is bij de vaststelling van de verordening toeristenbelasting 2021, na een amendement, besloten met terugwerkende kracht een vrijstelling op te nemen in de verordening toeristenbelasting 2020. Deze vrijstelling is eveneens in 2021 van kracht. Artikel 3, Vrijstellingen 7. van tijdelijke werknemers die binnen het grondgebied van Hollands Kroon verblijf genieten. Voorbeeld verordening gemeente Helmond Artikel 1 Begripsomschrijving b. arbeidsmigranten: buitenlanders die in Nederland komen werken en betaald worden door mensen, organisaties of bedrijven in Nederland. Arbeidsmigranten hebben zich daarbij (tijdelijk) in Nederland gevestigd met ‘werk’ als motief.

Artikel 4 Vrijstellingen De belasting wordt niet geheven voor het verblijf: - degene die als arbeidsmigrant als bedoeld in artikel 1, lid b werkzaam is binnen het grondgebied van de gemeente Helmond; Voorbeeld verordening gemeente Tilburg Artikel 4 Vrijstellingen De belasting wordt niet geheven voor het verblijf: - degene die als arbeidsmigrant tijdelijk werkzaam is binnen het grondgebied van Tilburg en in een speciaal onderkomen verblijft voor arbeidsmigranten. Voor – en nadelen vrijstelling verblijfarbeidsmigranten Aan het hanteren van een vrijstelling zijn zowel voor – als nadelen verbonden. Voordelen: stimulering economisch belang bij inzet arbeidsmigranten  TOERISTENBELASTING

Nadelen: rechtsongelijkheid. Verblijf is verblijf. Ook een arbeidsmigrant maakt gebruik van gemeentelijke voorzieningen. Objectiveren vrijstelling. Zoals blijkt uit de vrijstellingen van de gemeenten Hollands Kroon, Helmond als Tilburg is de vrijstelling niet objectief genoeg. Zeker de vrijstelling

 FORENSENBELASTING  PRECARIOBELASTING  RECLAMEBELASTING  HONDENBELASTING  BRP CONTROLES  WONINGTOEZICHT  OPENLUCHTRECREATIE

Analyse & advies TB 2021 TI/002/21.1454

6

 VERGUNNINGEN

die Hollands Kroon hanteert is een juridisch risico (bijvoorbeeld het verblijf werknemers schilderbedrijf in B. & B. of hotel). Registratie. Een goede registratie waaruit blijkt dat de verblijfhouder daadwerkelijk een arbeidsmigrant is. Gedegen controle. Oneigenlijk gebruik van de vrijstelling ligt op de loer. 2.2. Vrijstellen op basis van leeftijd verblijfhouder Om gehoor te kunnen geven aan de wens een vrijstelling op te nemen voor verblijf van kinderen tot bijvoorbeeld 12 jaar is het van belang te weten hoeveel kinderen daadwerkelijk verblijven binnen de accommodaties gelegen binnen Schagen. En registratie waaruit dit blijkt wordt niet gevoerd. Wel kan op basis van aannames een schatting worden gemaakt. Uitgangspunten schatting Uit de analyse van de opbouw van de forfaitaire berekeningswijze van de heffingsmaatstaf voor verblijf op seizoenplaatsen op campings is af te leiden dat 16% van alle personen die verblijf houden een kind is. Geschat wordt dat ongeveer 12% van deze personen jonger dan 12 jaar is. Bij verblijf op vaste standplaatsen is dat aanmerkelijk lager en ligt het percentage rond 5%. Uit controlerapporten van een aantal hotels blijkt dat gemiddeld 3% van alle overnachtingen kinderen zijn die bij de ouders op de kamer verblijven. Na verwachting is 3% van alle overnachtingen gerealiseerd door minderjarigen die verblijven tegen betaling.

Op basis van controlerapporten van een aantal bungalowparken (volledige verhuur) is de verwachting is dat van alle gerealiseerde overnachtingen het aandeel kinderen ongeveer 35% is. Hiervan is naar verwachting ongeveer de helft jonger dan 12 jaar. Aannemelijk is dat op basis van de hiervoor genoemde percentages bij de verblijfsvormen anders dan campings, minimaal 10% van alle overnachtingen gerealiseerd worden door kinderen jongeren dan 12 jaar. Tabel 3a: Totalen overnachtingen toeristenbelasting 2019 bij vrisjtelling kinderen tot 12 jaar

Aard verblijf Totaal opbrengst toeristenbelasting Campings kamperen Campings seizoenplaatsen Campings vaste plaatsen Totaalopbrengst campings Huisvesting arbeidsmigranten agrarische bedrijven Huisvesting arbeidsmigranten overige locaties Totaalopbrengst huisvesting arbeidsmigranten Hotels, pensions, B. & B, AirBnB, verhuur, et cetera

opbrengst

totaal €

€ € €

570.114 88.242 38.691

€ €

30.368 30.994

€

€ €

1.626.760

Aantal overnachtingen

percentage kinderen

1.270.906 445.402 68.939 30.227

12% 12% 5%

23.725 24.214

-

678.399

10%

1.270.906 445.402 68.939 30.227 47.939 678.399

131.072 53.448 8.273 1.511 -

697.047

61.362 868.351

0%

Tabel 3b: Verblijf kinderen tot 12 jaar vrijstellen: Verhoging tarief met € 0,15 aantal aantal Overnachtingen overnachtingen overnachtingen Aard verblijf 2019 kinderen excl kinderen tarief Totaal opbrengst toeristenbelasting Campings kamperen Campings seizoenplaatsen Campings vaste plaatsen Totaalopbrengst huisvesting arbeidsmigranten Hotels, pensions, B. & B, AirBnB, verhuur, et cetera

totaal aantal overnachtingen kinderen

131.075 53.448 8.273 1.514 67.840

1.139.831 391.954 60.666 28.713 47.939 610.559

€ € € € € €

Voor – en nadelen vrijstelling op leeftijd Aan het hanteren van een vrijstelling zijn zowel voor – als nadelen verbonden.

67.840

opbrengst toeristenbelasting 2021 1,47 1,47 1,47 1,47 1,47 1,47

€ € € € € €

1.675.551,57 576.172,38 89.179,02 42.208,11 70.470,33 897.521,73

 TOERISTENBELASTING  FORENSENBELASTING  PRECARIOBELASTING

Voordelen: Klantvriendelijk, gastvrij.

