CDA Algemene beschouwingen begroting 2022

Beslissingen nemen in onzekere tijden

De begroting 2022 wordt gekenmerkt door onzekerheden. Voor een gedeelte kunnen we enige steun ontlenen aan het gezegde ‘gedeelde smart is halve smart’. De onzekerheden hoe het in het komend jaar met de coronacrisis verder gaat, maar ook de macro-economische omstandigheden van oplopende prijzen en krapte aan personeel – al dan niet verbonden met die coronacrisis – zijn geen onzekerheden die alleen de gemeente Schagen treffen. Iedereen heeft hier in zekere zin mee te maken. Dan zijn er onzekerheden die vrij algemeen de gemeenten in Nederland treffen. Hierbij vallen twee zaken in het oog: (1) enerzijds de uitgaven voor Jeugdzorg. Deze uitgaven zijn sterk gestegen, waarbij we altijd geweten hebben dat er een risico was op grote kostenstijging. Veel gemeenten hebben te maken met zo’n kostenstijging en met het probleem dat het heel moeilijk is om deze kostenstijging te dekken door keuzes in de vrije beleidsruimte van de gemeente. (2) Anderzijds de inkomsten uit het Gemeentefonds. Deze inkomsten schommelen van jaar op jaar; vanuit het trap-of-trap-afprincipe is het ook moeilijk, om nu al in te schatten hoeveel de Rijksoverheid volgende jaren gaat uitgeven. Het is dus ook moeilijk om nu al in te schatten hoeveel de gemeente Schagen naar rato meer of minder gaat ontvangen.

Daar komt nog bij dat de verdelingswijze van de uitkeringen over de gemeenten gaat veranderen, waar Schagen nadeelgemeente lijkt te gaan worden. Toch gaan we uit van vertrouwen, vertrouwen in de Rijksoverheid dat hij een betrouwbare partner is die gemeenten tegemoet komt daar waar de gemeenten collectief tegen problemen aanlopen, zoals bij de Jeugdzorg; wetende dat de Rijksoverheid soms met enige vertraging reageert. Tot slot zijn er onzekerheden die specifiek ontstaan binnen de gemeente Schagen. Dominant daarbij zijn de onzekerheden met betrekking tot de organisatie. We hebben het natuurlijk gemerkt in onze contacten met inwoners, die spreken over stroeve omgang met de gemeente. Inhoudelijke dossiers die niet duidelijk genoeg waren en om een feitenrelaas vroegen. Toezeggingen, waar wel op gehandeld werd maar die ongenoegzaam werden afgedaan. We willen ook zeggen: er is heel veel in de gemeente wél goed gegaan en heel veel medewerkers hebben heel hard gewerkt met heel veel expertise; vanuit onze rol als raadsleden spreken we daar bij deze nogmaals onze dankbaarheid voor uit. Maar ergens in de afspraken of taakverdeling binnen de organisatie was ruimte voor verbetering. De weerslag daarvan vinden we terug in deze begroting. Investeren in de toekomst begint hier bij mens en organisatie.

We hopen dat de eerste aanzet voor de organisatieverbetering ook gelijk de grootste verandering behelst. Maar nu dan terug naar begroting en waar wij als gemeenteraad het over horen te hebben. In deze begroting stemmen wij in met de kosten die nodig zijn om de organisatie gezonder te maken: mensen die meer samenhang kunnen aanbrengen waardoor op termijn de organisatie efficiënter gaat werken. Maar als gemeenteraad gaan we eigenlijk niet over de organisatie. We willen producten, of dat nu het recht leggen van een stoeptegel, het meedenken met inwoners en bedrijven, of een beleidsmatig advies aan de gemeenteraad is. Toch hebben wij als raad wel een rol in het stellen van kaders – ook met betrekking tot de organisatie. Denk aan de omvang van de formatie of het benodigd budget. We kunnen ons dus niet distantiëren van deze discussie. Het CDA wil dat de raad wordt meegenomen in het traject van de organisatieverbetering. Wanneer en hoe denkt het college contact met de raad hierover op te nemen? Op sommige aspecten kunnen we geïnformeerd worden of gesprekspartner zijn, op andere aspecten kunnen er keuzes gemaakt moeten worden die aan de raad voorgelegd worden. We horen graag hoe het college hier tegenaan