 RECLAMEBELASTING  HONDENBELASTING  BRP CONTROLES  WONINGTOEZICHT  OPENLUCHTRECREATIE

Analyse & advies TB 2021 TI/002/21.1454

7

 VERGUNNINGEN

Nadelen: Registratie en controle juistheid. Om aan te tonen dat de vrijstelling juist wordt toegepast is een goede registratie van alle verblijfhoudende personen inclusief leeftijden nodig. Rechtsongelijkheid. Verblijf is verblijf. Ook kinderen maakt gebruik van gemeentelijke voorzieningen. Objectiveren vrijstelling. Waarom kinderen tot 12 jaar? 2.3. Tariefdifferentiatie: lager tarief arbeidsmigranten Om gehoor te kunnen geven aan de wens om het verblijf van arbeidsmigranten tegen een lager tarief te belasten dient feitelijk onderscheid te worden gemaakt tussen de aard van de accommodaties waar de arbeidsmigranten worden ondergebracht. Zoals uit de analyse van de opbrengst toeristenbelasting 2019 blijkt, verblijft ongeveer de helft van arbeidsmigranten bij agrarische bedrijven. De overige arbeidsmigranten verblijven bij diverse, bekende, aanbieders die tijdelijke huisvesting bieden. Bovendien zal een deel van de arbeidsmigranten zijn ondergebracht bij reguliere verblijfbieders als campings, bungalowparken, B. & B’s et cetera. Het verblijf van deze groep is niet in beeld gebracht. Verder is er een groep arbeidsmigranten binnen de gemeente Schagen die wel verblijf houd maar niet in beeld is, niet staat ingeschreven in de Basisregistratie Personen en over wiens verblijf geen toeristenbelasting wordt afgedragen.

Tabel 4a: Tariefdifferentiatie: lager tarief verblijf arbeidsmigranten: Tarief laag € 1,00 Tarief hoog € 1,33 totaal opbrengst Opbrengst tarief opbrengst tarief toeristenbelasting Aard verblijf overnachtingen laag tarief hoog 2021 Totaal campings Totaal huisvesting arbeidsmigranten Hotels, pensions, B. & B, AirBnB, verhuur, et cetera Totaalopbrengst toeristenbelasting

544.568 47.939 € 678.399 1.270.906 €

€ 1,33 € 47.939,00 € 1,00 € 1,33 € 47.939,00 €

724.275,44 902.270,67 1.626.546,11 €

1.674.485,11

Tabel 4b: Tariefdifferentiatie: lager tarief verblijf arbeidsmigranten: Tarief laag € 0,60 Tarief hoog € 1,35 totaal opbrengst Opbrengst tarief opbrengst tarief toeristenbelasting Aard verblijf overnachtingen laag tarief hoog 2021 Totaal campings Totaal huisvesting arbeidsmigranten Hotels, pensions, B. & B, AirBnB, verhuur, et cetera Totaalopbrengst toeristenbelasting

544.568 47.939 € 678.399 1.270.906 €

€ 1,35 € 28.763,40 € 0,60 € 1,35 € 28.763,40 €

735.166,80 915.838,65 1.651.005,45 €

1.679.768,85

Voor – en nadelen tariefdifferentiatie: laag tarief verblijf arbeidsmigranten Aan het hanteren van een vrijstelling zijn zowel voor – als nadelen verbonden. Voordelen: Stimulering lokale economie In relatie met overnachtingsprijs reëel Nadelen: Registratie en controle juistheid. Om aan te tonen dat de vrijstelling juist wordt toegepast is een goede registratie van alle verblijfhoudende personen noodzakelijk inclusief reden voor verblijf. Rechtsongelijkheid. Verblijf is verblijf. Ook arbeidsmigranten maken gebruik van gemeentelijke voorzieningen. Rechtsongelijkheid. Werknemers van bedrijven die tijdelijk werkzaam zijn in Schagen en geen arbeidsmigrant zijn blijven in het hoge tarief. Gedegen controle. Oneigenlijk gebruik van het lage tarief ligt op de loer. Objectiveren van de omschrijving van het verblijf dat met een lager tarief wordt belast.

 TOERISTENBELASTING  FORENSENBELASTING  PRECARIOBELASTING  RECLAMEBELASTING  HONDENBELASTING  BRP CONTROLES  WONINGTOEZICHT  OPENLUCHTRECREATIE

Analyse & advies TB 2021 TI/002/21.1454

8

 VERGUNNINGEN

Indien vrijstelling/lager tarief voor verblijf van arbeidsmigranten in onderkomens op agrarische bedrijven wordt opgenomen is het objectiveren van de vrijstelling wel goed mogelijk. Gevaar voor procedures op grond van het gelijksbeginsel blijft bestaan. Opmerking: Het in beeld hebben/houden van verblijfslocaties van arbeidsmigranten laat in een groot aantal gemeenten te wensen over. Hierdoor neigt de heffing van toeristenbelasting bij de verblijfsbieders tot willekeur. Diegenen die bekend zijn betalen wel, diegenen die onder de radar vliegen, niet! 2.4. Tariefdifferentiatie: lager tarief kamperen Eén van de wensen is om het kamperen binnen de gemeente Schagen tegen een lager tarief te belasten. Dit is een differentiatie die bij het heffen van toeristenbelasting in een toenemend aantal Nederlandse gemeenten wordt gehanteerd. De differentiatie wordt vaak vanuit de sector voorgesteld onder verwijzing naar de relatie tussen de prijs van een overnachting en de hoogte van het tarief bij de toeristenbelasting (zie onderdeel: Differentiatie naar aard accommodatie). Met een lager tarief wordt het houden van verblijf in tenten en toercaravans, het ‘echte’ kamperen door een gezin bedoeld. Niet het verblijven in verhuureenheden of in stacaravans op vaste plaatsen.

Tabel 5a: Tariefsdifferentiatie: Lager tarief kamperen: Tarief laag € 1,00 Tarief hoog € 1,54 totaal opbrengst opbrengst tarief opbrengst tarief toeristenbelasting Aard verblijf overnachtingen laag tarief hoog 2021 Campings kamperen Campings seizoenplaatsen Campings vaste plaatsen Totaalopbrengst huisvesting arbeidsmigranten Hotels, pensions, B. & B, AirBnB, verhuur, et cetera

445.402 € 68.939 € 30.227 47.939 678.399 €

445.402,00 € 1,00 68.939,06 € 1,00 € 1,54 € 1,54 € 1,54 514.341

€ € € €

46.549,58 73.826,06 1.044.734,46 1.165.110,10 €

1.679.451,16

Tabel 5b: Tariefsdifferentiatie: Lager tarief kamperen: Tarief laag € 0,75 Tarief hoog € 1,71 totaal opbrengst opbrengst tarief opbrengst tarief toeristenbelasting Aard verblijf overnachtingen laag tarief hoog 2021 Campings kamperen Campings seizoenplaatsen Campings vaste plaatsen Totaalopbrengst huisvesting arbeidsmigranten Hotels, pensions, B. & B, AirBnB, verhuur, et cetera

445.402 € 68.939 € 30.227 47.939 678.399 €

334.051,50 € 0,75 51.704,30 € 0,75 € 1,71 € 1,71 € 1,71 385.756

€ € € €

51.688,17 81.975,69 1.160.062,29 1.293.726,15 €

1.679.481,95

Tabel 5c: Tariefsdifferentiatie: Lager tarief kamperen: Tarief laag € 1,15 Tarief hoog € 1,44 totaal opbrengst opbrengst tarief opbrengst tarief toeristenbelasting Aard verblijf overnachtingen laag tarief hoog 2021 Campings kamperen Campings seizoenplaatsen Campings vaste plaatsen Totaalopbrengst huisvesting arbeidsmigranten Hotels, pensions, B. & B, AirBnB, verhuur, et cetera

445.402 € 68.939 € 30.227 47.939 678.399 €

512.212,30 € 1,15 79.279,92 € 1,15 € 1,44 € 1,44 € 1,44 591.492

€ € € €

43.526,88 69.032,16 976.894,56 1.089.453,60 €

1.680.945,82

Voor – en nadelen tariefdifferentiatie: laag tarief kamperen Aan het hanteren van een vrijstelling zijn zowel voor – als nadelen verbonden. Voordelen: Bevorderen kamperen binnen Schagen In relatie met overnachtingsprijs reëel Objectieve afbakening goed mogelijk

 TOERISTENBELASTING  FORENSENBELASTING  PRECARIOBELASTING  RECLAMEBELASTING  HONDENBELASTING

Nadelen:

 BRP CONTROLES  WONINGTOEZICHT  OPENLUCHTRECREATIE

Analyse & advies TB 2021 TI/002/21.1454

9

 VERGUNNINGEN

Rechtsongelijkheid. Verblijf is verblijf. Kampeerders maken vaker gebruik van gemeentelijke voorzieningen dan recreanten die in hotels of vakantieparken verblijven. Neigt naar heffen naar draagkracht. Heffen naar draagkracht is niet mogelijk bij lokale belastingen als toeristenbelasting. 2.5. Tariefdifferentiatie: combinatie laag tarief kamperen en verblijf arbeidsmigranten Indien de wensen van zowel LTO als OFS en HISWA/RECRON met betrekking tot differentiaties worden gehonoreerd dan zijn de consequenties voor het tarief toeristenbelasting in de onderstaande tabellen weergegeven. De uitgangspunten bij de combinatie van tarieven zijn: Laag tarief arbeidsmigranten Lager tarief voor ‘kamperen’ Alle overige verblijfsvormen tegen algemeen (hoog) tarief In tabel 6c is een combinatie gemaakt waarbij drie tarieven worden gehanteerd. Het laagste tarief voor verblijf arbeidsmigranten, een lager tarief voor kamperen en het algemene (hoge) tarief voor de overige verblijfsvormen. Tabel 6a: Tariefsdifferentiatie: Lager tarief kamperen en arbeidsmigranten: Tarief laag € 1,00 Tarief hoog € 1,58 totaal opbrengst opbrengst tarief opbrengst tarief toeristenbelasting Aard verblijf overnachtingen laag tarief hoog 2021 Campings kamperen Campings seizoenplaatsen Campings vaste plaatsen Totaalopbrengst huisvesting arbeidsmigranten Hotels, pensions, B. & B, AirBnB, verhuur, et cetera

445.402 € 68.939 € 30.227 47.939 678.399 €

445.402,00 € 1,00 68.939,06 € 1,00 € 1,58 € 1,00 € 1,58 514.341

€ € € €

47.758,66 47.939,00 1.071.870,42 1.167.568,08 €

1.681.909,14

Tabel 6b: Tariefsdifferentiatie: Lager tarief kamperen en arbeidsmigranten: Tarief laag € 1,15 Tarief hoog € 1,46 totaal opbrengst opbrengst tarief opbrengst tarief toeristenbelasting Aard verblijf overnachtingen laag tarief hoog 2021 Campings kamperen Campings seizoenplaatsen Campings vaste plaatsen Totaalopbrengst huisvesting arbeidsmigranten Hotels, pensions, B. & B, AirBnB, verhuur, et cetera

445.402 € 68.939 € 30.227 47.939 678.399 €

512.212,30 € 1,15 79.279,92 € 1,15 € 1,46 € 1,15 € 1,46 591.492

€ € € €

44.131,42 55.129,85 990.462,54 1.089.723,81 €

1.681.216,03

Tabel 6c: Tariefsdifferentiatie: 3 tarieven: Tarief arbeidsmigranten € 0,75 Tarief kamperen € 1,15 Tarief hoog € 1,48 totaal opbrengst opbrengst tarief opbrengst tarief toeristenbelasting Aard verblijf overnachtingen laag tarief hoog 2021 Campings kamperen Campings seizoenplaatsen Campings vaste plaatsen Totaalopbrengst huisvesting arbeidsmigranten Hotels, pensions, B. & B, AirBnB, verhuur, et cetera

445.402 € 68.939 € 30.227 47.939 678.399 €

512.212,30 € 1,15 79.279,92 € 1,15 € 1,48 € 0,75 € 1,48 591.492

€ € € €

44.735,96 35.954,25 1.004.030,52 1.084.720,73 €

1.676.212,95

3. Conclusies en advies Aan de hand van de analyse en de berekeningen zoals genoemd in onderdeel 2 en de opmerkingen, conclusies en adviezen van de stakeholders zoals besproken in de tweede stakeholderssessie van 13 april jongstleden zijn de bevindingen en het eindadvies aan de gemeente Schagen opgesteld. Conclusies De belangrijkste conclusie die tijdens de tweede sessie met de stakeholders kan worden getrokken is dat met name de toeristische verblijfsbieders uniform van mening zijn dat de gemeente Schagen geen behoefte is aan tariefdifferentiatie tussen enerzijds verblijf op campings en kampeerterreinen en de overige verblijfsvormen anderzijds.