kijkt. Deze vragen rondom het traject van organisatieverbetering spelen ook bij de begrotingscyclus. Deze is veel te laat gestart en de raad had dit jaar daarop al ingegrepen. Hoe en wanneer zoekt het college contact met de raad met betrekking tot de begroting 2023? De houding van de CDA-fractie is dat het college met het aannemen van een interim gemeentesecretaris ook een deskundige adviseur in huis heeft gehaald. Wij verwachten van het college dat het serieuze discussies voert met de gemeentesecretaris over de efficiëntie en effectiviteit van de gemeentelijke organisatie en bovenal dat het college zijn adviezen zwaar laat meewegen. Als het college daaraan heeft voldaan, dan kunnen we instemmen met het extra budget voor de organisatie en dan kunnen we accepteren dat er stelposten door efficiency-verbetering in de begroting zijn opgenomen. Deze begroting met de stevige risico’s die we hiervoor benoemd hebben, vragen wel: en hoe nu verder? De risico’s zijn groot, zeker in verhouding tot de vrije beleidsruimte die we hebben. We moeten daarom oppassen voor een overreactie, dat we nu zwaar gaan bezuinigen en dat we mooie voorzieningen kwijtraken, waarbij we dan volgend jaar zouden moeten zeggen: ach, dat was toch niet nodig geweest. Dat willen we voorkomen.

Daarom stemmen we ook in met de uitname uit de algemene reserve van 1,5 miljoen en met de verhoging van de toeristenbelasting op termijn. Bij de toeristenbelasting plaatsen we wel een kanttekening dat een verhoging van de toeristenbelasting doorberekend moet kunnen worden aan de toeristen. Het is niet de bedoeling dat de toeristische bedrijven dit uit eigen zak moeten gaan betalen. Hier moet meer rekening mee gehouden worden bij het vaststellen van de toeristenbelasting voor 2022 dan nu in het collegevoorstel gedaan is. Wel stellen wij bij de wens uit de sector om de toeristenbelasting in de zomer vast te stellen, dat er altijd majeure omstandigheden kunnen zijn die de gemeente dwingt tot andere, latere keuzes. Het tekort dat ontstaat door af te wijken van het collegevoorstel voor de toeristenbelasting in 2022, kan gedekt worden uit de algemene reserve in 2022 en aangevuld worden door een hogere toeristenbelasting in de jaren 2023 en daarna. Ook willen we een vrijstelling opnemen voor tijdelijke arbeidsmigranten op actieve agrarische bedrijven. Liefst willen we belastingen constant houden en de algemene reserve juist weer vullen. Maar als het alternatief is dat we bibliotheken, zwembaden of dorpshuizen moeten sluiten, nee, dan kiezen we liever voor de voorgestelde keuzes van het college in deze begroting.

Wel willen we een moreel appel doen op de wethouders: als er in uw begroting ruimte is voor extra uitgaven, als u zonder raadsbesluit het geld mag uitgeven, denk dan goed na of het wel noodzakelijk is. Er zijn uitgaven die wenselijk zijn, maar niet noodzakelijk. Asjeblieft, schroom niet om dat geld NIET uit te geven. De bodem is bereikt. Tot slot willen we afsluiten met een brede bespiegeling hoe we met elkaar om moeten gaan. Voor het CDA is samenwerken een groot goed, en samenwerking gedijt het beste in een sfeer van vertrouwen. Juist als de onzekerheden groot zijn, moeten we durven te vertrouwen op elkaar, op elkaars kundigheid en elkaars inzet. Als we goed in de gaten houden wat de rol van de ambtenaren is, wat de rol van het college is en waarom wij raadsleden, als inwoners en namens de inwoners van Schagen, bepaalde beslissingen moeten nemen – dus als we ons rolvast opstellen – dan kunnen we veel. En dat is ook nog eens veel efficiënter, dan nu door elkaar heen bewegen. Ondanks alle onzekerheden kunnen we dan goede gesprekken met elkaar voeren en gezamenlijk, met vertrouwen in elkaar, de belangen van inwoners en bedrijven het best dienen.

De fractie van CDA Schagen