 TOERISTENBELASTING  FORENSENBELASTING  PRECARIOBELASTING  RECLAMEBELASTING  HONDENBELASTING  BRP CONTROLES  WONINGTOEZICHT  OPENLUCHTRECREATIE

Analyse & advies TB 2021 TI/002/21.1454

10

 VERGUNNINGEN

Daarbij wordt wel aangegeven dat het huidige prijsniveau van het tarief toeristenbelasting een belangrijke factor is in de besluitvorming van de stakeholders om geen differentiaties in te voeren. De stakeholders vinden dat het huidige tarief en eventuele jaarlijkse indexering conform het consumentprijsindexcijfer acceptabel is. Dat daardoor de concurrentiepositie van Schagen ten opzichte van omliggende gemeente gunstig wordt beïnvloed zien zij als een groot voordeel. Het verzoek om vrijstelling te verlenen met betrekking tot het verblijf van arbeidsmigranten in onderkomens op actieve agrarische bedrijven waar de betreffende arbeidsmigranten zijn gehuisvest wordt eveneens door de stakeholders gedragen. Hierbij wordt door de toeristische verblijfsbieders wel opgemerkt dat dan uitsluitend het verblijf op actieve agrarische bedrijven wordt vrijgesteld en niet op andere locaties waar naast de eigen medewerkers ook medewerkers van andere bedrijven worden gehuisvest. De financiële effecten van deze vrijstelling zijn zeer beperkt. Wel kan in de toekomst een juridisch risico ontstaan bij bezwaar- en beroepsprocedures waarbij het gelijkheidsbeginsel in het geding is. Advies Legitiem adviseert de gemeente Schagen geen tariefdifferentiaties door te voeren.

Voorts adviseren wij de gemeente Schagen een vrijstelling op te nemen met betrekking tot het verblijf van arbeidsmigranten die werkzaam zijn – en verblijven in onderkomens op/bij actieve agrarische bedrijven. Wij adviseren u de vrijstelling periodiek te toetsen door middel van controlebezoeken aan de betrokken verblijfsbieders. Verder adviseren wij om in de risicoparagraaf bij Gemeentelijke heffingen op te nemen dat de gemeente Schagen wellicht een juridisch risico loopt waarbij mogelijk het gelijkheidsbeginsel in het geding is, ingeval de vrijstelling op het verblijf van arbeidsmigranten bij actieve agrarische bedrijven wordt opgenomen. Tot slot adviseren wij in periodiek in overleg treden met de stakeholders inzake de toeristenbelasting om voeling met de sector te houden. Aanpassing verordening toeristenbelasting 2022 Artikel 4 Vrijstellingen De belasting wordt niet geheven ter zake van het verblijf: 1. door degene, die: a. als verpleegde of verzorgde in een inrichting tot verpleging of verzorging van zieken, van gebrekkigen, van hulpbehoevenden of van ouden van dagen verblijft, alsmede verblijf in zorgboerderijen e.d. waarbij het verblijf wordt vergoed uit de AWBZ of een PGB.; b.

verblijf houdt in een gemeubileerde woning indien hij ter zake van het ter beschikking houden van die woning forensenbelasting is verschuldigd en betaalt;

c.

tijdelijk werkzaam is bij een actief agrarisch bedrijf en tijdelijk verblijft in een onderkomen op - of bij dit actieve agrarische bedrijf;  TOERISTENBELASTING

2. van een vreemdeling als bedoeld in artikel 29, eerste lid, van de Vreemdelingenwet 2000, die rechtmatig in Nederland verblijft in de zin van artikel 8, letters c, d, f, g, h, van voornoemde wet, en voor zover deze persoon verblijf houdt in een gelegenheid als bedoeld in artikel 2 van de Verordening, onder verantwoordelijkheid van het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers.

 FORENSENBELASTING  PRECARIOBELASTING  RECLAMEBELASTING  HONDENBELASTING  BRP CONTROLES  WONINGTOEZICHT  OPENLUCHTRECREATIE

Analyse & advies TB 2021 TI/002/21.1454

11

 VERGUNNINGEN

Bijlage 1 TOERISTENBELASTING Toeristenbelasting is een heffing die al vele jaren door gemeenten wordt geheven over het verblijf van personen die niet staan ingeschreven in de betreffende gemeente waar verblijf gehouden wordt. Hoewel de titel doet vermoeden dat de belasting wordt opgelegd over het verblijf van uitsluitend toeristen is dat niet het geval. Zakenlieden in hotels, arbeidsmigranten in woningen en groepsgebouwen, maar ook van verpleegden in medische centra, studenten en deelnemers aan seminars of congressen worden op grond van de verordening toeristenbelasting beschouwd als ‘toerist’. Toeristenbelasting is een verblijfsbelasting. In toenemende mate zien we gemeenten de toeristenbelasting (Artikel 224 Gemeentewet), als ‘Verblijfsbelasting’ of ‘Niet ingezetenenbelasting’ heffen om de duidelijk aan te geven dat het om alle vormen van (nacht)verblijf gaat. In artikel 224 van de Gemeentewet wordt als belastbaar feit omschreven; het houden van verblijf en niet expliciet het houden van nachtverblijf. Echter in de praktijk wordt om praktische reden aangesloten bij het houden van nachtverblijf. Het staat gemeenten vrij om naast de reguliere toeristenbelasting een dagtoeristenbelasting te heffen (strandstoelenbelasting Zandvoort) of het belastbaar feit als ‘het houden van verblijf’ op te nemen (Haarlemmermeer i.v.m. Schiphol hotels).

Toeristenbelasting is geen doelbelasting! De opbrengst van toeristenbelasting wordt toegevoegd aan de algemene dekkingsmiddelen van de gemeente. Het staat gemeenten vrij de inkomsten uit de toeristenbelasting naar eigen inzicht te besteden. Toeristenbelasting is een heffing die feitelijk wordt opgelegd aan de verblijfbieder De verblijfbieder verrekend de belasting met de overnachtingsprijs. Het staat de verblijfbieder vrij om de belasting aan de gast, de verblijfhouder, door te berekenen. Ook staat het de verblijfbieder vrij om de gast een hoger bedrag in rekening te brengen dan het tarief toeristenbelasting. Wanneer een hoger bedrag wordt doorberekend mag dat niet als ‘toeristenbelasting’ op een factuur worden vermeld. Termen als ‘gemeentelijke heffingen’, ‘City tax & service charge’ of bijvoorbeeld ‘gemeentelijk lasten & administratiekosten’ is wel toegestaan. In de navolgende onderdelen behandelen we een aantal onderwerpen welke voortvloeien uit de wensen zoals geuit tijdens het overleg met de stakeholders toeristenbelasting: A. Mogelijke heffingsmethodieken en heffingsmaatstaven. B. Differentiaties. C. Vrijstellingen. A. Heffingsmethodieken & maatstaven De toeristenbelasting kan op een aantal wijzen worden geheven. a. b. c.

Op basis van het werkelijk aantal overnachtingen Op basis van een combinatie van werkelijk aantal overnachtingen en forfaitaire heffingsmaatstaven Op basis van de logiesomzet

a. Werkelijk aantal overnachtingen Veruit de eenvoudigste heffingsmethodiek is het heffen op basis van het werkelijk aantal gerealiseerde overnachtingen. Als je tegen vergoeding ergens overnacht dan dient

 TOERISTENBELASTING  FORENSENBELASTING  PRECARIOBELASTING  RECLAMEBELASTING  HONDENBELASTING  BRP CONTROLES  WONINGTOEZICHT  OPENLUCHTRECREATIE

Analyse & advies TB 2021 TI/002/21.1454

12

 VERGUNNINGEN

toeristenbelasting te worden afgedragen. Daarmee kan maximering van de opbrengst toeristenbelasting worden behaald. Immers elke overnachting tegen vergoeding in welk bed dan ook, bij welke verblijfsbieder dan ook, draagt bij aan de optimale belastingopbrengst. Voordelen:  Eenvoudig qua methodiek.  Duidelijk als heffingsmaatstaf. Nadelen  Verblijfbieders dienen dagelijkse gastregistratie te voeren.  Sluit niet aan bij de uitvoeringspraktijk van met name campings. Gastregistratie per persoon per nacht ontbreekt vaak bij verblijf op vaste– en seizoenplaatsen en langdurige arrangementen. Administratieve lastendruk Bij de heffingsmethodiek op basis van het werkelijk aantal overnachtingen is met de administratieve lastendruk voor de exploitanten van campings en kampeerterreinen hoog. De overige verblijfsbieders berekenen de verblijfskosten op basis van het werkelijk aantal nachten verblijf en in veel gevallen wordt een registratiesysteem gehanteerd waardoor het doen van aangifte op basis van het eigen registratiesysteem niet arbeidsintensief is. Daar waar geen eigen registratie wordt gevoerd kan met behulp van een gemeentelijk nachtverblijfregister worden gewerkt. Bij campings en kampeerterreinen met vaste – en seizoenplaatsen is dagelijkse gastregistratie niet gebruikelijk.

Vaak hebben exploitanten wel duidelijk wie er op het terrein is (bijvoorbeeld door slagboomregistratie, of herkennen van auto’s en personen), maar niet met hoeveel personen en hoeveel nachten de huurders van een vaste – of seizoenplaats er zijn. b. Heffen op basis van combinatie werkelijk aantal overnachtingen en forfait De meest voorkomende heffingsmethodiek in Nederland is het heffen van de toeristenbelasting op basis van een combinatie van werkelijk gerealiseerd verblijf met forfaitaire heffingsmaatstaven daar waar het niet anders kan. De basis voor de heffing is een bedrag per persoon per nacht. Dat geldt voor alle vormen van verblijf met uitzondering van verblijf op vaste- en seizoenplaatsen en bij langdurende arrangementen op kampeerbedrijven (maand – voorjaar – verlengd voorjaar – en najaar). Bij deze methodiek wordt het meest aangesloten bij de gastregistratie die verblijfbieders voeren en wordt de mogelijkheid geboden daar waar geen dagelijkse gastregistratie plaatsvindt, gebruik te maken van een forfaitaire heffingsmaatstaf. In combinatie met de registratieplicht opgenomen in de verordening is de controle op de naleving van de verordening goed mogelijk en vrij eenvoudig uit te voeren (rechtmatigheidstoets). Voordelen  Opbrengst toeristenbelasting sluit grotendeels aan bij de ingehouden toeristenbelasting bij de verblijfhouders.

 Forfaits worden alleen toegepast waar strikt noodzakelijk. Nadelen  Ook hier geldt dat forfaits dienen te worden onderbouwd. Het onderzoek naar het verblijfsritme van gasten die verblijven in een kampeermiddel op een vaste– of seizoenplaats is arbeidsintensief en vergt inspanning van zowel de gemeente als de afzonderlijke exploitanten. Administratieve lastendruk Bij de heffingsmethodiek op basis van het werkelijk aantal overnachtingen in combinatie met forfaitaire heffingsmaatstaven voor verblijf op vaste – of seizoenplaats is met de administratieve lastendruk voor de verblijfsbieder relatief laag. Bij campings en kampeerterreinen wordt het toeristisch verblijf (kort kamperen) en verblijf in verhuureenheden op basis van de eigen registratie (boekingen/facturen) belast en geeft de

 TOERISTENBELASTING  FORENSENBELASTING  PRECARIOBELASTING  RECLAMEBELASTING  HONDENBELASTING  BRP CONTROLES  WONINGTOEZICHT  OPENLUCHTRECREATIE

Analyse & advies TB 2021 TI/002/21.1454

13

 VERGUNNINGEN

exploitant aan het eind van het belastingjaar het aantal verhuurde vaste en seizoenplaatsen door. De overige verblijfsbieders berekenen de verblijfskosten op basis van het werkelijk aantal nachten verblijf en in veel gevallen wordt een registratiesysteem gehanteerd waardoor het doen van aangifte op basis van het eigen registratiesysteem niet arbeidsintensief is. Daar waar geen eigen registratie wordt gevoerd kan met behulp van een gemeentelijk nachtverblijfregister worden gewerkt. c. Heffen op basis van de logiesomzet Een methodiek van heffen die in een beperkt aantal gemeenten wordt toegepast, is het heffen van toeristenbelasting op basis van de gerealiseerde omzet uit logies. De heffingsmaatstaf is dan een percentage van de gerealiseerde omzet. Deze methodiek past goed bij een gemeente waarbij de aard van verblijfsaccommodaties vrij homogeen is en niet te kleinschalig is. In een gemeente met voornamelijk hotels kan heffen op omzet logies goed werken. Op het moment dat er veel kleinschalige aanbieders (particulieren, B&B, minicampings, e.d.) voorkomen wordt deze methodiek lastig. Veel van de met name kleinere aanbieders voeren de verblijfsactiviteiten uit vanuit privé. Inkomsten worden, al dan niet, verantwoord binnen de aangifte Inkomstenbelasting op basis van all-in prijzen. Het vaststellen van de omzet logies is dan behoorlijk arbeidsintensief.

Verder is bij de grote belastingplichtigen, zeker als zij onderdeel uit maken van een concern of keten, het vaststellen van de feitelijke omzet logies complex vanwege verleende kortingen, betaalde commissie aan tussenpersonen en doorbelaste kosten aan de verblijfsbieder. Bij campings met vaste – en seizoenplaatsen is de relatie tussen het houden van verblijf en de hoogte van de huur van de standplaats voor de duur van een seizoen of jaar discutabel. Er is geen directe relatie tussen het aantal overnachtingen dat verbleven wordt en de huur van de grond. Een voorwaarde om met deze heffingsmethodiek te werken, is dat het aangiftebiljet volkomen duidelijk is voor de belastingplichtigen. Wat wordt bedoeld met omzet logies. Bruto-omzet? Netto-Omzet? Omzet na aftrek bemiddelingskosten? Et cetera. Het model, heffen op basis van logiesomzet wordt gepromoot door belangenbehartigers van campings. De reden schuilt in het feit dat bij dit model campings aanzienlijk minder toeristenbelasting afdragen dan bij de overige methodieken, tenminste als er geen tariefdifferentiatie wordt opgenomen in de verordening. (Slechts in een enkel geval wordt door gemeenten die deze methodiek hanteren met gedifferentieerde percentages van de omzet gewerkt!). Voordelen  De heffingsmaatstaf is duidelijk.  Geen forfaitaire heffing en dus ook geen risico.

Nadelen  Het vaststellen van de feitelijke logiesomzet is complex.  Lastige methodiek bij grotere diversiteit van verblijfsvormen.  Er ligt een directe relatie tussen de verblijfsvorm en de hoogte van de ingehouden toeristenbelasting. Daardoor betaald de ene recreant aanzienlijk meer dan de andere recreant terwijl beiden gebruik maken van de gemeentelijke faciliteiten (waarvoor de toeristenbelasting in feite bedoeld is; algemeen dekkingsmiddel).  Controle op naleving van de verordening is arbeidsintensief. Administratieve lastendruk Bij de heffingsmethodiek op basis van de logiesomzet is de administratieve lastendruk laag in geval duidelijk is wat met logiesomzet wordt bedoeld (zie opmerking hiervoor; inrichting aangiftebiljet). Dat geldt dan overigens voor de bedrijfsmatig geëxploiteerde verblijfsaccommodaties.

 TOERISTENBELASTING  FORENSENBELASTING  PRECARIOBELASTING  RECLAMEBELASTING  HONDENBELASTING  BRP CONTROLES  WONINGTOEZICHT  OPENLUCHTRECREATIE

Analyse & advies TB 2021 TI/002/21.1454

14

 VERGUNNINGEN

In de praktijk blijkt dat veel doorgaans kleinere verblijfsbieders moeite hebben met het bepalen van de logiesomzet. Hoewel niet direct een administratieve lastendruk wordt in een verordening op basis van logiesomzet regelmatig opgenomen dat een accountantsverklaring moet worden overlegd waaruit blijkt wat de logiesomzet in een bepaald jaar is. Met name kleine verblijfsbieders hebben vanwege de kosten van een accountantsverklaring, bezwaar tegen het afgeven van de verklaring. In een standaard accountantsrapport over een bepaald boekjaar wordt de logiesomzet, behoudens een boekhoudkundige check, niet getoetst op samenstelling. Daarvoor dient een controle-opdracht aan de accountant te worden verstrekt. Met name deze specifieke controle-opdracht brengt extra kosten met zich mee. Algemene opmerking heffingsmethodieken Op basis van onze jarenlange praktijkervaring met de heffing van toeristenbelasting zijn wij de mening toegedaan dat het heffen op basis van het werkelijk aantal overnachtingen in combinatie met forfaitaire heffingsmaatstaven, gelet op de bedoeling van de wetgever bij de toeristenbelasting; bijdragen in gemeentelijke kosten, de meest faire manier van heffen is. Het tarief per persoon per overnachting is voor iedereen duidelijk. De administratieve lastendruk is relatief laag en de aangiften toeristenbelasting zijn goed te controleren. B.

Differentiaties Het staat gemeenten vrij om in de verordening toeristenbelasting te werken met differentiaties. De volgende differentiaties zijn mogelijk: a. b. c.

Tariefdifferentiatie op basis van gebied Tariefdifferentiatie op basis van verblijfsvorm Tariefdifferentiatie op basis van tijdvak

a. Gebiedsdifferentiatie Het staat gemeenten vrij een differentiatie te hanteren die van toepassing is binnen bepaalde gebieden binnen die gemeenten. Daarbij worden verblijfsbieders in de benoemde gebieden door gemeenten die deze differentiatie hanteren met een hoger tarief belast. Het betreft dan doorgaans gebieden waar de gemeente meer inspanningen verricht (onderhoud, schoonmaak, toezicht e.d.) dan in de overige delen van de gemeente. Men zou een gebiedsafbakening kunnen overwegen rond toeristencentra waarbinnen het hoger tarief toeristenbelasting van toepassing is ten opzichte van de rest van een gemeente. Voorwaarden  Objectiviteit. De gebieden waarbinnen een hoger tarief wordt gehanteerd, dienen duidelijk te worden afgebakend. Natuurlijke grenzen van gebieden en belangrijke wegen kunnen daarbij een rol spelen.  Aannemelijk is dat de gemeente binnen de beoogde gebieden meer inspanningen verricht op toeristisch–recreatief vlak ten opzichte van de overige gebieden. Daardoor wordt draagvlak verkregen voor de toepassing van de differentiatie naar gebied. b.

Differentiatie naar verblijfvorm Het staat gemeenten vrij een differentiatie toe te passen waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen verschillende verblijfsvormen (hotel, camping, B&B, groepsaccommodatie) of naar grootte van een verblijfsvorm (minicamping, camping, accommodatie met vijftig bedden of meer, etc.) Daarbij dient te worden opgemerkt dat de toeristenbelasting geheven wordt van niet-inwoners van de gemeente ter compensatie van het gebruik van de openbare ruimten en voorzieningen van de gemeente. Daarbij maakt het dus niet uit of iemand in een vijfsterrenhotel verblijft of in een groepsaccommodatie.

 TOERISTENBELASTING  FORENSENBELASTING  PRECARIOBELASTING  RECLAMEBELASTING  HONDENBELASTING  BRP CONTROLES  WONINGTOEZICHT  OPENLUCHTRECREATIE

Analyse & advies TB 2021 TI/002/21.1454

15

 VERGUNNINGEN

De reden om deze vorm van differentiatie toe te passen schuilt in het feit dat de toeristenbelasting procentueel hoger drukt op de overnachtingsprijzen bij goedkopere vormen van verblijf als kamperen en verblijf in groepsaccommodaties. Het differentiëren naar verblijfsvorm is de meest voorkomende vorm van differentiatie in Nederland. Het objectief houden van de vrijstelling is redelijk eenvoudig. Deze vorm van differentiëren wordt over het algemeen door de diverse groepen verblijfbieders geaccepteerd. Voorwaarden  Objectiviteit. Bij de toepassing van een tariefdifferentiatie is het belangrijk de afzonderlijke vormen van verblijf goed te definiëren bij voorkeur in een artikel Begripsomschrijvingen in de verordening toeristenbelasting.  De verhoudingen tussen de tarieven naar de verschillende verblijfsvormen zijn redelijk. Een afgeleide vorm van differentiatie is het differentiëren naar de omvang van een verblijfsaccommodatie. Een aantal gemeenten maakt gebruik van deze mogelijk en hanteert een meerdere tarieven voor het verblijf op campings en kampeerterreinen. Daarbij wordt onderscheid gemaakt op basis van het aantal standplaatsen van een camping. In de praktijk worden dan minicampings; campings met een gemaximeerd aantal standplaatsen op basis van het bestemmingsplan (meestal 15 of 25 standplaatsen) met een lager tarief belast dan de reguliere camping.

Het hanteren van de deze differentiatie stuit vaak op weerstand vanuit de hoek van reguliere campinghouders en hun belangbehartigers. Campinghouders zien minicampings doorgaans als concurrentie met minder strikte regelgeving. Dat laatste was een aantal jaren zeker het geval. Tegenwoordig is de regelgeving voor beide groepen nagenoeg gelijk. Differentiatie op basis van verblijfsvorm ligt bij de invoering ervan vaak gevoelig bij de diverse verblijfsbieders. Men vindt het onrechtvaardig dat voor het houden van verblijf binnen de gemeente verschillende tarieven worden gebruikt. Verblijfsbieders zien een relatie tussen de hoogte van overnachtingsprijs en het tarief toeristenbelasting (een hotelovernachting wordt hoger belast dan een overnachting op een camping) en voelen zich daardoor benadeeld. Uit de jurisprudentie waarbij de differentiatie naar verblijfvorm onderwerp is, blijkt dat echter niet. c. Tijdvakdifferentiatie Het staat gemeenten eveneens vrij een differentiatie toe te passen waarbij in een bepaalde perioden een afwijkend tarief toeristenbelasting wordt opgelegd. Hoewel deze differentiatie nauwelijks door Nederlandse gemeenten wordt toegepast is ons inziens deze handelswijze goed mogelijk.

Het uitgangspunt daarbij is dat de toeristenbelasting geheven wordt van nietinwoners van de gemeente ter compensatie van het gebruik van de openbare ruimten en voorzieningen van de gemeente. In perioden waarin een grote concentratie van personen de gemeente bezoekt maakt een gemeente meer kosten om bijvoorbeeld het verblijf van de personen in goede banen te leiden en/of de schoonmaak en onderhoud van de openbare ruimte uit te voeren. Voorwaarden  Objectiviteit. Bij de toepassing van een tariefdifferentiatie binnen bepaalde perioden is het belangrijk de perioden duidelijk te definiëren bij voorkeur in een artikel Begripsomschrijvingen in de verordening toeristenbelasting.  Aannemelijk is dat de gemeente binnen de beoogde perioden meer inspanningen verricht op toeristisch–recreatief vlak ten opzichte van de rest van het jaar.

 TOERISTENBELASTING  FORENSENBELASTING  PRECARIOBELASTING  RECLAMEBELASTING

Algemeen differentiaties

 HONDENBELASTING  BRP CONTROLES  WONINGTOEZICHT  OPENLUCHTRECREATIE

Analyse & advies TB 2021 TI/002/21.1454

16

 VERGUNNINGEN

Het toepassen van differentiaties leidt in alle gevallen tot discussie over het doel van de heffing van toeristenbelasting; bijdragen in de algemene kosten van een gemeente. Door de toepassing van differentiaties zijn er altijd partijen die zwaarder belast worden dan de overige. Overigens is het mogelijk een combinatie van een gebied -, tarief – of tijdvakdifferentiatie toe te passen. Voorwaarden is altijd dat de differentiatie objectief moet zijn. C. Vrijstellingen Het staat gemeenten vrij om in de verordening toeristenbelasting vrijstellingen op te nemen. Het betreft dan in alle gevallen een facultatieve vrijstelling. Een vrijstelling die de gemeente naar eigen inzicht kan toepassen. Er worden door gemeenten tal van vrijstellingen gehanteerd. De meest voorkomende zijn: a. b. c. d. e. f. g. h. i.

Personen die verpleegd of verzorgd worden in ziekenhuizen, verzorgingstehuizen of bejaardenhuizen. Personen die verblijven in een onder toezicht van het COA staand asielzoekerscentrum. Personen die verblijven in een vormings – of opleidingscentrum. Personen die jonger zijn dan …. jaar. Personen die verblijven uit hoofde van studie of beroep. Personen die verblijven als deelnemer aan een scouting-evenement. Personen die verblijven als deelnemer aan een schoolwerkweek. Personen die verblijven in een gemeubileerde woning waarvoor forensenbelasting wordt afgedragen over het eigen gebruik. Personen die verblijven en tevens watertoeristenbelasting afdragen.

De hiervoor opgesomde vrijstellingen zijn de meest voorkomende vrijstellingen die in Nederland worden gehanteerd. Bij de vrijstellingen geldt dat er doorgaans ook sprake moet zijn van verblijf tegen vergoeding. Bij alle vrijstellingen geldt dat, net als bij differentiaties, er een duidelijke, objectieve, afbakening moet zijn van de vrijstelling. De onder a, b, en i, genoemde vrijstellingen komen vrijwel altijd voor en worden niet verder behandeld. Personen die verblijven in vormings- of opleidingscentra Een vrijstelling die minder vaak toegepast wordt. De vrijstelling vloeit vaak voort uit een reactie van een verblijfbieder tegen de (voorlopige) aanslag toeristenbelasting. De vrijstelling is bedoeld is voor het verblijf van studenten die een opleiding volgen in het kader van een studie of beroep (bijvoorbeeld aan de Politieacademie). Deze personen verblijven doorgaans op weekdagen op het opleidingscentrum en staan niet ingeschreven in de gemeentelijke basisregistratie personen. Het verblijven is altijd gekoppeld aan de opleiding. De verblijfbieder, het opleidingsinstituut, wordt ingeval zij in de weekenden de accommodatie verhuurt aan anderen dan de studenten, voor dat deel in de toeristenbelasting betrokken, Personen die jonger zijn dan …jaar De vrijstelling op grond van leeftijd is een veel voorkomende vrijstelling. Een vrijstelling echter met behoorlijke risico’s.

De vrijstelling is bedoeld om over het verblijf van kinderen tot een bepaalde leeftijd geen toeristenbelasting te heffen. Doorgaans wordt het opnemen van deze vrijstelling vanuit de gemeenteraad geïnitieerd. Daarbij spelen dan sociaal-, maatschappelijke aspecten en de wens om als gemeente ‘kindvriendelijk’ over te komen. Echter het grote nadeel van deze vrijstelling is dat het registreren van leeftijden van kinderen door de verblijfbieder noodzakelijk is om objectief te kunnen beoordelen of de vrijstelling juist is toegepast.

 TOERISTENBELASTING  FORENSENBELASTING  PRECARIOBELASTING

Met name grotere verblijfsbieders hanteren registratiesystemen om boekingen van de kamers/vakantiewoningen te beheren. In de praktijk wordt echter regelmatig op het moment dat twee kamers geboekt worden de toeristenbelasting in rekening gebracht ongeacht de

 RECLAMEBELASTING  HONDENBELASTING  BRP CONTROLES  WONINGTOEZICHT  OPENLUCHTRECREATIE

Analyse & advies TB 2021 TI/002/21.1454

17

 VERGUNNINGEN

leeftijd van een meereizend(e) kind(eren) die verblijven in een andere kamer. Wanneer een kind verblijft op de kamer van de ouders wordt doorgaans geen toeristenbelasting in rekening gebracht. Uit de praktijk blijkt dat het registreren van het aantal overnachtingen van personen jonger dan .. jaar nog al eens te wensen over laat. Wat blijkt is dat sommige verblijfbieders een percentage van het totaal aantal gerealiseerde overnachtingen in mindering brengt bij het doen van aangifte als zijnde ‘vrijgestelde overnachtingen’. Het percentage ‘vrijgestelde overnachtingen’ is vrijwel nooit onderbouwd. Daarnaast speelt de ‘AVG’ op de achtergrond. Het uitgebreid vastleggen van klantgegevens, waaronder leeftijden van de verblijvers, wordt door ondernemers als AVG-gevoelig ervaren. Personen die verblijven uit hoofde van studie en beroep Deze vrijstelling lijkt veel op de vrijstelling genoemd in c. verblijf in vormingscentra. Het grote verschil is echter dat deze vrijstelling veel ruimer is. In het verleden was deze vrijstelling in een groot aantal gemeenten opgenomen in de verordening toeristenbelasting. Waar echter totaal aan voorbij was gegaan is dat elke zakelijke overnachting in een hotel of andere verblijfsaccommodatie daardoor vrijgesteld was.

Net als bij het registreren van de leeftijden is bij deze vrijstelling noodzakelijk een gedegen registratie te voeren naar de aard van het verblijf van de verblijfhouder; zakelijk of toeristisch. Personen die verblijven als deelnemer scouting-evenement In een aantal gemeenten wordt de vrijstelling geboden aan deelnemers en hun verzorgers die verblijven om een door Scouting Nederland verzorgd evenement bij te wonen. Doorgaans vinden de evenementen plaats op een sportterrein of kampeerterrein. Ook bij deze vrijstelling geldt dat het object maken (aansluiting zoeken bij Scouting Nederland) een voorwaarde is om de vrijstelling te objectiveren. Personen die verblijven als deelnemer aan schoolwerkweek Vooral wanneer gemeenten binnen de verblijfsector groepsaccommodaties heeft wordt deze vrijstelling opgenomen. Gedachte daarbij is dat scholen low budget introductie – en/of schoolverlatersweken organiseren in voornamelijk groepsaccommodaties. Deelnemers en hun verzorgers worden dan vrijgesteld van toeristenbelasting. Wanneer deze vrijstelling wordt opgenomen is het ons inziens wenselijk een maximale leeftijd van de deelnemers die aan deze weken deelnemen, op te nemen in de vrijstelling. Of om aansluiting te zoeken bij de WPO, de wet op primair onderwijs.

Voorbeeld vrijstelling: van minderjarigen, en hun begeleiders of leerkrachten welk verblijf in educatief verband door een openbare (basis-)onderwijsinstelling (WPO artikel 1) is georganiseerd en onder leiding van een of meer meerderjarige begeleiders of leerkrachten plaatsvindt. Personen die verblijven in een gemeubileerde woning waarvoor forensenbelasting wordt afgedragen Wanneer gemeenten naast de toeristenbelasting de forensenbelasting heffen wordt doorgaans een vrijstelling opgenomen voor het verblijf van diegene die ook ‘voor het beschikbaar houden van een ‘gemeubileerde woning’ (belastbaar feit forensenbelasting) de forensenbelasting afdraagt. Bedoeld wordt dan in feite het gebruik van de eigenaar zelf. Derdengebruik van de ‘gemeubileerde woning’ is in dat geval nog steeds belast met toeristenbelasting. Voor zover er sprake is van het houden van verblijf tegen vergoeding.

 TOERISTENBELASTING  FORENSENBELASTING

Het juist omschrijven van deze vrijstelling is bepalend of alle verblijf in de ‘gemeubileerde woning’ is vrijgesteld of alleen het verblijf van diegene die de forensenbelasting krijgt opgelegd. In het eerste geval derft de gemeente inkomsten uit de toeristenbelasting door, vaak onbedoeld, alle verblijf vrij te stellen.

 PRECARIOBELASTING  RECLAMEBELASTING  HONDENBELASTING  BRP CONTROLES  WONINGTOEZICHT  OPENLUCHTRECREATIE